महाभारत · अध्याय 7.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.79.1
ततोऽर्जुनस्य भवनं प्रविश्याप्रतिमं विभुः ।
स्पृष्ट्वाम्भः पुण्डरीकाक्षः स्थण्डिले शुभलक्षणे।
सन्तस्तार शुभां शय्यां दर्भैर्वैदूर्यसन्निभैः ॥ ७.७९.१ ॥
नंतर अर्जुनाच्या अतुलनीय भवनात प्रवेश करून सर्वसमर्थ पुंडरीकाक्षाने जलाला स्पर्श केला आणि शुभलक्षणी पवित्र भूमीवर वैडूर्यासारख्या दर्भांनी सुंदर शय्या अंथरली.
7.79.2
ततो माल्येन विधिवल्लाजैर्गन्धैः सुमङ्गलैः ।
अलञ्चकार तां शय्यां परिवार्यायुधोत्तमैः ॥ ७.७९.२ ॥
नंतर विधिपूर्वक माळा, लाह्या आणि अत्यंत मंगल सुगंधांनी ती शय्या सजवून तिच्या भोवती उत्तम शस्त्रे ठेवली.
7.79.3
ततः स्पृष्टोदकं पार्थं विनीतपरिचारकम् ।
नैत्यकं दर्शयाञ्चक्रे नैशं त्रैयम्बकं बलिम् ॥ ७.७९.३ ॥
नंतर पाणी स्पर्श करून विनीत सेवकांच्या पार्थाला नित्य आणि रात्रीची त्र्यंबक बली दाखवली.
7.79.4
ततः प्रीतमनाः पार्थो गन्धमाल्यैश्च माधवम् ।
अलङ्कृत्योपहारं तं नैशं तस्मै न्यवेदयत् ॥ ७.७९.४ ॥
नंतर प्रसन्न मनाच्या पार्थाने गंध आणि माळांनी माधवाला सजवून ती रात्रीची भेट त्याला अर्पण केली.
7.79.5
साधुसाध्विति गोविन्दः फल्गुनं प्रत्यभाषत ॥ ७.७९.५ ॥
"साधु, साधु" असे म्हणून गोविंद फाल्गुनाशी बोलला.
7.79.6
सुप्यतां पार्थ भद्रं ते कल्याणाय व्रजाम्यहम् ।
स्थापयित्वा ततो द्वास्थान्गोप्तॄंश्चात्तायुधान्नरान् ॥ ७.७९.६ ॥
"हे पार्था, तुझे कल्याण होवो, आता झोप; मी कल्याणासाठी जात आहे." नंतर द्वारपाल आणि शस्त्रधारी रक्षकांची नेमणूक करून.
7.79.7
दारुकानुगतः श्रीमान्विवेश शिबिरं स्वकम् ।
शिश्ये च शयने शुभ्रे बहुकृत्य विचिन्तयन् ॥ ७.७९.७ ॥
दारुकासह तेजस्वी (कृष्ण) आपल्या शिबिरात प्रवेश करून शुभ्र शय्येवर पडले आणि अनेक कर्तव्यांचा विचार करू लागले.
7.79.8
पार्थाय सर्वं भगवाञ्शोकदुःखापहं विधिम् ।
व्यदधात्पुण्डरीकाक्षस्तेजोद्युतिविवर्धनम् ॥ ७.७९.८ ॥
कमलनयन भगवानांनी पार्थासाठी शोक-दुःख दूर करणारा, तेज व कांती वाढवणारा सर्व उपाय योजला.
7.79.9
योगमास्थाय युक्तात्मा सर्वेषामीश्वरेश्वरः ।
श्रेयस्कामः पृथुयशा विष्णुर्जिष्णुप्रियङ्करः ॥ ७.७९.९ ॥
योगाचा आश्रय घेतलेल्या, आत्मसंयमी, सर्वेश्वरांचा ईश्वर, श्रेयाची इच्छा करणाऱ्या, महायशस्वी विष्णूने जिष्णूचे (अर्जुनाचे) प्रिय केले.
7.79.10
न पाण्डवानां शिबिरे कश्चित्सुष्वाप तां निशाम् ।
प्रजागरः सर्वजनं ह्याविवेश विशाम्पते ॥ ७.७९.१० ॥
हे विशांपते, त्या रात्री पाण्डवांच्या शिबिरात कोणीही झोपले नाही; जागरणाने सर्व लोकांना व्यापले.
7.79.11
पुत्रशोकाभितप्तेन प्रतिज्ञातो महात्मना ।
श्वः सिन्धुराजस्य वधः कार्यो गाण्डीवधन्वना ॥ ७.७९.११ ॥
पुत्रशोकाने संतप्त झालेल्या महात्म्याने प्रतिज्ञा केली होती की उद्या सिंधुराजाचा वध गांडीवधारी (अर्जुन) याने करायचा.
7.79.12
तत्कथं नु महाबाहुर्वासविः परवीरहा ।
प्रतिज्ञां सफलां कुर्यादिति ते समचिन्तयन् ॥ ७.७९.१२ ॥
महाबाहू, शत्रुवीरांचा संहारक वासवी (अर्जुन) आपली प्रतिज्ञा कशी सफल करील, याचा ते सर्वजण विचार करू लागले.
7.79.13
कष्टं हीदं व्यवसितं पाण्डवेन महात्मना ।
पुत्रशोकाभिभूतेन प्रतिज्ञा महती कृता ॥ ७.७९.१३ ॥
महात्मा पांडवाने हा निश्चय करणे कठीण आहे. पुत्रशोकाने व्याकुल होऊन त्याने महान प्रतिज्ञा केली आहे.
7.79.14
भ्रातरश्चापि विक्रान्ता बहुलानि बलानि च ।
धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण सर्वतः सन्निवेशिताः ॥ ७.७९.१४ ॥
बंधूही पराक्रमी आहेत आणि सैन्येही पुष्कळ आहेत; धृतराष्ट्राच्या पुत्राने ती सर्वत्र उभी केली आहेत.
7.79.15
स हत्वा सैन्धवं सङ्ख्ये पुनरेतु जयी सुखी ।
हत्वा रिपुगणं सर्वं पारयित्वा महाव्रतम् ॥ ७.७९.१५ ॥
त्याने युद्धात सैंधवाचा वध करून, सर्व शत्रुगणांचा नाश करून, आपले महाव्रत पूर्ण करून, विजयी व सुखी होऊन परत यावे.
7.79.16
यद्यस्ति सुकृतं किञ्चिदस्माकं हन्तु सैन्धवम् ।
जित्वा सर्वान्रिपून्पार्थस्त्रातु नोऽस्मान्महाभयात् ॥ ७.७९.१६ ॥
जर आमचे काही पुण्य असेल तर पार्थाने सैंधवाचा वध करावा; सर्व शत्रूंना जिंकून पार्थाने आम्हांला या महाभयापासून वाचवावे.
7.79.17
एवमाशंसमानास्ते केचित्तस्थुरुपश्रुतिम् ।
श्रुत्वा चेष्टं सुमनसो व्यक्तमाशंसिरे जयम् ॥ ७.७९.१७ ॥
अशा आशेने काही लोक ऐकू येईल अशा अंतरावर उभे राहिले; शुभ चिन्ह ऐकून प्रसन्न मनाने त्यांनी स्पष्टपणे विजयाची आशा व्यक्त केली.
7.79.18
भविता नु कथं कृत्यमिदमित्यब्रुवञ्जनाः ।
श्वोऽहत्वा सिन्धुराजं वै धूमकेतुं प्रवेक्ष्यति ॥ ७.७९.१८ ॥
"हे कार्य कसे होईल?" असे लोक म्हणू लागले. "उद्या सिंधुराजाला मारल्याशिवाय धूमकेतू (अग्नी) प्रवेश करील."
7.79.19
न शक्यमनृतां कर्तुं प्रतिज्ञां विजयेन हि ।
महद्धि साहसं पार्थः कृतवाच्छोकमोहितः ॥ ७.७९.१९ ॥
विजयाशिवाय प्रतिज्ञा खोटी करणे शक्य नाही. शोकाने मोहित झालेल्या पार्थाने मोठे साहस केले आहे.
7.79.20
धर्मपुत्रः कथं राजा भविष्यति मृतेऽर्जुने ।
तस्मिन्हि विजयः कृत्स्नः पाण्डवेन समाहितः ॥ ७.७९.२० ॥
अर्जुन मेल्यावर धर्मपुत्र राजा कसा होईल? पांडवांचा सर्व विजय त्यावरच अवलंबून आहे.
7.79.21
यदि नोऽस्ति कृतं किञ्चिद्यदि दत्तं हुतं यदि ।
फलेन तस्य सर्वस्य सव्यसाची जयत्वरीन् ॥ ७.७९.२१ ॥
आम्ही काही पुण्यकर्म केले असेल, दान दिले असेल किंवा होम केला असेल, तर त्या सर्वांच्या फलाने सव्यसाची शत्रूंवर विजय मिळवो.
7.79.22
एवं कथयतां तेषां जयमाशंसतां प्रभो ।
कृच्छ्रेण महता राजन्रजनी व्यत्यवर्तत ॥ ७.७९.२२ ॥
हे प्रभो, असे बोलत आणि विजयाची आशा करत असताना, हे राजा, ती रात्र मोठ्या कष्टाने गेली.
7.79.23
तस्या रजन्या मध्ये तु प्रतिबुद्धो जनार्दनः ।
स्मृत्वा प्रतिज्ञां पार्थस्य दारुकं प्रत्यभाषत ॥ ७.७९.२३ ॥
त्या रात्रीच्या मध्यभागी जनार्दन जागे झाले; पार्थाची प्रतिज्ञा आठवून दारुकाशी बोलले.
7.79.24
अर्जुनेन प्रतिज्ञातमार्तेन हतबन्धुना ।
जयद्रथं वधिष्यामि श्वोभूत इति दारुक ॥ ७.७९.२४ ॥
हे दारुका, दुःखी झालेल्या आणि बंधू मारला गेल्यामुळे अर्जुनाने प्रतिज्ञा केली आहे, 'उद्या मी जयद्रथाचा वध करीन'.
7.79.25
तत्तु दुर्योधनः श्रुत्वा मन्त्रिभिर्मन्त्रयिष्यति ।
यथा जयद्रथं पार्थो न हन्यादिति संयुगे ॥ ७.७९.२५ ॥
दुर्योधन हे ऐकून मंत्र्यांशी विचार करील, युद्धात पार्थ जयद्रथाला मारू नये म्हणून.
7.79.26
अक्षौहिण्यो हि ताः सर्वा रक्षिष्यन्ति जयद्रथम् ।
द्रोणश्च सहपुत्रेण सर्वास्त्रविधिपारगः ॥ ७.७९.२६ ॥
त्या सर्व अक्षौहिणी जयद्रथाचे रक्षण करतील; आणि सर्व अस्त्रविद्येत पारंगत द्रोण पुत्रासह.
7.79.27
एको वीरः सहस्राक्षो दैत्यदानवदर्पहा ।
सोऽपि तं नोत्सहेताजौ हन्तुं द्रोणेन रक्षितम् ॥ ७.७९.२७ ॥
दैत्य-दानवांचा दर्प हरण करणारा एकटा वीर सहस्राक्ष (इंद्र) सुद्धा द्रोणांनी रक्षिलेल्या त्याला युद्धात मारण्याचे धाडस करणार नाही.
7.79.28
सोऽहं श्वस्तत्करिष्यामि यथा कुन्तीसुतोऽर्जुनः ।
अप्राप्तेऽस्तं दिनकरे हनिष्यति जयद्रथम् ॥ ७.७९.२८ ॥
उद्या कुंतीपुत्र अर्जुन जसे करील तसेच मी करीन; सूर्य मावळण्यापूर्वीच तो जयद्रथाला मारील.
7.79.29
न हि दारा न मित्राणि ज्ञातयो न च बान्धवाः ।
कश्चिदन्यः प्रियतरः कुन्तीपुत्रान्ममार्जुनात् ॥ ७.७९.२९ ॥
माझ्यासाठी पत्नी, मित्र, ज्ञाती वा बांधव — कुंतीपुत्र अर्जुनापेक्षा अधिक प्रिय कोणी नाही.
7.79.30
अनर्जुनमिमं लोकं मुहूर्तमपि दारुक ।
उदीक्षितुं न शक्तोऽहं भविता न च तत्तथा ॥ ७.७९.३० ॥
हे दारुका! अर्जुनाविना या जगाकडे क्षणभरही पाहण्यास मी समर्थ नाही; तसे होणारही नाही.
7.79.31
अहं विजित्य तान्सर्वान्सहसा सहयद्विपान् ।
अर्जुनार्थे हनिष्यामि सकर्णान्ससुयोधनान् ॥ ७.७९.३१ ॥
मी त्या सर्वांना अचानक जिंकून, हत्तींसह, अर्जुनासाठी कर्ण आणि सुयोधनासह त्यांचा वध करीन.
7.79.32
श्वो निरीक्षन्तु मे वीर्यं त्रयो लोका महाहवे ।
धनञ्जयार्थे समरे पराक्रान्तस्य दारुक ॥ ७.७९.३२ ॥
उद्या महायुद्धात तिन्ही लोकांनी माझे पराक्रम पाहावे; धनंजयासाठी समरात पराक्रम करणाऱ्या मला पाहा, दारुका.
7.79.33
श्वो नरेन्द्रसहस्राणि राजपुत्रशतानि च ।
साश्वद्विपरथान्याजौ विद्रविष्यामि दारुक ॥ ७.७९.३३ ॥
उद्या युद्धात हजारो राजांना आणि शेकडो राजपुत्रांना, घोडे, हत्ती, रथांसह, मी पळवून लावीन, दारुका.
7.79.34
श्वस्तां चक्रप्रमथितां द्रक्ष्यसे नृपवाहिनीम् ।
मया क्रुद्धेन समरे पाण्डवार्थे निपातिताम् ॥ ७.७९.३४ ॥
उद्या चक्राने चिरडलेली ती राजसेना तू पाहशील; क्रुद्ध झालेल्या मी समरात पांडवांसाठी तिला पाडले आहे.
7.79.35
श्वः सदेवाः सगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः ।
ज्ञास्यन्ति लोकाः सर्वे मां सुहृदं सव्यसाचिनः ॥ ७.७९.३५ ॥
उद्या देव, गंधर्व, पिशाच, उरग आणि राक्षस यांसह सर्व लोक सव्यसाच्याचा (अर्जुनाचा) मित्र म्हणून मला ओळखतील.
7.79.36
यस्तं द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्तं चानु स मामनु ।
इति सङ्कल्प्यतां बुद्ध्या शरीरार्धं ममार्जुनः ॥ ७.७९.३६ ॥
जो त्याचा द्वेष करतो तो माझा द्वेष करतो; जो त्याचे अनुसरण करतो तो माझे अनुसरण करतो. अर्जुन माझ्या शरीराचा अर्धा भाग आहे, हे बुद्धीत निश्चित होवो.
7.79.37
यथा त्वं मे प्रभातायामस्यां निशि रथोत्तमम् ।
कल्पयित्वा यथाशास्त्रमादाय व्रज संयतः ॥ ७.७९.३७ ॥
ही रात्र संपून प्रभात झाल्यावर तू माझा उत्तम रथ शास्त्रानुसार सजवून, संयमाने घेऊन जा.
7.79.38
गदां कौमोदकीं दिव्यां शक्तिं चक्रं धनुः शरान् ।
आरोप्य वै रथे सूत सर्वोपकरणानि च ॥ ७.७९.३८ ॥
हे सारथी, कौमोदकी दिव्य गदा, शक्ती, चक्र, धनुष्य, बाण आणि सर्व सामग्री रथावर ठेव.
7.79.39
स्थानं च कल्पयित्वाऽथ रथोपस्थे ध्वजस्य मे ।
वैनतेयस्य वीरस्य समरे रथशोभिनः ॥ ७.७९.३९ ॥
मग रथाच्या आसनावर माझ्या ध्वजासाठी जागा कर; युद्धात रथ शोभवणाऱ्या वीर वैनतेयाचा (गरुडाचा) ध्वज तेथे ठेव.
7.79.40
छत्रं जाम्बूनदैर्जालैरर्कज्वलनसप्रभैः ।
विश्वकर्मकृतैर्दिव्यैरश्वानपि विभूषय ॥ ७.७९.४० ॥
सूर्यज्वाळेसारखे तेजस्वी, सोन्याच्या जाळ्यांनी युक्त, विश्वकर्म्याने घडवलेले दिव्य छत्र लाव आणि घोड्यांनाही सजव.
7.79.41
बलाहकं मेघपुष्पं शैब्यं सुग्रीवमेव च ।
युक्त्वा वाजिवरांस्तत्र कवची तिष्ठ दारुक ॥ ७.७९.४१ ॥
बलाहक, मेघपुष्प, शैब्य आणि सुग्रीव या उत्तम घोड्यांना जुंपून, हे दारुका, कवच धारण करून तेथे उभा राहा.
7.79.42
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषं पर्जन्यनिनदोपमम् ।
श्रुत्वा च भैरवं नादमुपेयास्त्वं जवेन माम् ॥ ७.७९.४२ ॥
मेघगर्जनेसारखा पांचजन्य शंखाचा घोष आणि भयंकर नाद ऐकून तू वेगाने माझ्याकडे ये.
7.79.43
एकाह्नाऽहममर्षं च सर्वदुःखानि चैव ह ।
भ्रातुः पैतृष्वसेयस्य व्यपनेष्यामि दारुक ॥ ७.७९.४३ ॥
दारुका, एकाच दिवसात मी माझा संताप आणि सर्व दुःखे दूर करीन; माझ्या भावाचे, माझ्या आत्येभावाचे दुःखही दूर करीन.
7.79.44
सर्वोपायैर्यतिष्यामि यथा बीभत्सुराहवे ।
पश्यतां धार्तराष्ट्राणां हनिष्यति जयद्रथम् ॥ ७.७९.४४ ॥
धृतराष्ट्राच्या पुत्रांच्या डोळ्यादेखत अर्जुन युद्धात जयद्रथाचा वध करील, यासाठी मी सर्व उपायांनी प्रयत्न करीन.
7.79.45
यस्ययस्य च बीभत्सुर्वधे यत्नं करिष्यति ।
आशंसेऽहं रणे तन्तं तत्रतत्र हनिष्यति ॥ ७.७९.४५ ॥
अर्जुन ज्याज्या वधाचा प्रयत्न करील, त्यांना युद्धात तिथल्या तिथेच तो मारील, अशी मला आशा आहे.
7.79.46
जय एव ध्रुवस्तस्य कुत एव पराजयः ।
यस्य त्वं पुरुषव्याघ्र सारथ्यमुपजग्मिवान् ॥ ७.७९.४६ ॥
पुरुषव्याघ्रा, ज्याचा सारथी तू झाला आहेस, त्याचा विजय निश्चित आहे; त्याचा पराभव कुठून होणार?
7.79.47
एवं चैतत्करिष्यामि यथा मामनुभाषसे ।
सुप्रभातामिमां रात्रिं जयाय विजयस्य हि ॥ ७.७९.४७ ॥
तुम्ही मला सांगता तसेच मी करीन. ही रात्र विजयाच्या जयासाठी शुभ प्रभातीची होवो.