มหาภารตะ · อัธยายะ 7.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.73.1
त्वयि याते महाबाहो संशप्तकबलं प्रति ।
प्रयत्नमकरोत्तीव्रमाचार्यो प्रहणे मम ॥ ७.७३.१ ॥
ข้าแต่ผู้มีพระพาหาอันทรงพลัง เมื่อท่านไปต่อสู้กับกองทัพของพวกสัมศปตกะ อาจารย์โทรณะได้ทำความพยายามอย่างแรงกล้าในการรบต่อสู้กับข้า
7.73.2
व्यूढानीकं ततो द्रोणं यतमानं महामृधे ।
प्रतिव्यूह्य सहानीकाः प्रत्यरुध्म वयं बलात् ॥ ७.७३.२ ॥
ครั้งนั้น พวกเราจัดกระบวนทัพให้เรียงเป็นแนวป้องกัน แล้วต่อต้านโทรณะผู้กำลังพยายามอย่างยิ่งในมหาสงคราม ด้วยกองทัพของเราที่จัดเป็นกระบวนทัพตอบโต้ พวกเรายับยั้งเขาไว้ด้วยกำลัง
7.73.3
स वार्यमाणो रथिभिर्मयि चापि सुरक्षिते ।
अस्मानभिजगामाशु पीडयन्निशितैः शरैः ॥ ७.७३.३ ॥
แม้จะถูกนายรถทั้งหลายยับยั้งไว้ และข้าก็คุ้มกันอย่างแน่นหนา เขาก็ยังรุดเข้ามาหาพวกเราอย่างรวดเร็ว ทำให้พวกเราเจ็บปวดด้วยลูกศรคมกล้า
7.73.4
ते पीड्यमाना द्रोणेन द्रोणानीकं न शक्नुमः ।
प्रतिवीक्षितुमप्याजौ भेत्तुं तत्कुत एव तु ॥ ७.७३.४ ॥
พวกเราถูกโทรณะบีบคั้น จึงไม่อาจแม้แต่จะมองกองทัพของโทรณะอย่างมั่นคงในสนามรบ จะกล่าวไปไยถึงการฝ่าเข้าไปได้
7.73.5
ततस्तमप्रतिरथमहं सौभद्रमब्रवम् ।
द्रोणानीकमिदं भिन्द्धि द्वारं सञ्जनयस्व नः ॥ ७.७३.५ ॥
ครั้งนั้น ข้าได้กล่าวกับนายรถผู้หาคู่มิได้ผู้นั้น คือโอรสของสุภัทรา ว่า ‘จงทำลายกองทัพโทรณะนี้เสีย และเปิดประตูให้แก่พวกเรา’
7.73.6
स तथा चोदितोऽस्माभिः सदश्व इव वीर्यवान् ।
असह्यमपि तं भारं वोढुमेवोपचक्रमे ॥ ७.७३.६ ॥
เขาถูกพวกเรากระตุ้นเช่นนั้น ก็มีกำลังดุจม้าชั้นดี เริ่มแบกรับภาระอันแสนหนักนั้น แม้จะเหลือวิสัยที่จะทนได้
7.73.7
स तवास्त्रोपदेशेन वीर्येण च समन्वितः ।
प्राविशत्तद्बलं बालः सुपर्ण इव सागरम् ॥ ७.७३.७ ॥
เขาประกอบด้วยความรู้ในอาวุธที่ท่านถ่ายทอดให้ และด้วยความกล้าหาญ เยาวชนผู้นั้นได้เข้าไปในกองทัพนั้น ดุจครุฑบินลงสู่มหาสมุทร
7.73.8
तेऽनुयाता वयं वीरं सात्वतीपुत्रमाहवे ।
प्रवेष्टुकामास्तेनैव येन स प्राविशच्चमूम् ॥ ७.७३.८ ॥
พวกเราติดตามวีรบุรุษ โอรสของสาตวตี ในการรบ โดยปรารถนาจะเข้าไปตามทางเดียวกับที่เขาได้เข้าไปในกองทัพนั้น
7.73.9
ततः सैन्धवको राजा क्षुद्रस्तात जयद्रथः ।
वरदानेन रुद्रस्य सर्वान्नः समवारयत् ॥ ७.७३.९ ॥
ครั้งนั้น พระเจ้าแผ่นดินแห่งแคว้นสินธุ คือชยัทรถผู้ต่ำช้า ข้าแต่พ่อผู้รัก ได้ขัดขวางพวกเราทั้งหมด ด้วยพรที่ได้จากพระรุทร
7.73.10
ततो द्रोणः कृपः कर्णो द्रौणिः कौसल्य एव च ।
कृतवर्मा च सौभद्रं षड्रथाः पर्यवारयन् ॥ ७.७३.१० ॥
ครั้งนั้น โทรณะ กฤปะ กรรณะ บุตรของโทรณะ เจ้าเมืองเการพยะ และกฤตวรมัน นายรถทั้งหกนี้ได้ล้อมโอรสของสุภัทราไว้
7.73.11
परिवार्य तु तैः सर्वैर्युधि बालो महारथैः ।
यतमानः परं शक्त्या बहुभिर्विरथीकृतः ॥ ७.७३.११ ॥
เยาวชนผู้ถูกนายรถผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นล้อมไว้ทั้งหมดในการรบ ได้พยายามอย่างสุดกำลัง แต่ก็ถูกคนจำนวนมากทำให้ไม่มีรถศึก
7.73.12
ततो दौःशासनिः क्षिप्रं तथा तैर्विरथीकृतम् ।
संशयं परमं प्राप्तं पदातिनमवस्थितम्।
गदाहस्तोऽभ्ययात्तूर्णं जिघांसुरपराजितम् ॥ ७.७३.१२ ॥
ครั้งนั้น บุตรของทุศศาสน ผู้ต้องการสังหารเยาวชนผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ ซึ่งถูกพวกเขาทำให้ไม่มีรถศึก และยืนอยู่บนพื้นดินในภาวะอันตรายสูงสุด ได้รีบพุ่งเข้าใส่เขาอย่างรวดเร็ว โดยถือกระบองไว้ในมือ
7.73.13
गदिनं त्वथ तं दृष्ट्वा वासवस्यात्मजात्मजः ।
स जग्राह गदां वीरो गदायुद्धविशारदः ॥ ७.७३.१३ ॥
เมื่อเห็นเขาถือกระบองอยู่ โอรสของโอรสแห่งวาสวะ (พระอินทร์) ผู้เป็นวีรบุรุษ ก็หยิบกระบองของตนขึ้น เขาเชี่ยวชาญในการต่อสู้ด้วยกระบอง
7.73.14
गदामण्डलमार्गस्थौ सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ।
तौ सम्प्रजग्मतुर्वीरावन्योन्यस्यान्तरैषणौ ॥ ७.७३.१४ ॥
ทั้งสองวีรบุรุษยืนอยู่บนเส้นทางวนรอบของกระบอง แล้วก้าวเข้าหากัน แสวงหาช่องโหว่ของกันและกัน ขณะที่นักรบทั้งปวงกำลังเฝ้าดู
7.73.15
तावन्योन्यं गदाग्राभ्यां ताडितौ युद्धदुर्मदौ ।
इन्द्रध्वजाविवोत्सृष्टौ गतसत्वौ महींगतौ ॥ ७.७३.१५ ॥
ทั้งสองคลั่งด้วยความบ้าคลั่งแห่งการรบ ต่างฟาดกันด้วยปลายกระบองของตน ล้มลงสู่พื้นดินโดยไม่มีชีวิต ดุจธงของพระอินทร์ที่ถูกโค่นลง
7.73.16
दौःशासनिरथोत्थाय कुरूणां कीर्तिवर्धनः ।
उत्तिष्ठमानं सौभद्रं गदया मूर्ध्न्यताडयत् ॥ ७.७३.१६ ॥
บุตรของทุศศาสน ผู้ทำให้เกียรติยศของเการพเพิ่มพูน ลุกขึ้นแล้วฟาดกระบองลงบนศีรษะของโสภัทร (อภิมันยุ) ผู้กำลังลุกขึ้นอีกครั้ง
7.73.17
गदावेगेन महता व्यायामेन च मोहितः ।
विमना न्यपतद्भूमौ सौभद्रः परवीरहा ॥ ७.७३.१७ ॥
โสภัทร ผู้สังหารวีรบุรุษของฝ่ายศัตรู ถูกแรงกระแทกอันมหาศาลของกระบองและความเหน็ดเหนื่อยทำให้มึนงง จึงล้มลงสู่พื้นดินโดยไม่รู้สึกตัว
7.73.18
स तु हत्वा सहस्राणि द्विपाश्वरथपत्तिनाम् ।
राजपुत्रशतं चाग्र्यं वीरांश्चालक्षितान्बहून् ॥ ७.७३.१८ ॥
เขาสังหารทั้งช้าง ม้า รถศึก และพลเดินเท้านับพัน ทั้งยังสังหารเจ้าชายชั้นยอดหนึ่งร้อยพระองค์ และวีรบุรุษอีกจำนวนมากที่ไม่ปรากฏให้เห็น
7.73.19
बृहद्बलं च राजानं स्वर्गेण समयोजयत् ।
गतः सुकृतिनां लोकान्ये च स्वर्गजितां शुभाः ॥ ७.७३.१९ ॥
เขายังส่งพระเจ้าพฤหทพลไปสู่สวรรค์ และตัวเขาเองก็ไปสู่โลกอันรุ่งเรืองของผู้มีบุญกุศล และของผู้ที่ได้ชนะสวรรค์
7.73.20
अदीनस्त्रासयञ्छत्रून्नन्दयित्वा च बान्धवान् ।
असकृन्नाम विश्राव्य पितॄणां मातुलस्य च ॥ ७.७३.२० ॥
เขาผู้ไม่สะทกสะท้านได้ทำให้ศัตรูหวาดกลัว และทำให้ญาติพี่น้องชื่นบาน ทั้งยังทำให้พระนามของบิดาทั้งหลายและของพระมาตุลาเป็นที่เลื่องลือซ้ำแล้วซ้ำเล่า
7.73.21
वीरो दिष्टान्तमापन्नः शोचयन्वान्धवान्बहून् ।
ततः स्म शोकसन्तप्ता भवताऽद्य समेयुषः ॥ ७.७३.२१ ॥
วีรบุรุษผู้นั้นถึงจุดสิ้นสุดที่โชคชะตากำหนด ทิ้งญาติพี่น้องจำนวนมากให้เศร้าโศก เพราะฉะนั้นพวกเราผู้มาพบท่านในวันนี้จึงถูกความโศกเผาไหม้
7.73.22
एतावदेव निर्वृत्तमस्माकं शोकवर्धनम् ।
स चैवं पुरुषव्याघ्रः स्वर्गलोकमवाप्तवान् ॥ ७.७३.२२ ॥
เท่านี้เองที่เกิดขึ้นแก่พวกเรา และมันเพิ่มความโศกให้มากขึ้น ดังนั้นบุรุษเสือผู้นั้นจึงได้บรรลุสวรรคโลก
7.73.23
ततोऽर्जुनो वचः श्रुत्वा धर्मराजेन भाषितम् ।
हा पुत्र इति निःश्वस्य व्यथितो न्यपतद्भुवि ॥ ७.७३.२३ ॥
ครั้นได้ฟังถ้อยคำที่พระราชาแห่งธรรมตรัส อรชุนก็ถอนใจพลางว่า "ว่าอย่างไร ลูกเอ๋ย!" แล้วด้วยความทุกข์ระทมก็ล้มลงบนพื้นดิน
7.73.24
विषण्णवदनाः सर्वे परिवार्य धनञ्जयम् ।
नेत्रैरनिमिषैर्दीनाः प्रत्यवैक्षन्परस्परम् ॥ ७.७३.२४ ॥
ทุกคนมีใบหน้าหมองเศร้า ล้อมธนัญชัยไว้ แล้วด้วยความทุกข์ระทม ต่างมองหน้ากันด้วยดวงตาที่ไม่กะพริบ
7.73.25
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां वासविः क्रोधमूर्च्छितः ।
कम्पमानो ज्वरेणेव निःश्वसंश्च मुहुर्मुहुः ॥ ७.७३.२५ ॥
จากนั้น วาสพะ (อรชุน) ได้สติคืนมา ถูกความโกรธครอบงำ สั่นเทาดังคนมีไข้ ถอนใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า
7.73.26
पाणिं पाणौ विनिष्पिष्य दन्तान्कटकटाय्य च ।
त्रिशिखां भ्रुकुटीं कृत्वा क्रोधसंरक्तलोचनः।
उन्मत्त इव विप्रेक्षन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.७३.२६ ॥
กดมือข้างหนึ่งทับลงบนอีกข้างหนึ่ง ขบฟันกรอด ขมวดคิ้วเป็นสามรอย ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ มองไปรอบๆ ดุจคนคลั่ง แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
7.73.27
सत्यं वः प्रतिजानामि श्वोऽस्मि हन्ताऽजयद्रथम् ।
न चेद्वधभयाद्भीतो धार्तराष्ट्रान्प्रहास्यति ॥ ७.७३.२७ ॥
เราขอปฏิญาณต่อพวกท่านโดยสัตย์จริงว่า พรุ่งนี้เราจะสังหารชยัทรถ เว้นแต่เขาจะกลัวความตายและละทิ้งบรรดาโอรสของธฤตราษฎร์
7.73.28
न चास्माञ्शरणं गच्छेत्कृष्णं वा पुरुषोत्तमम् ।
भवन्तं वा महाराज श्वोऽस्मि हन्ता जयद्रथम् ॥ ७.७३.२८ ॥
และถ้าเขาไม่มาขอพึ่งพวกเรา หรือพึ่งพระกฤษณะผู้สูงสุดในหมู่บุรุษ หรือพึ่งท่าน ข้าแต่มหาราชา พรุ่งนี้เราจะสังหารชยัทรถ
7.73.29
धार्तराष्ट्रप्रियकरं मयि विस्मृतसौहृदम् ।
पापं बालवधे हेतुं श्वोऽस्मि हन्ता जयद्रथम् ॥ ७.७३.२९ ॥
ชยัทรถผู้ทำสิ่งที่เป็นที่รักของบรรดาโอรสของธฤตราษฎร์ ผู้ลืมมิตรภาพที่มีต่อเรา เป็นต้นเหตุของการฆ่าเด็กหนุ่ม ผู้ทำบาป พรุ่งนี้เราจะสังหารเขา
7.73.30
रक्षमाणाश्च तं सङ्ख्ये ये मां योत्स्यन्ति केचन ।
अपि द्रोणकृपौ राजञ्छादयिष्यामि ताञ्छरैः ॥ ७.७३.३० ॥
และผู้ใดก็ตามที่ปกป้องเขาแล้วสู้รบกับเราในสมรภูมิ แม้โทรณะและกฤปะ ข้าแต่พระราชา เราจะปกคลุมพวกเขาด้วยลูกศร
7.73.31
यद्येतदेवं सङ्ग्रामे न कुर्यां पुरुषर्षभाः ।
मा स्म पुण्यकृतां लोकान्प्राप्नुयां शूरसम्मतान् ॥ ७.७३.३१ ॥
ข้าแต่บุรุษอุสภะทั้งหลาย หากในการสงครามเราไม่กระทำเช่นนี้ ขอให้เราอย่าได้บรรลุโลกของผู้มีบุญที่บรรดาวีรบุรุษยอมรับเลย
7.73.32
ये लोका मातृहन्तॄणां ये चापि पितृघातिनाम् ।
गुरुदारगतानां ये पिशुनानां च ये सदा ॥ ७.७३.३२ ॥
โลกของผู้ฆ่ามารดา โลกของผู้ฆ่าบิดา โลกของผู้ล่วงเกินภริยาของอาจารย์ และโลกของผู้ใส่ร้ายป้ายสีอยู่เสมอ
7.73.33
साधूनसूयतां ये च ये चापि परिवादिनाम् ।
ये च निक्षेपहन्तॄणां ये च विश्वासघातिनाम् ॥ ७.७३.३३ ॥
โลกของผู้อิจฉาคนดี โลกของผู้ด่าว่า โลกของผู้ทำลายของฝากและผู้ทรยศความไว้วางใจ
7.73.34
भुक्तपूर्वां स्त्रियं ये च निन्दतामघशंसिनाम् ।
ब्रह्मघ्नानां च ये लोका ये च गोघातिनामपि ॥ ७.७३.३४ ॥
โลกของผู้เคยเสพกามกับสตรีมาก่อน ของผู้ติเตียนและผู้กล่าววาจาชั่ว โลกของผู้ฆ่าพราหมณ์ และโลกของผู้ฆ่าโค
7.73.35
पायसं वा यवान्नं वा शाकं कृसरमेव वा ।
संयावापूपमांसानि ये च लोका वृथाश्नताम्।
तानन्हायाधिगच्छेयं न चेद्धन्यां जयद्रथम् ॥ ७.७३.३५ ॥
โลกของผู้กินข้าวปายาส ข้าวบาร์เลย์ ผัก กฤสระ ขนมปังหวาน ขนมเค้ก หรือเนื้อโดยไร้ประโยชน์ ขอให้เราไปถึงโลกเหล่านั้นเถิด หากไม่สังหารชยัทรถ
7.73.36
वेदाध्यायिनमत्यर्थं संशितं वा द्विजोत्तमम् ।
अवमन्यमानो यान्याति वृद्धान्साधून्गुरूंस्तथा ॥ ७.७३.३६ ॥
โลกที่ผู้ดูหมิ่นผู้ศึกษาเวท หรือพราหมณ์ผู้เป็นเลิศและเฉียบแหลมยิ่งนัก และดูหมิ่นผู้เฒ่า คนดี และอาจารย์ ย่อมไปถึง
7.73.37
स्पृशतो ब्राह्मणं गां च पादेनाग्निं च या भवेत् ।
याऽप्सु श्लेष्म पुरीषं च मूत्रं वा मुञ्चतां गतिः।
तां गच्छेयं गतिं कष्टां न चेद्धन्यां जयद्रथम् ॥ ७.७३.३७ ॥
ขอให้เราไปสู่คติอันน่าสังเวชของผู้ที่เหยียบพราหมณ์ โค หรือไฟด้วยเท้า และของผู้ถ่มเสมหะ อุจจาระ หรือปัสสาวะลงในน้ำ หากไม่สังหารชยัทรถ
7.73.38
नग्नस्य स्नायमानस्य या च वन्ध्याऽतिथेर्गतिः ।
उत्कोचिनां मृषोक्तीनां वञ्चकानां च या गतिः ॥ ७.७३.३८ ॥
คติของผู้อาบน้ำเปลือยกาย คติของผู้หมันต่อแขก และคติของผู้รับสินบน ผู้กล่าวเท็จ และผู้หลอกลวง
7.73.39
आत्मापहारिणां या च या च मिथ्याभिशंसिनाम् ।
भृत्यैः सन्दृश्यमानानां पुत्रदाराश्रितैस्तथा ॥ ७.७३.३९ ॥
คติของผู้ปล้นตนเอง และของผู้กล่าวหาใส่ร้ายโดยไม่จริง รวมถึงคติของผู้ที่บ่าวไพร่ดูหมิ่น และผู้ที่ต้องพึ่งพาบุตรและภริยา
7.73.40
असंविभज्य क्षुद्राणां या गतिर्मिष्टमश्नताम् ।
तां गच्छेयं गतिं घोरां न चेद्धन्यां जयद्रथम् ॥ ७.७३.४० ॥
ขอให้เราไปสู่คติอันน่าสะพรึงของคนต่ำช้าที่กินของหวานโดยไม่แบ่งปัน หากไม่สังหารชยัทรถ
7.73.41
संश्रितं चापि यस्त्यक्त्वा साधुं तद्वचने रतम् ।
न बिभर्ति नृसंसात्मा निन्दते चोपकारिणम् ॥ ७.७३.४१ ॥
ผู้ใดละทิ้งผู้ที่พึ่งพาตน และคนดีผู้ยึดมั่นในถ้อยคำของตน ไม่เลี้ยงดูด้วยใจโหดร้าย และยังด่าว่าผู้ที่เคยทำคุณแก่ตนอีกด้วย
7.73.42
अर्हते प्रातिवेश्याय श्राद्धं यो न ददाति च ।
अनर्हेभ्यश्च यो दद्याद्वृषलीपतये तथा ॥ ७.७३.४२ ॥
ผู้ใดไม่ถวายศราทธะแก่เพื่อนบ้านผู้ควรได้รับ แต่กลับถวายแก่ผู้ไม่ควร และถวายแก่สามีของหญิงศูทรด้วยเช่นกัน
7.73.43
मद्यपो भिन्नमर्यादः कृतघ्नो भर्तृनिन्दकः ।
तेषां गतिमियां क्षिप्रं न चेद्धान्यां जयद्रथम् ॥ ७.७३.४३ ॥
ผู้ดื่มสุรา ผู้ล่วงละเมิดขอบเขตแห่งความเหมาะสม ผู้อกตัญญู และผู้นินทาเจ้านายของตน ข้าจะนำพวกเขาไปสู่คติเช่นนั้นโดยเร็ว หากข้าไม่สังหารชัยทรถในวันนี้
7.73.44
भुञ्जानानां तु सव्येन उत्सङ्गे चापि खादताम् ।
पालाशमासनं चैव तिन्दुकैर्दन्तधावनम् ॥ ७.७३.४४ ॥
ผู้ที่กินด้วยมือซ้าย และวางอาหารไว้บนตัก และผู้ที่กินพลางเคี้ยวไปด้วย ผู้ที่นั่งบนที่นั่งไม้ปาลาศ และผู้ที่ชำระฟันด้วยกิ่งไม้ติณทุก
7.73.45
ये चावर्जयतां लोकाः स्वपतां च तथोषसि ।
शीतभीताश्च ये विप्रा रणभीताश्च क्षत्रियाः ॥ ७.७३.४५ ॥
โลกของผู้ที่หันหลังให้ และผู้ที่นอนหลับในยามรุ่งอรุณ โลกของพราหมณ์ผู้กลัวความหนาวเย็น และของกษัตริย์ผู้กลัวการสงคราม
7.73.46
एककूपोदकग्रामे वेदध्वनिविवर्जिते ।
षण्मासं तत्र वसतां तथा शास्त्रं विनिन्दताम् ॥ ७.७३.४६ ॥
โลกของผู้ที่อาศัยอยู่หกเดือนในหมู่บ้านที่มีบ่อน้ำเพียงบ่อเดียว ซึ่งปราศจากเสียงแห่งพระเวท และของผู้ที่ดูหมิ่นคัมภีร์
7.73.47
दिवामैथुनिनां चापि दिवसेषु च शेरते ।
अगारदाहिनां चैव गरदानां च ये मताः ॥ ७.७३.४७ ॥
ผู้ที่ร่วมประเวณีในเวลากลางวันและนอนหลับในเวลากลางวัน และผู้ที่ถือกันว่าเป็นผู้วางเพลิงเผาเรือนและผู้วางยาพิษ
7.73.48
अग्न्यातिथ्यविहीनाश्च गोपानेषु च विघ्नदाः ।
रजस्वलां सेवयन्तः कन्यां शुल्केन दायिनः ॥ ७.७३.४८ ॥
ผู้ที่ขาดพิธีบูชาไฟและการต้อนรับแขก ผู้ขัดขวางคนเลี้ยงโค ผู้ที่ร่วมหลับนอนกับหญิงที่มีประจำเดือน และผู้ที่ยกบุตรีให้แก่ผู้อื่นเพื่อรับค่าสินสอด
7.73.49
या च वै बहुयाजिनां ब्राह्मणानां श्ववृत्तिनाम् ।
आस्यमैथुनिकानां च ये दिवामैथुने रताः ॥ ७.७३.४९ ॥
ไม่ว่าชะตากรรมใดจะรอคอยพราหมณ์ผู้ประกอบยัญพิธีมากมาย ผู้ดำรงชีพอย่างสุนัข ผู้ใช้ปากในการร่วมประเวณี และผู้ที่ยินดีในการร่วมประเวณีในเวลากลางวัน
7.73.50
ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुत्य यो वै लोभाद्ददाति न ।
तेषां गतिं गमिष्यामि श्वो न हन्यां जयद्रथम् ॥ ७.७३.५० ॥
ชะตากรรมของผู้ที่รับปากแก่พราหมณ์แล้วกลับไม่ให้เพราะความโลภ ข้าจะไปสู่ชะตากรรมเช่นนั้น หากพรุ่งนี้ข้าไม่สังหารชัยทรถ
7.73.51
धर्मादपेता ये चान्ये मया नात्रानुकीर्तिताः ।
ये चानुकीर्तितास्तेषां गतिं क्षिप्रमवाप्नुयाम् ॥ ७.७३.५१ ॥
ผู้อื่นที่ตกจากธรรม ซึ่งข้ามิได้กล่าวถึงในที่นี้ และผู้ที่ข้ากล่าวถึงแล้ว ขอให้ข้าบรรลุคติของพวกเขาโดยเร็วเถิด
7.73.52
यदि व्युष्टामिमां रात्रिं श्वो न हन्यां जयद्रथम् ।
इमां चाप्यपरां भूयः प्रतिज्ञां मे निबोधत ॥ ७.७३.५२ ॥
หากเมื่อราตรีนี้ผ่านไปแล้ว พรุ่งนี้ข้าไม่สังหารชัยทรถ ขอท่านทั้งหลายจงฟังคำปฏิญาณอีกข้อหนึ่งของข้าด้วย
7.73.53
यद्यस्मिन्न हत्ते पापे सूर्योऽस्तमुपयास्यति ।
इहैव सम्प्रवेष्टाऽहं ज्वलितं जातवेदसम् ॥ ७.७३.५३ ॥
หากดวงอาทิตย์ตกดินก่อนที่คนบาปนี้จะถูกสังหาร ข้าจะเข้าสู่กองไฟที่ลุกโชนอยู่ตรงนี้เอง
7.73.54
असुरसुरमनुष्याः पक्षिणो वोरगा वा ।
पितृरजनिचरा वा ब्रह्मदेवर्षयो वा।
चरमचरमपीदं यत्परं चापि तस्मा… ।
त्तदपि मम रिपुं तं रक्षितुं नैव शक्ताः ॥ ७.७३.५४ ॥
อสูร เทวดา และมนุษย์ นก หรือนาค ผีบรรพบุรุษและยักษ์ราตรี พรหม เทวดาและฤๅษี สิ่งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว แม้แต่สิ่งที่สูงสุดยิ่งกว่า ก็ไม่อาจปกป้องศัตรูของข้าผู้นั้นได้เลย
7.73.55
यदि विशति रसातलं तदग्र्यं ।
वियदपि देवपुरं दितेः पुरं वा।
तदपि शरशतैरहं प्रभाते ।
भृशमभिमन्युरिपोः शिरोऽभिहर्ता ॥ ७.७३.५५ ॥
แม้เขาจะเข้าสู่บาดาล หรือขึ้นสู่ท้องฟ้า หรือนครของเทวดา หรือนครของทิติ ในรุ่งอรุณข้าก็จะตัดศีรษะศัตรูของอภิมันยุด้วยลูกศรนับร้อยอย่างแน่นอน
7.73.56
एवमुक्त्वा विचिक्षेप गाण्डीवं सव्यदक्षिणम् ।
तस्य सर्वमतिक्रम्य धनुःशब्दोऽस्पृशद्दिवम् ॥ ७.७३.५६ ॥
ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว เขาก็ง้างคันธนูคาณฑีวะด้วยมือซ้ายและมือขวา เสียงสายธนูนั้นล่วงทะลุทุกสิ่งไป แตะถึงท้องฟ้า
7.73.57
अर्जुनेन प्रतिज्ञाते पाञ्चजन्यं जनार्दनः ।
प्रदध्मौ तत्र सङ्क्रुद्धो देवदत्तं च फल्गुनः ॥ ७.७३.५७ ॥
เมื่ออรชุนประกาศคำปฏิญาณแล้ว พระชนารทนะผู้ทรงพิโรธจึงเป่าสังข์ปาญจชันยะ ส่วนผลคุนะเป่าสังข์เทวทัตตะ
7.73.58
स पाञ्चजन्योऽच्युतवक्त्रवायुना ।
भृशं सुपूर्णोदरनिःसृतध्वनिः।
जगत्सपातालवियद्दिगीश्वरं ।
प्रकम्पयामास युगात्यये यथा ॥ ७.७३.५८ ॥
สังข์ปาญจชันยะนั้น เมื่อเสียงของมันดังออกจากท้องที่เต็มด้วยลมจากพระโอษฐ์ของอัจยุตะ ได้ทำให้โลก พร้อมทั้งบาดาล ท้องฟ้า และเทพผู้รักษาทิศ สั่นสะเทือนอย่างยิ่ง ดุจในคราวสิ้นยุค
7.73.59
ततो वादित्रघोषाश्च प्रादुरासन्सहस्रशः ।
सिंहनादश्च पाण्डूनां प्रतिज्ञाते महात्मना ॥ ७.७३.५९ ॥
ครั้นผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ประกาศคำปฏิญาณแล้ว เสียงเครื่องดนตรีนับพันก็ดังขึ้น และเสียงคำรามดุจสิงห์ของปาณฑพก็ดังขึ้นด้วย
7.73.60
प्रानृत्यदिव गाण्डीवं शरास्तूणीगता मुदा ।
निराक्रामन्निव तदा स्वयमेव मृधैषिणः ॥ ७.७३.६० ॥
คาณฑีวะดูราวกับรำด้วยความยินดี ส่วนลูกศรในแล่งก็ดูราวกับพุ่งออกมาเองโดยปรารถนาการรบ
7.73.61
भीमसेनः सुसंहृष्टः प्रत्यभाषत भारत ।
धनञ्जयमभिप्रेक्ष्य हर्षगद्गदया गिरा ॥ ७.७३.६१ ॥
ภารตะ ภีมเสนผู้ปีติยินดียิ่งนัก มองไปยังธนัญชัยแล้วกล่าวตอบด้วยเสียงที่สั่นเครือด้วยความยินดี
7.73.62
प्रतिज्ञोद्भवशब्देन कृष्णशङ्खस्वनेन च ।
निहतो धार्तराष्ट्रोऽयं सानुबन्धः सुयोधनः ॥ ७.७३.६२ ॥
ด้วยเสียงที่เกิดจากคำปฏิญาณและด้วยเสียงสังข์ของพระกฤษณะ ทุรโยธน์ โอรสของธฤตราษฎร์ผู้นี้ พร้อมด้วยบริวาร ถูกสังหารแล้ว
7.73.63
अथ मृदिततमाग्र्यदाममाल्यं ।
तव सुतशोकमयं च रोषजातम्।
व्यपनुदति महाप्रभावसेन… ।
न्नरवर वाक्यमिदं महार्थमिष्टम् ॥ ७.७३.६३ ॥
ครั้นแล้ว ผู้มีพวงมาลัยอันงามเลิศถูกขยี้จนแหลก ผู้มีอานุภาพยิ่งใหญ่ได้ขับไล่กองทัพอันเกิดจากความโศกเศร้าต่อบุตรของท่านและความโกรธ... โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ นี่คือถ้อยคำอันเป็นที่รักที่มีความหมายยิ่งใหญ่
7.73.64
अथ शङ्ख्यैश्च भेरीभिः पणवैः सैनिकास्तथा ।
ससूतमागधा जिष्णुं स्तुतिभिः समपूजयन् ॥ ७.७३.६४ ॥
ครั้นแล้ว เหล่าทหารด้วยสังข์ กลอง และกลองเล็ก พร้อมด้วยนายสารถีและนักขับกวี ได้บูชาวิชัยนผู้ชนะอย่างเต็มที่ด้วยคำสรรเสริญ
7.73.65
तदा भीमं बलं सर्वे तेन नादेन मोहितम् ।
तावकं तन्महाराज विषण्णं समपद्यत ॥ ७.७३.६५ ॥
โอ มหาราชา ครั้นนั้น กองทัพของท่านทั้งหมดถูกเสียงอันน่าสะพรึงกลัวนั้นทำให้มึนงง จึงหมดกำลังใจและท้อแท้ลง