Mahābhārata · Adhyāya 7.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.78.1
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य केशवस्य महात्मनः ।
सुभद्रा पुत्रशोकार्ता विललाप सुदुःखिता ॥ ७.७८.१ ॥
Al oír estas palabras del magnánimo Keśava, Subhadrā, atormentada por el dolor de su hijo, se lamentó con gran aflicción.
7.78.2
हा पुत्रा मम मन्दायाः कथमेत्यासि संयुगम् ।
निधनं प्राप्तवांस्तात पितुस्तुल्यपराक्रमः ॥ ७.७८.२ ॥
¡Ay, hijo mío, hijo de este desdichado! ¿Cómo fuiste a la batalla? Querido hijo, igual en valor a tu padre, has encontrado la muerte.
7.78.3
कथमिन्दीवरश्यामं सुदंष्ट्रं चारुलोचनम् ।
मुखं ते दृश्यते वत्स गुण्ठितं रणरेणुना ॥ ७.७८.३ ॥
Querido hijo, ¿cómo se ve tu rostro, oscuro como un loto azul, de bellos dientes y hermosos ojos, cubierto por el polvo de la batalla?
7.78.4
नूनं शूरं निपतितं त्वां पश्यन्त्यनिवर्तिनम् ।
सुशिरोग्रीवबाह्वंसं व्यूढोरस्कं नतोदरम् ॥ ७.७८.४ ॥
Seguramente te ven, héroe, caído y sin retroceder, con hermosa cabeza, cuello, brazos y hombros, de pecho ancho y vientre delgado.
7.78.5
चारूपचितसर्वाङ्गं स्वक्षं शस्त्रक्षताचितम् ।
भूतानि त्वां निरीक्षन्ते भूमौ चन्द्रमिवोदितम् ॥ ७.७८.५ ॥
Con todo el cuerpo bien formado, de hermosa figura, cubierto de heridas de armas, las criaturas te miran en el suelo como a la luna recién salida.
7.78.6
शयनीयं पुराऽध्युष्य स्पर्ध्यास्तरणसंवृतम् ।
भूमावद्य कथं शेषे विप्रविद्धः सुखोचितः ॥ ७.७८.६ ॥
Tú que antes morabas en un lecho deseable cubierto de finas colchas, digno de comodidad, ¿cómo yaces hoy en el suelo como un desechado?
7.78.7
योऽन्वास्यत पुरा वीरो वरस्त्रीभिर्महाभुजः ।
कथमन्वास्यते सोऽद्य शिवाभिः पतितो मृधे ॥ ७.७८.७ ॥
¿Cómo es que aquel héroe de grandes brazos, que antes era servido por mujeres excelentes, hoy yace caído en la batalla, servido por chacales?
7.78.8
योऽस्तूयत पुरा हृष्टैः सूतमागधबन्दिभिः ।
सोऽद्य क्रव्याद्गणैर्घोरैर्विनदद्भिरुपास्येत ॥ ७.७८.८ ॥
Aquel a quien antes alababan con alegría los sūtas, māgadhas y bandis, hoy está rodeado de hordas de terribles criaturas carnívoras que rugen.
7.78.9
पाण्डवेषु च नाथेषु वृष्णिवीरेषु वा विभो ।
पाञ्चालेषु च वीरेषु हतः केनास्यनाथवत् ॥ ७.७८.९ ॥
¡Oh poderoso! Aunque había protectores entre los Pāṇḍavas, los héroes Vṛṣṇi y los héroes de los Pāñcālas, ¿por quién fue muerto como si no tuviera protector?
7.78.10
यत्र त्वं केशवे नाथे सत्यनाथो यथा हतः ।
अतृप्तदर्शना पुत्र दर्शनस्य तवानघ।
मन्दभाग्या गमिष्यामि व्यक्तमद्य यमक्षयम् ॥ ७.७८.१० ॥
Aunque Keśava era su protector, fue muerto como si tuviera un verdadero protector. ¡Oh hijo sin mácula! Insatisfecha de verte, yo, desdichada, hoy iré sin duda a la morada de Yama.
7.78.11
विशालाक्षं सुकेशान्तं चारुवाक्यं सुगन्धि च ।
तव पुत्र कदा भूयो मुखं द्रक्ष्यामि निर्व्रणम् ॥ ७.७८.११ ॥
¡Oh hijo! ¿Cuándo volveré a ver tu rostro, de amplios ojos, bellos cabellos en sus bordes, palabras suaves y fragante, sin herida?
7.78.12
धिग्बलं भीमसेनस्य धिक्पार्थस्य धनुष्मताम् ।
धिग्वीर्यं वृष्णिवीराणां चाञ्चालानां च धिग्बलं ॥ ७.७८.१२ ॥
¡Vergüenza sobre el poder de Bhīmasena! ¡Vergüenza sobre el poder de Pārtha, hijo de Pṛthā, el primero de los arqueros! ¡Vergüenza sobre el valor de los héroes Vṛṣṇi, y vergüenza sobre el poder de los Pāñcālas!
7.78.13
धिक्केकयांस्तथा चेदीन्मत्स्यांश्चैवाथ सृञ्जयान् ।
ये त्वां रणगतं वीरं न शेकुरभिरक्षितुम् ॥ ७.७८.१३ ॥
¡Vergüenza para los Kekaya, los Cedi, los Matsya y los Sṛñjaya, que no pudieron proteger al héroe que fue a la batalla!
7.78.14
अद्य पश्यामि पृथिवीं शून्यामिव हतत्विषम् ।
अभिमन्युमपश्यन्ती शोकव्याकुललोचना ॥ ७.७८.१४ ॥
Hoy veo la tierra vacía y privada de brillo, mis ojos turbados por el dolor, sin ver a Abhimanyu.
7.78.15
स्वस्रीयं वासुदेवस्य पुत्रं गाण्डवीधन्वनः ।
कथं त्वाऽतिरथं वीरं द्रक्ष्याम्यद्य निपातितम् ॥ ७.७८.१५ ॥
Sobrino de Vāsudeva, hijo del portador del Gāṇḍīva, héroe gran carro, ¿cómo te veré hoy caído?
7.78.16
एह्येहि तृषितो वत्स स्तनौ पूर्णौ पिबाशु मे ।
अङ्कमारुह्य मन्दाया ह्यतृप्तायाश्च दर्शने ॥ ७.७८.१६ ॥
Ven, ven, hijo mío, tienes sed; bebe pronto de mis pechos llenos. Sube a mi regazo, a esta desdichada que nunca se sacia de verte.
7.78.17
हा वीर दृष्टो नष्टश्च धनं स्वप्न इवासि मे ।
अहो ह्यनित्यं मानुष्यं जलबुद्बुदचञ्चलम् ॥ ७.७८.१७ ॥
¡Ay, héroe! Fuiste visto y perdido; mi tesoro, eres como un sueño. ¡Oh, qué impermanente es la vida humana, voluble como una burbuja de agua!
7.78.18
इमां ते तरुणीं भार्यां तवाधिभिरभिप्लुताम् ।
उत्तरामुत्तमां जात्या सुशीलां प्रिय भाषिणीम् ॥ ७.७८.१८ ॥
Esta joven esposa tuya, Uttarā, abrumada por la angustia mental, excelente por nacimiento, de buen carácter y palabra amable.
7.78.19
शनकैः परिरभ्यैनां स्नुषां मम यशस्विनीम् ।
सुकुमारीं विशालाक्षीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ॥ ७.७८.१९ ॥
Abrazando suavemente a esta gloriosa nuera mía, delicada, de ojos grandes, con un rostro como la luna llena.
7.78.20
बालपल्लवतन्वङ्गीं मत्तमातङ्गगामिनीम् ।
बिम्बाधरोष्ठीमबलामभिमन्यो प्रहर्षय ॥ ७.७८.२० ॥
Esbelta como un brote tierno, andando como un elefante embriagado, con labios como el fruto bimba, a esta delicada mujer, ¡oh Abhimanyu, alégrala!
7.78.21
त्वया विना कथं पुत्र जीर्णां पतितमानसाम् ।
इमां सन्धारयिष्यामि वृषभादिव धेनुकाम् ॥ ७.७८.२१ ॥
Sin ti, hijo mío, ¿cómo la sostendré a ella, desgastada y de corazón abatido, como el toro sostiene a la vaca?
7.78.22
अहो ह्यकाले प्रस्थानं कृतवानसि पुत्रक ।
विहाय फलकाले मां सुगृद्धां तव दर्शने ॥ ७.७८.२२ ॥
¡Ay, hijo querido, has partido a destiempo, abandonándome, tan ansiosa de verte en el tiempo de la cosecha!
7.78.23
नूनं गतिः कृतान्तस्य प्राज्ञैरपि सुदुर्विदा ।
यत्र त्वं केशवे नाथे सङ्ग्रामेऽनाथवद्धतः ॥ ७.७८.२३ ॥
Ciertamente el curso de la Muerte es difícil de conocer incluso para los sabios, pues tú, con Keśava como protector, fuiste abatido en la batalla como si no tuvieras protector.
7.78.24
यज्वनां दानशीलानां ब्राह्मणानां कृतात्मनाम् ।
चरितब्रह्मचर्याणां पुण्यतीर्थावगाहिनाम् ॥ ७.७८.२४ ॥
Fuiste a los mundos de quienes ofrecen sacrificios, de los generosos en dar, de los brahmanes, de los de mente dominada, de los que guardan el voto de castidad y de los que se bañan en los vados sagrados.
7.78.25
कृतज्ञानां वदान्यानां गुरुशुश्रूषिणामपि ।
सहस्रदक्षिणानां च या गतिस्तामवाप्नुहि ॥ ७.७८.२५ ॥
Alcanza el destino de los agradecidos, los generosos, los que sirven a sus maestros y los que dan mil dakṣiṇās.
7.78.26
या गतिर्युध्यमानानां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
हत्वारीन्निहतानां च सङ्ग्रामे तां गति व्रज ॥ ७.७८.२६ ॥
Ve al destino de los que luchan, de los héroes que no retroceden, de los que abaten enemigos y de los que caen en la batalla.
7.78.27
गोसहस्रप्रदातॄणां क्रतुदानां च या गतिः ।
नैवेशिकं चाभिमतं ददतां या गतिः शुभा ॥ ७.७८.२७ ॥
El destino auspicioso de los que dan mil vacas, de los que dan dones de sacrificio y de los que dan una morada deseada.
7.78.28
ब्राह्मणेभ्यः शरण्येभ्यो निधिं निदधतां च या ।
या चापि न्यस्तदण्डानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.२८ ॥
Ve al destino de los que confían tesoros a brahmanes dignos de refugio y de los que han depuesto el castigo, hijo mío.
7.78.29
ब्रह्मचर्येण यां यान्ति मुनयः संशितव्रताः ।
एकपत्न्यश्च यां यान्ति तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.२९ ॥
Ve al destino que alcanzan los sabios de votos firmes por la castidad, y que alcanzan las mujeres de un solo marido, hijo mío.
7.78.30
राज्ञा सुचरितैर्या च गतिर्भवति शाश्वती ।
चरमाश्रमिणां पुण्यैः सेवितानां पुरः स्थितैः ॥ ७.७८.३० ॥
El destino eterno que el rey alcanza por su buena conducta, y el de los de la última etapa de la vida, servidos por sus méritos y que se mantienen ante él.
7.78.31
दीनानुकम्पिनां या च सततं संविभागिनाम् ।
पैशुन्याच्च निवृत्तानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३१ ॥
El destino que corresponde a quienes se compadecen de los desvalidos, siempre comparten sus bienes y se apartan de la calumnia, ese destino, hijo mío, alcanza.
7.78.32
व्रतिनां धर्मशीलानां गुरुशुश्रूषिणामपि ।
अमोघातिथिनां या च तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३२ ॥
El destino de quienes cumplen sus votos, tienen la naturaleza del dharma, sirven a sus maestros y nunca defraudan a sus huéspedes, ese destino, hijo mío, alcanza.
7.78.33
कृच्छ्रेषु या धारयतामात्मानं व्यसनेषु च ।
गतिः शोकाग्निदग्धानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३३ ॥
El destino de quienes se sostienen a sí mismos en las dificultades y calamidades, y de quienes arden en el fuego del dolor, ese destino, hijo mío, alcanza.
7.78.34
मातापित्रोश्च शुश्रूषां कल्पयन्तीह ये सदा ।
स्वदारनिरतानां च या गतिस्तामवाप्नुहि ॥ ७.७८.३४ ॥
El destino de quienes aquí siempre sirven a madre y padre y se entregan a su propia esposa, ese destino alcanza.
7.78.35
ऋतुकाले स्वकां भार्यां गच्छतां या मनीषिणाम् ।
परस्त्रीभ्यो निवृत्तानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३५ ॥
El destino de los sabios que se acercan a su propia esposa en la estación propicia y se apartan de las esposas ajenas, ese destino, hijo mío, alcanza.
7.78.36
साम्ना ये सर्वभूतानि पश्यन्ति गतमत्सराः ।
नारुन्तुदानां क्षमिणां या गतिस्तामवाप्नुहि ॥ ७.७८.३६ ॥
El destino de quienes, libres de envidia, miran a todos los seres con dulzura, y de los pacientes que no hieren a otros, ese destino alcanza.
7.78.37
मधुमांसान्निवृत्तानां मदाद्दृम्भात्तथाऽनृतात् ।
परोपतापादन्यायात्तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३७ ॥
Alcanza ese camino de quienes se han apartado de la miel y la carne, de la embriaguez, la hipocresía, la falsedad, el causar dolor a otros y la injusticia. Ve a ese estado, hijo mío.
7.78.38
हीमन्तः सर्वशास्त्रज्ञा ज्ञानतृप्ता जितेन्द्रियाः ।
यां गतिं साधवो यान्ति तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३८ ॥
Aquellos modestos que conocen todas las escrituras, que están saciados de conocimiento y han conquistado sus sentidos: alcanza el camino al que llegan los hombres virtuosos. Ve a ese camino, hijo mío.
7.78.39
एवं विलपतीं दीनां सुभद्रां शोककर्शिताम् ।
अन्वपद्यत पाञ्चाली वैराटिसहितां तदा ॥ ७.७८.३९ ॥
Entonces Pāñcālī, junto con la hija de Virāṭa, fue tras Subhadrā, que lamentaba así, desdichada y consumida por el dolor.
7.78.40
सा प्रकामं रुदित्वा च विलप्य च सुदुःखिता ।
उन्मत्तवत्तदा राजन्विसंज्ञा पतिता क्षितौ ॥ ७.७८.४० ॥
Ella lloró y se lamentó abundantemente, muy afligida, y entonces, oh rey, como una loca, cayó al suelo sin sentido.
7.78.41
सोपचारस्तु कृष्णस्तां दुःखितां भृशदुःखितः ।
सिक्त्वाम्भसा समाश्वास्य तत्तदुक्त्वा हितं वचः ॥ ७.७८.४१ ॥
Pero Kṛṣṇa, solícito y él mismo muy afligido, la roció con agua, consoló a la mujer afligida y le dijo muchas palabras benéficas.
7.78.42
विसंज्ञकल्पां रुदतीमपविद्धां प्रवेपतीम् ।
भगिनीं पुण्डरीकाक्ष इदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.७८.४२ ॥
A su hermana, casi sin sentido, llorosa, caída y temblorosa, el de ojos de loto le dijo estas palabras.
7.78.43
सुभद्रे मा शुचः पुत्रं पाञ्चाल्याश्वासयोत्तराम् ।
गतोऽभिमन्युः प्रथितां गतिं क्षत्रियपुङ्गवः ॥ ७.७८.४३ ॥
Subhadrā, no te aflijas por tu hijo; consuela a Pāñcālī y a Uttarā. Abhimanyu, el mejor de los guerreros, ha alcanzado el destino renombrado.
7.78.44
ये चान्येऽपि कुले सन्ति पुरुषा नो वरानने ।
सर्वे न ते गतिं यान्ति याऽभिमन्योर्यशस्विनः ॥ ७.७८.४४ ॥
Oh tú de hermoso rostro, ninguno de los otros hombres de nuestra familia alcanza el destino del glorioso Abhimanyu.
7.78.45
कुर्याम तद्वयं कर्म कुर्युर्युत्सुहृदश्च नः ।
कृतवान्यादृगद्यैकस्तव पुत्रो महारथः ॥ ७.७८.४५ ॥
También nosotros haremos esa hazaña, y nuestros amigos de combate la harán, como hoy la hizo tu hijo, gran guerrero, solo.
7.78.46
एवमाश्वास्य भगिनीं द्रौपदीमपि चोत्तराम् ।
पार्थस्यैव महाबाहुः पार्श्वमागादरिन्दमः ॥ ७.७८.४६ ॥
Así, tras consolar a su hermana, a Draupadī y también a Uttarā, Kṛṣṇa, de brazos poderosos y domador de enemigos, fue junto a Arjuna.
7.78.47
ततोऽभ्यनुज्ञाय नृपान्कृष्णो बन्धूंस्तथाऽर्जुनम् ।
विवेशान्तः पुरे राजंस्ते च जग्मुः स्वमालयम् ॥ ७.७८.४७ ॥
Entonces Kṛṣṇa, habiéndose despedido de los reyes, de sus parientes y de Arjuna, oh rey, entró en el palacio interior; y ellos también se marcharon a sus propias moradas.