મહાભારત · અધ્યાય 7.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.73.1
त्वयि याते महाबाहो संशप्तकबलं प्रति ।
प्रयत्नमकरोत्तीव्रमाचार्यो प्रहणे मम ॥ ७.७३.१ ॥
હે મહાબાહો, તું સંશપ્તકોની સેના તરફ ગયો ત્યારે આચાર્ય દ્રોણે મારી સામેના યુદ્ધમાં તીવ્ર પ્રયત્ન કર્યો.
7.73.2
व्यूढानीकं ततो द्रोणं यतमानं महामृधे ।
प्रतिव्यूह्य सहानीकाः प्रत्यरुध्म वयं बलात् ॥ ७.७३.२ ॥
પછી સેનાને વ્યૂહમાં ગોઠવીને મહાયુદ્ધમાં પ્રયત્ન કરતા દ્રોણની સામે અમે અમારી સેનાઓ સાથે વ્યૂહ રચીને બળપૂર્વક સામનો કર્યો.
7.73.3
स वार्यमाणो रथिभिर्मयि चापि सुरक्षिते ।
अस्मानभिजगामाशु पीडयन्निशितैः शरैः ॥ ७.७३.३ ॥
રથિકો દ્વારા રોકાયેલો હોવા છતાં, અને મારા વડે સારી રીતે સુરક્ષિત હોવા છતાં, તે ઝડપથી અમારી તરફ આગળ વધ્યો અને તીક્ષ્ણ બાણોથી અમને પીડિત કર્યા.
7.73.4
ते पीड्यमाना द्रोणेन द्रोणानीकं न शक्नुमः ।
प्रतिवीक्षितुमप्याजौ भेत्तुं तत्कुत एव तु ॥ ७.७३.४ ॥
દ્રોણ દ્વારા પીડિત થઈને અમે યુદ્ધમાં દ્રોણની સેના તરફ બરાબર જોઈ પણ શકતા ન હતા, તો તેને ભેદવું કેવી રીતે શક્ય હતું?
7.73.5
ततस्तमप्रतिरथमहं सौभद्रमब्रवम् ।
द्रोणानीकमिदं भिन्द्धि द्वारं सञ्जनयस्व नः ॥ ७.७३.५ ॥
પછી મેં તે અપ્રતિરથ સૌભદ્રને કહ્યું, 'દ્રોણની આ સેનાને ભેદ, અમારા માટે એક દ્વાર સર્જ.'
7.73.6
स तथा चोदितोऽस्माभिः सदश्व इव वीर्यवान् ।
असह्यमपि तं भारं वोढुमेवोपचक्रमे ॥ ७.७३.६ ॥
અમારા દ્વારા આ રીતે પ્રેરાઈને તે સારા ઘોડાની જેમ પરાક્રમી બનીને તે અસહ્ય ભાર ઉપાડવા લાગ્યો.
7.73.7
स तवास्त्रोपदेशेन वीर्येण च समन्वितः ।
प्राविशत्तद्बलं बालः सुपर्ण इव सागरम् ॥ ७.७३.७ ॥
શસ્ત્રોપદેશ અને વીર્યથી યુક્ત તે બાળક ગરુડ જેમ સાગરમાં પ્રવેશે તેમ તે સેનામાં પ્રવેશ્યો.
7.73.8
तेऽनुयाता वयं वीरं सात्वतीपुत्रमाहवे ।
प्रवेष्टुकामास्तेनैव येन स प्राविशच्चमूम् ॥ ७.७३.८ ॥
યુદ્ધમાં તે વીર, સાત્વતીના પુત્રની, અમે પાછળ ગયા; જે માર્ગે તે પ્રવેશ્યો તે જ માર્ગે અમે પણ પ્રવેશવા ઇચ્છતા હતા.
7.73.9
ततः सैन्धवको राजा क्षुद्रस्तात जयद्रथः ।
वरदानेन रुद्रस्य सर्वान्नः समवारयत् ॥ ७.७३.९ ॥
ત્યારે સૈંધવ રાજા, ક્ષુદ્ર જયદ્રથે, હે તાત, રુદ્રના વરદાનથી અમને સૌને રોક્યા.
7.73.10
ततो द्रोणः कृपः कर्णो द्रौणिः कौसल्य एव च ।
कृतवर्मा च सौभद्रं षड्रथाः पर्यवारयन् ॥ ७.७३.१० ॥
ત્યારે દ્રોણ, કૃપ, કર્ણ, દ્રોણપુત્ર, કૌસલ્ય અને કૃતવર્મા એ છ રથીઓએ સૌભદ્રને ઘેરી લીધો.
7.73.11
परिवार्य तु तैः सर्वैर्युधि बालो महारथैः ।
यतमानः परं शक्त्या बहुभिर्विरथीकृतः ॥ ७.७३.११ ॥
તે સર્વ મહારથીઓએ યુદ્ધમાં તે બાળકને ઘેરી લીધો; પરમ શક્તિથી લડતાં પણ અનેકોએ તેને રથવિહીન કર્યો.
7.73.12
ततो दौःशासनिः क्षिप्रं तथा तैर्विरथीकृतम् ।
संशयं परमं प्राप्तं पदातिनमवस्थितम्।
गदाहस्तोऽभ्ययात्तूर्णं जिघांसुरपराजितम् ॥ ७.७३.१२ ॥
ત્યારે દુઃશાસનનો પુત્ર, તેમના વડે રથવિહીન કરાયેલા, પરમ સંકટમાં પગે ઊભેલા, અપરાજિત તે બાળકને મારવાની ઇચ્છાથી હાથમાં ગદા લઈ ઝડપથી તેની તરફ ધસ્યો.
7.73.13
गदिनं त्वथ तं दृष्ट्वा वासवस्यात्मजात्मजः ।
स जग्राह गदां वीरो गदायुद्धविशारदः ॥ ७.७३.१३ ॥
ગદાધારી તેને જોઈને, ઇન્દ્રના પૌત્રના પુત્ર તે વીરે ગદા ઉપાડી; તે ગદાયુદ્ધમાં નિપુણ હતો.
7.73.14
गदामण्डलमार्गस्थौ सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ।
तौ सम्प्रजग्मतुर्वीरावन्योन्यस्यान्तरैषणौ ॥ ७.७३.१४ ॥
ગદામંડળના માર્ગમાં ઊભેલા તે બે વીરો, સર્વ ક્ષત્રિયો જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, એકબીજાની ખામી શોધતા આગળ વધ્યા.
7.73.15
तावन्योन्यं गदाग्राभ्यां ताडितौ युद्धदुर्मदौ ।
इन्द्रध्वजाविवोत्सृष्टौ गतसत्वौ महींगतौ ॥ ७.७३.१५ ॥
યુદ્ધના મદથી ઉન્મત્ત તે બંને ગદાના અગ્રભાગોથી એકબીજાને પ્રહાર કરી, ઇન્દ્રધ્વજોની જેમ પડ્યા અને નિષ્પ્રાણ થઈ ભૂમિ પર ઢળી પડ્યા.
7.73.16
दौःशासनिरथोत्थाय कुरूणां कीर्तिवर्धनः ।
उत्तिष्ठमानं सौभद्रं गदया मूर्ध्न्यताडयत् ॥ ७.७३.१६ ॥
કૌરવોની કીર્તિ વધારનાર દુઃશાસનનો પુત્ર ઊઠીને, ફરી ઊઠતા સૌભદ્ર (અભિમન્યુ)ના માથા પર ગદાથી પ્રહાર કર્યો.
7.73.17
गदावेगेन महता व्यायामेन च मोहितः ।
विमना न्यपतद्भूमौ सौभद्रः परवीरहा ॥ ७.७३.१७ ॥
ગદાના મહાન વેગ અને પ્રચંડ પરિશ્રમથી મોહિત થયેલો, શત્રુવીરોનો સંહારક સૌભદ્ર વિમનસ્ક થઈ ભૂમિ પર પડ્યો.
7.73.18
स तु हत्वा सहस्राणि द्विपाश्वरथपत्तिनाम् ।
राजपुत्रशतं चाग्र्यं वीरांश्चालक्षितान्बहून् ॥ ७.७३.१८ ॥
તેણે હાથી, ઘોડા, રથ અને પાયદળના હજારોને મારીને, શ્રેષ્ઠ સો રાજપુત્રોને તથા અનેક અજાણ્યા વીરોને પણ મારી નાખ્યા.
7.73.19
बृहद्बलं च राजानं स्वर्गेण समयोजयत् ।
गतः सुकृतिनां लोकान्ये च स्वर्गजितां शुभाः ॥ ७.७३.१९ ॥
તેણે બૃહદ્બલ રાજાને પણ સ્વર્ગમાં મોકલ્યો. પુણ્યશાળીઓ અને સ્વર્ગજીતનારાઓના શુભ લોકોમાં તે ગયો.
7.73.20
अदीनस्त्रासयञ्छत्रून्नन्दयित्वा च बान्धवान् ।
असकृन्नाम विश्राव्य पितॄणां मातुलस्य च ॥ ७.७३.२० ॥
નિર્ભય રહીને શત્રુઓને ભયભીત કરતાં અને બાંધવોને આનંદિત કરતાં, તેણે પિતૃઓ અને મામાનું નામ વારંવાર ગાજતું કર્યું.
7.73.21
वीरो दिष्टान्तमापन्नः शोचयन्वान्धवान्बहून् ।
ततः स्म शोकसन्तप्ता भवताऽद्य समेयुषः ॥ ७.७३.२१ ॥
વીર ભાગ્યે નક્કી કરેલા અંતને પામીને ઘણા બાંધવોને શોકમાં નાખી ગયો. તેથી આજે તને મળેલા અમે શોકથી સંતપ્ત થયા.
7.73.22
एतावदेव निर्वृत्तमस्माकं शोकवर्धनम् ।
स चैवं पुरुषव्याघ्रः स्वर्गलोकमवाप्तवान् ॥ ७.७३.२२ ॥
અમારા માટે આટલું જ થયું, જે શોક વધારનારું છે. તે પુરુષવ્યાઘ્ર આ રીતે સ્વર્ગલોક પામ્યો.
7.73.23
ततोऽर्जुनो वचः श्रुत्वा धर्मराजेन भाषितम् ।
हा पुत्र इति निःश्वस्य व्यथितो न्यपतद्भुवि ॥ ७.७३.२३ ॥
ત્યારે અર્જુને ધર્મરાજે કહેલી વાત સાંભળી, "હા પુત્ર!" એમ કહી નિસાસો નાખ્યો અને વ્યથિત થઈ ભૂમિ પર પડી ગયો.
7.73.24
विषण्णवदनाः सर्वे परिवार्य धनञ्जयम् ।
नेत्रैरनिमिषैर्दीनाः प्रत्यवैक्षन्परस्परम् ॥ ७.७३.२४ ॥
વિષણ્ણ મુખવાળા સૌ ધનંજયને ઘેરી વળ્યા, દીન થઈને અનિમેષ નેત્રોથી એકબીજા તરફ જોવા લાગ્યા.
7.73.25
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां वासविः क्रोधमूर्च्छितः ।
कम्पमानो ज्वरेणेव निःश्वसंश्च मुहुर्मुहुः ॥ ७.७३.२५ ॥
પછી ભાન પાછું મેળવીને વાસવ (અર્જુન), ક્રોધથી મૂર્છિત થઈને, તાવથી ધ્રૂજતા માણસની જેમ કાંપતા, વારંવાર નિસાસા નાખવા લાગ્યા.
7.73.26
पाणिं पाणौ विनिष्पिष्य दन्तान्कटकटाय्य च ।
त्रिशिखां भ्रुकुटीं कृत्वा क्रोधसंरक्तलोचनः।
उन्मत्त इव विप्रेक्षन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.७३.२६ ॥
હાથ પર હાથ દબાવીને, દાંત કચકચાવીને, ત્રણ રેખાવાળી ભ્રૂકુટી ચઢાવીને, ક્રોધથી લાલ નેત્રો સાથે, પાગલની જેમ ચારે બાજુ જોતાં આ વચન બોલ્યા.
7.73.27
सत्यं वः प्रतिजानामि श्वोऽस्मि हन्ताऽजयद्रथम् ।
न चेद्वधभयाद्भीतो धार्तराष्ट्रान्प्रहास्यति ॥ ७.७३.२७ ॥
તમને સાચે જ પ્રતિજ્ઞા કરું છું: આવતી કાલે હું જયદ્રથને હણીશ. જો તે વધના ભયથી ડરીને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને તજી ન દે તો.
7.73.28
न चास्माञ्शरणं गच्छेत्कृष्णं वा पुरुषोत्तमम् ।
भवन्तं वा महाराज श्वोऽस्मि हन्ता जयद्रथम् ॥ ७.७३.२८ ॥
તે અમારું, અથવા પુરુષોત્તમ કૃષ્ણનું, અથવા હે મહારાજ, તમારું શરણ ન લે તો આવતી કાલે હું જયદ્રથને હણીશ.
7.73.29
धार्तराष्ट्रप्रियकरं मयि विस्मृतसौहृदम् ।
पापं बालवधे हेतुं श्वोऽस्मि हन्ता जयद्रथम् ॥ ७.७३.२९ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોનું પ્રિય કરનાર, મારા પ્રત્યે મૈત્રી ભૂલી ગયેલો, બાળકના વધનું પાપી કારણ એવા જયદ્રથને હું આવતી કાલે હણીશ.
7.73.30
रक्षमाणाश्च तं सङ्ख्ये ये मां योत्स्यन्ति केचन ।
अपि द्रोणकृपौ राजञ्छादयिष्यामि ताञ्छरैः ॥ ७.७३.३० ॥
અને તેની રક્ષા કરતાં યુદ્ધમાં જે કોઈ મારી સાથે લડશે, હે રાજા, દ્રોણ અને કૃપને પણ હું બાણોથી ઢાંકી દઈશ.
7.73.31
यद्येतदेवं सङ्ग्रामे न कुर्यां पुरुषर्षभाः ।
मा स्म पुण्यकृतां लोकान्प्राप्नुयां शूरसम्मतान् ॥ ७.७३.३१ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠો, જો હું યુદ્ધમાં આ રીતે ન કરું, તો પુણ્યકર્મી અને શૂરોએ માન્ય કરેલા લોકો મને ન મળે.
7.73.32
ये लोका मातृहन्तॄणां ये चापि पितृघातिनाम् ।
गुरुदारगतानां ये पिशुनानां च ये सदा ॥ ७.७३.३२ ॥
માતૃહત્યારાઓના જે લોક, પિતૃહત્યારાઓના જે લોક, ગુરુપત્ની સાથે ગયેલાઓના જે લોક, અને સદા ચાડી કરનારાઓના જે લોક,
7.73.33
साधूनसूयतां ये च ये चापि परिवादिनाम् ।
ये च निक्षेपहन्तॄणां ये च विश्वासघातिनाम् ॥ ७.७३.३३ ॥
સાધુઓની ઈર્ષ્યા કરનારાઓના જે લોક, નિંદા કરનારાઓના જે લોક, થાપણ હડપ કરનારાઓના જે લોક, અને વિશ્વાસઘાતીઓના જે લોક,
7.73.34
भुक्तपूर्वां स्त्रियं ये च निन्दतामघशंसिनाम् ।
ब्रह्मघ्नानां च ये लोका ये च गोघातिनामपि ॥ ७.७३.३४ ॥
પૂર્વે ભોગવાયેલી સ્ત્રીના જે લોક, નિંદા કરનારાઓ અને પાપ બોલનારાઓના જે લોક, બ્રહ્મહત્યારાઓના જે લોક, અને ગોહત્યારાઓના પણ જે લોક,
7.73.35
पायसं वा यवान्नं वा शाकं कृसरमेव वा ।
संयावापूपमांसानि ये च लोका वृथाश्नताम्।
तानन्हायाधिगच्छेयं न चेद्धन्यां जयद्रथम् ॥ ७.७३.३५ ॥
પાયસ, જવનું અન્ન, શાક, કૃસર, સંયાવ, પૂપ અને માંસ — આને વૃથા ખાનારાઓના જે લોક છે, જો હું જયદ્રથને ન હણું, તો તે લોક હું પ્રાપ્ત કરું.
7.73.36
वेदाध्यायिनमत्यर्थं संशितं वा द्विजोत्तमम् ।
अवमन्यमानो यान्याति वृद्धान्साधून्गुरूंस्तथा ॥ ७.७३.३६ ॥
વેદાધ્યયન કરનારનું, અત્યંત તીક્ષ્ણ કે ઉત્તમ દ્વિજનું અપમાન કરનાર, તેમજ વૃદ્ધો, સાધુઓ અને ગુરુઓનું અનાદર કરનાર જે લોકમાં જાય છે,
7.73.37
स्पृशतो ब्राह्मणं गां च पादेनाग्निं च या भवेत् ।
याऽप्सु श्लेष्म पुरीषं च मूत्रं वा मुञ्चतां गतिः।
तां गच्छेयं गतिं कष्टां न चेद्धन्यां जयद्रथम् ॥ ७.७३.३७ ॥
બ્રાહ્મણ, ગાય અને અગ્નિને પગે સ્પર્શનાર તથા પાણીમાં કફ, મળ, મૂત્ર ત્યજનારાની જે કષ્ટમય ગતિ છે, તે જ ગતિ હું પામું, જો હું જયદ્રથને ન હણું.
7.73.38
नग्नस्य स्नायमानस्य या च वन्ध्याऽतिथेर्गतिः ।
उत्कोचिनां मृषोक्तीनां वञ्चकानां च या गतिः ॥ ७.७३.३८ ॥
નગ્ન થઈને સ્નાન કરનારની, અતિથિ સાથે નિષ્ફળ વ્યવહાર કરનારની જે ગતિ છે, તથા લાંચખોરો, જૂઠું બોલનારા અને ઠગારાઓની જે ગતિ છે.
7.73.39
आत्मापहारिणां या च या च मिथ्याभिशंसिनाम् ।
भृत्यैः सन्दृश्यमानानां पुत्रदाराश्रितैस्तथा ॥ ७.७३.३९ ॥
આત્માનું અપહરણ કરનારાઓની અને ખોટા આરોપ મૂકનારાઓની જે ગતિ છે; તથા નોકરોથી જોવાતા અને પુત્ર-પત્ની પર આશ્રિત રહેનારાઓની પણ તે જ ગતિ.
7.73.40
असंविभज्य क्षुद्राणां या गतिर्मिष्टमश्नताम् ।
तां गच्छेयं गतिं घोरां न चेद्धन्यां जयद्रथम् ॥ ७.७३.४० ॥
વહેંચ્યા વિના મીઠાઈ ખાનારા ક્ષુદ્ર લોકોની જે ગતિ છે, તે ભયંકર ગતિ હું પામું, જો હું જયદ્રથને ન હણું.
7.73.41
संश्रितं चापि यस्त्यक्त्वा साधुं तद्वचने रतम् ।
न बिभर्ति नृसंसात्मा निन्दते चोपकारिणम् ॥ ७.७३.४१ ॥
જે પોતાના આશ્રિતને અને તેના વચનમાં રત સજ્જનને ત્યજે છે, ક્રૂર મનથી તેનું પાલન કરતો નથી અને ઉપકાર કરનારની જ નિંદા કરે છે.
7.73.42
अर्हते प्रातिवेश्याय श्राद्धं यो न ददाति च ।
अनर्हेभ्यश्च यो दद्याद्वृषलीपतये तथा ॥ ७.७३.४२ ॥
યોગ્ય પડોશીને જે શ્રાદ્ધ આપતો નથી, જે અયોગ્યોને આપે છે, તથા શૂદ્ર સ્ત્રીના પતિને આપે છે.
7.73.43
मद्यपो भिन्नमर्यादः कृतघ्नो भर्तृनिन्दकः ।
तेषां गतिमियां क्षिप्रं न चेद्धान्यां जयद्रथम् ॥ ७.७३.४३ ॥
જે મદ્યપાન કરે, મર્યાદા તોડે, કૃતઘ્ન હોય અને પોતાના સ્વામીની નિંદા કરે — તેમની ગતિ હું જલદી પહોંચાડીશ; જો હું જયદ્રથને ન હણું તો.
7.73.44
भुञ्जानानां तु सव्येन उत्सङ्गे चापि खादताम् ।
पालाशमासनं चैव तिन्दुकैर्दन्तधावनम् ॥ ७.७३.४४ ॥
ડાબા હાથે, ખોળામાં રાખીને જમનારાઓનું અને ચાવીને ખાનારાઓનું; પલાશના લાકડાના આસન પર બેસનારાઓનું અને તિન્દુક લાકડી વડે દાંત સાફ કરનારાઓનું.
7.73.45
ये चावर्जयतां लोकाः स्वपतां च तथोषसि ।
शीतभीताश्च ये विप्रा रणभीताश्च क्षत्रियाः ॥ ७.७३.४५ ॥
જેઓ વિમુખ થાય છે અને પરોઢિયે સૂએ છે તેમને મળતા લોક; ઠંડીથી ડરતા બ્રાહ્મણો અને યુદ્ધથી ડરતા ક્ષત્રિયો.
7.73.46
एककूपोदकग्रामे वेदध्वनिविवर्जिते ।
षण्मासं तत्र वसतां तथा शास्त्रं विनिन्दताम् ॥ ७.७३.४६ ॥
એક જ કૂવાનું પાણી ધરાવતા, વેદધ્વનિ વગરના ગામમાં છ મહિના રહેનારાઓનું અને શાસ્ત્રની નિંદા કરનારાઓનું (લોક).
7.73.47
दिवामैथुनिनां चापि दिवसेषु च शेरते ।
अगारदाहिनां चैव गरदानां च ये मताः ॥ ७.७३.४७ ॥
દિવસે મૈથુન કરનારાઓ અને દિવસે સૂનારાઓ; ઘર બાળનારાઓ અને ઝેર આપનારાઓ જેમને ગણવામાં આવે છે.
7.73.48
अग्न्यातिथ्यविहीनाश्च गोपानेषु च विघ्नदाः ।
रजस्वलां सेवयन्तः कन्यां शुल्केन दायिनः ॥ ७.७३.४८ ॥
અગ્નિ અને અતિથિ-સત્કાર વિનાના, ગોપાલો વચ્ચે વિઘ્ન કરનારા; રજસ્વલા સ્ત્રી સાથે સંગ કરનારા અને કન્યાને શુલ્ક લઈને આપનારા.
7.73.49
या च वै बहुयाजिनां ब्राह्मणानां श्ववृत्तिनाम् ।
आस्यमैथुनिकानां च ये दिवामैथुने रताः ॥ ७.७३.४९ ॥
ઘણા યજ્ઞો કરનારા, કૂતરાની વૃત્તિથી જીવતા બ્રાહ્મણોની, મુખમૈથુન કરનારાઓની અને દિવસે મૈથુનમાં રમનારાઓની જે ગતિ—
7.73.50
ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुत्य यो वै लोभाद्ददाति न ।
तेषां गतिं गमिष्यामि श्वो न हन्यां जयद्रथम् ॥ ७.७३.५० ॥
બ્રાહ્મણને વચન આપીને લોભથી જે નથી આપતો, તેની જે ગતિ છે, તે જ હું આવતીકાલે જયદ્રથને ન મારું તો પામીશ.
7.73.51
धर्मादपेता ये चान्ये मया नात्रानुकीर्तिताः ।
ये चानुकीर्तितास्तेषां गतिं क्षिप्रमवाप्नुयाम् ॥ ७.७३.५१ ॥
ધર્મથી ભ્રષ્ટ થયેલા બીજા જેમને મેં અહીં ગણાવ્યા નથી, અને જેમને ગણાવ્યા છે—તેમની ગતિ હું શીઘ્ર પામું.
7.73.52
यदि व्युष्टामिमां रात्रिं श्वो न हन्यां जयद्रथम् ।
इमां चाप्यपरां भूयः प्रतिज्ञां मे निबोधत ॥ ७.७३.५२ ॥
આ રાત્રિ વીતી જાય અને આવતીકાલે હું જયદ્રથને ન મારું તો મારી બીજી પ્રતિજ્ઞા પણ સાંભળો.
7.73.53
यद्यस्मिन्न हत्ते पापे सूर्योऽस्तमुपयास्यति ।
इहैव सम्प्रवेष्टाऽहं ज्वलितं जातवेदसम् ॥ ७.७३.५३ ॥
આ પાપીને માર્યા પહેલાં જો સૂર્ય અસ્ત થશે, તો હું અહીં જ બળતી અગ્નિમાં પ્રવેશ કરીશ.
7.73.54
असुरसुरमनुष्याः पक्षिणो वोरगा वा ।
पितृरजनिचरा वा ब्रह्मदेवर्षयो वा।
चरमचरमपीदं यत्परं चापि तस्मा… ।
त्तदपि मम रिपुं तं रक्षितुं नैव शक्ताः ॥ ७.७३.५४ ॥
અસુરો, દેવો, મનુષ્યો, પક્ષીઓ, નાગો, પિતૃ-રાક્ષસો, બ્રહ્મા, દેવો, ઋષિઓ, ચરાચર અને જે પરમ છે—એ બધા મારા તે શત્રુની રક્ષા કરવા સમર્થ નથી.
7.73.55
यदि विशति रसातलं तदग्र्यं ।
वियदपि देवपुरं दितेः पुरं वा।
तदपि शरशतैरहं प्रभाते ।
भृशमभिमन्युरिपोः शिरोऽभिहर्ता ॥ ७.७३.५५ ॥
જો તે રસાતળમાં પ્રવેશે, અથવા આકાશમાં, દેવનગરમાં કે દિતિના નગરમાં પ્રવેશે, તો પણ પ્રભાતે હું સેંકડો બાણોથી અભિમન્યુના શત્રુનું માથું ચોક્કસ કાપીશ.
7.73.56
एवमुक्त्वा विचिक्षेप गाण्डीवं सव्यदक्षिणम् ।
तस्य सर्वमतिक्रम्य धनुःशब्दोऽस्पृशद्दिवम् ॥ ७.७३.५६ ॥
આમ કહીને તેણે ડાબા-જમણા હાથે ગાંડીવ ફેરવ્યું; તેના ધનુષ્યનો ટંકાર સર્વને ઓળંગીને આકાશને સ્પર્શ્યો.
7.73.57
अर्जुनेन प्रतिज्ञाते पाञ्चजन्यं जनार्दनः ।
प्रदध्मौ तत्र सङ्क्रुद्धो देवदत्तं च फल्गुनः ॥ ७.७३.५७ ॥
અર્જુનની પ્રતિજ્ઞા થતાં જનાર્દને ત્યાં ક્રોધે ભરાઈને પાંચજન્ય શંખ ફૂંક્યો; ફાલ્ગુને દેવદત્ત ફૂંક્યો.
7.73.58
स पाञ्चजन्योऽच्युतवक्त्रवायुना ।
भृशं सुपूर्णोदरनिःसृतध्वनिः।
जगत्सपातालवियद्दिगीश्वरं ।
प्रकम्पयामास युगात्यये यथा ॥ ७.७३.५८ ॥
અચ્યુતના મુખના વાયુથી, ભરેલા ઉદરમાંથી નીકળેલા ધ્વનિવાળો તે પાંચજન્ય યુગાંતની જેમ પાતાળ, આકાશ અને દિગ્પાલો સહિત જગતને અત્યંત કંપાવી ગયો.
7.73.59
ततो वादित्रघोषाश्च प्रादुरासन्सहस्रशः ।
सिंहनादश्च पाण्डूनां प्रतिज्ञाते महात्मना ॥ ७.७३.५९ ॥
ત્યારે મહાત્માની પ્રતિજ્ઞા થતાં વાદ્યોના હજારો ઘોષ ઊઠ્યા, અને પાંડવોનો સિંહનાદ પણ થયો.
7.73.60
प्रानृत्यदिव गाण्डीवं शरास्तूणीगता मुदा ।
निराक्रामन्निव तदा स्वयमेव मृधैषिणः ॥ ७.७३.६० ॥
ગાંડીવ જાણે આનંદથી નાચી ઊઠ્યું; ભાથામાં રહેલાં બાણો યુદ્ધને ઇચ્છીને જાણે પોતે જ બહાર નીકળી પડ્યાં.
7.73.61
भीमसेनः सुसंहृष्टः प्रत्यभाषत भारत ।
धनञ्जयमभिप्रेक्ष्य हर्षगद्गदया गिरा ॥ ७.७३.६१ ॥
હે ભારત! અત્યંત હર્ષિત થયેલા ભીમસેને ધનંજય તરફ જોઈને હર્ષથી ગદ્ગદ વાણીમાં ઉત્તર આપ્યો.
7.73.62
प्रतिज्ञोद्भवशब्देन कृष्णशङ्खस्वनेन च ।
निहतो धार्तराष्ट्रोऽयं सानुबन्धः सुयोधनः ॥ ७.७३.६२ ॥
પ્રતિજ્ઞાથી ઉત્પન્ન થયેલા શબ્દથી અને કૃષ્ણના શંખનાદથી, ધૃતરાષ્ટ્રનો આ પુત્ર સુયોધન અનુયાયીઓ સહિત માર્યો ગયો.
7.73.63
अथ मृदिततमाग्र्यदाममाल्यं ।
तव सुतशोकमयं च रोषजातम्।
व्यपनुदति महाप्रभावसेन… ।
न्नरवर वाक्यमिदं महार्थमिष्टम् ॥ ७.७३.६३ ॥
ત્યારે કચડાયેલી શ્રેષ્ઠ પુષ્પમાળાવાળો, તમારા પુત્રોના શોક અને ક્રોધથી ઉત્પન્ન થયેલી… મહાપ્રભાવી સેનાને દૂર કરતો… હે નરશ્રેષ્ઠ! આ મહાઅર્થવાળું પ્રિય વચન છે.
7.73.64
अथ शङ्ख्यैश्च भेरीभिः पणवैः सैनिकास्तथा ।
ससूतमागधा जिष्णुं स्तुतिभिः समपूजयन् ॥ ७.७३.६४ ॥
ત્યારે શંખો, ભેરીઓ અને પણવો સાથે સૈનિકોએ, સૂતો અને માગધો સહિત, વિજયી જિષ્ણુ (અર્જુન)ની સ્તુતિઓથી સારી રીતે પૂજા કરી.
7.73.65
तदा भीमं बलं सर्वे तेन नादेन मोहितम् ।
तावकं तन्महाराज विषण्णं समपद्यत ॥ ७.७३.६५ ॥
હે મહારાજ! ત્યારે એ ભયાનક નાદથી મોહિત થઈને તમારી સમગ્ર સેના વિષાદગ્રસ્ત થઈ ગઈ.