Mahābhārata · Adhyāya 7.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.85.1
श्वोभूते किमकार्षुस्ते दुःखशोकसमन्विताः ।
अभिमन्यौ हते तत्र कैर्वाऽयुध्यन्त पाण्डवाः ॥ ७.८५.१ ॥
Al día siguiente, llenos de dolor y pesar, ¿qué hicieron los Pāṇḍavas cuando Abhimanyu fue muerto allí, y con quiénes lucharon?
7.85.2
जानन्तस्तस्य कर्माणि कुरवः सव्यसाचिनः ।
कथं तत्किल्बिषं कृत्वा निर्भया ब्रूहि मामकाः ॥ ७.८५.२ ॥
Sabiendo sus acciones, ¿cómo permanecieron sin temor los Kuru y Savyasācin (Arjuna) tras cometer ese crimen? Dime, gente mía.
7.85.3
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं क्रुद्धं मृत्युमिवान्तकम् ।
आयान्तं पुरुषव्याघ्रं कथं ददृशुराहवे ॥ ७.८५.३ ॥
¿Cómo lo vieron en la batalla, aquel tigre entre los hombres, atormentado por el dolor de su hijo, airado, llegando como la Muerte, el Aniquilador?
7.85.4
कपिराजध्वनं सङ्ख्ये विधुन्वानं महद्धनुः ।
दृष्ट्वा पुत्रपरिद्यूनं किमकुर्वत मामकाः ॥ ७.८५.४ ॥
Al verlo en la batalla, con el estandarte del rey de los monos, agitando su gran arco, consumido por el dolor de su hijo, ¿qué hicieron los míos?
7.85.5
किन्तु सञ्जय सङ्ग्रमे वृत्तं दुर्योधनं प्रति ।
परिदेवो महानद्य श्रूयते हि गृहेगृहे ॥ ७.८५.५ ॥
Pero, Sañjaya, lo que sucedió en la batalla con Duryodhana: hoy se oye un gran lamento casa por casa.
7.85.6
भूयाञ्शब्दानतीत्यान्याञ्शब्दः सैन्धववेश्मनि ।
पौराणिकानां तूर्याणां शङ्खदुन्दुभिघोषवान् ॥ ७.८५.६ ॥
En la morada de Sindhu se oye un sonido que supera a todos los demás: el de instrumentos antiguos, resonando con caracolas y tambores.
7.85.7
सूतमागधबन्दीनां नर्तकानां च निःस्वनः ।
सोऽद्य न श्रूयते शब्दः सूत पुत्र यथा पुरा ॥ ७.८५.७ ॥
El sonido de los cocheros, bardos, panegiristas y bailarines, que hoy no se oye, hijo del auriga, como antes.
7.85.8
शब्दो नानाविधोऽभीष्टमभवद्यत्र मे श्रुतः ।
दीनानामद्य तं शब्दं न शृणोमि समीरितम् ॥ ७.८५.८ ॥
Donde antes oía sonidos de muchas clases, agradables para mí, hoy no escucho aquel sonido de los desdichados, proferido.
7.85.9
निवेशने सत्यधृतेः सोमदत्तस्य सञ्जय ।
आसीनोऽहं पुरा तात शब्दमश्रौषमुत्तमम् ॥ ७.८५.९ ॥
Sañjaya, sentado en la residencia de Satyadhṛti y Somadatta, antes, querido, escuchaba un sonido excelente.
7.85.10
तदद्य पुण्यहीनोऽहमार्तस्वरनिनादितम् ।
निवेशनं गतोत्साहं विकृतं तात लक्षये ॥ ७.८५.१० ॥
Hoy yo, privado de mérito, querido, veo aquella morada resonando con gritos de angustia, sin ánimo y desfigurada.
7.85.11
विविंशतेर्दुर्मुखस्य चित्रसेनविकर्णयोः ।
अन्येषां च सुतानां मे न तथा श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.११ ॥
El sonido de Vivinśati, Durmukha, Citrasena y Vikarṇa, y de mis otros hijos, no se oye así.
7.85.12
ब्राह्मणआः क्षत्रिया वैश्या यं शिष्याः पर्युपासते ।
द्रोणपुत्रं महेष्वासं पुत्राणां मे परायणम् ॥ ७.८५.१२ ॥
El hijo de Droṇa, el gran arquero, a quien brahmanes, kṣatriyas y vaiśyas sirven como discípulos, refugio de mis hijos.
7.85.13
वितण्डालापसंलापैर्द्रुतवादित्रवादितैः ।
गीतैश्च विविधैरिष्टै रमते यो दिवानिशम् ॥ ७.८५.१३ ॥
Aquel que se deleita día y noche con conversaciones polémicas, el sonido de instrumentos veloces y diversas canciones agradables.
7.85.14
उपास्यमानो बहुभिः कुरुपाण्डवसात्वतैः ।
श्लक्ष्णस्तस्य गृहे शब्दो नाद्य द्रौणेर्यथा पुरा ॥ ७.८५.१४ ॥
En su casa, atendida por muchos kurus, pāṇḍavas y sātvatas, no se oye hoy el suave sonido del hijo de Droṇa como antes.
7.85.15
द्रोणपुत्रं महेष्वासं गायना नर्तकाश्च ये ।
अत्यर्थमुपतिष्ठन्ति तेषां न श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.१५ ॥
Los cantantes y bailarines que sirven en gran medida al gran arquero, hijo de Droṇa, — su sonido no se oye.
7.85.16
विन्दानुविन्दयोः सायं शिबिरे यो महाध्वनिः ।
श्रूयते सोऽद्य न तथा केकयानां च वेश्मसु ॥ ७.८५.१६ ॥
El gran sonido que se oía por la noche en el campamento de Vinda y Anuvinda no se oye hoy como antes; ni en las casas de los kekayas.
7.85.17
नित्यं प्रमुदितानां च तालगीतस्वनो महान् ।
नृत्यतां श्रूयते तात गणानां सोऽद्य न स्वनः ॥ ७.८५.१७ ॥
Querido, el gran sonido de las bandas siempre alegres, del ritmo y el canto, de los danzantes, no se oye hoy.
7.85.18
सप्ततन्तून्वितन्वाना याजका यमुपासते ।
सौमदत्तिं श्रुतनिधिं तेषां न श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.१८ ॥
Los sacerdotes oficiantes que extienden el rito de siete hilos sirven al hijo de Somadatta, tesoro del saber — su sonido no se oye.
7.85.19
ज्याघोषो ब्रह्मघोषश्च तोमरासिरथध्वनिः ।
द्रोणस्यासीदविरतो गृहे तं न शृणोम्यहम् ॥ ७.८५.१९ ॥
En la casa de Droṇa el zumbido de la cuerda del arco, el canto de los brahmanes, y el estruendo de lanzas, espadas y carros nunca cesaban; ahora yo no lo oigo.
7.85.20
नानादेशसमुत्थानां गीतानां योऽभवत्स्वनः ।
वादित्रनादितानां च सोऽद्य न श्रूयते महान् ॥ ७.८५.२० ॥
El gran sonido de los cantos llegados de muchas tierras y el resonar de los instrumentos ya no se oye hoy.
7.85.21
यदाप्रभृत्युपप्लुव्याच्छान्तिमिच्छञ्जनार्दनः ।
आगतः सर्वभूतानामनुकम्पार्थमच्युतः ॥ ७.८५.२१ ॥
Desde que Janārdana vino de Upaplavya deseando la paz, el Inmutable ha venido por compasión hacia todos los seres.
7.85.22
ततोऽहमब्रुवं सूत मन्दं दुर्योधनं तदा ।
वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.८५.२२ ॥
Entonces dije suavemente a Duryodhana: 'Oh hijo, haz la paz con los Pāṇḍavas por medio de Vāsudeva.'
7.85.23
कालप्राप्तमहं मन्ये मा त्वं दुर्योधनातिगाः ।
संशाम्य भ्रातृभिस्तैस्तु क्षत्रियानभिपालय ॥ ७.८५.२३ ॥
Creo que ha llegado el momento; Duryodhana, no vayas más allá. Haz la paz con esos hermanos y protege a los kṣatriyas.
7.85.24
शमं चेद्याचमानं त्वं प्रत्याख्यास्यसि केशवम् ।
हितार्थमभिजल्पन्तं न तवास्ति रणे जयः ॥ ७.८५.२४ ॥
Si rechazas a Keśava, que suplica la paz y habla por tu bien, no tendrás victoria en la batalla.
7.85.25
प्रत्याचष्ट स दाशार्हमृषभं सर्वधन्विनाम् ।
अनुनेयानि जल्पन्तमनयान्नान्वपद्यत ॥ ७.८५.२५ ॥
Rechazó al toro de los Dāśārhas, el mejor de todos los arqueros, que hablaba con palabras conciliadoras; por necedad no cedió ante él.
7.85.26
कर्णदुःशासनमतः सौबलस्य च दुर्मतेः ।
प्रत्याख्यातो महाबाहुःकुलान्तकरणेन वै ॥ ७.८५.२६ ॥
Entonces, por consejo de Karṇa y Duḥśāsana y del malintencionado hijo de Subala (Śakuni), el de grandes brazos, que lleva la ruina a su linaje, lo rechazó.
7.85.27
ततो दुःशासनस्यैव कर्णस्य च मतं द्वयोः ।
अन्ववर्तत मां हित्वा कृष्टः कालेन दुर्मतिः ॥ ७.८५.२७ ॥
Entonces siguió la opinión de Duḥśāsana y de Karṇa, abandonándome; arrastrado por el tiempo, el malintencionado continuó así.
7.85.28
न ह्यहं युद्धमिच्छामि विदुरो द्रोण एव वा ।
बाह्लीकः सोमदत्तो वा भीष्मो द्रौणायनिस्तथा ॥ ७.८५.२८ ॥
Yo no deseo la guerra; tampoco Vidura, ni Droṇa, ni Bāhlīka, ni Somadatta, ni Bhīṣma, ni asimismo el hijo de Droṇa (Aśvatthāman).
7.85.29
शलो भूरिश्रवाश्चैव पुरुमित्रो विविंशतिः ।
जयः कृपो वा धर्मात्मा ये चान्ये मम बान्धवाः ॥ ७.८५.२९ ॥
Śalya y Bhūriśravas, Purumitra y Vivinśati, Jaya o el de alma justa Kṛpa, y los demás parientes míos.
7.85.30
एतेषां मतमास्थाय यदि वत्स्यति पुत्रकः ।
एतेभ्यश्च मदूर्ध्वं च अभोक्ष्यद्वसुधामिमाम् ॥ ७.८५.३० ॥
Si mi hijo hubiera adoptado su opinión y hubiera permanecido así, habría disfrutado esta tierra incluso después de mí.
7.85.31
श्लक्ष्णा मधुरसम्भाषा ज्ञातिमध्ये प्रियंवदाः ।
कुलीनाः सम्मताः प्राज्ञाः सुखं जीवन्ति मानवाः। ॥ ७.८५.३१ ॥
Los hombres que hablan con suavidad y dulzura, que son agradables entre sus parientes, de noble linaje, respetados y sabios, viven felices.
7.85.32
धर्मापेक्षी नरो नित्यं सर्वत्र लभते सुखम् ।
प्रेत्यभावे च कल्याणं प्रसादं प्रतिपद्यते ॥ ७.८५.३२ ॥
El hombre que siempre atiende al dharma obtiene felicidad en todas partes, y tras la muerte alcanza el bien y la gracia.
7.85.33
अर्हास्ते पृथिवीं भोक्तुं समर्थाः साधनेऽपि च ।
तेषामपि समुद्रान्ता पितृपैतामही मही ॥ ७.८५.३३ ॥
Ellos son dignos de disfrutar la tierra y capaces en sus recursos; a ellos pertenece esta tierra, limitada por el océano, heredada de padres y abuelos.
7.85.34
न च त्वाऽभिभविष्यन्ति हित्वा धर्मं पृथात्मजाः ।
नियुज्यमानाः स्थास्यन्ति पाण्डवा धर्मवर्त्मनि ॥ ७.८५.३४ ॥
Los hijos de Pṛthā no te vencerán abandonando el dharma; cuando se les ordene, los Pāṇḍavas permanecerán firmes en el sendero del dharma.
7.85.35
सन्ति मे ज्ञातयस्तात येषां श्रोष्यन्ति पाण्डवाः ।
शल्यस्य सोमदत्तस्य भीष्मस्य च महात्मनः ॥ ७.८५.३५ ॥
Querido, tengo parientes cuyas palabras escucharán los Pāṇḍavas: Śalya, Somadatta y el magnánimo Bhīṣma.
7.85.36
द्रोणस्याथ विकर्णस्य बाह्लीकस्य कृपस्य च ।
अन्येषां चैव वृद्धानां भरतानां महात्मनाम्।
त्वदर्थमब्रवं तात न जहुर्वचनानि ते ॥ ७.८५.३६ ॥
También las palabras de Droṇa, Vikarṇa, Bāhlīka y Kṛpa, y de los demás ancianos, los magnánimos Bharatas. Hablé por tu bien, querido; ellos no abandonaron tus palabras.
7.85.37
कं वा त्वं मन्यसे तेषां यस्त्वां ब्रूयादतोऽन्यथा ।
कृष्णो न धर्मं सञ्जह्यात्सर्वे ते हि तदन्वयाः ॥ ७.८५.३७ ॥
¿A cuál de ellos crees que le diría lo contrario? Kṛṣṇa no abandonaría el dharma, pues todos ellos son de ese linaje.
7.85.38
मयाऽपि चोक्तास्ते वीरा वचनं धर्मसंहितम् ।
नान्यथा प्रकरिष्यन्ति धर्मात्मानो हि पाण्डवाः ॥ ७.८५.३८ ॥
Yo también hablé palabras conformes al dharma a aquellos héroes; los pāṇḍavas, de alma justa, ciertamente no actuarán de otro modo.
7.85.39
इत्यहं विलपन्सूत बहुशः पुत्रमुक्तवान् ।
न च मे श्रुतवान्मूढो मन्ये कालस्य पर्ययम् ॥ ७.८५.३९ ॥
Así lamentándome, oh auriga, se lo dije a mi hijo muchas veces, pero el insensato no me escuchó. Creo que esto es una inversión del tiempo.
7.85.40
वृकोदरार्जुनौ यत्र वृष्णिवीरश्च सात्यकिः ।
उत्तमौजाश्च पाञ्चाल्यो युधामन्युश्च दुर्जयः ॥ ७.८५.४० ॥
Donde están Vṛkodara y Arjuna, el héroe vṛṣṇi Sātyaki, Uttamaujas de los pāñcāla y el invencible Yudhāmanyu.
7.85.41
धृष्टद्युम्नश्च दुर्धर्षः शिखण्डी चापराजितः ।
अश्मकाः केकयाश्चैव क्षत्रधर्मा च सौमकिः ॥ ७.८५.४१ ॥
Dhṛṣṭadyumna, inexpugnable, y Śikhaṇḍin, invicto; los aśmaka y los kekaya; también Kṣatradharman y el hijo de Somaka.
7.85.42
चैद्यश्च चेकितानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ।
द्रौपदेया विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ ७.८५.४२ ॥
El Caidya y Cekitāna, el hijo del rey de Kāśī, el dominador Abhibhū; los hijos de Draupadī, Virāṭa y el gran auriga Drupada.
7.85.43
यमौ च पुरुषव्याघ्रौ मन्त्री च मधुसूदनः ।
क एताञ्जातु युध्येत लोकेऽस्मिन्वै जिजीविषुः ॥ ७.८५.४३ ॥
Los dos gemelos, los dos tigres entre los hombres, y el consejero Madhusūdana: ¿quién en este mundo, deseando vivir, lucharía jamás contra ellos?
7.85.44
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणान्प्रसहेद्वा परान्मम ।
अन्यो दुर्योधनात्कार्णाच्छकुनेश्चापि सौबलात्।
दुःशासनचतुर्थानां नान्यं पश्यामि पञ्चमम् ॥ ७.८५.४४ ॥
Aparte de Duryodhana, Karṇa, Śakuni y Duḥśāsana como cuarto, no veo a un quinto que pueda resistir a mis enemigos que empuñan armas divinas.
7.85.45
येषां वचनकृत्स स्याद्विष्वक्सेनो रथे स्थितः ।
सन्नद्धश्चार्जुनो योद्धा तेषां नास्ति पराजयः ॥ ७.८५.४५ ॥
Para aquellos cuyo ejecutor de órdenes, de pie en el carro, es Viṣvaksena, y cuyo guerrero es el Arjuna armado, no hay derrota.
7.85.46
तथा मम विलापानां नायं दुर्योधनः स्मरेत् ।
हतौ हि पुरुषव्याघ्रौ भीष्मद्रोणौ त्वमात्थ वै ॥ ७.८५.४६ ॥
Así, Duryodhana no recordaría mis lamentos. Tú dices que Bhīṣma y Droṇa, esos dos tigres entre los hombres, han sido muertos.
7.85.47
तेषां विदुरवाक्यानामुक्तानां दीर्घदर्शनात् ।
दृष्ट्वेमां फलनिर्वृत्तिं मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.८५.४७ ॥
Recordando las palabras de Vidura, pronunciadas con visión lejana, y viendo el desenlace de este resultado, pienso que mis hijos ahora se lamentan.
7.85.48
सेनां दृष्ट्वाऽभिभूतां मे शैनेयेनार्जुनेन च ।
शून्यान्दृष्ट्वा रथोपस्थान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.८५.४८ ॥
Al ver mi ejército vencido por Śaineya y por Arjuna, y los asientos de los carros vacíos, pienso que mis hijos se lamentan.
7.85.49
हिमात्यये यथा कक्षं शुष्कं वातेरितो महान् ।
अग्निर्दहेत्तथा सेनां मामिकां स धनञ्जयः ॥ ७.८५.४९ ॥
Como al final del invierno un gran fuego, impulsado por el viento, quema la maleza seca, así Dhanañjaya quema mi ejército.
7.85.50
आचक्ष्व मम तत्सर्वं कुशलो ह्यसि सञ्जय ।
यदोपयाताः सायाह्ने कृत्वा पार्थस्य किल्बिषं ॥ ७.८५.५० ॥
Sañjaya, eres hábil; cuéntame todo: cómo regresaron al atardecer, habiendo agraviado a Pārtha.
7.85.51
अभिमन्यौ हते तात कथमासीन्मनो हि वः ॥ ७.८५.५१ ॥
Querido, cuando Abhimanyu fue muerto, ¿cómo estuvo vuestra mente?
7.85.52
न जातु तस्य कर्माणि युधि गाण्डीवधन्वनः ।
अपकृत्य महत्तात सोढुं शक्ष्यन्ति मामकाः ॥ ७.८५.५२ ॥
Querido, en la batalla mis hombres nunca podrán soportar el gran agravio cometido contra las hazañas del portador del Gāṇḍīva.
7.85.53
किन्नुः दुर्योधनः कृत्यं कर्णः कृत्यं किमब्रवीत् ।
दुःशासनः सौबलश्च तेषामेवं गते सति ॥ ७.८५.५३ ॥
Entonces, ¿qué hizo Duryodhana y qué dijo Karṇa? Y Duḥśāsana y el hijo de Subala, ¿qué dijeron cuando las cosas llegaron a eso?
7.85.54
सर्वेषां समवेतानां पुत्राणां मम सञ्जय ।
यद्वृत्तं तात सङ्ग्रामे मन्दस्यापनयैर्भृशम् ॥ ७.८५.५४ ॥
Sañjaya, lo que ha acontecido a todos mis hijos reunidos en la batalla — querido, por las malas acciones de aquel necio ha acontecido en gran medida.
7.85.55
लोभानुगस्य दुर्बुद्धेः क्रोधेन विकृतात्मनः ।
राज्यकामस्य मूढस्य रागोपहतचेतसः।
दुर्नीतं वा सुनीतं वा तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.८५.५५ ॥
Dime, Sañjaya, toda la conducta, mala o buena, de mi hijo, que sigue la codicia, es de mente perversa, tiene el alma distorsionada por la ira, desea el reino, está ofuscado y su mente ha sido herida por la pasión.