মহাভারত · অধ্যায় 7.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.79.1
ततोऽर्जुनस्य भवनं प्रविश्याप्रतिमं विभुः ।
स्पृष्ट्वाम्भः पुण्डरीकाक्षः स्थण्डिले शुभलक्षणे।
सन्तस्तार शुभां शय्यां दर्भैर्वैदूर्यसन्निभैः ॥ ७.७९.१ ॥
তারপর অর্জুনের অনুপম ভবনে প্রবেশ করে সর্বশক্তিমান পুণ্ডরীকাক্ষ জল স্পর্শ করলেন এবং শুভলক্ষণযুক্ত পবিত্র ভূমিতে বৈদূর্যের মতো উজ্জ্বল কুশে এক সুন্দর শয্যা বিছালেন।
7.79.2
ततो माल्येन विधिवल्लाजैर्गन्धैः सुमङ्गलैः ।
अलञ्चकार तां शय्यां परिवार्यायुधोत्तमैः ॥ ७.७९.२ ॥
তারপর বিধি অনুযায়ী মালা, খই ও অতি মঙ্গলজনক সুগন্ধে সেই শয্যা সাজিয়ে তার চারদিকে উৎকৃষ্ট অস্ত্র রাখলেন।
7.79.3
ततः स्पृष्टोदकं पार्थं विनीतपरिचारकम् ।
नैत्यकं दर्शयाञ्चक्रे नैशं त्रैयम्बकं बलिम् ॥ ७.७९.३ ॥
তারপর জল স্পর্শ করে বিনীত সেবকযুক্ত পার্থকে নিত্য ও রাত্রিকালীন ত্র্যম্বক বলি দেখালেন।
7.79.4
ततः प्रीतमनाः पार्थो गन्धमाल्यैश्च माधवम् ।
अलङ्कृत्योपहारं तं नैशं तस्मै न्यवेदयत् ॥ ७.७९.४ ॥
তারপর প্রীতমনা পার্থ গন্ধ ও মালায় মাধবকে অলংকৃত করে সেই রাত্রিকালীন উপহার তাঁকে নিবেদন করলেন।
7.79.5
साधुसाध्विति गोविन्दः फल्गुनं प्रत्यभाषत ॥ ७.७९.५ ॥
"সাধু সাধু" বলে গোবিন্দ ফল্গুনের সঙ্গে কথা বললেন।
7.79.6
सुप्यतां पार्थ भद्रं ते कल्याणाय व्रजाम्यहम् ।
स्थापयित्वा ततो द्वास्थान्गोप्तॄंश्चात्तायुधान्नरान् ॥ ७.७९.६ ॥
"হে পার্থ, তোমার মঙ্গল হোক, এখন ঘুমাও; আমি কল্যাণের জন্য যাচ্ছি।" তারপর দ্বাররক্ষক ও অস্ত্রধারী রক্ষীদের নিযুক্ত করে।
7.79.7
दारुकानुगतः श्रीमान्विवेश शिबिरं स्वकम् ।
शिश्ये च शयने शुभ्रे बहुकृत्य विचिन्तयन् ॥ ७.७९.७ ॥
দারুকের সঙ্গে শ্রীমান তাঁর নিজের শিবিরে প্রবেশ করলেন এবং শুভ্র শয্যায় শুয়ে বহু কর্তব্য চিন্তা করতে লাগলেন।
7.79.8
पार्थाय सर्वं भगवाञ्शोकदुःखापहं विधिम् ।
व्यदधात्पुण्डरीकाक्षस्तेजोद्युतिविवर्धनम् ॥ ७.७९.८ ॥
পুণ্ডরীকাক্ষ ভগবান পার্থের জন্য শোক ও দুঃখ দূর করে তেজ ও দীপ্তি বর্ধনকারী সমস্ত উপায় বিধান করলেন।
7.79.9
योगमास्थाय युक्तात्मा सर्वेषामीश्वरेश्वरः ।
श्रेयस्कामः पृथुयशा विष्णुर्जिष्णुप्रियङ्करः ॥ ७.७९.९ ॥
যোগ অবলম্বন করে, আত্মসংযমী, সকলের ঈশ্বরদের ঈশ্বর, মঙ্গলকামী, মহাযশা বিষ্ণু জিষ্ণুর (অর্জুনের) প্রিয়কার্য সাধন করলেন।
7.79.10
न पाण्डवानां शिबिरे कश्चित्सुष्वाप तां निशाम् ।
प्रजागरः सर्वजनं ह्याविवेश विशाम्पते ॥ ७.७९.१० ॥
হে প্রজাপতি, সেই রাতে পাণ্ডবদের শিবিরে কেউই ঘুমাতে পারেনি; জাগরণ সকল মানুষকে আচ্ছন্ন করল।
7.79.11
पुत्रशोकाभितप्तेन प्रतिज्ञातो महात्मना ।
श्वः सिन्धुराजस्य वधः कार्यो गाण्डीवधन्वना ॥ ७.७९.११ ॥
পুত্রশোকে সন্তপ্ত মহাত্মা প্রতিজ্ঞা করেছিলেন যে আগামীকাল সিন্ধুরাজের বধ গাণ্ডীবধারী কর্তৃক সাধিত হবে।
7.79.12
तत्कथं नु महाबाहुर्वासविः परवीरहा ।
प्रतिज्ञां सफलां कुर्यादिति ते समचिन्तयन् ॥ ७.७९.१२ ॥
মহাবাহু, শত্রুবীর-হন্তা বাসবি (অর্জুন) কীভাবে তাঁর প্রতিজ্ঞা সফল করবেন — এ বিষয়ে তাঁরা সবাই ভাবতে লাগলেন।
7.79.13
कष्टं हीदं व्यवसितं पाण्डवेन महात्मना ।
पुत्रशोकाभिभूतेन प्रतिज्ञा महती कृता ॥ ७.७९.१३ ॥
মহাত্মা পাণ্ডুপুত্র এই সংকল্প করেছেন, তা কঠিন। পুত্রশোকে অভিভূত হয়ে তিনি মহতী প্রতিজ্ঞা করেছেন।
7.79.14
भ्रातरश्चापि विक्रान्ता बहुलानि बलानि च ।
धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण सर्वतः सन्निवेशिताः ॥ ७.७९.१४ ॥
ভ্রাতারাও বিক্রমী, বহু সেনাও আছে; ধৃতরাষ্ট্রের পুত্র সেগুলিকে চারদিকে স্থাপন করেছে।
7.79.15
स हत्वा सैन्धवं सङ्ख्ये पुनरेतु जयी सुखी ।
हत्वा रिपुगणं सर्वं पारयित्वा महाव्रतम् ॥ ७.७९.१५ ॥
তিনি যুদ্ধে সিন্ধুরাজকে বধ করে, শত্রুসমূহ সবাইকে সংহার করে, মহাব্রত সম্পূর্ণ করে জয়ী ও সুখী হয়ে ফিরে আসুন।
7.79.16
यद्यस्ति सुकृतं किञ्चिदस्माकं हन्तु सैन्धवम् ।
जित्वा सर्वान्रिपून्पार्थस्त्रातु नोऽस्मान्महाभयात् ॥ ७.७९.१६ ॥
যদি আমাদের কোনো পুণ্য থাকে, তবে পার্থ সিন্ধুরাজকে বধ করুন; সমস্ত শত্রুকে জয় করে পার্থ আমাদের এই মহাভয় থেকে রক্ষা করুন।
7.79.17
एवमाशंसमानास्ते केचित्तस्थुरुपश्रुतिम् ।
श्रुत्वा चेष्टं सुमनसो व्यक्तमाशंसिरे जयम् ॥ ७.७९.१७ ॥
এইভাবে আশা করে কেউ কেউ শ্রবণসীমায় দাঁড়িয়ে রইল; শুভ লক্ষণ শুনে প্রফুল্লমনে তারা স্পষ্টভাবে জয়ের আশা করল।
7.79.18
भविता नु कथं कृत्यमिदमित्यब्रुवञ्जनाः ।
श्वोऽहत्वा सिन्धुराजं वै धूमकेतुं प्रवेक्ष्यति ॥ ७.७९.१८ ॥
লোকেরা বলল, "এই কাজ কীভাবে হবে? কাল সিন্ধুরাজকে বধ না করেই ধূমকেতু (অগ্নি) প্রবেশ করবে।"
7.79.19
न शक्यमनृतां कर्तुं प्रतिज्ञां विजयेन हि ।
महद्धि साहसं पार्थः कृतवाच्छोकमोहितः ॥ ७.७९.१९ ॥
বিজয় ছাড়া প্রতিজ্ঞাকে মিথ্যা করা সম্ভব নয়। শোকে মোহিত পার্থ এক বিশাল সাহসিকতার কাজ করেছেন।
7.79.20
धर्मपुत्रः कथं राजा भविष्यति मृतेऽर्जुने ।
तस्मिन्हि विजयः कृत्स्नः पाण्डवेन समाहितः ॥ ७.७९.२० ॥
অর্জুন মৃত হলে ধর্মপুত্র কীভাবে রাজা হবেন? পাণ্ডবদের সমস্ত বিজয় তাঁর উপরেই নির্ভরশীল।
7.79.21
यदि नोऽस्ति कृतं किञ्चिद्यदि दत्तं हुतं यदि ।
फलेन तस्य सर्वस्य सव्यसाची जयत्वरीन् ॥ ७.७९.२१ ॥
আমরা যদি কিছু পুণ্য করে থাকি, দান দিয়ে থাকি বা হোম করে থাকি, তবে সেই সমস্তের ফলে সব্যসাচী শত্রুদের জয় করুন।
7.79.22
एवं कथयतां तेषां जयमाशंसतां प्रभो ।
कृच्छ्रेण महता राजन्रजनी व्यत्यवर्तत ॥ ७.७९.२२ ॥
হে প্রভু, এইরূপ কথা বলতে বলতে এবং জয়ের আশা করতে করতে, হে রাজন, সেই রাত্রি মহা কষ্টে কেটে গেল।
7.79.23
तस्या रजन्या मध्ये तु प्रतिबुद्धो जनार्दनः ।
स्मृत्वा प्रतिज्ञां पार्थस्य दारुकं प्रत्यभाषत ॥ ७.७९.२३ ॥
সেই রাত্রির মাঝখানে জনার্দন জেগে উঠলেন; পার্থের প্রতিজ্ঞা স্মরণ করে দারুককে বললেন।
7.79.24
अर्जुनेन प्रतिज्ञातमार्तेन हतबन्धुना ।
जयद्रथं वधिष्यामि श्वोभूत इति दारुक ॥ ७.७९.२४ ॥
হে দারুক, দুঃখার্ত ও আত্মীয় নিহত হওয়ায় অর্জুন প্রতিজ্ঞা করেছেন, 'আগামীকাল আমি জয়দ্রথকে বধ করব'।
7.79.25
तत्तु दुर्योधनः श्रुत्वा मन्त्रिभिर्मन्त्रयिष्यति ।
यथा जयद्रथं पार्थो न हन्यादिति संयुगे ॥ ७.७९.२५ ॥
দুর্যোধন তা শুনে মন্ত্রীদের সঙ্গে পরামর্শ করবেন, যুদ্ধে পার্থ যেন জয়দ্রথকে বধ না করতে পারেন।
7.79.26
अक्षौहिण्यो हि ताः सर्वा रक्षिष्यन्ति जयद्रथम् ।
द्रोणश्च सहपुत्रेण सर्वास्त्रविधिपारगः ॥ ७.७९.२६ ॥
সেই সমস্ত অক্ষৌহিণী সেনা জয়দ্রথকে রক্ষা করবে; এবং সর্বাস্ত্রবিদ্যায় পারদর্শী দ্রোণ পুত্রসহ।
7.79.27
एको वीरः सहस्राक्षो दैत्यदानवदर्पहा ।
सोऽपि तं नोत्सहेताजौ हन्तुं द्रोणेन रक्षितम् ॥ ७.७९.२७ ॥
দৈত্য-দানবের দর্পহারী এক বীর সহস্রাক্ষ (ইন্দ্র)ও দ্রোণ কর্তৃক রক্ষিত তাকে যুদ্ধে বধ করতে সাহস পাবেন না।
7.79.28
सोऽहं श्वस्तत्करिष्यामि यथा कुन्तीसुतोऽर्जुनः ।
अप्राप्तेऽस्तं दिनकरे हनिष्यति जयद्रथम् ॥ ७.७९.२८ ॥
আগামীকাল কুন্তীপুত্র অর্জুন যেমন করবেন আমিও তাই করব; সূর্য অস্ত যাওয়ার আগেই তিনি জয়দ্রথকে বধ করবেন।
7.79.29
न हि दारा न मित्राणि ज्ञातयो न च बान्धवाः ।
कश्चिदन्यः प्रियतरः कुन्तीपुत्रान्ममार्जुनात् ॥ ७.७९.२९ ॥
আমার কাছে পত্নী, মিত্র, জ্ঞাতি বা আত্মীয়রা — কুন্তীপুত্র অর্জুনের চেয়ে প্রিয় আর কেউ নেই।
7.79.30
अनर्जुनमिमं लोकं मुहूर्तमपि दारुक ।
उदीक्षितुं न शक्तोऽहं भविता न च तत्तथा ॥ ७.७९.३० ॥
হে দারুক! অর্জুনহীন এই জগতের দিকে মুহূর্তকালও তাকাতে আমি সমর্থ নই; তেমনটি হবেও না।
7.79.31
अहं विजित्य तान्सर्वान्सहसा सहयद्विपान् ।
अर्जुनार्थे हनिष्यामि सकर्णान्ससुयोधनान् ॥ ७.७९.३१ ॥
আমি তাদের সবাইকে সহসা জয় করে, হস্তীসহ, অর্জুনের জন্য কর্ণ ও সুযোধনসহ তাদের বধ করব।
7.79.32
श्वो निरीक्षन्तु मे वीर्यं त्रयो लोका महाहवे ।
धनञ्जयार्थे समरे पराक्रान्तस्य दारुक ॥ ७.७९.३२ ॥
আগামীকাল মহাযুদ্ধে ত্রিলোক আমার বীর্য দেখুক; ধনঞ্জয়ের জন্য যুদ্ধে পরাক্রম প্রদর্শনকারী আমাকে দেখ, হে দারুক।
7.79.33
श्वो नरेन्द्रसहस्राणि राजपुत्रशतानि च ।
साश्वद्विपरथान्याजौ विद्रविष्यामि दारुक ॥ ७.७९.३३ ॥
আগামীকাল যুদ্ধে সহস্র রাজা ও শত রাজপুত্রকে, অশ্ব, হস্তী ও রথসহ আমি বিক্ষিপ্ত করব, হে দারুক।
7.79.34
श्वस्तां चक्रप्रमथितां द्रक्ष्यसे नृपवाहिनीम् ।
मया क्रुद्धेन समरे पाण्डवार्थे निपातिताम् ॥ ७.७९.३४ ॥
আগামীকাল চক্রে বিধ্বস্ত সেই রাজসেনাকে তুমি দেখবে, যা ক্রুদ্ধ আমি যুদ্ধে পাণ্ডবদের জন্য নিপাতিত করেছি।
7.79.35
श्वः सदेवाः सगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः ।
ज्ञास्यन्ति लोकाः सर्वे मां सुहृदं सव्यसाचिनः ॥ ७.७९.३५ ॥
আগামীকাল দেব, গন্ধর্ব, পিশাচ, উরগ ও রাক্ষসসহ সকল লোক সব্যসাচীর (অর্জুনের) সুহৃদ আমাকে জানবে।
7.79.36
यस्तं द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्तं चानु स मामनु ।
इति सङ्कल्प्यतां बुद्ध्या शरीरार्धं ममार्जुनः ॥ ७.७९.३६ ॥
যে তাকে দ্বেষ করে সে আমাকেই দ্বেষ করে; যে তাকে অনুসরণ করে সে আমাকেই অনুসরণ করে। অর্জুন আমার শরীরের অর্ধাংশ—এ কথা বুদ্ধিতে স্থির হোক।
7.79.37
यथा त्वं मे प्रभातायामस्यां निशि रथोत्तमम् ।
कल्पयित्वा यथाशास्त्रमादाय व्रज संयतः ॥ ७.७९.३७ ॥
এই রাত প্রভাত হলে তুমি আমার শ্রেষ্ঠ রথ শাস্ত্রানুসারে সজ্জিত করে, সংযতভাবে নিয়ে যাও।
7.79.38
गदां कौमोदकीं दिव्यां शक्तिं चक्रं धनुः शरान् ।
आरोप्य वै रथे सूत सर्वोपकरणानि च ॥ ७.७९.३८ ॥
হে সারথি, কৌমোদকী দিব্য গদা, শক্তি, চক্র, ধনুক, বাণ ও সব উপকরণ রথে তুলে নাও।
7.79.39
स्थानं च कल्पयित्वाऽथ रथोपस्थे ध्वजस्य मे ।
वैनतेयस्य वीरस्य समरे रथशोभिनः ॥ ७.७९.३९ ॥
তারপর রথের আসনে আমার ধ্বজের স্থান করো; যুদ্ধে রথশোভী বীর বৈনতেয়ের (গরুড়ের) ধ্বজ সেখানে রাখো।
7.79.40
छत्रं जाम्बूनदैर्जालैरर्कज्वलनसप्रभैः ।
विश्वकर्मकृतैर्दिव्यैरश्वानपि विभूषय ॥ ७.७९.४० ॥
সূর্যের শিখার মতো উজ্জ্বল, সোনার জালযুক্ত, বিশ্বকর্মার নির্মিত দিব্য ছত্র স্থাপন করো এবং ঘোড়াগুলিকেও সাজাও।
7.79.41
बलाहकं मेघपुष्पं शैब्यं सुग्रीवमेव च ।
युक्त्वा वाजिवरांस्तत्र कवची तिष्ठ दारुक ॥ ७.७९.४१ ॥
বলাহক, মেঘপুষ্প, শৈব্য ও সুগ্রীব নামক শ্রেষ্ঠ অশ্বগুলি যুক্ত করে, হে দারুক, বর্ম পরে সেখানে দাঁড়াও।
7.79.42
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषं पर्जन्यनिनदोपमम् ।
श्रुत्वा च भैरवं नादमुपेयास्त्वं जवेन माम् ॥ ७.७९.४२ ॥
মেঘগর্জনের মতো পাঞ্চজন্য শঙ্খের ঘোষ ও ভয়ংকর শব্দ শুনে তুমি দ্রুত আমার কাছে এসো।
7.79.43
एकाह्नाऽहममर्षं च सर्वदुःखानि चैव ह ।
भ्रातुः पैतृष्वसेयस्य व्यपनेष्यामि दारुक ॥ ७.७९.४३ ॥
দারুক, একদিনেই আমি আমার ক্রোধ ও সব দুঃখ দূর করব; আমার ভাইয়ের, পিসির পুত্রের দুঃখও দূর করব।
7.79.44
सर्वोपायैर्यतिष्यामि यथा बीभत्सुराहवे ।
पश्यतां धार्तराष्ट्राणां हनिष्यति जयद्रथम् ॥ ७.७९.४४ ॥
ধৃতরাষ্ট্রের পুত্রদের চোখের সামনেই যুদ্ধে অর্জুন যাতে জয়দ্রথকে বধ করতে পারে, সে জন্য আমি সব উপায়ে চেষ্টা করব।
7.79.45
यस्ययस्य च बीभत्सुर्वधे यत्नं करिष्यति ।
आशंसेऽहं रणे तन्तं तत्रतत्र हनिष्यति ॥ ७.७९.४५ ॥
অর্জুন যাকে যাকে বধ করতে চেষ্টা করবে, যুদ্ধে আমি আশা করি সেখানেই তাদের বধ করবে।
7.79.46
जय एव ध्रुवस्तस्य कुत एव पराजयः ।
यस्य त्वं पुरुषव्याघ्र सारथ्यमुपजग्मिवान् ॥ ७.७९.४६ ॥
পুরুষব্যাঘ্র, যার সারথি হয়েছ তুমি, তার জয় নিশ্চিত; পরাজয় কোথা থেকে আসবে?
7.79.47
एवं चैतत्करिष्यामि यथा मामनुभाषसे ।
सुप्रभातामिमां रात्रिं जयाय विजयस्य हि ॥ ७.७९.४७ ॥
আপনি যেমন আমাকে বলছেন, আমি তাই করব। এই রাত বিজয়ের জয়ের জন্য শুভ প্রভাতযুক্ত হোক।