మహాభారతం · అధ్యాయం 7.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.78.1
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य केशवस्य महात्मनः ।
सुभद्रा पुत्रशोकार्ता विललाप सुदुःखिता ॥ ७.७८.१ ॥
మహాత్ముడైన కేశవుని ఆ మాటలు విని, పుత్రశోకంతో పీడితురాలైన సుభద్ర అత్యంత దుఃఖంతో విలపించింది.
7.78.2
हा पुत्रा मम मन्दायाः कथमेत्यासि संयुगम् ।
निधनं प्राप्तवांस्तात पितुस्तुल्यपराक्रमः ॥ ७.७८.२ ॥
అయ్యో కుమారా! అభాగ్యురాలిని నా కుమారుడా, యుద్ధానికి ఎలా వెళ్ళావు? ప్రియ కుమారా, తండ్రితో సమానమైన పరాక్రమం కలిగి నువ్వు మరణాన్ని పొందావు.
7.78.3
कथमिन्दीवरश्यामं सुदंष्ट्रं चारुलोचनम् ।
मुखं ते दृश्यते वत्स गुण्ठितं रणरेणुना ॥ ७.७८.३ ॥
ప్రియ కుమారా, నల్ల కలువలా శ్యామలమైన, అందమైన దంతాలు, చారుచక్షువులు గల నీ ముఖం యుద్ధధూళితో కప్పబడి ఎలా కనిపిస్తోంది?
7.78.4
नूनं शूरं निपतितं त्वां पश्यन्त्यनिवर्तिनम् ।
सुशिरोग्रीवबाह्वंसं व्यूढोरस्कं नतोदरम् ॥ ७.७८.४ ॥
నిశ్చయంగా వారు నిన్ను చూస్తుంటారు, శూరుడా, యుద్ధంలో వెనుతిరగనివాడిగా, పడిపోయిన వాడిగా; అందమైన తల, మెడ, బాహువులు, భుజాలు, విశాల వక్షం, సన్నని ఉదరం కలవాడిగా.
7.78.5
चारूपचितसर्वाङ्गं स्वक्षं शस्त्रक्षताचितम् ।
भूतानि त्वां निरीक्षन्ते भूमौ चन्द्रमिवोदितम् ॥ ७.७८.५ ॥
సర్వాంగాలూ సొగసుగా కలిగి, చక్కని ఆకారంతో, ఆయుధ గాయాలతో నిండిన నిన్ను, నేలపై పడిన ఉదయించిన చంద్రునిలా ప్రాణులు చూస్తున్నాయి.
7.78.6
शयनीयं पुराऽध्युष्य स्पर्ध्यास्तरणसंवृतम् ।
भूमावद्य कथं शेषे विप्रविद्धः सुखोचितः ॥ ७.७८.६ ॥
పూర్వం అందమైన పరుపులతో కప్పబడిన శయ్యపై నివసించిన నువ్వు, సుఖానికి అర్హుడవైనా నేడు వదిలివేయబడినవాడిలా నేలపై ఎలా పడి ఉన్నావు?
7.78.7
योऽन्वास्यत पुरा वीरो वरस्त्रीभिर्महाभुजः ।
कथमन्वास्यते सोऽद्य शिवाभिः पतितो मृधे ॥ ७.७८.७ ॥
పూర్వం శ్రేష్ఠ స్త్రీల సేవలు పొందిన ఆ మహాబాహు వీరుడు, ఈ రోజు యుద్ధంలో పడి నక్కలచే ఎలా సేవించబడుతున్నాడు?
7.78.8
योऽस्तूयत पुरा हृष्टैः सूतमागधबन्दिभिः ।
सोऽद्य क्रव्याद्गणैर्घोरैर्विनदद्भिरुपास्येत ॥ ७.७८.८ ॥
పూర్వం సంతోషంగా సూతులు, మాగధులు, బంధులు స్తుతించిన అతడు, ఈ రోజు గర్జించే భయంకరమైన మాంసభక్షక ప్రాణుల గుంపులచే చుట్టబడ్డాడు.
7.78.9
पाण्डवेषु च नाथेषु वृष्णिवीरेषु वा विभो ।
पाञ्चालेषु च वीरेषु हतः केनास्यनाथवत् ॥ ७.७८.९ ॥
ఓ విభూ! పాండవులలో, వృష్ణి వీరులలో, పాంచాలవీరులలో, రక్షకులు ఉన్నప్పటికీ అనాథలా ఇతడిని ఎవరు చంపారు?
7.78.10
यत्र त्वं केशवे नाथे सत्यनाथो यथा हतः ।
अतृप्तदर्शना पुत्र दर्शनस्य तवानघ।
मन्दभाग्या गमिष्यामि व्यक्तमद्य यमक्षयम् ॥ ७.७८.१० ॥
కేశవుడు రక్షకుడిగా ఉన్నప్పటికీ, నిజమైన రక్షకుడున్నవానిలా ఇతడు చంపబడ్డాడు. ఓ నిర్మల పుత్రా! నీ దర్శనంతో తృప్తి చెందని నేను, అభాగ్యురాలిని, ఈ రోజు ఖచ్చితంగా యమలోకానికి వెళ్తాను.
7.78.11
विशालाक्षं सुकेशान्तं चारुवाक्यं सुगन्धि च ।
तव पुत्र कदा भूयो मुखं द्रक्ष्यामि निर्व्रणम् ॥ ७.७८.११ ॥
ఓ పుత్రా! విశాలమైన నేత్రాలు, అందమైన కేశాంతం, మధురమైన మాటలు, సుగంధభరితమైన నీ గాయరహిత ముఖాన్ని నేను మళ్లీ ఎప్పుడు చూస్తాను?
7.78.12
धिग्बलं भीमसेनस्य धिक्पार्थस्य धनुष्मताम् ।
धिग्वीर्यं वृष्णिवीराणां चाञ्चालानां च धिग्बलं ॥ ७.७८.१२ ॥
భీమసేనుని బలానికి ధిక్కారం! విలుకాండ్ల పృథాపుత్రుడు పార్థుని బలానికి ధిక్కారం! వృష్ణి వీరుల పరాక్రమానికి ధిక్కారం, పాంచాలుల బలానికి ధిక్కారం!
7.78.13
धिक्केकयांस्तथा चेदीन्मत्स्यांश्चैवाथ सृञ्जयान् ।
ये त्वां रणगतं वीरं न शेकुरभिरक्षितुम् ॥ ७.७८.१३ ॥
కేకయులను, చేదులను, మత్స్యులను, సృంజయులను ధిక్కరిస్తున్నాను; యుద్ధానికి వెళ్ళిన నీ వీరుడిని వారు రక్షించలేకపోయారు.
7.78.14
अद्य पश्यामि पृथिवीं शून्यामिव हतत्विषम् ।
अभिमन्युमपश्यन्ती शोकव्याकुललोचना ॥ ७.७८.१४ ॥
ఈ రోజు అభిమన్యుని చూడక, శోకంతో కలత చెందిన కన్నులతో, శూన్యమై కాంతి కోల్పోయిన భూమిని చూస్తున్నాను.
7.78.15
स्वस्रीयं वासुदेवस्य पुत्रं गाण्डवीधन्वनः ।
कथं त्वाऽतिरथं वीरं द्रक्ष्याम्यद्य निपातितम् ॥ ७.७८.१५ ॥
వాసుదేవుని మేనల్లుడా, గాండీవధారి కుమారుడా, అతిరథుడైన వీరుడా, ఈ రోజు నేలకూలిన నిన్ను ఎలా చూడగలను?
7.78.16
एह्येहि तृषितो वत्स स्तनौ पूर्णौ पिबाशु मे ।
अङ्कमारुह्य मन्दाया ह्यतृप्तायाश्च दर्शने ॥ ७.७८.१६ ॥
రా, రా బిడ్డా, దాహంగా ఉన్నావు; నిండిన నా స్తనాల నుండి త్వరగా తాగు. నా ఒడిలో ఎక్కి రా; నిన్ను చూసినా తృప్తి చెందని ఈ దురదృష్టవతిని.
7.78.17
हा वीर दृष्टो नष्टश्च धनं स्वप्न इवासि मे ।
अहो ह्यनित्यं मानुष्यं जलबुद्बुदचञ्चलम् ॥ ७.७८.१७ ॥
అయ్యో వీరా! నీవు కనిపించి అదృశ్యమయ్యావు; నా ధనమా, కలలా అయ్యావు. అయ్యో, మానవ జీవితం ఎంత అనిత్యం, నీటి బుడగలా చంచలమైనది!
7.78.18
इमां ते तरुणीं भार्यां तवाधिभिरभिप्लुताम् ।
उत्तरामुत्तमां जात्या सुशीलां प्रिय भाषिणीम् ॥ ७.७८.१८ ॥
నీ ఈ యువ భార్య, మానసిక బాధలతో మునిగిపోయిన ఉత్తర; జన్మతః ఉత్తమురాలు, సుశీల, ప్రియంగా మాట్లాడేది.
7.78.19
शनकैः परिरभ्यैनां स्नुषां मम यशस्विनीम् ।
सुकुमारीं विशालाक्षीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ॥ ७.७८.१९ ॥
మెల్లగా ఈమెను కౌగిలించుకొని, నా కోడలైన యశస్వినిని, సుకుమారిని, విశాల నేత్రాలున్నదానిని, పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖం కలదానిని.
7.78.20
बालपल्लवतन्वङ्गीं मत्तमातङ्गगामिनीम् ।
बिम्बाधरोष्ठीमबलामभिमन्यो प्रहर्षय ॥ ७.७८.२० ॥
లేత చిగురు వంటి సన్నని అవయవాలు కలదానిని, మదగజ నడక కలదానిని, బింబఫలం వంటి పెదవులు కలదానిని, ఈ సున్నితురాలిని, అభిమన్యూ, సంతోషపెట్టు.
7.78.21
त्वया विना कथं पुत्र जीर्णां पतितमानसाम् ।
इमां सन्धारयिष्यामि वृषभादिव धेनुकाम् ॥ ७.७८.२१ ॥
కుమారా, నీవు లేకుండా, క్షీణించి చిక్కిన మనసు కలదైన ఈమెను నేను ఎలా పోషించగలను? ఎద్దు ఆవును ఆదుకున్నట్లు?
7.78.22
अहो ह्यकाले प्रस्थानं कृतवानसि पुत्रक ।
विहाय फलकाले मां सुगृद्धां तव दर्शने ॥ ७.७८.२२ ॥
అయ్యో! అకాలంలో నీవు ప్రయాణం చేశావు, ప్రియ కుమారా. ఫలకాలంలో నిన్ను చూడాలని ఆత్రంగా ఉన్న నన్ను విడిచిపెట్టి.
7.78.23
नूनं गतिः कृतान्तस्य प्राज्ञैरपि सुदुर्विदा ।
यत्र त्वं केशवे नाथे सङ्ग्रामेऽनाथवद्धतः ॥ ७.७८.२३ ॥
నిశ్చయంగా మృత్యువు గతి జ్ఞానులకూ అత్యంత దుర్గ్రాహ్యం. కేశవుడు వంటి నాథుడు ఉండగా, యుద్ధంలో నీవు అనాథలా చంపబడ్డావు.
7.78.24
यज्वनां दानशीलानां ब्राह्मणानां कृतात्मनाम् ।
चरितब्रह्मचर्याणां पुण्यतीर्थावगाहिनाम् ॥ ७.७८.२४ ॥
యజ్ఞం చేసేవారు, దానశీలురు, బ్రాహ్మణులు, సంయమి మనస్కులు, బ్రహ్మచర్యం పాటించినవారు, పుణ్యతీర్థాలలో స్నానం చేసేవారు—వారి లోకాన్ని (నీవు పొందావు).
7.78.25
कृतज्ञानां वदान्यानां गुरुशुश्रूषिणामपि ।
सहस्रदक्षिणानां च या गतिस्तामवाप्नुहि ॥ ७.७८.२५ ॥
కృతజ్ఞులైన, ఉదారులైన, గురుసేవ చేసేవారి, వేయి దక్షిణలిచ్చేవారి ఏ గతి ఉన్నదో, ఆ గతిని పొందుము.
7.78.26
या गतिर्युध्यमानानां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
हत्वारीन्निहतानां च सङ्ग्रामे तां गति व्रज ॥ ७.७८.२६ ॥
యుద్ధం చేసే, వెనుదిరగని శూరుల, శత్రువులను చంపిన వారి, లేదా యుద్ధంలో చంపబడినవారి ఏ గతి ఉన్నదో, ఆ గతిని పొందుము.
7.78.27
गोसहस्रप्रदातॄणां क्रतुदानां च या गतिः ।
नैवेशिकं चाभिमतं ददतां या गतिः शुभा ॥ ७.७८.२७ ॥
వేయి గోవులను దానం చేసేవారి, క్రతుదానం చేసేవారి, ఇష్టమైన గృహాన్ని దానం చేసేవారి ఏ శుభ గతి ఉన్నదో, అదే నీవు పొందుము.
7.78.28
ब्राह्मणेभ्यः शरण्येभ्यो निधिं निदधतां च या ।
या चापि न्यस्तदण्डानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.२८ ॥
శరణ్యులైన బ్రాహ్మణులకు నిధిని ఉంచిన వారి, దండాన్ని విడిచిన వారి ఏ గతి ఉన్నదో, ఆ గతిని పొందుము, కుమారా.
7.78.29
ब्रह्मचर्येण यां यान्ति मुनयः संशितव्रताः ।
एकपत्न्यश्च यां यान्ति तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.२९ ॥
బ్రహ్మచర్యం వల్ల కఠిన వ్రతులైన మునులు ఏ గతికి వెళ్తారో, ఏకపత్నీవ్రతులైన స్త్రీలు ఏ గతికి వెళ్తారో, ఆ గతిని పొందుము, కుమారా.
7.78.30
राज्ञा सुचरितैर्या च गतिर्भवति शाश्वती ।
चरमाश्रमिणां पुण्यैः सेवितानां पुरः स्थितैः ॥ ७.७८.३० ॥
రాజు సద్వర్తనం వల్ల కలిగే శాశ్వత గతి, పుణ్యాలతో సేవింపబడి ముందు నిలిచిన చివరి ఆశ్రమవాసుల గతి.
7.78.31
दीनानुकम्पिनां या च सततं संविभागिनाम् ।
पैशुन्याच्च निवृत्तानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३१ ॥
దీనులపై దయ చూపేవారికీ, ఎల్లప్పుడూ దానం పంచుకునేవారికీ, చాడీలకు దూరంగా ఉండేవారికీ లభించే ఆ గతిని, కుమారా, పొందు.
7.78.32
व्रतिनां धर्मशीलानां गुरुशुश्रूषिणामपि ।
अमोघातिथिनां या च तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३२ ॥
వ్రతం పాటించేవారికీ, ధర్మశీలురకీ, గురుసేవ చేసేవారికీ, అతిథులను ఎప్పుడూ నిరాశపరచనివారికీ లభించే ఆ గతిని, కుమారా, పొందు.
7.78.33
कृच्छ्रेषु या धारयतामात्मानं व्यसनेषु च ।
गतिः शोकाग्निदग्धानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३३ ॥
కష్టాలలో, ఆపదలలో తనను తాను నిలబెట్టుకునేవారికీ, శోకాగ్నిలో దహించబడినవారికీ లభించే ఆ గతిని, కుమారా, పొందు.
7.78.34
मातापित्रोश्च शुश्रूषां कल्पयन्तीह ये सदा ।
स्वदारनिरतानां च या गतिस्तामवाप्नुहि ॥ ७.७८.३४ ॥
ఇక్కడ ఎల్లప్పుడూ తల్లిదండ్రులకు సేవ చేసేవారికీ, తన భార్యలోనే నిష్ఠగా ఉండేవారికీ లభించే ఆ గతిని పొందు.
7.78.35
ऋतुकाले स्वकां भार्यां गच्छतां या मनीषिणाम् ।
परस्त्रीभ्यो निवृत्तानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३५ ॥
ఋతుకాలంలో తన భార్య వద్దకు వెళ్ళే మనీషులకూ, పరస్త్రీల నుండి వైదొలగిన వారికీ లభించే ఆ గతిని, కుమారా, పొందు.
7.78.36
साम्ना ये सर्वभूतानि पश्यन्ति गतमत्सराः ।
नारुन्तुदानां क्षमिणां या गतिस्तामवाप्नुहि ॥ ७.७८.३६ ॥
మాత్సర్యం లేకుండా సామభావంతో సర్వభూతాలను చూసేవారికీ, ఇతరులను గాయపరచని క్షమాశీలురకీ లభించే ఆ గతిని పొందు.
7.78.37
मधुमांसान्निवृत्तानां मदाद्दृम्भात्तथाऽनृतात् ।
परोपतापादन्यायात्तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३७ ॥
మధువు, మాంసం, మదం, దంభం, అలాగే అసత్యం, ఇతరులకు బాధ కలిగించడం, అన్యాయం నుండి విరమించిన వారి ఆ గతిని పొందు, కుమారా.
7.78.38
हीमन्तः सर्वशास्त्रज्ञा ज्ञानतृप्ता जितेन्द्रियाः ।
यां गतिं साधवो यान्ति तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ ७.७८.३८ ॥
సిగ్గుగలవారు, సర్వ శాస్త్రాలు తెలిసినవారు, జ్ఞానంతో తృప్తిపొందినవారు, ఇంద్రియాలను జయించినవారు, సాధువులు పొందే ఆ గతిని పొందు, కుమారా.
7.78.39
एवं विलपतीं दीनां सुभद्रां शोककर्शिताम् ।
अन्वपद्यत पाञ्चाली वैराटिसहितां तदा ॥ ७.७८.३९ ॥
ఇలా విలపిస్తున్న, దీనురాలైన, శోకంతో కృశించిన సుభద్ర దగ్గరకు అప్పుడు వైరాటి సహితంగా పాంచాలి చేరింది.
7.78.40
सा प्रकामं रुदित्वा च विलप्य च सुदुःखिता ।
उन्मत्तवत्तदा राजन्विसंज्ञा पतिता क्षितौ ॥ ७.७८.४० ॥
ఆమె బాగా ఏడ్చి, విలపించి, మిక్కిలి దుఃఖంతో, రాజా, పిచ్చిదానిలా అప్పుడు స్పృహ తప్పి నేలపై పడింది.
7.78.41
सोपचारस्तु कृष्णस्तां दुःखितां भृशदुःखितः ।
सिक्त्वाम्भसा समाश्वास्य तत्तदुक्त्वा हितं वचः ॥ ७.७८.४१ ॥
కాని సేవాభావంతో ఉన్న కృష్ణుడు, తాను మిక్కిలి దుఃఖితుడై, ఆ దుఃఖితురాలిపై నీరు చల్లి, అనేక హితవాక్యాలు పలికి ఓదార్చాడు.
7.78.42
विसंज्ञकल्पां रुदतीमपविद्धां प्रवेपतीम् ।
भगिनीं पुण्डरीकाक्ष इदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.७८.४२ ॥
దాదాపు స్పృహ తప్పి, ఏడుస్తూ, పడిపోయి, వణుకుతున్న చెల్లెలితో పుండరీకాక్షుడు ఈ మాట అన్నాడు.
7.78.43
सुभद्रे मा शुचः पुत्रं पाञ्चाल्याश्वासयोत्तराम् ।
गतोऽभिमन्युः प्रथितां गतिं क्षत्रियपुङ्गवः ॥ ७.७८.४३ ॥
సుభద్రా, కుమారుని కోసం దుఃఖించకు; పాంచాలిని, ఉత్తరను ఓదార్చు. క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠుడైన అభిమన్యుడు ప్రసిద్ధమైన గతిని పొందాడు.
7.78.44
ये चान्येऽपि कुले सन्ति पुरुषा नो वरानने ।
सर्वे न ते गतिं यान्ति याऽभिमन्योर्यशस्विनः ॥ ७.७८.४४ ॥
ఓ సుందర ముఖీ, మన కులంలో ఉన్న ఇతర పురుషులందరూ యశస్వి అభిమన్యుని గతిని పొందరు.
7.78.45
कुर्याम तद्वयं कर्म कुर्युर्युत्सुहृदश्च नः ।
कृतवान्यादृगद्यैकस्तव पुत्रो महारथः ॥ ७.७८.४५ ॥
మేము కూడా ఆ కార్యాన్ని చేస్తాము; మన యుద్ధమిత్రులూ చేస్తారు; నేడు ఒంటరిగా నీ మహారథుడైన కుమారుడు చేసినట్లు.
7.78.46
एवमाश्वास्य भगिनीं द्रौपदीमपि चोत्तराम् ।
पार्थस्यैव महाबाहुः पार्श्वमागादरिन्दमः ॥ ७.७८.४६ ॥
ఇలా సోదరిని, ద్రౌపదిని, ఉత్తరను ఓదార్చి, శత్రువులను అణచే మహాబాహుడు కృష్ణుడు పార్థుని పక్కకు వెళ్ళాడు.
7.78.47
ततोऽभ्यनुज्ञाय नृपान्कृष्णो बन्धूंस्तथाऽर्जुनम् ।
विवेशान्तः पुरे राजंस्ते च जग्मुः स्वमालयम् ॥ ७.७८.४७ ॥
తరువాత కృష్ణుడు రాజులు, బంధువులు, అర్జునుడు వీరి నుండి వీడ్కోలు తీసుకొని, ఓ రాజా, అంతఃపురంలో ప్రవేశించాడు; వారు కూడా తమ నివాసాలకు వెళ్ళారు.