મહાભારત · અધ્યાય 7.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.8.1
तथा द्रोणमभिघ्नन्तं साश्वसूतरथद्विपान् ।
व्यथिताः पाण्डवा दृष्ट्वा न चैनं पर्यवारयन् ॥ ७.८.१ ॥
આ રીતે ઘોડા, સારથિ, રથ અને હાથીઓ પર પ્રહાર કરતા દ્રોણને જોઈને પાંડવો વ્યથિત થયા; તેમણે તેને ઘેર્યો નહિ.
7.8.2
ततो युधिष्ठिरो राजा धृष्टद्युम्नधनञ्जयौ ।
अब्रवीत्सर्वतो यत्तैः कुम्भयोनिर्निवार्यताम् ॥ ७.८.२ ॥
ત્યારે રાજા યુધિષ્ઠિરે ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને ધનંજયને કહ્યું, "ચારેય બાજુથી સાવધ રહીને કુંભયોનિ (દ્રોણ)ને રોકો."
7.8.3
तत्रैनमर्जुनश्चैव धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
ये चान्ये पार्थिवा राजन्पाण्डवस्यानुसैनिकाः।
प्रत्यगृह्णंस्ततस्तत्र समागच्छन्महारथाः ॥ ७.८.३ ॥
ત્યાં અર્જુન અને પાર્ષત ધૃષ્ટદ્યુમ્ને તેનો સામનો કર્યો; હે રાજન, પાંડવના બીજા રાજાઓ અને અનુયાયી સૈનિકોએ પણ સામનો કર્યો; મહારથીઓ ત્યાં એકત્ર થયા.
7.8.4
केकया भीमसेनश्च सौभद्रोऽथ घटोत्कचः ।
युधिष्ठिरो यमौ मात्स्यो द्रुदश्चात्मजैः सह ॥ ७.८.४ ॥
કેકયો, ભીમસેન, સૌભદ્ર, પછી ઘટોત્કચ, યુધિષ્ઠિર, યમળ ભાઈઓ, મત્સ્યરાજ અને દ્રુપદ — પોતાના પુત્રો સાથે.
7.8.5
द्रौपदेयाश्च संहृष्टा धृष्टकेतुः ससात्यकिः ।
चेकितानश्च सङ्क्रुद्धो युयुत्सुश्च महारथः ॥ ७.८.५ ॥
દ્રૌપદીના પુત્રો હર્ષિત; ધૃષ્ટકેતુ સાત્યકિ સાથે; ક્રોધિત ચેકિતાન અને મહારથી યુયુત્સુ પણ.
7.8.6
ये चान्ये पार्थिवा राजन्पाण्डवस्यानुयायिनः ।
कुलवीर्यानुरूपाणि चक्रुः कर्माण्यनेकशः ॥ ७.८.६ ॥
પાંડવને અનુસરનારા બીજા રાજાઓએ પણ, હે રાજન, પોતાના કુળ અને પરાક્રમને અનુરૂપ અનેક કર્મો કર્યાં.
7.8.7
संभिद्यमानां तां दृष्ट्वा पाण्डवैर्वाहिनीं रणे ।
व्यावृत्य चक्षुषी कोपाद्भारद्वाजोऽन्ववैक्षत ॥ ७.८.७ ॥
યુદ્ધમાં પાંડવો દ્વારા તે સેનાને છિન્નભિન્ન થતી જોઈને ભારદ્વાજ (દ્રોણ) ક્રોધથી આંખો ફેરવીને ચારેબાજુ જોવા લાગ્યા.
7.8.8
स तीव्रं कोपमास्थाय रथे समरदुर्जयः ।
व्यधमत्पाण्डवानीकं महाभ्राणीव मारुतः ॥ ७.८.८ ॥
તીવ્ર ક્રોધ ધારણ કરીને, યુદ્ધમાં અજેય બનીને, રથ પર રહીને પવન જેમ મોટાં વાદળોને વિખેરે તેમ તેણે પાંડવ સેનાને વિખેરી નાખી.
7.8.9
रथानश्वान्नरान्नागानभिधावन्नितस्ततः ।
चचारोन्मत्तवद्द्रोणो वृद्धोऽपि तरुणो यथा ॥ ७.८.९ ॥
રથો, ઘોડા, માણસો, હાથીઓ પર આમતેમ દોડતા દ્રોણ ગાંડાની જેમ ફરતા રહ્યા; વૃદ્ધ હોવા છતાં તેઓ યુવાન જેવા હતા.
7.8.10
तस्य शोणितदिग्धाङ्गाः शोणास्ते वातरंहसः ।
आजानेया हया राजन्नविश्रान्ताः सुखं ययुः ॥ ७.८.१० ॥
હે રાજા! તેના લોહીથી ખરડાયેલા અંગવાળા, લાલ રંગના, પવનની ગતિવાળા તે ઉત્તમ જાતના ઘોડા થાક્યા વિના સહેલાઈથી દોડ્યા.
7.8.11
तमन्तकमिव क्रुद्धमापतन्तं यतव्रतम् ।
दृष्ट्वा सम्प्राद्रवन्योधाः पाण्डवस्य ततस्ततः ॥ ७.८.११ ॥
ક્રોધિત થઈને મૃત્યુની જેમ આક્રમણ કરતા, વ્રતમાં દૃઢ તેમને જોઈને પાંડવ પક્ષના યોદ્ધાઓ આમતેમ ભાગ્યા.
7.8.12
तेषां प्राद्रवतां भीमः पुनरावर्ततामपि ।
पश्यतां तिष्ठतां चासीच्छब्दः परमदारुणः ॥ ७.८.१२ ॥
ભાગી રહેલા, ફરી પાછા ફરી રહેલા, જોઈ રહેલા અને ઊભેલા તેઓનો અત્યંત ભયંકર કોલાહલ થયો.
7.8.13
शूराणां हर्षजननो भीरूणां भयवर्धनः ।
द्यावापृथिव्योर्विवरं पूरयामास सर्वतः ॥ ७.८.१३ ॥
તે શૂરવીરોમાં હર્ષ ઉત્પન્ન કરતો અને ભીરુઓનો ભય વધારતો આકાશ અને પૃથ્વી વચ્ચેનું અંતર ચારે બાજુથી ભરી દેતો હતો.
7.8.14
ततः पुनरपि द्रोणो नाम विश्रावयन्युधि ।
अकरोद्रौद्रमात्मानं किरञ्छरशतैः परान् ॥ ७.८.१४ ॥
પછી દ્રોણે યુદ્ધમાં પોતાનું નામ જાહેર કરતાં ફરી પોતાને ભયંકર બનાવ્યો અને સેંકડો બાણો વડે શત્રુઓને વિખેરી નાખ્યા.
7.8.15
स तथा तेष्वनीकेषु पाण्डुपुत्रस्य मारिष ।
कालवद्व्यचरद्द्रोणो युवेव स्थविरो बली ॥ ७.८.१५ ॥
હે માન્ય, પાંડુપુત્રની એ સેનાઓ વચ્ચે દ્રોણ કાળની જેમ વિચરતો હતો—વૃદ્ધ હોવા છતાં યુવાનની જેમ બળવાન.
7.8.16
उत्कृत्य च शिरांस्युग्रो बाहूनपि सुभूषणान् ।
कृत्वा शून्यान्रथोपस्थानुदक्रोशन्महारवान् ॥ ७.८.१६ ॥
ઉગ્ર દ્રોણે માથાં કાપ્યાં, સુંદર આભૂષણોથી શોભતા બાહુઓ પણ કાપીને રથાસનો ખાલી કર્યા; તેઓ મહાનાદે ચીસો પાડી ઊઠ્યા.
7.8.17
तस्य हर्षप्रणादेन बाणवर्षेण च प्रभो ।
प्राकम्पन्त रणे योधा गावः शीतार्दिता इव ॥ ७.८.१७ ॥
હે પ્રભુ, તેના હર્ષનાદ અને બાણવર્ષાથી યુદ્ધમાં યોદ્ધાઓ ઠંડીથી પીડાતી ગાયોની જેમ કંપી ઊઠ્યા.
7.8.18
द्रोणस्य रथघोषेण मौर्वीनिष्पेषणेन च ।
धनुःशब्देन चाकाशे शब्दः समभवन्महान् ॥ ७.८.१८ ॥
દ્રોણના રથના ઘોષથી, ધનુષ્યની પણછના ટંકારથી અને ધનુષ્યના અવાજથી આકાશમાં મહાન શબ્દ ઉત્પન્ન થયો.
7.8.19
अथास्य धनुषो बाणा निस्सरन्तः सहस्रशः ।
व्याप्य सर्वा दिशः पेतुर्नागाश्वरथपत्तिषु। ॥ ७.८.१९ ॥
પછી તેના ધનુષ્યમાંથી હજારો બાણો નીકળીને બધી દિશાઓ વ્યાપીને હાથી, ઘોડા, રથ અને પાયદળ પર પડ્યા.
7.8.20
तं कार्मुकमहावेगमस्त्रज्वलितपावकम् ।
द्रोणमासादयाञ्चक्रुः पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ॥ ७.८.२० ॥
મહાવેગવાળા, અસ્ત્રોથી પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવા તે ધનુષધારી દ્રોણ પર પાંચાલો પાંડવો સાથે ધસી ગયા.
7.8.21
सनागरथपत्त्यश्वान्प्राहिणोद्यमसादनम् ।
अचिरादकरोद्दोणो महीं शोणितकर्दमाम् ॥ ७.८.२१ ॥
હાથી, રથ, પાયદળ અને ઘોડા સાથે દ્રોણે તેમને યમલોકે મોકલ્યા; તરત જ પૃથ્વીને લોહીના કાદવવાળી બનાવી દીધી.
7.8.22
तन्वता परमास्त्राणि शरान्सततमस्यता ।
द्रोणेन विहितं दिक्षु शरजालमदृश्यत ॥ ७.८.२२ ॥
શ્રેષ્ઠ અસ્ત્રો તાણીને સતત બાણ છોડતા દ્રોણ દ્વારા બધી દિશાઓમાં બાણોની જાળ રચાયેલી દેખાઈ.
7.8.23
पदातिषु रथाश्वेषु वारणेषु च सर्वशः ।
तस्य विद्युदिवाभ्रेषु चरन्केतुरदृश्यत ॥ ७.८.२३ ॥
પાયદળ, રથ, ઘોડા અને હાથીઓ વચ્ચે બધે તેનો ધ્વજ વાદળોમાં વીજળીની જેમ ફરતો દેખાયો.
7.8.24
सकेकयानां प्रवरांश्च पञ्च पाञ्चालराजं च शरैः प्रमथ्य ।
युधिष्ठिरानीकमदीनसत्वो द्रोणोऽभ्ययात्कार्मुकबाणपाणिः ॥ ७.८.२४ ॥
કેકયોના પાંચ શ્રેષ્ઠ વીરો અને પાંચાલ રાજાને બાણોથી કચડીને, અડગ સાહસવાળો દ્રોણ ધનુષ-બાણ હાથમાં લઈને યુધિષ્ઠિરની સેના તરફ આગળ વધ્યો.
7.8.25
तं भीमसेनश्च धनञ्जयश्च शिनेश्च नप्ता द्रुपदात्मजश्च ।
शैब्यात्मजः काशिपतिः शिबिश्च दृष्ट्वा नदन्तो व्यकिरञ्छरौघैः ॥ ७.८.२५ ॥
ભીમસેન, ધનંજય, શિનિના પૌત્ર, દ્રુપદપુત્ર, શૈબ્યપુત્ર, કાશીરાજ અને શિબિએ તેને જોઈને ગર્જના કરતાં બાણોની વર્ષાથી તેને ઢાંકી દીધો.
7.8.26
तेषां शरा द्रोणशरैर्निकृत्ता भूमावदृश्यन्त विवर्तमानाः ।
श्रेणीकृताः संयति मोघवेगा द्वीपे नदीनामिव काशरोहाः ॥ ७.८.२६ ॥
દ્રોણના બાણોથી કપાયેલા તેમના બાણો ભૂમિ પર આળોટતા દેખાયા; યુદ્ધમાં હરોળબદ્ધ, વ્યર્થ વેગવાળા, નદીઓના દ્વીપ પરના કાશ ઘાસ જેવા.
7.8.27
ते द्रोणबाणासनविप्रमुक्ताः पतत्रिणः काञ्चनचित्रपुङ्खाः ।
भित्त्वा शरीराणि गजाश्वयूनां जग्मुर्महीं शोणितदिग्धवाजाः ॥ ७.८.२७ ॥
દ્રોણના ધનુષથી છૂટેલા તે પાંખવાળા બાણો, સોનેરી ચિત્રિત પીંછાવાળા, હાથી અને ઘોડાઓના શરીરને વીંધીને, લોહીથી ભીંજાયેલા પીંછા સાથે ધરતી પર પડ્યા.
7.8.28
सा योधसङ्घैश्च रथैश्च भूमिः शरैर्विभिन्नैर्गजवाजिभिश्च ।
प्रच्छाद्यमाना पतितैर्बभूव समावृता द्यौरिव कालमेघैः ॥ ७.८.२८ ॥
તે ભૂમિ યોદ્ધાઓના સમૂહો, રથો, તૂટેલા બાણો, હાથીઓ અને ઘોડાઓ તથા પડેલાઓથી ઢંકાઈ ગઈ; પ્રલયકાળના કાળા મેઘોથી આકાશ ઘેરાયેલું હોય તેમ.
7.8.29
शैनेयभीमार्जुनवाहिनीशं सौभ्रद्रपाञ्चालसकाशिराजम् ।
अन्यांश्च वीरान्समरे ममर्द द्रोणः सुतानां तव भूतिकामः ॥ ७.८.२९ ॥
સાત્યકિ, ભીમ અને અર્જુનની સેનાના સ્વામી, સૌભદ્ર, પાંચાલ અને કાશીરાજ તથા બીજા વીરોને દ્રોણે યુદ્ધમાં મસળી નાખ્યા; તમારા પુત્રોનું કલ્યાણ ઇચ્છતા.
7.8.30
एतानि चान्यानि च कौरवेन्द्र कर्माणि कृत्वा समरे महात्मा ।
प्रताप्य लोकानिव कालसूर्यो द्रोणो गतः स्वर्गमितो हि राजन् ॥ ७.८.३० ॥
હે કૌરવેન્દ્ર, યુદ્ધમાં આ અને બીજાં કર્મો કરીને મહાત્મા દ્રોણ, લોકોને તપાવતા કાલસૂર્યની જેમ, હે રાજન, અહીંથી સ્વર્ગે ગયા છે.
7.8.31
एवं रुक्मरथः शूरो हत्वा शतसहस्रशः ।
पाण्डवानां रणे योधान्पार्षतेन निपातितः ॥ ७.८.३१ ॥
આ રીતે સુવર્ણરથ શૂરવીર યુદ્ધમાં પાંડવોના સેંકડો હજારો યોદ્ધાઓને મારીને પાર્ષતે પાડી દીધો.
7.8.32
अक्षौहिणीमभ्यधिकां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
निहत्य पश्चाद्धृतिमानगच्छत्परमां गतिम् ॥ ७.८.३२ ॥
પાછા ન હટનારા શૂરવીરોની એક અક્ષૌહિણીથી વધુ સેનાને મારીને, ધૈર્યવાન તેઓ પછી પરમ ગતિ પામ્યા.
7.8.33
पाण्डवैः सहपाञ्चालैरशिवैः क्रूरकर्मभिः ।
हतो रुक्मरथो राजन्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ ७.८.३३ ॥
હે રાજન, પાંડવો અને પાંચાલો સાથેના ક્રૂરકર્મી અશુભ લોકોથી, અતિ દુષ્કર કર્મ કરીને સુવર્ણરથ માર્યો ગયો.
7.8.34
ततो निनादो भूतानामाकाशे समजायत ।
सैन्यानां च ततो राजन्नाचार्ये निहते युधि ॥ ७.८.३४ ॥
પછી હે રાજન, આકાશમાં પ્રાણીઓનો નાદ ઉઠ્યો; અને યુદ્ધમાં આચાર્ય માર્યા જતાં સેનાઓમાં પણ એવો જ થયો.
7.8.35
द्यां धरां खं दिशो वापि प्रदिशर्श्चानुनादयन् ।
अहो धिगिति भूतानां शब्दः समभावद्भृशम् ॥ ७.८.३५ ॥
સ્વર્ગ, પૃથ્વી, આકાશ, દિશાઓ અને ઉપદિશાઓને ગુંજાવતો, 'અરેરે! ધિક્!' એવો પ્રાણીઓનો શબ્દ અતિશય ઊઠ્યો.
7.8.36
देवताः पितरश्चैव पूर्वे ये चास्य बान्धवाः ।
ददृशुर्निहतं तत्र भारद्वाजं महारथम् ॥ ७.८.३६ ॥
દેવો અને પિતૃઓ, તેમજ તેના પૂર્વજ બાંધવોએ ત્યાં હણાયેલા ભારદ્વાજને, તે મહારથીને જોયો.
7.8.37
पाण्डवास्तु जयं लब्ध्वा सिंहनादान्प्रचक्रिरे ।
सिंहनादेन महता समकम्पत मेदिनी ॥ ७.८.३७ ॥
પાંડવોએ વિજય મેળવીને સિંહનાદ કર્યા. તે મહાન સિંહનાદથી પૃથ્વી ધ્રૂજી ઊઠી.
7.8.38
विचित्रजाम्बूनदभूषितध्वजं महारथं रुक्मरथं निपातितम्। ॥ ७.८.३८ ॥
વિચિત્ર સુવર્ણથી શોભિત ધ્વજાવાળો, સુવર્ણરથી તે મહારથી પાડી દેવાયો.