મહાભારત · અધ્યાય 7.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.7.1
वेदं षडङ्गं वेदाहमर्थविद्यां च मानवीम् ।
त्रैय्यम्बकमथेष्वस्त्रं शस्त्राणि विविधानि च ॥ ७.७.१ ॥
હું વેદ અને તેનાં છ અંગો, માનવ અર્થવિદ્યા જાણું છું. ત્ર્યંબક અસ્ત્ર, ઇષુ-અસ્ત્ર અને વિવિધ શસ્ત્રો પણ જાણું છું.
7.7.2
ये चाप्युक्ता मयि गुणा भवद्भिर्जयकाङ्क्षिभिः ।
चिकीर्षुस्तानहं सर्वान्योधयिष्यामि पाण्डवान् ॥ ७.७.२ ॥
જયની ઇચ્છા રાખતા તમે મારામાં કહેલા ગુણોને સાર્થક કરવાની ઇચ્છાથી હું બધા પાંડવોને યુદ્ધમાં લડાવીશ.
7.7.3
पार्षतं तु रणे राजन्न हनिष्ये कथञ्चन ।
स हि सृष्टो वधार्थाय ममैव पुरुषर्षभः ॥ ७.७.३ ॥
હે રાજન! યુદ્ધમાં હું પાર્ષત (ધૃષ્ટદ્યુમ્ન)ને કોઈ રીતે મારીશ નહીં, કારણ કે તે પુરુષશ્રેષ્ઠ મારા જ વધ માટે સર્જાયો છે.
7.7.4
योधयिष्यामि सैन्यानि नाशयन्सर्वसोमकान् ।
न च मां पाण्डवा युद्धे योधयिष्यन्ति हर्षिताः ॥ ७.७.४ ॥
સોમકોની બધી સેનાઓનો નાશ કરતો હું યુદ્ધ કરીશ. અને પાંડવો હર્ષિત હોવા છતાં યુદ્ધમાં મારી સામે નહીં લડે.
7.7.5
स एवमभ्यनुज्ञातश्चक्रे सेनापतिं ततः ।
द्रोणं तव सुतो राजन्विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ७.७.५ ॥
આ રીતે અનુમતિ મેળવી તમારા પુત્ર (દુર્યોધન) એ, હે રાજન, વિધિ પ્રમાણે કર્મ કરીને દ્રોણને સેનાપતિ બનાવ્યા.
7.7.6
अथाभिषिषिचुर्द्रोणं दुर्योधनमुखा नृपाः ।
स्वस्तिवादरवैश्चान्यैः श्लक्ष्णैश्चान्यैर्मनोरमैः।
सैनापत्ये यथा स्कन्दं पुरा शक्रमुखाः सुराः ॥ ७.७.६ ॥
ત્યારે દુર્યોધનની આગેવાની હેઠળના રાજાઓએ સ્વસ્તિવાચનના ધ્વનિ સાથે અને અન્ય મધુર, મનોહર મંત્રો સાથે દ્રોણનો અભિષેક કર્યો, જેમ પૂર્વે ઇન્દ્રાદિ દેવોએ સ્કંદનો સેનાપતિપદે અભિષેક કર્યો હતો.
7.7.7
ततो वादित्रघोषेण शङ्खानां च महास्वनैः ।
प्रादुरासीत्कृते द्रोणे हर्षः सेनापतौ तदा ॥ ७.७.७ ॥
ત્યારે વાદ્યોના ઘોષ અને શંખોના મહાન નાદ સાથે, દ્રોણ સેનાપતિ તરીકે અભિષિક્ત થતાં હર્ષ પ્રગટ્યો.
7.7.8
ततः पुण्याहघोषेण साशीर्वादस्वनेन च ।
संस्तवैर्गीतशब्दैश्च सूतमागधबन्दिनाम् ॥ ७.७.८ ॥
ત્યારે પુણ્યાહ ઘોષ અને આશીર્વાદના સ્વર સાથે, સ્તુતિઓ અને ગીતોના શબ્દો સાથે, સૂત, માગધ અને બંદીઓના સ્વર સાથે.
7.7.9
जयशब्दैर्द्विजाग्र्याणां सुभगानर्तितैस्तथा ।
सत्कृत्य विधिना द्रोणं मेनिरे पाण्डवाञ्जितान् ॥ ७.७.९ ॥
શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોના જયઘોષ અને શુભ નૃત્યો સાથે, વિધિપૂર્વક દ્રોણનો સત્કાર કરીને, તેમણે પાંડવોને જીતેલા માન્યા.
7.7.10
सैनापत्यं तु संप्राप्य भारद्वाजो महारथः ।
युयुत्सुर्व्यूह्य सैन्यानि प्रायात्तव सुतैः सह ॥ ७.७.१० ॥
સેનાપતિપદ મેળવીને મહારથી ભારદ્વાજ (દ્રોણ) યુદ્ધની ઇચ્છાથી સૈન્યોની વ્યૂહરચના કરીને તમારા પુત્રો સાથે આગળ વધ્યા.
7.7.11
सैन्धवश्च कलिङ्गश्च विकर्णश्च तवात्मजः ।
दक्षिणं पार्श्वमास्थाय समतिष्ठन्त दंशिताः ॥ ७.७.११ ॥
સિંધુરાજ, કલિંગરાજ અને તમારો પુત્ર વિકર્ણ, કવચધારી થઈને જમણી બાજુ લઈને ઊભા રહ્યા.
7.7.12
प्रपक्षः शकुनिस्तेषां प्रवरैर्हयसादिभिः ।
ययौ गान्धारकैः सार्धं विमलप्रासयोधिभिः ॥ ७.७.१२ ॥
તેમનો પક્ષ (બાજુ) શકુનિ હતો, જે ઉત્તમ અશ્વારોહીઓ, ગાંધારીઓ અને ચમકતા ભાલાધારી યોદ્ધાઓ સાથે ગયો.
7.7.13
कृपश्च कृतवर्मा च चित्रसेनो विविंशतिः ।
दुःशासनमुखा यत्ताः सव्यं पक्षमपालयन् ॥ ७.७.१३ ॥
કૃપ અને કૃતવર્મા, ચિત્રસેન અને વિવિંશતિ, દુઃશાસન જેમના આગેવાન હતા, તેઓ તૈયાર થઈ ડાબી બાજુનું રક્ષણ કરતા હતા.
7.7.14
तेषां प्रपक्षाः काम्भोजाः सुदक्षिणपुस्सराः ।
ययुरश्चैर्महावेगैः शकाश्च यवनैः सह ॥ ७.७.१४ ॥
તેમના પ્રપક્ષો — સુદક્ષિણ આગેવાન એવા કાંબોજો, અને શકો તથા યવનો — મહાવેગી અશ્વો સાથે આગળ વધ્યા.
7.7.15
मद्रास्त्रिगर्ताः साम्बष्ठाः प्रतीच्योदीच्यमालवाः ।
शिबयः शूरसेनाश्च शूद्राश्च मलदैः सह ॥ ७.७.१५ ॥
મદ્ર, ત્રિગર્ત, સામ્બષ્ઠ, પશ્ચિમ-ઉત્તરના માલવો, શિબિ, શૂરસેન અને શૂદ્રો — મલદો સાથે.
7.7.16
सौवीराः कितवाः प्राच्या दाक्षिणात्याश्च सर्वशः ।
नवात्मजं पुरस्कृत्य सूतपुत्रस्य पृष्ठतः ॥ ७.७.१६ ॥
સૌવીર, કિતવ, પૂર્વ અને દક્ષિણના સૌ લોકો — નવપુત્રને આગળ રાખીને, સૂતપુત્રની પાછળ.
7.7.17
हर्षयन्तः स्वसैन्यानि ययुस्तव सुतैः सह ।
प्रवरः सर्वयोधानां बलेषु बलमादधम् ॥ ७.७.१७ ॥
પોતાની સેનાઓને ઉત્સાહિત કરતા તમારા પુત્રો સાથે આગળ વધ્યા — સર્વ યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ, સેનાઓમાં બળ ભરતા.
7.7.18
ययौ वैकर्तनः कर्णः प्रमुखे सर्वधन्विनाम् ।
तस्य दीप्तो महाकायः स्वान्यनीकानिहर्षयन् ॥ ७.७.१८ ॥
વિકર્તનનો પુત્ર કર્ણ સર્વ ધનુર્ધરોની આગળ ચાલ્યો. તેનું તેજસ્વી, વિશાળ શરીર પોતાની સેનાઓને હર્ષ આપતું હતું.
7.7.19
हस्तिकक्ष्यो गहाकेतुर्बभौ सूर्यसमद्युतिः ।
न भीष्मव्यसनं कश्चिदृष्ट्वा कर्णममन्यत ॥ ७.७.१९ ॥
હાથીની કક્ષ્યા જેવું ચિહ્ન અને ગહ ધ્વજ ધરાવતો કર્ણ સૂર્ય સમાન તેજથી ઝળહળ્યો. કર્ણને જોઈને કોઈએ ભીષ્મની આપત્તિને આપત્તિ ગણી નહીં.
7.7.20
विशोकाश्चाभवन्सर्वे राजानः कुरुभिः सह ।
हृष्टाश्च बहवो योधास्तत्राजल्पन्त वेगतः ॥ ७.७.२० ॥
કુરુઓ સાથેના બધા રાજાઓ શોકરહિત થયા. ત્યાં આનંદિત થયેલા ઘણા યોદ્ધાઓ ઉત્સાહથી મોટેથી બોલવા લાગ્યા.
7.7.21
न हि कर्णं रणे दृष्ट्वा युधि स्थास्यन्ति पाण्डवाः ।
कर्णो हि समरे शक्तो जेतुं देवान्सवासवान् ॥ ७.७.२१ ॥
રણમાં કર્ણને જોઈને પાંડવો યુદ્ધમાં ટકી શકશે નહીં. કર્ણ સમરમાં ઇન્દ્ર સહિત દેવોને પણ જીતવા સમર્થ છે.
7.7.22
किमु पाण्डुसुतान्युद्धे हीनवीर्यपराक्रमान् ।
भीष्मेण तु रणे पार्थाः पालिता बाहुशालिना ॥ ७.७.२२ ॥
યુદ્ધમાં વીર્ય અને પરાક્રમ ઘટેલા પાંડુપુત્રોની તો શી વાત! રણમાં પૃથાના પુત્રો બાહુશાળી ભીષ્મ દ્વારા રક્ષિત હતા.
7.7.23
तांस्तु कर्णः शरैस्तीक्ष्णैर्नाशयिष्यति संयुगे ।
एवं ब्रुवन्तस्तेऽन्योन्यं हृष्टरूपा विशांपते ॥ ७.७.२३ ॥
કર્ણ તીક્ષ્ણ બાણોથી યુદ્ધમાં તેમનો નાશ કરશે. હે પ્રજાપતિ, આ રીતે એકબીજાને કહેતા તેઓ હર્ષિત મુખવાળા હતા.
7.7.24
राधेयं पूजयन्तश्च प्रशंसन्तश्च निर्ययुः ।
अस्माकं शकटव्यूहों द्रोणेन विहितोऽभवत् ॥ ७.७.२४ ॥
રાધાના પુત્ર કર્ણની પૂજા અને પ્રશંસા કરતા તેઓ નીકળ્યા. અમારો શકટવ્યૂહ દ્રોણે રચ્યો હતો.
7.7.25
परेषां क्रौञ्च एवासीद्व्यूहो राजन्महात्मनाम् ।
प्रीयमाणेन विहितो धर्मराजेन भारत ॥ ७.७.२५ ॥
હે રાજન, શત્રુઓની વ્યૂહરચના ક્રૌંચ હતી. હે ભારત, મહાત્માઓ માટે પ્રસન્ન ધર્મરાજે તેની રચના કરી હતી.
7.7.26
व्यूहप्रमुखतस्तेषां तस्थतुः पुरुषर्षभौ ।
वानरध्वजमुच्छ्रित्य विष्वक्सेनधनंजयौ ॥ ७.७.२६ ॥
તેમના વ્યૂહના અગ્રભાગે બે પુરુષર્ષભો ઊભા રહ્યા; વાનરધ્વજ ઊંચો કરીને — વિષ્વક્સેન અને ધનંજય.
7.7.27
ककुदं सर्वसैन्यानां धाम सर्वधनुष्मताम् ।
आदित्यपथगः केतुः पार्थस्यामिततेजसः ॥ ७.७.२७ ॥
સર્વ સૈન્યનું શિખર, સર્વ ધનુર્ધરોનું તેજ — સૂર્યમાર્ગે ચાલતો, અમિતતેજસ્વી પાર્થનો ધ્વજ.
7.7.28
दीपयामास तत्सैन्यं पाण्डवस्य महात्मनः ।
यथा प्रज्वलितः सूर्यो युगान्ते वै वसुंधराम् ॥ ७.७.२८ ॥
તે સૈન્યને પાંડવ મહાત્માનું સૈન્ય તરીકે પ્રકાશિત કર્યું; યુગાંતે પ્રજ્વલિત સૂર્ય પૃથ્વીને જેમ પ્રકાશિત કરે તેમ.
7.7.29
दीप्यन्दृश्येत हि तथा केतुः सर्वत्र धीमतः ।
योधानामर्जुनः श्रेष्ठो गाण्डीवं धनुषां वरम् ॥ ७.७.२९ ॥
તેવી જ રીતે ધીમાનનો ધ્વજ સર્વત્ર તેજસ્વી દેખાતો હતો. યોદ્ધાઓમાં અર્જુન શ્રેષ્ઠ છે, અને ધનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ ગાંડીવ.
7.7.30
वासुदेवश्च भूतानां चक्राणां च सुदर्शनम् ।
चत्वार्येतानि तेजाञ्सि वहञ्श्वेतहयो रथः ॥ ७.७.३० ॥
વાસુદેવ પ્રાણીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે; ચક્રોમાં સુદર્શન શ્રેષ્ઠ. આ ચાર તેજ શ્વેતાશ્વોનો રથ વહન કરતો હતો.
7.7.31
परेषामग्रतस्तस्थौ कालचक्रमिवोद्यतम् ।
एवं तौ सुमहात्मानौ बलसेनाग्रगावुभौ ॥ ७.७.३१ ॥
શત્રુઓની સામે તે ઊભો રહ્યો, ઊંચકાયેલા કાળચક્ર જેવો. આ રીતે તે બે મહાત્માઓ સેનાના અગ્રભાગે આગળ વધ્યા.
7.7.32
तावकानां मुखे कर्णः परेषां च धनंजयः ।
ततो जयाभिसंरब्धौ परस्परवधैषिणौ ॥ ७.७.३२ ॥
તમારા પક્ષના આગળ કર્ણ હતો, અને શત્રુઓના ધનંજય. પછી વિજય માટે ક્રોધે ભરાયેલા, એકબીજાનો વધ ઇચ્છતા તે બંને.
7.7.33
अवेक्षेतां तदान्योन्यं समरे कर्णपाण्डवौ ।
ततः प्रयाते सहसा भारद्वाजे महारथे ॥ ७.७.३३ ॥
યુદ્ધમાં કર્ણ અને પાંડવ એકબીજાને જોતા રહ્યા. ત્યારે મહારથી ભારદ્વાજ (દ્રોણ) અચાનક આગળ વધ્યા.
7.7.34
सिंहनादेन घोरेण वसुधा समकम्पत ।
ततस्तुमुलमाकाशमावृणोत्सदिवाकरम् ॥ ७.७.३४ ॥
ભયંકર સિંહનાદથી પૃથ્વી ધ્રૂજી ઊઠી. પછી કોલાહલથી ભરેલા આકાશે સૂર્ય સહિત બધું ઢાંકી દીધું.
7.7.35
वातोद्भूतं रजस्तीव्रं कौशेयनिकरोपमम् ।
ववर्ष द्यौरनभ्राऽपि मांसास्थिरुधिराण्युत ॥ ७.७.३५ ॥
પવનથી ઊડેલી તીવ્ર ધૂળ રેશમના ઢગલા જેવી હતી. વાદળ વિના પણ આકાશે માંસ, હાડકાં અને લોહી વરસાવ્યાં.
7.7.36
गृध्राः श्येना बकाः कङ्का वायसाश्च सहस्रशः ।
उपर्युपरि सेनां ते तदा पर्यपतन्नृप ॥ ७.७.३६ ॥
હે રાજન્! ત્યારે ગીધ, બાજ, બગલા, સારસ અને કાગડા હજારોની સંખ્યામાં સેના ઉપર ઊડવા લાગ્યા.
7.7.37
गोमायवश्च प्राक्रोशन्भयदान्दारुणान्रवान् ।
अकार्षुरपसव्यं च बहुशः पृतनां तव ॥ ७.७.३७ ॥
શિયાળો ભયાનક અને દારુણ ચીસો પાડવા લાગ્યા; ઘણીવાર તારી સેનાની અપસવ્ય પ્રદક્ષિણા કરી.
7.7.38
चिखादिषन्तो मांसानि पिपासन्तश्च शोणितम् ।
अपतद्दीप्यमाना च सनिर्घाता सकम्पना ॥ ७.७.३८ ॥
માંસ ખાવાની અને લોહી પીવાની ઇચ્છાથી; બળતી ઉલ્કા ગર્જના અને કંપન સાથે પડી.
7.7.39
उल्का ज्वलन्ती सङ्ग्रामे पुच्छेनावृत्य सर्वशः ।
परिवेषो महांश्चापि सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ॥ ७.७.३९ ॥
યુદ્ધમાં બળતી ઉલ્કા પોતાની પૂંછડીથી ચારે બાજુ વીંટળાઈ વળી; વીજળી અને ગર્જનાવાળું મોટું પરિવેષ પણ દેખાયું.
7.7.40
भास्करस्याभवद्राजन्प्रयाते वाहिनीपतौ ।
एते चान्ये च बहवः प्रादुरासन्सुदारुणाः।
उत्पाता युधि वीराणां जीवितक्षयकारिणः ॥ ७.७.४० ॥
હે રાજન, સેનાપતિ ઊપડ્યા ત્યારે સૂર્યમાં (વિકૃતિ) થઈ; આ અને બીજા ઘણા ભયાનક ઉત્પાત યુદ્ધમાં વીરોના જીવનો નાશ કરનારા રૂપે પ્રગટ થયા.
7.7.41
ततः प्रववृते युद्धं परस्परवधैषिणाम् ।
कुरुपाण्डवसैन्यानां शब्देनापूरयज्जगत् ॥ ७.७.४१ ॥
પછી એકબીજાને મારવા ઇચ્છતી કૌરવ-પાંડવ સેનાઓ વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું; તેના અવાજથી જગત ભરાઈ ગયું.
7.7.42
ते त्वन्योन्यं सुसंरब्धाः पाण्डवाः कौरवैः सह ।
अभ्यघ्नन्निशितैः शस्त्रैर्जयगृद्धाः प्रहारिणः ॥ ७.७.४२ ॥
તે પાંડવો અને કૌરવો અત્યંત ક્રોધે ભરાઈ, વિજયની લાલસાથી, તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી એકબીજાને પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
7.7.43
स पाण्डवानां महतीं महेष्वासो महाद्युतिः ।
वेगेनाभ्यद्रवत्सेनां किरञ्शरशतैः शितैः ॥ ७.७.४३ ॥
તે મહાધનુર્ધર, મહાતેજસ્વી પાંડવોની વિશાળ સેના પર વેગથી ધસી ગયો, સેંકડો તીક્ષ્ણ બાણોની વર્ષા કરતો.
7.7.44
द्रोणमभ्युद्यतं दृष्ट्वा पाण्डवाः सहसृञ्जयैः ।
प्रत्यगृह्णंस्तदा राजञ्छरवर्षैः पृथक्पृथक् ॥ ७.७.४४ ॥
દ્રોણને આગળ વધતો જોઈ પાંડવો સૃંજયો સાથે મળીને, હે રાજન, બાણવર્ષા વડે એક પછી એક તેનો સામનો કરવા લાગ્યા.
7.7.45
विक्षोभ्यमाणआ द्रोणेन भिद्यमाना महाचमूः ।
व्यशीर्यत सपाञ्चाला वातेनेव वलाहकाः ॥ ७.७.४५ ॥
દ્રોણ દ્વારા વિક્ષુબ્ધ અને છિન્નભિન્ન થયેલી તે મહાસેના, પાંચાલો સહિત, પવનથી વિખરાતાં વાદળોની જેમ વિખેરાઈ ગઈ.
7.7.46
बहूनीह विकुर्वाणो दिव्यान्यस्त्राणि संयुगे ।
अपीडयत्क्षणेनैव द्रोणः पाण्डवसृञ्जयान् ॥ ७.७.४६ ॥
યુદ્ધમાં અનેક દિવ્ય અસ્ત્રો પ્રગટાવતા દ્રોણે એક ક્ષણમાં જ પાંડવો અને સૃંજયોને પીડ્યા.
7.7.47
ते वध्यमाना द्रोणेन वासवेनेव दानवाः ।
पाञ्चालाः समकम्पन्त धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ॥ ७.७.४७ ॥
દ્રોણ દ્વારા વધ પામતા તેઓ — ધૃષ્ટદ્યુમ્નની આગેવાનીના પાંચાલો — ઇન્દ્રથી મરાતા દાનવોની જેમ કંપી ઊઠ્યા.
7.7.48
ततो दिव्यास्त्रविच्छूरो याज्ञसेनिर्महारथः ।
अभिनच्छरवर्षेण द्रोणानीकमनेकधा ॥ ७.७.४८ ॥
ત્યારે દિવ્ય અસ્ત્રોના જ્ઞાતા, શૂરવીર, મહારથી યાજ્ઞસેનિએ બાણવર્ષા વડે દ્રોણની સેનાને અનેક રીતે ભેદી નાખી.
7.7.49
द्रोणस्य शरवर्षाणि शरवर्षेण पार्षतः ।
सन्निवार्य ततः सर्वान्कुरूनप्यवधीद्बली ॥ ७.७.४९ ॥
દ્રોણની બાણવર્ષાને પાર્ષતે પોતાની બાણવર્ષાથી રોકી; પછી તે બળવાને સર્વ કૌરવોને પણ હણ્યા.
7.7.50
संयम्य तु ततो द्रोणः समवस्थाप्य चाहवे ।
स्वमनीकं महेष्वासः पार्षतं समुपाद्रवत् ॥ ७.७.५० ॥
પછી દ્રોણે સંયમ રાખીને યુદ્ધમાં પોતાની સેનાને સ્થિર કરી અને તે મહાધનુર્ધર પાર્ષત પર ધસી ગયા.
7.7.51
स बाणवर्षं सुमहदसृजत्पार्षतं प्रति ।
मघवान्समभिक्रुद्धः सहसा दानवानिव ॥ ७.७.५१ ॥
તેણે પાર્ષત પર અતિ મોટી બાણવર્ષા વરસાવી, જેમ ક્રોધે ભરાયેલા ઇન્દ્ર અચાનક દાનવો પર વરસે.
7.7.52
ते कम्प्यमाना द्रोणेन बाणैः पाण्डवसृञ्जयाः ।
पुनःपुनरभज्यन्त सिंहेनैवेतरे मृगाः ॥ ७.७.५२ ॥
દ્રોણના બાણોથી કંપતા પાંડવો અને સૃંજયો વારંવાર વિખેરાઈ ગયા, જેમ સિંહ જોઈને બીજા હરણો વિખેરાય.
7.7.53
तथा पर्यपतद्रोणः पाण्डवानां बले बली ।
अलातचक्रवद्राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.७.५३ ॥
હે રાજન્! બળવાન દ્રોણ પાંડવોની સેનામાં આ રીતે ફરતા રહ્યા, સળગતા લાકડાના ચક્રની જેમ; તે અદ્ભુત લાગ્યું.
7.7.54
खचरनगरकल्पं कल्पितं शास्त्रदृष्ट्या चलदनिलपताकं ह्लादनं वल्गिताश्वम् ।
स्फटिकविमलकेतुं त्रासनं शात्रवाणां रथवरमधिरूढः सञ्जहारारिसेनाम् ॥ ७.७.५४ ॥
આકાશચારીઓના નગર જેવો, શાસ્ત્રવિધિથી રચાયેલો, પવનથી લહેરાતી ધજાઓવાળો, આનંદ આપનારો, નાચતા ઘોડાવાળો, સ્ફટિક જેવી નિર્મળ ધજાવાળો, શત્રુઓને ભયભીત કરનારો શ્રેષ્ઠ રથ ચઢીને તેણે શત્રુસેનાને પાછી હઠાવી.