ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.78.1
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य केशवस्य महात्मनः ।
सुभद्रा पुत्रशोकार्ता विललाप सुदुःखिता ॥ ७.७८.१ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
7.78.2
हा पुत्रा मम मन्दायाः कथमेत्यासि संयुगम् ।
निधनं प्राप्तवांस्तात पितुस्तुल्यपराक्रमः ॥ ७.७८.२ ॥
ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਭਾਗਹੀਣ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ? ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਤੂੰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
7.78.3
कथमिन्दीवरश्यामं सुदंष्ट्रं चारुलोचनम् ।
मुखं ते दृश्यते वत्स गुण्ठितं रणरेणुना ॥ ७.७८.३ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸਾਂਵਲਾ, ਸੋਹਣੇ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਜੰਗ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਕਿਵੇਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ?
7.78.4
नूनं शूरं निपतितं त्वां पश्यन्त्यनिवर्तिनम् ।
सुशिरोग्रीवबाह्वंसं व्यूढोरस्कं नतोदरम् ॥ ७.७८.४ ॥
ਜ਼ਰੂਰ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਹੇ ਸੂਰਮੇ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਨਾ ਹਟੇ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ; ਸੋਹਣੇ ਸਿਰ, ਗਰਦਨ, ਬਾਹਾਂ ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਪਤਲੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ।
7.78.5
चारूपचितसर्वाङ्गं स्वक्षं शस्त्रक्षताचितम् ।
भूतानि त्वां निरीक्षन्ते भूमौ चन्द्रमिवोदितम् ॥ ७.७८.५ ॥
ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸੁਡੌਲ, ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤੈਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਜੀਵ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
7.78.6
शयनीयं पुराऽध्युष्य स्पर्ध्यास्तरणसंवृतम् ।
भूमावद्य कथं शेषे विप्रविद्धः सुखोचितः ॥ ७.७८.६ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਬਿਛਾਈਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪਲੰਘ 'ਤੇ ਵਸਦਾ ਸੀ, ਸੁਖ ਦੇ ਯੋਗ ਉਹ ਤੂੰ ਅੱਜ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ ਹੈਂ?
7.78.7
योऽन्वास्यत पुरा वीरो वरस्त्रीभिर्महाभुजः ।
कथमन्वास्यते सोऽद्य शिवाभिः पतितो मृधे ॥ ७.७८.७ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ ਵੀਰ, ਅੱਜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਗਿੱਦੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਵੇਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
7.78.8
योऽस्तूयत पुरा हृष्टैः सूतमागधबन्दिभिः ।
सोऽद्य क्रव्याद्गणैर्घोरैर्विनदद्भिरुपास्येत ॥ ७.७८.८ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੂਤ, ਮਾਗਧ ਅਤੇ ਬੰਦੀਜਨ ਜਿਸਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਗਰਜਦੇ ਭਿਆਨਕ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
7.78.9
पाण्डवेषु च नाथेषु वृष्णिवीरेषु वा विभो ।
पाञ्चालेषु च वीरेषु हतः केनास्यनाथवत् ॥ ७.७८.९ ॥
ਹੇ ਵਿਭੋ! ਪਾਂਡਵਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਅਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਮਾਰਿਆ?
7.78.10
यत्र त्वं केशवे नाथे सत्यनाथो यथा हतः ।
अतृप्तदर्शना पुत्र दर्शनस्य तवानघ।
मन्दभाग्या गमिष्यामि व्यक्तमद्य यमक्षयम् ॥ ७.७८.१० ॥
ਕੇਸ਼ਵ ਰੱਖਿਅਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੱਚੇ ਰੱਖਿਅਕ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਇਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੁੱਤਰ! ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਤ੍ਰਿਪਤ, ਮੰਦਭਾਗੀ ਮੈਂ ਅੱਜ ਜ਼ਰੂਰ ਯਮਲੋਕ ਜਾਵਾਂਗੀ।
7.78.11
विशालाक्षं सुकेशान्तं चारुवाक्यं सुगन्धि च ।
तव पुत्र कदा भूयो मुखं द्रक्ष्यामि निर्व्रणम् ॥ ७.७८.११ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ ਤੇਰਾ ਜ਼ਖ਼ਮ-ਰਹਿਤ ਮੂੰਹ ਮੈਂ ਫਿਰ ਕਦੋਂ ਵੇਖਾਂਗੀ?
7.78.12
धिग्बलं भीमसेनस्य धिक्पार्थस्य धनुष्मताम् ।
धिग्वीर्यं वृष्णिवीराणां चाञ्चालानां च धिग्बलं ॥ ७.७८.१२ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ! ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਿਥਾ-ਪੁੱਤਰ ਪਾਰਥ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ! ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿੱਕਾਰ!
7.78.13
धिक्केकयांस्तथा चेदीन्मत्स्यांश्चैवाथ सृञ्जयान् ।
ये त्वां रणगतं वीरं न शेकुरभिरक्षितुम् ॥ ७.७८.१३ ॥
ਕੇਕਯਾਂ, ਚੇਦੀਆਂ, ਮਤਸਿਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗਏ ਤੁਹਾਡੇ ਵੀਰ ਦੀ ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
7.78.14
अद्य पश्यामि पृथिवीं शून्यामिव हतत्विषम् ।
अभिमन्युमपश्यन्ती शोकव्याकुललोचना ॥ ७.७८.१४ ॥
ਅੱਜ ਅਭਿਮੰਨਯੂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਸੋਗ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਸੁੰਨੀ ਅਤੇ ਚਮਕ ਗੁਆਈ ਧਰਤੀ ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
7.78.15
स्वस्रीयं वासुदेवस्य पुत्रं गाण्डवीधन्वनः ।
कथं त्वाऽतिरथं वीरं द्रक्ष्याम्यद्य निपातितम् ॥ ७.७८.१५ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਭਾਣਜੇ, ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤਿਰਥੀ ਵੀਰ, ਅੱਜ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂਗਾ?
7.78.16
एह्येहि तृषितो वत्स स्तनौ पूर्णौ पिबाशु मे ।
अङ्कमारुह्य मन्दाया ह्यतृप्तायाश्च दर्शने ॥ ७.७८.१६ ॥
ਆ ਆ ਪੁੱਤਰ, ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਛਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਪੀ ਲੈ। ਮੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆ; ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਅਭਾਗਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ।
7.78.17
हा वीर दृष्टो नष्टश्च धनं स्वप्न इवासि मे ।
अहो ह्यनित्यं मानुष्यं जलबुद्बुदचञ्चलम् ॥ ७.७८.१७ ॥
ਹਾਏ ਵੀਰ! ਤੂੰ ਦਿਸਿਆ ਤੇ ਗੁਆਚ ਗਿਆ; ਮੇਰੇ ਧਨ, ਤੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਹੋ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਕਿੰਨਾ ਅਨਿੱਤ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਚੰਚਲ!
7.78.18
इमां ते तरुणीं भार्यां तवाधिभिरभिप्लुताम् ।
उत्तरामुत्तमां जात्या सुशीलां प्रिय भाषिणीम् ॥ ७.७८.१८ ॥
ਤੇਰੀ ਇਹ ਜਵਾਨ ਪਤਨੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਉੱਤਰਾ; ਜਨਮ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਸੁਸ਼ੀਲ, ਪਿਆਰੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ।
7.78.19
शनकैः परिरभ्यैनां स्नुषां मम यशस्विनीम् ।
सुकुमारीं विशालाक्षीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ॥ ७.७८.१९ ॥
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਨੂੰਹ, ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀ।
7.78.20
बालपल्लवतन्वङ्गीं मत्तमातङ्गगामिनीम् ।
बिम्बाधरोष्ठीमबलामभिमन्यो प्रहर्षय ॥ ७.७८.२० ॥
ਨਵੀਂ ਕੋਂਪਲ ਵਰਗੇ ਕੋਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀ, ਬਿੰਬਫਲ ਵਰਗੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਅਬਲਾ ਨੂੰ, ਹੇ ਅਭਿਮਨਿਊ, ਖੁਸ਼ ਕਰ।
7.78.21
त्वया विना कथं पुत्र जीर्णां पतितमानसाम् ।
इमां सन्धारयिष्यामि वृषभादिव धेनुकाम् ॥ ७.७८.२१ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਟੁੱਟੇ ਮਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਦ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ?
7.78.22
अहो ह्यकाले प्रस्थानं कृतवानसि पुत्रक ।
विहाय फलकाले मां सुगृद्धां तव दर्शने ॥ ७.७८.२२ ॥
ਹਾਏ! ਬੇਵਕਤ ਤੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ। ਫਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।
7.78.23
नूनं गतिः कृतान्तस्य प्राज्ञैरपि सुदुर्विदा ।
यत्र त्वं केशवे नाथे सङ्ग्रामेऽनाथवद्धतः ॥ ७.७८.२३ ॥
ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵਰਗੇ ਨਾਥ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਤੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਨਾਥਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
7.78.24
यज्वनां दानशीलानां ब्राह्मणानां कृतात्मनाम् ।
चरितब्रह्मचर्याणां पुण्यतीर्थावगाहिनाम् ॥ ७.७८.२४ ॥
ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਦਾਨੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਸੰਜਮੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆਂ, ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ (ਲੋਕ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਾਇਆ)।
7.78.25
कृतज्ञानां वदान्यानां गुरुशुश्रूषिणामपि ।
सहस्रदक्षिणानां च या गतिस्तामवाप्नुहि ॥ ७.७८.२५ ॥
ਕ੍ਰਿਤਗਿਆਂ, ਉਦਾਰਾਂ, ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
7.78.26
या गतिर्युध्यमानानां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
हत्वारीन्निहतानां च सङ्ग्रामे तां गति व्रज ॥ ७.७८.२६ ॥
ਜੰਗ ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮਿਆਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
7.78.27
गोसहस्रप्रदातॄणां क्रतुदानां च या गतिः ।
नैवेशिकं चाभिमतं ददतां या गतिः शुभा ॥ ७.७८.२७ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਯਗ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਘਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਹੈ।
7.78.28
ब्राह्मणेभ्यः शरण्येभ्यो निधिं निदधतां च या ।
या चापि न्यस्तदण्डानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.२८ ॥
ਸ਼ਰਨ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਧੀ ਸੌਂਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦੰਡ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰਾ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
7.78.29
ब्रह्मचर्येण यां यान्ति मुनयः संशितव्रताः ।
एकपत्न्यश्च यां यान्ति तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.२९ ॥
ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਜਿਸ ਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਪਤਨੀ ਵਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਜਿਸ ਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੱਤਰਾ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
7.78.30
राज्ञा सुचरितैर्या च गतिर्भवति शाश्वती ।
चरमाश्रमिणां पुण्यैः सेवितानां पुरः स्थितैः ॥ ७.७८.३० ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਦਾਚਾਰ ਨਾਲ ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਆਸ਼ਰਮੀਆਂ ਦੀ, ਜੋ ਪੁੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵੇ ਜਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਤੀ ਵੀ।
7.78.31
दीनानुकम्पिनां या च सततं संविभागिनाम् ।
पैशुन्याच्च निवृत्तानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३१ ॥
ਦੀਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਸਦਾ ਵੰਡ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਚੁਗਲੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹੀ ਗਤੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
7.78.32
व्रतिनां धर्मशीलानां गुरुशुश्रूषिणामपि ।
अमोघातिथिनां या च तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३२ ॥
ਵ੍ਰਤ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਧਰਮਸ਼ੀਲਾਂ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹੀ ਗਤੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
7.78.33
कृच्छ्रेषु या धारयतामात्मानं व्यसनेषु च ।
गतिः शोकाग्निदग्धानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३३ ॥
ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਤੇ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹੀ ਗਤੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
7.78.34
मातापित्रोश्च शुश्रूषां कल्पयन्तीह ये सदा ।
स्वदारनिरतानां च या गतिस्तामवाप्नुहि ॥ ७.७८.३४ ॥
ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਗਤੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
7.78.35
ऋतुकाले स्वकां भार्यां गच्छतां या मनीषिणाम् ।
परस्त्रीभ्यो निवृत्तानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३५ ॥
ਰੁੱਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਨੀਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹੀ ਗਤੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
7.78.36
साम्ना ये सर्वभूतानि पश्यन्ति गतमत्सराः ।
नारुन्तुदानां क्षमिणां या गतिस्तामवाप्नुहि ॥ ७.७८.३६ ॥
ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੁਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਮਾਵਾਨਾਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਗਤੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
7.78.37
मधुमांसान्निवृत्तानां मदाद्दृम्भात्तथाऽनृतात् ।
परोपतापादन्यायात्तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३७ ॥
ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਮਾਸ, ਮਦ, ਦੰਭ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਝੂਠ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਵਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਹ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਪੁੱਤਰ।
7.78.38
हीमन्तः सर्वशास्त्रज्ञा ज्ञानतृप्ता जितेन्द्रियाः ।
यां गतिं साधवो यान्ति तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३८ ॥
ਲੱਜਾਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਜਿਸ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਪੁੱਤਰ।
7.78.39
एवं विलपतीं दीनां सुभद्रां शोककर्शिताम् ।
अन्वपद्यत पाञ्चाली वैराटिसहितां तदा ॥ ७.७८.३९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ, ਦੀਨ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਸੁਭਦਰਾ ਕੋਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਂਚਾਲੀ ਵੈਰਾਟੀ ਸਮੇਤ ਪਹੁੰਚੀ।
7.78.40
सा प्रकामं रुदित्वा च विलप्य च सुदुःखिता ।
उन्मत्तवत्तदा राजन्विसंज्ञा पतिता क्षितौ ॥ ७.७८.४० ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੋ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਗਲ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
7.78.41
सोपचारस्तु कृष्णस्तां दुःखितां भृशदुःखितः ।
सिक्त्वाम्भसा समाश्वास्य तत्तदुक्त्वा हितं वचः ॥ ७.७८.४१ ॥
ਪਰ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਆਪ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੁਖੀ ਇਸਤਰੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ।
7.78.42
विसंज्ञकल्पां रुदतीमपविद्धां प्रवेपतीम् ।
भगिनीं पुण्डरीकाक्ष इदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.७८.४२ ॥
ਲਗਭਗ ਬੇਹੋਸ਼, ਰੋਂਦੀ, ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ, ਕੰਬਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.78.43
सुभद्रे मा शुचः पुत्रं पाञ्चाल्याश्वासयोत्तराम् ।
गतोऽभिमन्युः प्रथितां गतिं क्षत्रियपुङ्गवः ॥ ७.७८.४३ ॥
ਹੇ ਸੁਭਦ੍ਰੇ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ; ਪਾਂਚਾਲੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾ ਨੂੰ ਢਾਰਸ ਦੇ। ਖੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਭਿਮਨਿਊ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
7.78.44
ये चान्येऽपि कुले सन्ति पुरुषा नो वरानने ।
सर्वे न ते गतिं यान्ति याऽभिमन्योर्यशस्विनः ॥ ७.७८.४४ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਅਭਿਮਨਿਊ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।
7.78.45
कुर्याम तद्वयं कर्म कुर्युर्युत्सुहृदश्च नः ।
कृतवान्यादृगद्यैकस्तव पुत्रो महारथः ॥ ७.७८.४५ ॥
ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਾਂਗੇ, ਸਾਡੇ ਯੁੱਧ-ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਕਰਨਗੇ; ਅੱਜ ਇਕੱਲੇ ਤੇਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕੀਤਾ।
7.78.46
एवमाश्वास्य भगिनीं द्रौपदीमपि चोत्तराम् ।
पार्थस्यैव महाबाहुः पार्श्वमागादरिन्दमः ॥ ७.७८.४६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੈਣ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾ ਨੂੰ ਢਾਰਸ ਦੇ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਾਰਥ ਦੇ ਪਾਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।
7.78.47
ततोऽभ्यनुज्ञाय नृपान्कृष्णो बन्धूंस्तथाऽर्जुनम् ।
विवेशान्तः पुरे राजंस्ते च जग्मुः स्वमालयम् ॥ ७.७८.४७ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਬੰਧੂਆਂ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਵੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਚਲੇ ਗਏ।