മഹാഭാരതം · അധ്യായം 7.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.85.1
श्वोभूते किमकार्षुस्ते दुःखशोकसमन्विताः ।
अभिमन्यौ हते तत्र कैर्वाऽयुध्यन्त पाण्डवाः ॥ ७.८५.१ ॥
അഭിമന്യു വധിക്കപ്പെട്ടശേഷം ദുഃഖശോകങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ പാണ്ഡവർ അടുത്ത ദിവസം എന്ത് ചെയ്തു, ആരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു?
7.85.2
जानन्तस्तस्य कर्माणि कुरवः सव्यसाचिनः ।
कथं तत्किल्बिषं कृत्वा निर्भया ब्रूहि मामकाः ॥ ७.८५.२ ॥
അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ അറിഞ്ഞിരുന്നിട്ടും, കുരുക്കളും സവ്യസാചിയും (അർജ്ജുനൻ) ആ പാപം ചെയ്ത് എങ്ങനെ ഭയമില്ലാതെ നിന്നു? എന്നോട് പറയൂ, എന്റെ ജനങ്ങളേ.
7.85.3
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं क्रुद्धं मृत्युमिवान्तकम् ।
आयान्तं पुरुषव्याघ्रं कथं ददृशुराहवे ॥ ७.८५.३ ॥
പുത്രശോകത്താൽ ദഹിച്ച്, കോപത്തോടെ, മൃത്യുവും അന്തകനും പോലെ വരുന്ന ആ പുരുഷവ്യാഘ്രനെ (അർജ്ജുനനെ) യുദ്ധത്തിൽ അവർ എങ്ങനെ കണ്ടു?
7.85.4
कपिराजध्वनं सङ्ख्ये विधुन्वानं महद्धनुः ।
दृष्ट्वा पुत्रपरिद्यूनं किमकुर्वत मामकाः ॥ ७.८५.४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കപിരാജന്റെ (ഹനുമാന്റെ) ധ്വജമുള്ളവനും മഹാധനുസ്സ് കുലുക്കുന്നവനും, പുത്രശോകത്താൽ ക്ഷീണിതനായവനുമായ അവനെ കണ്ട് എന്റെ ജനങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്തു?
7.85.5
किन्तु सञ्जय सङ्ग्रमे वृत्तं दुर्योधनं प्रति ।
परिदेवो महानद्य श्रूयते हि गृहेगृहे ॥ ७.८५.५ ॥
പക്ഷേ, സഞ്ജയാ, യുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനനെ സംബന്ധിച്ച് നടന്നത് — ഇന്ന് വീടുതോറും വലിയ വിലാപം കേൾക്കുന്നു.
7.85.6
भूयाञ्शब्दानतीत्यान्याञ्शब्दः सैन्धववेश्मनि ।
पौराणिकानां तूर्याणां शङ्खदुन्दुभिघोषवान् ॥ ७.८५.६ ॥
സൈന്ധവന്റെ ഭവനത്തിൽ മറ്റെല്ലാ ശബ്ദങ്ങളെയും കവിയുന്ന ഒരു ശബ്ദം കേൾക്കുന്നു — പുരാതന വാദ്യങ്ങളുടെ, ശംഖവും ദുന്ദുഭിയും മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം.
7.85.7
सूतमागधबन्दीनां नर्तकानां च निःस्वनः ।
सोऽद्य न श्रूयते शब्दः सूत पुत्र यथा पुरा ॥ ७.८५.७ ॥
സൂതന്മാരുടെയും മാഗധന്മാരുടെയും ബന്ദികളുടെയും നർത്തകരുടെയും ശബ്ദം — അത് ഇന്ന് കേൾക്കുന്നില്ല, സൂതപുത്രാ, മുൻപെന്നപോലെ.
7.85.8
शब्दो नानाविधोऽभीष्टमभवद्यत्र मे श्रुतः ।
दीनानामद्य तं शब्दं न शृणोमि समीरितम् ॥ ७.८५.८ ॥
ഞാൻ പലതരം ഇഷ്ടമായ ശബ്ദങ്ങൾ കേട്ടിരുന്ന ഇടത്ത്, ഇന്ന് ദീനരുടെ ആ ശബ്ദം ഞാൻ കേൾക്കുന്നില്ല.
7.85.9
निवेशने सत्यधृतेः सोमदत्तस्य सञ्जय ।
आसीनोऽहं पुरा तात शब्दमश्रौषमुत्तमम् ॥ ७.८५.९ ॥
സഞ്ജയാ, സത്യധൃതിയുടെയും സോമദത്തന്റെയും വസതിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ മുൻപ്, പ്രിയപുത്രാ, ഉത്തമമായ ശബ്ദം കേട്ടിരുന്നു.
7.85.10
तदद्य पुण्यहीनोऽहमार्तस्वरनिनादितम् ।
निवेशनं गतोत्साहं विकृतं तात लक्षये ॥ ७.८५.१० ॥
ഇന്ന് പുണ്യഹീനനായ ഞാൻ, പ്രിയപുത്രാ, ആർത്ത സ്വരങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്ന, ഉത്സാഹമറ്റ, വികൃതമായ ആ വസതി കാണുന്നു.
7.85.11
विविंशतेर्दुर्मुखस्य चित्रसेनविकर्णयोः ।
अन्येषां च सुतानां मे न तथा श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.११ ॥
വിവിംശതിയുടെയും ദുർമുഖന്റെയും ചിത്രസേനന്റെയും വികർണന്റെയും, മറ്റ് എന്റെ പുത്രന്മാരുടെയും ശബ്ദവും അതുപോലെ കേൾക്കുന്നില്ല.
7.85.12
ब्राह्मणआः क्षत्रिया वैश्या यं शिष्याः पर्युपासते ।
द्रोणपुत्रं महेष्वासं पुत्राणां मे परायणम् ॥ ७.८५.१२ ॥
ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും വൈശ്യരും ശിഷ്യരായി ആരെ സേവിക്കുന്നുവോ, ആ മഹാധനുർധരനായ ദ്രോണപുത്രൻ, എന്റെ പുത്രന്മാരുടെ അഭയം.
7.85.13
वितण्डालापसंलापैर्द्रुतवादित्रवादितैः ।
गीतैश्च विविधैरिष्टै रमते यो दिवानिशम् ॥ ७.८५.१३ ॥
വാദപ്രതിവാദസംഭാഷണങ്ങളാലും, ദ്രുതവാദ്യനാദങ്ങളാലും, വിവിധ ഇഷ്ടഗീതങ്ങളാലും പകലിരവുകളിൽ രമിക്കുന്നവൻ.
7.85.14
उपास्यमानो बहुभिः कुरुपाण्डवसात्वतैः ।
श्लक्ष्णस्तस्य गृहे शब्दो नाद्य द्रौणेर्यथा पुरा ॥ ७.८५.१४ ॥
കുരു, പാണ്ഡവ, സാത്വതന്മാരാൽ പലരാലും സേവിക്കപ്പെടുന്ന അവന്റെ ഗൃഹത്തിൽ, മുൻകാലത്തെപ്പോലെ ദ്രൗണിയുടെ മൃദുശബ്ദം ഇന്ന് കേൾക്കുന്നില്ല.
7.85.15
द्रोणपुत्रं महेष्वासं गायना नर्तकाश्च ये ।
अत्यर्थमुपतिष्ठन्ति तेषां न श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.१५ ॥
മഹാധനുർധരനായ ദ്രൗണിയെ അത്യധികം സേവിക്കുന്ന ഗായകരുടെയും നർത്തകരുടെയും ശബ്ദം കേൾക്കുന്നില്ല.
7.85.16
विन्दानुविन्दयोः सायं शिबिरे यो महाध्वनिः ।
श्रूयते सोऽद्य न तथा केकयानां च वेश्मसु ॥ ७.८५.१६ ॥
വിന്ദന്റെയും അനുവിന്ദന്റെയും പാളയത്തിൽ വൈകുന്നേരം കേട്ടിരുന്ന വലിയ ശബ്ദം ഇന്ന് അങ്ങനെ കേൾക്കുന്നില്ല; കേകയരുടെ ഗൃഹങ്ങളിലും ഇല്ല.
7.85.17
नित्यं प्रमुदितानां च तालगीतस्वनो महान् ।
नृत्यतां श्रूयते तात गणानां सोऽद्य न स्वनः ॥ ७.८५.१७ ॥
മകനേ! എപ്പോഴും സന്തോഷിക്കുന്നവരുടെയും താളഗാനത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന സംഘങ്ങളുടെയും വലിയ ശബ്ദം ഇന്ന് കേൾക്കുന്നില്ല.
7.85.18
सप्ततन्तून्वितन्वाना याजका यमुपासते ।
सौमदत्तिं श्रुतनिधिं तेषां न श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.१८ ॥
ഏഴു നൂലുകളുള്ള യാഗം നടത്തുന്ന യാജകർ ആരെ സേവിക്കുന്നുവോ, സോമദത്തന്റെ മകനും ശ്രുതനിധിയുമായവന്റെ ശബ്ദം കേൾക്കുന്നില്ല.
7.85.19
ज्याघोषो ब्रह्मघोषश्च तोमरासिरथध्वनिः ।
द्रोणस्यासीदविरतो गृहे तं न शृणोम्यहम् ॥ ७.८५.१९ ॥
ദ്രോണന്റെ വീട്ടിൽ വില്ലിന്റെ ഞാണൊലിയും വേദഘോഷവും തോമരങ്ങളുടെയും വാളുകളുടെയും രഥങ്ങളുടെയും ശബ്ദവും ഇടവിടാതെ ഉണ്ടായിരുന്നു; അത് ഞാൻ ഇപ്പോൾ കേൾക്കുന്നില്ല.
7.85.20
नानादेशसमुत्थानां गीतानां योऽभवत्स्वनः ।
वादित्रनादितानां च सोऽद्य न श्रूयते महान् ॥ ७.८५.२० ॥
പല ദേശങ്ങളിൽനിന്നു വന്ന ഗായകരുടെ മഹത്തായ ഗാനസ്വരവും വാദ്യനാദവും ഇന്ന് കേൾക്കുന്നില്ല.
7.85.21
यदाप्रभृत्युपप्लुव्याच्छान्तिमिच्छञ्जनार्दनः ।
आगतः सर्वभूतानामनुकम्पार्थमच्युतः ॥ ७.८५.२१ ॥
ഉപപ്ലവ്യത്തിൽനിന്ന് സമാധാനം ആഗ്രഹിച്ച് ജനാർദനൻ വന്ന നാൾമുതൽ, അച്യുതൻ സർവഭൂതങ്ങളോടുള്ള കരുണയ്ക്കായി വന്നിരിക്കുന്നു.
7.85.22
ततोऽहमब्रुवं सूत मन्दं दुर्योधनं तदा ।
वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.८५.२२ ॥
അപ്പോൾ ഞാൻ മെല്ലെ ദുര്യോധനനോടു പറഞ്ഞു—സൂതാ, മകനേ, വാസുദേവന്റെ വഴിയിലൂടെ പാണ്ഡവരോടു സന്ധി ചെയ്യൂ.
7.85.23
कालप्राप्तमहं मन्ये मा त्वं दुर्योधनातिगाः ।
संशाम्य भ्रातृभिस्तैस्तु क्षत्रियानभिपालय ॥ ७.८५.२३ ॥
ഇത് ഉചിതമായ സമയമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; ദുര്യോധനാ, നീ അതിക്രമിക്കരുത്. ആ സഹോദരന്മാരുമായി സന്ധി ചെയ്ത് ക്ഷത്രിയരെ രക്ഷിക്കൂ.
7.85.24
शमं चेद्याचमानं त्वं प्रत्याख्यास्यसि केशवम् ।
हितार्थमभिजल्पन्तं न तवास्ति रणे जयः ॥ ७.८५.२४ ॥
സമാധാനം യാചിച്ച്, നിന്റെ നന്മയ്ക്കായി സംസാരിക്കുന്ന കേശവനെ നീ തള്ളിക്കളഞ്ഞാൽ, യുദ്ധത്തിൽ നിനക്ക് വിജയമില്ല.
7.85.25
प्रत्याचष्ट स दाशार्हमृषभं सर्वधन्विनाम् ।
अनुनेयानि जल्पन्तमनयान्नान्वपद्यत ॥ ७.८५.२५ ॥
എല്ലാ വില്ലാളികളിലും കാളയെപ്പോലെയുള്ള ദാശാർഹനെ (കൃഷ്ണനെ) അവൻ തള്ളിക്കളഞ്ഞു; അനുനയവാക്കുകൾ പറഞ്ഞവനോട് മൂഢതകൊണ്ട് അവൻ വഴങ്ങിയില്ല.
7.85.26
कर्णदुःशासनमतः सौबलस्य च दुर्मतेः ।
प्रत्याख्यातो महाबाहुःकुलान्तकरणेन वै ॥ ७.८५.२६ ॥
പിന്നെ കർണ്ണനും ദുശ്ശാസനനും ദുർമതിയായ സുബലപുത്രനും (ശകുനി) പറഞ്ഞതനുസരിച്ച്, കുലനാശകനായ മഹാബാഹു (ദുര്യോധനൻ) അവനെ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
7.85.27
ततो दुःशासनस्यैव कर्णस्य च मतं द्वयोः ।
अन्ववर्तत मां हित्वा कृष्टः कालेन दुर्मतिः ॥ ७.८५.२७ ॥
പിന്നെ ദുശ്ശാസനന്റെയും കർണ്ണന്റെയും ഇരുവരുടെയും അഭിപ്രായം അവൻ പിന്തുടർന്നു; എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച്, കാലത്താൽ വലിക്കപ്പെട്ട ആ ദുർമതി അങ്ങനെ ചെയ്തു.
7.85.28
न ह्यहं युद्धमिच्छामि विदुरो द्रोण एव वा ।
बाह्लीकः सोमदत्तो वा भीष्मो द्रौणायनिस्तथा ॥ ७.८५.२८ ॥
ഞാൻ യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; വിദുരനോ ദ്രോണനോ ബാഹ്ലീകനോ സോമദത്തനോ ഭീഷ്മനോ ദ്രൗണായനിയോ (അശ്വത്ഥാമാവ്) അങ്ങനെതന്നെ.
7.85.29
शलो भूरिश्रवाश्चैव पुरुमित्रो विविंशतिः ।
जयः कृपो वा धर्मात्मा ये चान्ये मम बान्धवाः ॥ ७.८५.२९ ॥
ശല്യനും ഭൂരിശ്രവസ്സും, പുരുമിത്രനും വിവിംശതിയും, ജയനോ ധർമ്മാത്മാവായ കൃപനോ, മറ്റ് എന്റെ ബന്ധുക്കളും.
7.85.30
एतेषां मतमास्थाय यदि वत्स्यति पुत्रकः ।
एतेभ्यश्च मदूर्ध्वं च अभोक्ष्यद्वसुधामिमाम् ॥ ७.८५.३० ॥
എന്റെ പുത്രൻ ഇവരുടെ അഭിപ്രായം സ്വീകരിച്ചു ജീവിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, എനിക്ക് ശേഷവും അവൻ ഈ ഭൂമി ഭുജിക്കുമായിരുന്നു.
7.85.31
श्लक्ष्णा मधुरसम्भाषा ज्ञातिमध्ये प्रियंवदाः ।
कुलीनाः सम्मताः प्राज्ञाः सुखं जीवन्ति मानवाः। ॥ ७.८५.३१ ॥
മൃദുവായും മധുരമായും സംസാരിക്കുന്നവരും ബന്ധുക്കൾക്കിടയിൽ പ്രിയവചനം പറയുന്നവരും കുലീനരും ആദരണീയരും ജ്ഞാനികളുമായ മനുഷ്യർ സുഖമായി ജീവിക്കുന്നു.
7.85.32
धर्मापेक्षी नरो नित्यं सर्वत्र लभते सुखम् ।
प्रेत्यभावे च कल्याणं प्रसादं प्रतिपद्यते ॥ ७.८५.३२ ॥
എപ്പോഴും ധർമ്മത്തെ മനസ്സിൽ വെക്കുന്ന മനുഷ്യൻ എല്ലായിടത്തും സുഖം നേടുന്നു; മരണശേഷവും നന്മയും അനുഗ്രഹവും പ്രാപിക്കുന്നു.
7.85.33
अर्हास्ते पृथिवीं भोक्तुं समर्थाः साधनेऽपि च ।
तेषामपि समुद्रान्ता पितृपैतामही मही ॥ ७.८५.३३ ॥
അവർ ഭൂമി അനുഭവിക്കാൻ അർഹരാണ്, ഉപായത്തിലും പ്രാപ്തരാണ്; അച്ഛന്മാരിലും മുത്തച്ഛന്മാരിലും നിന്ന് വന്ന, സമുദ്രാന്തം വരെയുള്ള ഈ ഭൂമി അവരുടേതാണ്.
7.85.34
न च त्वाऽभिभविष्यन्ति हित्वा धर्मं पृथात्मजाः ।
नियुज्यमानाः स्थास्यन्ति पाण्डवा धर्मवर्त्मनि ॥ ७.८५.३४ ॥
പൃഥയുടെ പുത്രന്മാർ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് നിന്നെ കീഴടക്കുകയില്ല; നിയോഗിക്കപ്പെട്ടാൽ പാണ്ഡവർ ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ തന്നെ നിൽക്കും.
7.85.35
सन्ति मे ज्ञातयस्तात येषां श्रोष्यन्ति पाण्डवाः ।
शल्यस्य सोमदत्तस्य भीष्मस्य च महात्मनः ॥ ७.८५.३५ ॥
മകനേ, എനിക്ക് ബന്ധുക്കളുണ്ട്; അവരുടെ വാക്ക് പാണ്ഡവർ കേൾക്കും — ശല്യൻ, സോമദത്തൻ, മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മർ.
7.85.36
द्रोणस्याथ विकर्णस्य बाह्लीकस्य कृपस्य च ।
अन्येषां चैव वृद्धानां भरतानां महात्मनाम्।
त्वदर्थमब्रवं तात न जहुर्वचनानि ते ॥ ७.८५.३६ ॥
ദ്രോണൻ, വികർണ്ണൻ, ബാഹ്ലീകൻ, കൃപൻ, മറ്റ് വൃദ്ധരായ മഹാത്മാക്കളായ ഭരതന്മാർ — അവരുടെ വാക്കും (കേൾക്കും). മകനേ, നിനക്കുവേണ്ടിയാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്; അവർ നിന്റെ വാക്കുകൾ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല.
7.85.37
कं वा त्वं मन्यसे तेषां यस्त्वां ब्रूयादतोऽन्यथा ।
कृष्णो न धर्मं सञ्जह्यात्सर्वे ते हि तदन्वयाः ॥ ७.८५.३७ ॥
അവരിൽ ആരാണ് നിന്നോട് ഇതിന് വിപരീതമായി പറയുമെന്ന് നീ കരുതുന്നത്? കൃഷ്ണൻ ധർമ്മത്തെ ഉപേക്ഷിക്കില്ല; അവരെല്ലാം ആ വംശത്തിൽ പെട്ടവരാണ്.
7.85.38
मयाऽपि चोक्तास्ते वीरा वचनं धर्मसंहितम् ।
नान्यथा प्रकरिष्यन्ति धर्मात्मानो हि पाण्डवाः ॥ ७.८५.३८ ॥
ഞാനും ആ വീരന്മാരോട് ധർമ്മത്തിന് യോജിച്ച വാക്കുകൾ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ധർമ്മാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാർ അതിന് വിരുദ്ധമായി ഒന്നും പ്രവർത്തിക്കുകയില്ല.
7.85.39
इत्यहं विलपन्सूत बहुशः पुत्रमुक्तवान् ।
न च मे श्रुतवान्मूढो मन्ये कालस्य पर्ययम् ॥ ७.८५.३९ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട്, സൂതാ, ഞാൻ മകനോട് പലതവണ പറഞ്ഞു; എന്നാൽ മൂഢനായ അവൻ എന്റെ വാക്ക് കേട്ടില്ല. ഇത് കാലത്തിന്റെ വിപര്യയമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.85.40
वृकोदरार्जुनौ यत्र वृष्णिवीरश्च सात्यकिः ।
उत्तमौजाश्च पाञ्चाल्यो युधामन्युश्च दुर्जयः ॥ ७.८५.४० ॥
വൃകോദരനും അർജുനനും ഉള്ളിടത്ത്, വൃഷ്ണിവീരനായ സാത്യകിയും, പാഞ്ചാല്യനായ ഉത്തമൗജസും, അജേയനായ യുധാമന്യുവും ഉണ്ട്.
7.85.41
धृष्टद्युम्नश्च दुर्धर्षः शिखण्डी चापराजितः ।
अश्मकाः केकयाश्चैव क्षत्रधर्मा च सौमकिः ॥ ७.८५.४१ ॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ അജയ്യനാണ്; അപരാജിതനായ ശിഖണ്ഡിയും; അശ്മകരും കേകയരും; ക്ഷത്രധർമ്മനും സൗമകിയും.
7.85.42
चैद्यश्च चेकितानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ।
द्रौपदेया विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ ७.८५.४२ ॥
ചൈദ്യനും ചേകിതാനനും, കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രൻ അഭിഭൂവും; ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരും, വിരാടനും, മഹാരഥനായ ദ്രുപദനും.
7.85.43
यमौ च पुरुषव्याघ्रौ मन्त्री च मधुसूदनः ।
क एताञ्जातु युध्येत लोकेऽस्मिन्वै जिजीविषुः ॥ ७.८५.४३ ॥
നകുലനും സഹദേവനും എന്ന രണ്ടു പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാരും മന്ത്രിയായ മധുസൂദനനും — ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആരെങ്കിലും ഈ ലോകത്ത് ഇവരോടൊപ്പം എപ്പോഴെങ്കിലും യുദ്ധം ചെയ്യുമോ?
7.85.44
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणान्प्रसहेद्वा परान्मम ।
अन्यो दुर्योधनात्कार्णाच्छकुनेश्चापि सौबलात्।
दुःशासनचतुर्थानां नान्यं पश्यामि पञ्चमम् ॥ ७.८५.४४ ॥
ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്ന എന്റെ ശത്രുക്കളെ ചെറുക്കാൻ കഴിയുന്നവർ — ദുര്യോധനൻ, കർണൻ, ശകുനി, ദുഃശാസനൻ എന്നീ നാലുപേരല്ലാതെ അഞ്ചാമതൊരാളെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
7.85.45
येषां वचनकृत्स स्याद्विष्वक्सेनो रथे स्थितः ।
सन्नद्धश्चार्जुनो योद्धा तेषां नास्ति पराजयः ॥ ७.८५.४५ ॥
ആരുടെ വാക്ക് അനുസരിക്കുന്ന, രഥത്തിൽ നിൽക്കുന്ന വിഷ്വക്സേനൻ (കൃഷ്ണൻ) ഉണ്ടോ, ആരുടെ യോദ്ധാവ് സന്നദ്ധനായ അർജുനനോ, അവർക്ക് പരാജയമില്ല.
7.85.46
तथा मम विलापानां नायं दुर्योधनः स्मरेत् ।
हतौ हि पुरुषव्याघ्रौ भीष्मद्रोणौ त्वमात्थ वै ॥ ७.८५.४६ ॥
അങ്ങനെയെങ്കിൽ എന്റെ വിലാപങ്ങൾ ദുര്യോധനൻ ഓർക്കുകയില്ല. പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാരായ ഭീഷ്മരും ദ്രോണരും കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നാണ് നീ പറയുന്നത്.
7.85.47
तेषां विदुरवाक्यानामुक्तानां दीर्घदर्शनात् ।
दृष्ट्वेमां फलनिर्वृत्तिं मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.८५.४७ ॥
ദീർഘദർശനത്തോടെ പറഞ്ഞ വിദുരന്റെ ആ വാക്കുകൾ ഓർത്ത്, ഈ ഫലത്തിന്റെ പരിണാമം കണ്ട്, എന്റെ പുത്രന്മാർ ഇപ്പോൾ ദുഃഖിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.85.48
सेनां दृष्ट्वाऽभिभूतां मे शैनेयेनार्जुनेन च ।
शून्यान्दृष्ट्वा रथोपस्थान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.८५.४८ ॥
ശൈനേയനും (സാത്യകി) അർജുനനും ചേർന്ന് എന്റെ സേന പരാജയപ്പെടുത്തപ്പെട്ടത് കണ്ടും, രഥത്തട്ടുകൾ ശൂന്യമായത് കണ്ടും, എന്റെ പുത്രന്മാർ ദുഃഖിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.85.49
हिमात्यये यथा कक्षं शुष्कं वातेरितो महान् ।
अग्निर्दहेत्तथा सेनां मामिकां स धनञ्जयः ॥ ७.८५.४९ ॥
മഞ്ഞുകാലം കഴിയുമ്പോൾ കാറ്റിനാൽ ഇളക്കപ്പെട്ട മഹാ അഗ്നി ഉണങ്ങിയ കാടിനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ആ ധനഞ്ജയൻ എന്റെ സേനയെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
7.85.50
आचक्ष्व मम तत्सर्वं कुशलो ह्यसि सञ्जय ।
यदोपयाताः सायाह्ने कृत्वा पार्थस्य किल्बिषं ॥ ७.८५.५० ॥
സഞ്ജയാ, നീ സമർത്ഥനാണ്; സായാഹ്നത്തിൽ പാർത്ഥനോട് അപരാധം ചെയ്ത് അവർ എങ്ങനെ മടങ്ങിയെത്തി എന്നത് എനിക്ക് മുഴുവനായി പറയുക.
7.85.51
अभिमन्यौ हते तात कथमासीन्मनो हि वः ॥ ७.८५.५१ ॥
പ്രിയനേ, അഭിമന്യു വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് എങ്ങനെയായിരുന്നു?
7.85.52
न जातु तस्य कर्माणि युधि गाण्डीवधन्वनः ।
अपकृत्य महत्तात सोढुं शक्ष्यन्ति मामकाः ॥ ७.८५.५२ ॥
പ്രിയനേ, യുദ്ധത്തിൽ ഗാണ്ഡീവധന്വാവിന്റെ പ്രവൃത്തികളോട് വലിയ അപകാരം ചെയ്തിട്ട് എന്റെ ജനങ്ങൾ അത് ഒരിക്കലും സഹിക്കില്ല.
7.85.53
किन्नुः दुर्योधनः कृत्यं कर्णः कृत्यं किमब्रवीत् ।
दुःशासनः सौबलश्च तेषामेवं गते सति ॥ ७.८५.५३ ॥
അപ്പോൾ ദുര്യോധനൻ എന്തു ചെയ്തു? കർണൻ എന്തു പറഞ്ഞു? ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചപ്പോൾ ദുഃശാസനനും സൗബലനും എന്തു പറഞ്ഞു?
7.85.54
सर्वेषां समवेतानां पुत्राणां मम सञ्जय ।
यद्वृत्तं तात सङ्ग्रामे मन्दस्यापनयैर्भृशम् ॥ ७.८५.५४ ॥
സഞ്ജയാ, ഒന്നിച്ചുകൂടിയ എന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാർക്കും യുദ്ധത്തിൽ എന്തു സംഭവിച്ചു — പ്രിയനേ, ആ മൂഢന്റെ ദുഷ്കർമ്മങ്ങളാൽ അത് വളരെയധികം സംഭവിച്ചു.
7.85.55
लोभानुगस्य दुर्बुद्धेः क्रोधेन विकृतात्मनः ।
राज्यकामस्य मूढस्य रागोपहतचेतसः।
दुर्नीतं वा सुनीतं वा तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.८५.५५ ॥
ലോഭത്തെ പിന്തുടരുന്ന, ദുർബുദ്ധിയായ, കോപത്താൽ വികൃതമായ ആത്മാവുള്ള, രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന, മൂഢനായ, രാഗത്താൽ ഹതമായ ചിത്തമുള്ള (എന്റെ പുത്രന്റെ) ദുർനീതിയോ സുനീതിയോ, അത് എന്നോടു പറയൂ, സഞ്ജയാ.