ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.85.1
श्वोभूते किमकार्षुस्ते दुःखशोकसमन्विताः ।
अभिमन्यौ हते तत्र कैर्वाऽयुध्यन्त पाण्डवाः ॥ ७.८५.१ ॥
ਅਭਿਮੰਨਯੂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨਾਲ ਲੜੇ?
7.85.2
जानन्तस्तस्य कर्माणि कुरवः सव्यसाचिनः ।
कथं तत्किल्बिषं कृत्वा निर्भया ब्रूहि मामकाः ॥ ७.८५.२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਕਿਵੇਂ ਨਿਡਰ ਰਹੇ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੇਰੇ ਲੋਕੋ।
7.85.3
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं क्रुद्धं मृत्युमिवान्तकम् ।
आयान्तं पुरुषव्याघ्रं कथं ददृशुराहवे ॥ ७.८५.३ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੋਕ ਨਾਲ ਤਪਿਆ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਅੰਤਕ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ?
7.85.4
कपिराजध्वनं सङ्ख्ये विधुन्वानं महद्धनुः ।
दृष्ट्वा पुत्रपरिद्यूनं किमकुर्वत मामकाः ॥ ७.८५.४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਪਿਰਾਜ (ਹਨੂਮਾਨ) ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਹਿਲਾਉਂਦੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੋਕ ਨਾਲ ਢਹਿੰਦੇ ਉਸ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
7.85.5
किन्तु सञ्जय सङ्ग्रमे वृत्तं दुर्योधनं प्रति ।
परिदेवो महानद्य श्रूयते हि गृहेगृहे ॥ ७.८५.५ ॥
ਪਰ, ਸੰਜਯ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਾਰੇ ਜੋ ਹੋਇਆ — ਅੱਜ ਘਰ-ਘਰ ਵੱਡਾ ਵਿਰਲਾਪ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
7.85.6
भूयाञ्शब्दानतीत्यान्याञ्शब्दः सैन्धववेश्मनि ।
पौराणिकानां तूर्याणां शङ्खदुन्दुभिघोषवान् ॥ ७.८५.६ ॥
ਸੈਂਧਵ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਭ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ — ਪੁਰਾਤਨ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ।
7.85.7
सूतमागधबन्दीनां नर्तकानां च निःस्वनः ।
सोऽद्य न श्रूयते शब्दः सूत पुत्र यथा पुरा ॥ ७.८५.७ ॥
ਸੂਤ, ਮਾਗਧ, ਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਰਤਕਾਂ ਦੀ ਜੋ ਧੁਨੀ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਹੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ।
7.85.8
शब्दो नानाविधोऽभीष्टमभवद्यत्र मे श्रुतः ।
दीनानामद्य तं शब्दं न शृणोमि समीरितम् ॥ ७.८५.८ ॥
ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਨ ਭਾਉਂਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਦੀਨਾਂ ਦਾ ਉਹ ਉਚਾਰਿਆ ਸ਼ਬਦ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।
7.85.9
निवेशने सत्यधृतेः सोमदत्तस्य सञ्जय ।
आसीनोऽहं पुरा तात शब्दमश्रौषमुत्तमम् ॥ ७.८५.९ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਸਤਿਆਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਤਾਤ, ਉੱਤਮ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦਾ ਸੀ।
7.85.10
तदद्य पुण्यहीनोऽहमार्तस्वरनिनादितम् ।
निवेशनं गतोत्साहं विकृतं तात लक्षये ॥ ७.८५.१० ॥
ਅੱਜ ਪੁੰਨਹੀਣ ਮੈਂ, ਹੇ ਤਾਤ, ਦੁੱਖ ਭਰੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਉਤਸ਼ਾਹਹੀਣ ਅਤੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
7.85.11
विविंशतेर्दुर्मुखस्य चित्रसेनविकर्णयोः ।
अन्येषां च सुतानां मे न तथा श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.११ ॥
ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ, ਦੁਰਮੁਖ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰਨ ਦਾ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਧੁਨੀ ਐਸੀ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
7.85.12
ब्राह्मणआः क्षत्रिया वैश्या यं शिष्याः पर्युपासते ।
द्रोणपुत्रं महेष्वासं पुत्राणां मे परायणम् ॥ ७.८५.१२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਦਰੋਣਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ।
7.85.13
वितण्डालापसंलापैर्द्रुतवादित्रवादितैः ।
गीतैश्च विविधैरिष्टै रमते यो दिवानिशम् ॥ ७.८५.१३ ॥
ਬਹਿਸ-ਵਿਚਾਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਤੇਜ਼ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿਆਰੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
7.85.14
उपास्यमानो बहुभिः कुरुपाण्डवसात्वतैः ।
श्लक्ष्णस्तस्य गृहे शब्दो नाद्य द्रौणेर्यथा पुरा ॥ ७.८५.१४ ॥
ਕੁਰੂ, ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰੌਣੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ।
7.85.15
द्रोणपुत्रं महेष्वासं गायना नर्तकाश्च ये ।
अत्यर्थमुपतिष्ठन्ति तेषां न श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.१५ ॥
ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਦ੍ਰੌਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਨਰਤਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
7.85.16
विन्दानुविन्दयोः सायं शिबिरे यो महाध्वनिः ।
श्रूयते सोऽद्य न तथा केकयानां च वेश्मसु ॥ ७.८५.१६ ॥
ਵਿੰਦ ਅਤੇ ਅਨੁਵਿੰਦ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ; ਕੇਕਯਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।
7.85.17
नित्यं प्रमुदितानां च तालगीतस्वनो महान् ।
नृत्यतां श्रूयते तात गणानां सोऽद्य न स्वनः ॥ ७.८५.१७ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਸਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਤਾਲ-ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀ ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ।
7.85.18
सप्ततन्तून्वितन्वाना याजका यमुपासते ।
सौमदत्तिं श्रुतनिधिं तेषां न श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.१८ ॥
ਸੱਤ ਤੰਤੂਆਂ ਵਾਲਾ ਯੱਗ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਜਕ ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਰੁਤਨਿਧੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
7.85.19
ज्याघोषो ब्रह्मघोषश्च तोमरासिरथध्वनिः ।
द्रोणस्यासीदविरतो गृहे तं न शृणोम्यहम् ॥ ७.८५.१९ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਣ ਦੀ ਟੰਕਾਰ, ਬ੍ਰਹਮ-ਘੋਸ਼, ਤੋਮਰ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਸੀ; ਉਹ ਮੈਂ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।
7.85.20
नानादेशसमुत्थानां गीतानां योऽभवत्स्वनः ।
वादित्रनादितानां च सोऽद्य न श्रूयते महान् ॥ ७.८५.२० ॥
ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੁਨ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅੱਜ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
7.85.21
यदाप्रभृत्युपप्लुव्याच्छान्तिमिच्छञ्जनार्दनः ।
आगतः सर्वभूतानामनुकम्पार्थमच्युतः ॥ ७.८५.२१ ॥
ਉਪਪਲਵਯ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਜਨਾਰਦਨ ਜਦੋਂ ਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਅਚਯੁਤ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਲਈ ਆਏ ਹਨ।
7.85.22
ततोऽहमब्रुवं सूत मन्दं दुर्योधनं तदा ।
वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.८५.२२ ॥
ਤਦ ਮੈਂ ਹੌਲੀ ਨਾਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸੂਤ, ਪੁੱਤਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰ ਲੈ।
7.85.23
कालप्राप्तमहं मन्ये मा त्वं दुर्योधनातिगाः ।
संशाम्य भ्रातृभिस्तैस्तु क्षत्रियानभिपालय ॥ ७.८५.२३ ॥
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਤੂੰ ਉਲੰਘਣ ਨਾ ਕਰ। ਉਹਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰਕੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
7.85.24
शमं चेद्याचमानं त्वं प्रत्याख्यास्यसि केशवम् ।
हितार्थमभिजल्पन्तं न तवास्ति रणे जयः ॥ ७.८५.२४ ॥
ਸ਼ਾਂਤੀ ਮੰਗਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜੇ ਤੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
7.85.25
प्रत्याचष्ट स दाशार्हमृषभं सर्वधन्विनाम् ।
अनुनेयानि जल्पन्तमनयान्नान्वपद्यत ॥ ७.८५.२५ ॥
ਸਾਰੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਵਰਗੇ ਦਾਸ਼ਾਰਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ; ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਮੂਰਖਤਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਨਾ ਝੁਕਿਆ।
7.85.26
कर्णदुःशासनमतः सौबलस्य च दुर्मतेः ।
प्रत्याख्यातो महाबाहुःकुलान्तकरणेन वै ॥ ७.८५.२६ ॥
ਫਿਰ ਕਰਨ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਦੁਰਮਤੀ ਸੁਬਲਪੁੱਤਰ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਕੁਲ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਾਹੂ (ਦੁਰਯੋਧਨ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
7.85.27
ततो दुःशासनस्यैव कर्णस्य च मतं द्वयोः ।
अन्ववर्तत मां हित्वा कृष्टः कालेन दुर्मतिः ॥ ७.८५.२७ ॥
ਫਿਰ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕਰਨ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਉਸ ਨੇ ਮੰਨੀ; ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਾਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁਰਮਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਗਿਆ।
7.85.28
न ह्यहं युद्धमिच्छामि विदुरो द्रोण एव वा ।
बाह्लीकः सोमदत्तो वा भीष्मो द्रौणायनिस्तथा ॥ ७.८५.२८ ॥
ਮੈਂ ਤਾਂ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਵਿਦੁਰ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਾਹਲੀਕ, ਸੋਮਦੱਤ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਣਾਇਨੀ (ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ) ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
7.85.29
शलो भूरिश्रवाश्चैव पुरुमित्रो विविंशतिः ।
जयः कृपो वा धर्मात्मा ये चान्ये मम बान्धवाः ॥ ७.८५.२९ ॥
ਸ਼ਲ੍ਯ ਅਤੇ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ, ਪੁਰੁਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ, ਜਯ ਜਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਪ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਮੇਰੇ ਬੰਧੂ ਹਨ।
7.85.30
एतेषां मतमास्थाय यदि वत्स्यति पुत्रकः ।
एतेभ्यश्च मदूर्ध्वं च अभोक्ष्यद्वसुधामिमाम् ॥ ७.८५.३० ॥
ਜੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਦਾ।
7.85.31
श्लक्ष्णा मधुरसम्भाषा ज्ञातिमध्ये प्रियंवदाः ।
कुलीनाः सम्मताः प्राज्ञाः सुखं जीवन्ति मानवाः। ॥ ७.८५.३१ ॥
ਕੋਮਲ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕੁਲੀਨ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀਂਦੇ ਹਨ।
7.85.32
धर्मापेक्षी नरो नित्यं सर्वत्र लभते सुखम् ।
प्रेत्यभावे च कल्याणं प्रसादं प्रतिपद्यते ॥ ७.८५.३२ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
7.85.33
अर्हास्ते पृथिवीं भोक्तुं समर्थाः साधनेऽपि च ।
तेषामपि समुद्रान्ता पितृपैतामही मही ॥ ७.८५.३३ ॥
ਉਹ ਧਰਤੀ ਭੋਗਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹਨ; ਪਿਓ-ਦਾਦਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਹੈ।
7.85.34
न च त्वाऽभिभविष्यन्ति हित्वा धर्मं पृथात्मजाः ।
नियुज्यमानाः स्थास्यन्ति पाण्डवा धर्मवर्त्मनि ॥ ७.८५.३४ ॥
ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਹਰਾਉਣਗੇ ਨਹੀਂ; ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪਾਂਡਵ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਹੀ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣਗੇ।
7.85.35
सन्ति मे ज्ञातयस्तात येषां श्रोष्यन्ति पाण्डवाः ।
शल्यस्य सोमदत्तस्य भीष्मस्य च महात्मनः ॥ ७.८५.३५ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਮੇਰੇ ਐਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਪਾਂਡਵ ਸੁਣਨਗੇ — ਸ਼ਲਯ, ਸੋਮਦੱਤ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਸ਼ਮ।
7.85.36
द्रोणस्याथ विकर्णस्य बाह्लीकस्य कृपस्य च ।
अन्येषां चैव वृद्धानां भरतानां महात्मनाम्।
त्वदर्थमब्रवं तात न जहुर्वचनानि ते ॥ ७.८५.३६ ॥
ਦ੍ਰੋਣ, ਵਿਕਰਣ, ਬਾਹਲੀਕ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ (ਸੁਣਨਗੇ)। ਹੇ ਤਾਤ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਕਿਹਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇ।
7.85.37
कं वा त्वं मन्यसे तेषां यस्त्वां ब्रूयादतोऽन्यथा ।
कृष्णो न धर्मं सञ्जह्यात्सर्वे ते हि तदन्वयाः ॥ ७.८५.३७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਆਖੇਗਾ, ਇਹ ਤੂੰ ਕਿਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ? ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ।
7.85.38
मयाऽपि चोक्तास्ते वीरा वचनं धर्मसंहितम् ।
नान्यथा प्रकरिष्यन्ति धर्मात्मानो हि पाण्डवाः ॥ ७.८५.३८ ॥
ਮੈਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਕੂਲ ਬਚਨ ਆਖੇ ਸਨ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਉਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
7.85.39
इत्यहं विलपन्सूत बहुशः पुत्रमुक्तवान् ।
न च मे श्रुतवान्मूढो मन्ये कालस्य पर्ययम् ॥ ७.८५.३९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਸੂਤ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਆਖਿਆ; ਪਰ ਮੂਰਖ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਇਹ ਸਮੇਂ ਦਾ ਉਲਟ-ਫੇਰ ਹੈ।
7.85.40
वृकोदरार्जुनौ यत्र वृष्णिवीरश्च सात्यकिः ।
उत्तमौजाश्च पाञ्चाल्यो युधामन्युश्च दुर्जयः ॥ ७.८५.४० ॥
ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਹਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੀਰ ਸਾਤਿਅਕੀ, ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ ਉੱਤਮੌਜਾ ਅਤੇ ਦੁਰਜਯ ਯੁਧਾਮਨਯੂ ਵੀ ਹਨ।
7.85.41
धृष्टद्युम्नश्च दुर्धर्षः शिखण्डी चापराजितः ।
अश्मकाः केकयाश्चैव क्षत्रधर्मा च सौमकिः ॥ ७.८५.४१ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਅਜੇਯ ਹੈ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਵੀ; ਅਸ਼ਮਕ ਅਤੇ ਕੈਕੇਯ ਵੀ; ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਾ ਅਤੇ ਸੌਮਕਿ ਵੀ।
7.85.42
चैद्यश्च चेकितानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ।
द्रौपदेया विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ ७.८५.४२ ॥
ਚੈਦ੍ਯ ਅਤੇ ਚੇਕਿਤਾਨ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਭਿਭੂ; ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੁਪਦ ਵੀ।
7.85.43
यमौ च पुरुषव्याघ्रौ मन्त्री च मधुसूदनः ।
क एताञ्जातु युध्येत लोकेऽस्मिन्वै जिजीविषुः ॥ ७.८५.४३ ॥
ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਹਦੇਵ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਮਧੁਸੂਦਨ — ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜੇਗਾ?
7.85.44
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणान्प्रसहेद्वा परान्मम ।
अन्यो दुर्योधनात्कार्णाच्छकुनेश्चापि सौबलात्।
दुःशासनचतुर्थानां नान्यं पश्यामि पञ्चमम् ॥ ७.८५.४४ ॥
ਦਿਵ ਅਸਤਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਕਰਨ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ — ਇਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
7.85.45
येषां वचनकृत्स स्याद्विष्वक्सेनो रथे स्थितः ।
सन्नद्धश्चार्जुनो योद्धा तेषां नास्ति पराजयः ॥ ७.८५.४५ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਨ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਧਾ ਤਿਆਰ ਅਰਜੁਨ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਦੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
7.85.46
तथा मम विलापानां नायं दुर्योधनः स्मरेत् ।
हतौ हि पुरुषव्याघ्रौ भीष्मद्रोणौ त्वमात्थ वै ॥ ७.८५.४६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨੂੰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਤੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
7.85.47
तेषां विदुरवाक्यानामुक्तानां दीर्घदर्शनात् ।
दृष्ट्वेमां फलनिर्वृत्तिं मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.८५.४७ ॥
ਦੂਰਦਰਸ਼ਿਤਾ ਨਾਲ ਕਹੇ ਗਏ ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਫਲ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੁਣ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
7.85.48
सेनां दृष्ट्वाऽभिभूतां मे शैनेयेनार्जुनेन च ।
शून्यान्दृष्ट्वा रथोपस्थान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.८५.४८ ॥
ਸ਼ੈਨੇਯ (ਸਾਤਿਅਕੀ) ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਾਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
7.85.49
हिमात्यये यथा कक्षं शुष्कं वातेरितो महान् ।
अग्निर्दहेत्तथा सेनां मामिकां स धनञ्जयः ॥ ७.८५.४९ ॥
ਪਾਲੇ ਦੀ ਰੁੱਤ ਬੀਤਣ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭੜਕੀ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਝਾੜੀਆਂ ਦੇ ਬਨ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਧਨੰਜਯ ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
7.85.50
आचक्ष्व मम तत्सर्वं कुशलो ह्यसि सञ्जय ।
यदोपयाताः सायाह्ने कृत्वा पार्थस्य किल्बिषं ॥ ७.८५.५० ॥
ਸੰਜਯ, ਤੂੰ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ; ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪਾਰਥ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
7.85.51
अभिमन्यौ हते तात कथमासीन्मनो हि वः ॥ ७.८५.५१ ॥
ਪੁੱਤਰਾ, ਅਭਿਮਨਿਊ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ?
7.85.52
न जातु तस्य कर्माणि युधि गाण्डीवधन्वनः ।
अपकृत्य महत्तात सोढुं शक्ष्यन्ति मामकाः ॥ ७.८५.५२ ॥
ਪੁੱਤਰਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਅਪਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਉਹ ਕਦੇ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ।
7.85.53
किन्नुः दुर्योधनः कृत्यं कर्णः कृत्यं किमब्रवीत् ।
दुःशासनः सौबलश्च तेषामेवं गते सति ॥ ७.८५.५३ ॥
ਤਦ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਕਰਨ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ? ਐਸਾ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੌਬਲ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
7.85.54
सर्वेषां समवेतानां पुत्राणां मम सञ्जय ।
यद्वृत्तं तात सङ्ग्रामे मन्दस्यापनयैर्भृशम् ॥ ७.८५.५४ ॥
ਸੰਜਯ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਇਆ — ਪੁੱਤਰਾ, ਉਸ ਮੂਰਖ ਦੇ ਕੁਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਇਆ।
7.85.55
लोभानुगस्य दुर्बुद्धेः क्रोधेन विकृतात्मनः ।
राज्यकामस्य मूढस्य रागोपहतचेतसः।
दुर्नीतं वा सुनीतं वा तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.८५.५५ ॥
ਲੋਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਦੁਰਬੁੱਧੀ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਗੜੇ ਆਤਮੇ ਵਾਲੇ, ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੂਰਖ, ਰਾਗ ਨਾਲ ਹਤੇ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ (ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ) ਦੁਰਨੀਤ ਜਾਂ ਸੁਨੀਤ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੰਜਯ।