મહાભારત · અધ્યાય 7.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.69.1
पुथुं वैन्यं च राजानं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यमब्यषिञ्चत्सम्मन्त्र्य राजसूये महर्षयः ॥ ७.६९.१ ॥
હે સૃંજય, વેનનો પુત્ર રાજા પૃથુ — જે મૃત હતો — તેને મહર્ષિઓએ વિચારવિમર્શ કરીને રાજસૂય યજ્ઞમાં અભિષેક કર્યો હતો, એવું અમે સાંભળ્યું છે.
7.69.2
अयं नः प्रथयिष्येत सर्वानित्यभवत्पृथुः ।
क्षतान्नस्त्रास्यते सर्वानत्येवं क्षत्रियोऽभवत् ॥ ७.६९.२ ॥
આ અમને સૌને પ્રખ્યાત કરશે, તેથી તે પૃથુ થયો; સૌને હાનિથી બચાવશે, તેથી તે ક્ષત્રિય થયો.
7.69.3
पृथुं वैन्यं प्रजा दृष्ट्वा रक्ताः स्मेति यदब्रुवन् ।
ततो राजेति नामास्य अनुरागादजायत ॥ ७.६९.३ ॥
વેનના પુત્ર પૃથુને જોઈને પ્રજાએ 'અમે પ્રસન્ન છીએ' એમ કહ્યું; ત્યારે પ્રેમથી તેનું નામ 'રાજા' પડ્યું.
7.69.4
अकृष्टपच्या पृथिवी आसीद्वैन्यस्य कामधुक् ।
सर्वाः समादुघा गावः पुटकेपुटके मधु ॥ ७.६९.४ ॥
વેનપુત્રના સમયમાં પૃથ્વી ખેડ્યા વિના પાક આપતી અને ઇચ્છા પૂરી કરતી હતી; બધી ગાયો દૂધ આપતી હતી અને દરેક પાત્રમાં મધ હતું.
7.69.5
आसन्हिरण्मया वृक्षाः सुखस्पर्शाः सुखावहाः ।
तेषां चीर… संवीताः प्रजास्तेष्वेव शेरते ॥ ७.६९.५ ॥
સુખદ સ્પર્શવાળાં અને સુખ આપનારાં સુવર્ણનાં વૃક્ષો હતાં; તેમની છાલનાં વસ્ત્રો પહેરેલી પ્રજા તેમનામાં જ સૂતી હતી.
7.69.6
फलान्यमृतकल्पानि स्वादूनि च मधूनि च ।
तेषामासीत्तदाऽऽहारो निराहाराश्च नाभवन् ॥ ७.६९.६ ॥
અમૃત સમાન સ્વાદિષ્ટ ફળો અને મધ હતાં; ત્યારે તે જ તેમનો આહાર હતો, કોઈ નિરાહાર રહેતું નહોતું.
7.69.7
अरोगाः सर्वसिद्धार्था मनुष्या ह्यकुतोभयाः ।
न्यवसन्त यथाकामं वृक्षेषु च गुहासु च ॥ ७.६९.७ ॥
મનુષ્યો રોગરહિત હતા, સર્વ કામનાઓ સિદ્ધ થયેલી હતી, અને ક્યાંયથી ભય વિનાના હતા; તેઓ ઇચ્છા મુજબ વૃક્ષો પર અને ગુફાઓમાં રહેતા.
7.69.8
प्रविभागो न राष्ट्राणां पुराणां चाभवत्तदा ।
यथासुखं यथाकामं तथैता मुदिताः प्रजाः ॥ ७.६९.८ ॥
ત્યારે રાષ્ટ્રો અને નગરોનું કોઈ વિભાજન નહોતું; આ પ્રજાઓ સુખપૂર્વક અને ઇચ્છા મુજબ આનંદમાં રહેતી.
7.69.9
तस्य संस्तम्भिता ह्यापः समुद्रमभियास्यतः ।
पर्वताश्च ददुर्मार्गं ध्वजभङ्गश्च नाभवत् ॥ ७.६९.९ ॥
તે સમુદ્ર તરફ આગળ વધતાં તેમના દ્વારા જળ થંભી ગયું; પર્વતોએ માર્ગ આપ્યો, અને ધ્વજ ભાંગ્યા નહીં.
7.69.10
तं वनस्पतयः शैला देवासुरनरोरगाः ।
सप्तर्षयः पुण्यजना गन्धर्वाप्सरसोऽपि च।
पितरश्च सुखासीनमभिगम्येदमब्रुवन् ॥ ७.६९.१० ॥
વૃક્ષો, પર્વતો, દેવો, અસુરો, મનુષ્યો અને નાગો, સપ્તર્ષિઓ, પુણ્યજનો, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ, તેમજ પિતૃઓ પણ સુખેથી બેઠેલા તેમની પાસે આવીને આ બોલ્યા.
7.69.11
सम्राडसि क्षत्रियोऽसि राजा गोप्ता पिताऽसि नः ।
देह्यस्मभ्यं महाराज प्रभुः सन्नीप्सितान्वरान्।
यैर्वयं शाश्वतं तृप्ता वर्तयिष्यामहे सुखम् ॥ ७.६९.११ ॥
તમે સમ્રાટ, ક્ષત્રિય, રાજા, રક્ષક અને અમારા પિતા છો. મહારાજ, પ્રભુ થઈને અમને ઇચ્છિત વરદાન આપો; તેનાથી અમે સદા તૃપ્ત થઈ સુખેથી જીવીશું.
7.69.12
विज्ञापितः प्रजाभिस्तु प्रजानां हितकाम्यया ।
धनुर्गृह्य पृषत्कांश्च वसुधामाद्रवद्बली ॥ ७.६९.१२ ॥
પ્રજાઓ દ્વારા વિનંતી થતાં, પ્રજાના હિતની ઇચ્છાથી તે બળવાન ધનુષ્ય અને બાણ લઈને પૃથ્વી તરફ દોડ્યા.
7.69.13
ततो वैन्यभयाद्राजन्गौर्भूत्वा प्राद्रवन्मही ।
तां पृथुर्धनुरादाय द्रवन्तीमन्वसारयत् ॥ ७.६९.१३ ॥
ત્યારે હે રાજન, વૈન્યના ભયથી પૃથ્વી ગાય બનીને ભાગવા લાગી. પૃથુએ ધનુષ્ય લઈને ભાગતી તેનો પીછો કર્યો.
7.69.14
सा लोकान्ब्रह्मलोकादीन्गत्वा वैन्यभयार्दिता ।
सा ददर्शाग्रतो वैन्यं कार्मुकोद्यतपाणिकम् ॥ ७.६९.१४ ॥
તે બ્રહ્મલોક વગેરે લોકોમાં જઈને વૈન્યના ભયથી પીડિત થઈ. ત્યાં તેણે સામે હાથમાં ધનુષ્ય ઉગામેલા વૈન્યને જોયો.
7.69.15
ज्वलद्भिर्विशिखैर्बाणैर्दीप्ततेजःसमद्युतिम् ।
महायोगं महात्मानं दुर्धर्षममरैरपि ॥ ७.६९.१५ ॥
બળતાં બાણો સાથે, પ્રજ્વલિત તેજ સમાન દીપ્તિવાળા, મહાયોગી, મહાત્મા, દેવોથી પણ અજેય એવા તેને.
7.69.16
अलभन्ती परित्राणं वैन्यमेवाभ्यपद्यत ।
कृताञ्जलिपुटा राजन्पूज्यं लोकैस्त्रिभिस्तदा ॥ ७.६९.१६ ॥
રક્ષણ ન મળતાં તે વૈન્યને જ શરણે ગઈ. હે રાજન, ત્યારે હાથ જોડીને ત્રણ લોકથી પૂજ્ય એવા તેની પાસે તે ગઈ.
7.69.17
उवाच चैनं नाधर्म्यं स्त्रीवधं कर्तुमर्हसि ।
कथं धारयिता चासि प्रजा राजन्मया विना ॥ ७.६९.१७ ॥
તેણે તેને કહ્યું, 'સ્ત્રીની હત્યા કરવી અધર્મ છે, તે તારે કરવું યોગ્ય નથી. હે રાજન, મારા વિના તું પ્રજાને કેવી રીતે ધારણ કરીશ?'
7.69.18
एकस्यार्थाय यो हन्यादात्मनो वा परस्य वा ।
एकं प्राणान्बहून्वापि प्राणिनां नास्ति पातकं ॥ ७.६९.१८ ॥
જે એકના માટે, પોતાને માટે કે બીજા માટે, એક પ્રાણ કે ઘણા પ્રાણ હણે છે, તેને પ્રાણીહત્યાનું પાપ નથી લાગતું.
7.69.19
यस्मिंस्तु निहते भद्रे बहवः सुखमेधते ।
तस्मिन्हते त्वधं नास्ति पातकं नोपभुज्यते ॥ ७.६९.१९ ॥
હે કલ્યાણી, જેના માર્યા જવાથી ઘણા લોકો સુખ પામે છે, તેને મારવાથી પાપ થતું નથી અને તેનું ફળ ભોગવવું પડતું નથી.
7.69.20
सोऽहं पालनिमित्तं त्वां बधिष्यामि वसुंधरे ।
यदि चेद्वचनादद्य न करिष्यसि मे प्रियम् ॥ ७.६९.२० ॥
હે વસુંધરા, પ્રજાપાલન માટે, આજે મારા વચન પ્રમાણે મારું પ્રિય કાર્ય તું નહીં કરે તો હું તને મારી નાખીશ.
7.69.21
त्वां निहत्य तु बाणेन मच्छासनपराङ्मुखीम् ।
आत्मानं प्रथयित्वाऽहं प्रजा धारयिता स्वयं ॥ ७.६९.२१ ॥
મારી આજ્ઞાથી વિમુખ થયેલી તને બાણથી મારીને, મારી જાતને પ્રસિદ્ધ કરીને, હું પોતે પ્રજાનું પાલન કરીશ.
7.69.22
सुखं वचनमास्थाय मम धर्मभृतां वरे ।
स़ञ्जीवय प्रजा नित्यं शक्ता ह्यसि वसुन्धरे ॥ ७.६९.२२ ॥
હે ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, મારું વચન સુખપૂર્વક સ્વીકારીને સદા પ્રજાને જીવિત રાખ; હે વસુંધરા, તું જ સમર્થ છે.
7.69.23
दुहितृत्वं च मे गच्छ एवमेतन्महाशरम् ।
नियच्छेयं त्वदर्थाय उद्यतं घोरदर्शनम् ॥ ७.६९.२३ ॥
તું મારી પુત્રીનું સ્થાન પામ; આ રીતે ઉગામેલા આ ભયંકર દેખાવવાળા મહાબાણને તારા માટે હું રોકી લઈશ.
7.69.24
सर्वमेतन्महाराज विधास्यासि परन्तप ।
वत्सं त्वं पश्य राजन्वै क्षरेयं येन वत्सला ॥ ७.६९.२४ ॥
હે મહારાજ, હે શત્રુદમન, આ બધું તું કરીશ; હે રાજન, વાછરડાને જો, જેના માટે હું વત્સલ ગાયરૂપે દૂધ ઝરાવીશ.
7.69.25
समां तु कुरु सर्वज्ञ मां तु धर्मभृतां वर ।
यथा विष्यन्दमानं वै क्षीरं सर्वत्र भावये ॥ ७.६९.२५ ॥
હે સર્વજ્ઞ, ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, મને સમતળ કરો; જેથી સર્વત્ર દૂધ વહે.
7.69.26
तत उत्सारयामास शिलाजालानि सर्वशः ।
पृथुर्वैन्यस्तदा राजा तेन शैला विवर्धिताः ॥ ७.६९.२६ ॥
ત્યારે વેનપુત્ર રાજા પૃથુએ ચારેબાજુના શિલાસમૂહો હટાવડાવ્યા; તેથી પર્વતો ઊંચા થયા.
7.69.27
न हि पूर्वनिसर्गे वै विषमे वसुधातले ।
प्रविभागः पुराणां वा ग्रामाणां वा महीपते ॥ ७.६९.२७ ॥
પૂર્વ સર્જનમાં, વિષમ ભૂતળ પર, હે મહીપતિ, નગરો કે ગામોનું વિભાજન નહોતું.
7.69.28
न सस्यानि न गोरक्ष्यं न कृषिर्न वणिक्पथः ।
वैन्यात्प्रभृति राजेन्दर सर्वस्यैतस्य सम्भवः ॥ ७.६९.२८ ॥
પાક ન હતા, ગોપાલન ન હતું, ખેતી ન હતી, વ્યાપારમાર્ગો પણ ન હતા; હે રાજેન્દ્ર, વેનપુત્રથી આ બધાનો ઉદભવ થયો.
7.69.29
यत्रयत्र च साम्यं तु भूमावासीत्किलानघ ।
तत्रतत्र प्रजास्तात निवासमभिरोचयन्।
कृच्छ्रेण च महाराज इत्येवमनुशुश्रुम ॥ ७.६९.२९ ॥
હે નિષ્પાપ, પૃથ્વી પર જ્યાં જ્યાં સમતળ ભૂમિ હતી, હે તાત, ત્યાં ત્યાં પ્રજાએ વસવાટ કરવાનું પસંદ કર્યું; હે મહારાજ, મુશ્કેલીથી—એમ અમે સાંભળ્યું છે.
7.69.30
तथेत्युक्त्वा पुनर्वैन्यो गृहीत्वाऽऽजगवं धनुः ।
शरांश्चाप्रतिमान्घोरांश्चिन्तयित्वाऽब्रवीन्महीम् ॥ ७.६९.३० ॥
'તેમ જ થાઓ' એમ કહીને, વેનપુત્રે ફરી આજગવ ધનુષ્ય અને અજોડ, ભયાનક બાણ લીધાં, વિચારીને પૃથ્વીને કહ્યું.
7.69.31
एह्येहि वसुधे क्षिप्रं क्षरैभ्यः काङ्क्षितं पयः ।
मच्छसनातिगां वै त्वां प्रमथिष्याम्यहं शरैः ॥ ७.६९.३१ ॥
આવ, આવ, વસુધા! ઝડપથી ઝરણાંઓમાંથી ઇચ્છિત દૂધ આપ. મારી આજ્ઞાનું ઉલ્લંઘન કરનારી તને હું બાણોથી કચડી નાખીશ.
7.69.32
तथोक्ता साऽत्मनः श्रेयश्चिन्तयित्वाऽब्रवीत्पृथुम् ।
वत्सं पात्राणि दोग्धॄंश्च क्षीराणि च समादिश ॥ ७.६९.३२ ॥
આ પ્રમાણે કહેવાતાં તેણે પોતાનું કલ્યાણ વિચારીને પૃથુને કહ્યું, "વાછરડું, પાત્રો, દોહનારાઓ અને દૂધ — આનો આદેશ આપો."
7.69.33
ततो दास्याम्यहं भद्र सर्वं यस्य यथेप्सितम् ।
दुहितृत्वे च मां वीर सङ्कल्पयितुमर्हसि ॥ ७.६९.३३ ॥
ત્યારે હે ભદ્ર, જેને જે જોઈએ તે બધું હું આપીશ. અને હે વીર, મને પુત્રી તરીકે માનવાનો તું સંકલ્પ કર.
7.69.34
तथेत्युक्त्वा पृथुः सर्वं विधानमकरोद्वशी ।
ततो भूतनिकायास्तां वसुधां दुदुहुस्तदा ॥ ७.६९.३४ ॥
"તથાસ્તુ" કહીને સંયમી પૃથુએ બધી વ્યવસ્થા કરી. ત્યારે પ્રાણીસમૂહોએ એ વસુધાને દોહી.
7.69.35
तां वनस्पतयः पूर्वं समुत्तस्थुर्दुधुक्षवः ।
साऽतिष्ठद्वत्सला वत्सं दोग्धृपात्राणि चेच्छती ॥ ७.६९.३५ ॥
તેને દોહવાની ઇચ્છાથી પ્રથમ વૃક્ષો ઊભાં થયાં. વાછરડા પર સ્નેહવાળી તે વાછરડું અને દોહનપાત્રો ઇચ્છતી ઊભી રહી.
7.69.36
वत्सोऽभूत्पुष्पितः सालः प्लक्षो दोग्धाऽभवत्तदा ।
छिन्नप्ररोहणं दुग्धं पात्रमौदुम्बरं शुभम् ॥ ७.६९.३६ ॥
ત્યારે ફૂલેલો સાલ વૃક્ષ વાછરડું બન્યો; પ્લક્ષ વૃક્ષ દોહનાર બન્યો. છેદેલા અંકુરોવાળું દૂધ હતું; શુભ પાત્ર ઉંબરાના લાકડાનું હતું.
7.69.37
उदयः पर्वतो वत्सो मेरुर्दोग्धा महागिरिः ।
रत्नान्योषधयो दुग्धं पात्रमस्तमयं तथा ॥ ७.६९.३७ ॥
ઉદય પર્વત વાછરડું હતો, મેરુ દોહનાર હતો, મહાગિરિ. રત્નો અને ઔષધિઓ દૂધ હતાં, અને અસ્તમય પાત્ર હતું, તેમ જ.
7.69.38
देवानां वत्स इन्द्रोऽभूत्पात्रं दारुमयं तथा ।
दोग्धा च सविता देवो दुग्धमूर्जस्करं प्रियम् ॥ ७.६९.३८ ॥
દેવોનું વાછરડું ઇન્દ્ર હતા, લાકડાનું પાત્ર હતું, તેમ જ. દોહનાર સવિતા દેવ હતા, અને દૂધ બળદાયક તથા પ્રિય હતું.
7.69.39
असुरा दुदुहुर्मायामयःपात्रे तु तां तदा ।
दोग्धा द्विमूर्धा तत्रासीद्वत्सश्चासीद्विरोचनः ॥ ७.६९.३९ ॥
ત્યારે અસુરોએ માયાથી તેને લોખંડના પાત્રમાં દોહી. ત્યાં દોહનાર દ્વિમૂર્ધા હતો, અને વાછરડું વિરોચન હતો.
7.69.40
कृषिं च सस्यं च नरा दुदुहुः पृथिवीतले ।
स्वायंभुवो मनुर्वत्सस्तेषां दोग्धाऽभवत्पृथुः ॥ ७.६९.४० ॥
ખેતી અને ધાન્ય મનુષ્યોએ પૃથ્વીતળ પર દોહ્યા. સ્વાયંભુવ મનુ વાછરડું હતા, અને તેમના દોહનાર પૃથુ થયા.
7.69.41
अलाबुपात्रे च तथा विषं दुग्धा वसुन्धरा ।
धृतराष्ट्रोऽभवद्दोग्धा तेषां वत्सस्तु तक्षकः ॥ ७.६९.४१ ॥
તુંબડાના પાત્રમાં અને તેમ જ વસુંધરાએ વિષ દોહ્યું. ધૃતરાષ્ટ્ર દોહનાર થયા, અને તેમનું વાછરડું તક્ષક હતું.
7.69.42
सप्तर्षिभिर्ब्रह्म दुग्धा तथा चाक्लिष्टकर्मभिः ।
दोग्धा बृहस्पतिः पात्रं छन्दो वत्सश्च सोमराट् ॥ ७.६९.४२ ॥
સપ્તર્ષિઓએ અને અક્લિષ્ટકર્મીઓએ બ્રહ્મ દોહ્યું. બૃહસ્પતિ દોહનાર હતા, પાત્ર છંદ હતું, અને વાછરડું સોમરાજ હતા.
7.69.43
अन्तर्धानं चामपात्रे दुग्धा पुण्यजनैर्विराट् ।
दोग्धा वैश्रवणस्तेषां वत्सश्चासीद्वृषध्वजः ॥ ७.६९.४३ ॥
અન્તર્ધાન નામના પાત્રમાં પુણ્યજનોએ વિરાટ્ (ગાય)ને દોહી. દોહનાર વૈશ્રવણ હતા અને વાછરડો વૃષધ્વજ (શિવ) હતો.
7.69.44
पुण्यगन्धान्पद्मपात्रे गन्धर्वाप्सरसोऽदुहन् ।
वत्सश्चित्ररथस्तेषां दोग्धा विश्वरुचिः प्रभुः ॥ ७.६९.४४ ॥
પદ્મપાત્રમાં ગંધર્વો અને અપ્સરાઓએ પુણ્યગંધોને દોહ્યા. તેમનો વાછરડો ચિત્રરથ હતો અને દોહનાર પ્રભુ વિશ્વરુચિ હતા.
7.69.45
स्वधां रजतपात्रेषु दुदुहुः पितरश्च ताम् ।
वत्सो वैवस्वतस्तेषां यमो दोग्धान्तकस्तदा ॥ ७.६९.४५ ॥
રજતપાત્રોમાં પિતૃઓએ સ્વધાને દોહી. તેમનો વાછરડો વૈવસ્વત હતો અને ત્યારે દોહનાર અંતક યમ હતા.
7.69.46
एवं निकायैस्तैर्दुग्धा पयोऽभीष्टं हि सा विराट् ।
यैर्वर्तयन्ति ते ह्यद्य पात्रैर्वत्सैश्च नित्यशः ॥ ७.६९.४६ ॥
આ રીતે તે વર્ગોએ તે વિરાટ્ ગાયને દોહીને ઇચ્છિત દૂધ મેળવ્યું. તે પાત્રો અને વાછરડાઓ વડે તેઓ આજે પણ નિત્ય જીવે છે.
7.69.47
यज्ञैश्च विविधैरिष्ट्वा पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् ।
सन्तर्पयित्वा भूतानि सर्वैः कामैर्मनःप्रियैः ॥ ७.६९.४७ ॥
વિવિધ યજ્ઞો વડે યજન કરીને પ્રતાપી વેનપુત્ર પૃથુએ મનને પ્રિય સર્વ કામનાઓથી પ્રાણીઓને તૃપ્ત કર્યા.
7.69.48
हैरण्यानकरोद्राजा ये केचित्पार्थिवा भुवि ।
तान्ब्राह्मणेभ्यः प्रायच्छदश्वमेधे महामखे ॥ ७.६९.४८ ॥
રાજાએ પૃથ્વી પરના જે કોઈ રાજાઓ હતા તેમને સુવર્ણમય બનાવ્યા, અને મહાન અશ્વમેધ યજ્ઞમાં તેમને બ્રાહ્મણોને દાન આપ્યું.
7.69.49
स षष्टिं गोसहस्राणि षष्टिं नागशतानि च ।
सौवर्णानकरोद्राजा ब्राह्मणेभ्यश्च तान्ददौ ॥ ७.६९.४९ ॥
તેણે સાઠ હજાર ગાયો અને છસો હાથી સોનાના બનાવડાવીને બ્રાહ્મણોને આપ્યા.
7.69.50
इमां च पृथिवीं सर्वां मणिरत्नविभूषिताम् ।
सौवर्णीमकरोद्राजा ब्राह्मणेभ्यश्च तां ददौ ॥ ७.६९.५० ॥
મણિ અને રત્નોથી શણગારેલી આ આખી પૃથ્વી પણ રાજાએ સોનાની બનાવડાવીને બ્રાહ્મણોને આપી.
7.69.51
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत् ॥ ७.६९.५१ ॥
હે સૃંજય, જો તે મર્યો હોત તો તે તારા કરતાં ચાર ગણો ભાગ્યવાન હોત; પુત્રથી પણ વધુ પુણ્યશાળી તે તારા માટે છે. તેથી પુત્ર માટે શોક ન કર. જે યજ્ઞ નથી કરતો, દક્ષિણા નથી આપતો, તે કૂતરાના માર્ગે જાય છે એમ કહેવાયું છે.