మహాభారతం · అధ్యాయం 7.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.85.1
श्वोभूते किमकार्षुस्ते दुःखशोकसमन्विताः ।
अभिमन्यौ हते तत्र कैर्वाऽयुध्यन्त पाण्डवाः ॥ ७.८५.१ ॥
అభిమన్యుడు హతమైన తరువాత దుఃఖశోకాలతో నిండిన పాండవులు మరుసటి రోజు ఏమి చేసారు, ఎవరితో పోరాడారు?
7.85.2
जानन्तस्तस्य कर्माणि कुरवः सव्यसाचिनः ।
कथं तत्किल्बिषं कृत्वा निर्भया ब्रूहि मामकाः ॥ ७.८५.२ ॥
అతని కర్మలను తెలిసి కూడా, కురువులు మరియు సవ్యసాచి (అర్జునుడు) ఆ పాపాన్ని చేసి ఎలా నిర్భయంగా ఉన్నారు? నాకు చెప్పు, నా వారలారా.
7.85.3
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं क्रुद्धं मृत्युमिवान्तकम् ।
आयान्तं पुरुषव्याघ्रं कथं ददृशुराहवे ॥ ७.८५.३ ॥
కుమారుని శోకంతో తపించి, కోపంతో, మృత్యువు మరియు అంతకునిలా వస్తున్న ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడిని (అర్జునుడిని) యుద్ధంలో వారు ఎలా చూశారు?
7.85.4
कपिराजध्वनं सङ्ख्ये विधुन्वानं महद्धनुः ।
दृष्ट्वा पुत्रपरिद्यूनं किमकुर्वत मामकाः ॥ ७.८५.४ ॥
యుద్ధంలో కపిరాజు (హనుమంతుడి) ధ్వజం కలవాడై, మహాధనుస్సును ఊపుతూ, కుమారుని శోకంతో క్షీణించిన అతనిని చూసి నా వారు ఏమి చేసారు?
7.85.5
किन्तु सञ्जय सङ्ग्रमे वृत्तं दुर्योधनं प्रति ।
परिदेवो महानद्य श्रूयते हि गृहेगृहे ॥ ७.८५.५ ॥
కానీ, సంజయా, యుద్ధంలో దుర్యోధనునికి జరిగినది — ఈ రోజు ఇంటింటా గొప్ప విలాపం వినిపిస్తోంది.
7.85.6
भूयाञ्शब्दानतीत्यान्याञ्शब्दः सैन्धववेश्मनि ।
पौराणिकानां तूर्याणां शङ्खदुन्दुभिघोषवान् ॥ ७.८५.६ ॥
సైంధవ భవనంలో ఇతర శబ్దాలన్నిటినీ మించిన ఒక శబ్దం వినిపిస్తోంది — పురాతన వాద్యాల, శంఖ దుందుభుల ధ్వనితో మార్మోగుతూ.
7.85.7
सूतमागधबन्दीनां नर्तकानां च निःस्वनः ।
सोऽद्य न श्रूयते शब्दः सूत पुत्र यथा पुरा ॥ ७.८५.७ ॥
సూతులు, మాగధులు, బందీలు, నర్తకుల ధ్వని — అది నేడు వినబడటం లేదు, సూతపుత్రా, పూర్వంలా.
7.85.8
शब्दो नानाविधोऽभीष्टमभवद्यत्र मे श्रुतः ।
दीनानामद्य तं शब्दं न शृणोमि समीरितम् ॥ ७.८५.८ ॥
నేను అనేక రకాల ఇష్టమైన ధ్వనులు విన్న చోట, నేడు దీనుల ఆ ధ్వనిని నేను వినడం లేదు.
7.85.9
निवेशने सत्यधृतेः सोमदत्तस्य सञ्जय ।
आसीनोऽहं पुरा तात शब्दमश्रौषमुत्तमम् ॥ ७.८५.९ ॥
సంజయా, సత్యధృతి, సోమదత్తుల నివాసంలో కూర్చుని ఉన్న నేను పూర్వం, తాతా, ఉత్తమ ధ్వనిని విన్నాను.
7.85.10
तदद्य पुण्यहीनोऽहमार्तस्वरनिनादितम् ।
निवेशनं गतोत्साहं विकृतं तात लक्षये ॥ ७.८५.१० ॥
నేడు పుణ్యహీనుడనైన నేను, తాతా, ఆర్త స్వరాలతో మారుమోగుతూ, ఉత్సాహం కోల్పోయి, వికృతమైన ఆ నివాసాన్ని చూస్తున్నాను.
7.85.11
विविंशतेर्दुर्मुखस्य चित्रसेनविकर्णयोः ।
अन्येषां च सुतानां मे न तथा श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.११ ॥
వివింశతి, దుర్ముఖుడు, చిత్రసేనుడు, వికర్ణుల ధ్వని, నా ఇతర కుమారుల ధ్వని కూడా ఆ విధంగా వినబడటం లేదు.
7.85.12
ब्राह्मणआः क्षत्रिया वैश्या यं शिष्याः पर्युपासते ।
द्रोणपुत्रं महेष्वासं पुत्राणां मे परायणम् ॥ ७.८५.१२ ॥
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు శిష్యులుగా ఎవరిని సేవిస్తారో, ఆ మహాధనుర్ధరుడు ద్రోణపుత్రుడు, నా పుత్రులకు ఆశ్రయుడు.
7.85.13
वितण्डालापसंलापैर्द्रुतवादित्रवादितैः ।
गीतैश्च विविधैरिष्टै रमते यो दिवानिशम् ॥ ७.८५.१३ ॥
వాదప్రతివాదాలతో, వేగవంతమైన వాద్యధ్వనులతో, వివిధ ఇష్టమైన గీతాలతో రాత్రింబగళ్లు రమించేవాడు.
7.85.14
उपास्यमानो बहुभिः कुरुपाण्डवसात्वतैः ।
श्लक्ष्णस्तस्य गृहे शब्दो नाद्य द्रौणेर्यथा पुरा ॥ ७.८५.१४ ॥
కురు, పాండవ, సాత్వతులలో అనేకులచే సేవింపబడిన అతని ఇంట, పూర్వంలా ద్రౌణి యొక్క మృదు ధ్వని నేడు వినబడదు.
7.85.15
द्रोणपुत्रं महेष्वासं गायना नर्तकाश्च ये ।
अत्यर्थमुपतिष्ठन्ति तेषां न श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.१५ ॥
మహాధనుర్ధరుడైన ద్రౌణిని అత్యధికంగా సేవించే గాయకులు, నర్తకులు—వారి ధ్వని వినబడదు.
7.85.16
विन्दानुविन्दयोः सायं शिबिरे यो महाध्वनिः ।
श्रूयते सोऽद्य न तथा केकयानां च वेश्मसु ॥ ७.८५.१६ ॥
విందుడు, అనువిందుల శిబిరంలో సాయంత్రం వినబడిన మహాధ్వని నేడు అలా వినబడదు; కేకయుల గృహాలలోనూ కాదు.
7.85.17
नित्यं प्रमुदितानां च तालगीतस्वनो महान् ।
नृत्यतां श्रूयते तात गणानां सोऽद्य न स्वनः ॥ ७.८५.१७ ॥
ప్రియుడా! ఎల్లప్పుడూ ఆనందించే, తాళగీతాలతో నర్తించే సమూహాల మహాధ్వని నేడు వినబడదు.
7.85.18
सप्ततन्तून्वितन्वाना याजका यमुपासते ।
सौमदत्तिं श्रुतनिधिं तेषां न श्रूयते ध्वनिः ॥ ७.८५.१८ ॥
సప్తతంతువుల యజ్ఞాన్ని విస్తరించే యాజకులు ఎవరిని సేవిస్తారో, సోమదత్తుని కుమారుడు, శ్రుతనిధి—వారి ధ్వని వినబడదు.
7.85.19
ज्याघोषो ब्रह्मघोषश्च तोमरासिरथध्वनिः ।
द्रोणस्यासीदविरतो गृहे तं न शृणोम्यहम् ॥ ७.८५.१९ ॥
ద్రోణుని ఇంట్లో ధనుస్సు నారి ధ్వని, బ్రాహ్మణ వేద ఘోష, తోమరములు, ఖడ్గములు, రథ ధ్వనులు ఎడతెగక ఉండేవి; ఇప్పుడు నేను వాటిని వినటం లేదు.
7.85.20
नानादेशसमुत्थानां गीतानां योऽभवत्स्वनः ।
वादित्रनादितानां च सोऽद्य न श्रूयते महान् ॥ ७.८५.२० ॥
అనేక దేశాల నుండి వచ్చిన గాయకుల పాటల గొప్ప ధ్వని, వాద్యాల నినాదాలు ఇప్పుడు వినిపించడం లేదు.
7.85.21
यदाप्रभृत्युपप्लुव्याच्छान्तिमिच्छञ्जनार्दनः ।
आगतः सर्वभूतानामनुकम्पार्थमच्युतः ॥ ७.८५.२१ ॥
ఉపప్లవ్యం నుండి శాంతిని కోరి జనార్దనుడు వచ్చినప్పటినుండి, అచ్యుతుడు సర్వ ప్రాణులపై దయతో వచ్చాడు.
7.85.22
ततोऽहमब्रुवं सूत मन्दं दुर्योधनं तदा ।
वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.८५.२२ ॥
అప్పుడు నేను మెల్లగా దుర్యోధనుని తో అన్నాను—ఓ సూతా, పుత్రా, వాసుదేవుని మార్గంతో పాండవులతో సంధి చేసుకో.
7.85.23
कालप्राप्तमहं मन्ये मा त्वं दुर्योधनातिगाः ।
संशाम्य भ्रातृभिस्तैस्तु क्षत्रियानभिपालय ॥ ७.८५.२३ ॥
ఇది సరైన సమయం అని నేను భావిస్తున్నాను; దుర్యోధనా, నీవు అతిక్రమించకు. ఆ సోదరులతో సంధి చేసుకొని క్షత్రియులను రక్షించు.
7.85.24
शमं चेद्याचमानं त्वं प्रत्याख्यास्यसि केशवम् ।
हितार्थमभिजल्पन्तं न तवास्ति रणे जयः ॥ ७.८५.२४ ॥
శాంతిని యాచిస్తూ, నీ హితం కోసం మాట్లాడుతున్న కేశవుని నీవు తిరస్కరిస్తే, యుద్ధంలో నీకు విజయం లేదు.
7.85.25
प्रत्याचष्ट स दाशार्हमृषभं सर्वधन्विनाम् ।
अनुनेयानि जल्पन्तमनयान्नान्वपद्यत ॥ ७.८५.२५ ॥
సర్వ ధనుర్ధరులలో వృషభం వంటి దాశార్హుడిని (కృష్ణుడిని) అతడు తిరస్కరించాడు; అనునయ వాక్యాలు పలికిన అతనికి, మూర్ఖత్వం వల్ల అతడు లొంగలేదు.
7.85.26
कर्णदुःशासनमतः सौबलस्य च दुर्मतेः ।
प्रत्याख्यातो महाबाहुःकुलान्तकरणेन वै ॥ ७.८५.२६ ॥
అప్పుడు కర్ణుడు, దుశ్శాసనుడు, దుర్మతి అయిన సుబలుని కుమారుడు (శకుని) మాటల ప్రకారం, కులాన్ని నాశనం చేసే మహాబాహు (దుర్యోధనుడు) అతడిని తిరస్కరించాడు.
7.85.27
ततो दुःशासनस्यैव कर्णस्य च मतं द्वयोः ।
अन्ववर्तत मां हित्वा कृष्टः कालेन दुर्मतिः ॥ ७.८५.२७ ॥
అప్పుడు దుశ్శాసనుడు, కర్ణుడు ఇద్దరి అభిప్రాయాన్ని అతడు అనుసరించాడు; నన్ను విడిచిపెట్టి, కాలంచేత లాగబడిన ఆ దుర్మతి అలా చేశాడు.
7.85.28
न ह्यहं युद्धमिच्छामि विदुरो द्रोण एव वा ।
बाह्लीकः सोमदत्तो वा भीष्मो द्रौणायनिस्तथा ॥ ७.८५.२८ ॥
నేను యుద్ధాన్ని కోరను; విదురుడు, ద్రోణుడు, బాహ్లీకుడు, సోమదత్తుడు, భీష్ముడు, ద్రోణి (అశ్వత్థామ) కూడా (యుద్ధాన్ని కోరరు).
7.85.29
शलो भूरिश्रवाश्चैव पुरुमित्रो विविंशतिः ।
जयः कृपो वा धर्मात्मा ये चान्ये मम बान्धवाः ॥ ७.८५.२९ ॥
శల్యుడు, భూరిశ్రవుడు, పురుమిత్రుడు, వివింశతి, జయుడు లేదా ధర్మాత్ముడైన కృపుడు, ఇంకా నా బంధువులైన ఇతరులు కూడా.
7.85.30
एतेषां मतमास्थाय यदि वत्स्यति पुत्रकः ।
एतेभ्यश्च मदूर्ध्वं च अभोक्ष्यद्वसुधामिमाम् ॥ ७.८५.३० ॥
నా కుమారుడు వీరి అభిప్రాయాన్ని అనుసరించి నడిచినట్లయితే, నా తర్వాత కూడా ఈ భూమిని అనుభవించి ఉండేవాడు.
7.85.31
श्लक्ष्णा मधुरसम्भाषा ज्ञातिमध्ये प्रियंवदाः ।
कुलीनाः सम्मताः प्राज्ञाः सुखं जीवन्ति मानवाः। ॥ ७.८५.३१ ॥
మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడుతూ, బంధువుల మధ్య ప్రియంగా మాట్లాడే, కులీనులు, గౌరవనీయులు, జ్ఞానులు అయిన మనుషులు సుఖంగా జీవిస్తారు.
7.85.32
धर्मापेक्षी नरो नित्यं सर्वत्र लभते सुखम् ।
प्रेत्यभावे च कल्याणं प्रसादं प्रतिपद्यते ॥ ७.८५.३२ ॥
ఎల్లప్పుడూ ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకునే మనిషి అన్ని చోట్ల సుఖాన్ని పొందుతాడు; మరణానంతరం కూడా శుభాన్నీ అనుగ్రహాన్నీ పొందుతాడు.
7.85.33
अर्हास्ते पृथिवीं भोक्तुं समर्थाः साधनेऽपि च ।
तेषामपि समुद्रान्ता पितृपैतामही मही ॥ ७.८५.३३ ॥
వారు భూమిని అనుభవించదగినవారు, సాధనలోనూ సమర్థులు; తండ్రులు, తాతల నుంచి వచ్చిన సముద్రాంతమైన ఈ భూమి వారిదే.
7.85.34
न च त्वाऽभिभविष्यन्ति हित्वा धर्मं पृथात्मजाः ।
नियुज्यमानाः स्थास्यन्ति पाण्डवा धर्मवर्त्मनि ॥ ७.८५.३४ ॥
పృథ కుమారులు ధర్మాన్ని విడిచి నిన్ను అధిగమించరు; ఆదేశించబడినప్పుడు పాండవులు ధర్మమార్గంలోనే నిలుస్తారు.
7.85.35
सन्ति मे ज्ञातयस्तात येषां श्रोष्यन्ति पाण्डवाः ।
शल्यस्य सोमदत्तस्य भीष्मस्य च महात्मनः ॥ ७.८५.३५ ॥
తాతా, నాకు ఇంకా బంధువులు ఉన్నారు; పాండవులు వారి మాటను వింటారు — శల్యుడు, సోమదత్తుడు, మహాత్ముడైన భీష్ముడు.
7.85.36
द्रोणस्याथ विकर्णस्य बाह्लीकस्य कृपस्य च ।
अन्येषां चैव वृद्धानां भरतानां महात्मनाम्।
त्वदर्थमब्रवं तात न जहुर्वचनानि ते ॥ ७.८५.३६ ॥
ద్రోణుడు, వికర్ణుడు, బాహ్లీకుడు, కృపుడు, ఇతర వృద్ధులైన మహాత్ములైన భరతులు — వారి మాటను వింటారు. తాతా, నీ కోసమే నేను చెప్పాను; వారు నీ మాటలను విడువలేదు.
7.85.37
कं वा त्वं मन्यसे तेषां यस्त्वां ब्रूयादतोऽन्यथा ।
कृष्णो न धर्मं सञ्जह्यात्सर्वे ते हि तदन्वयाः ॥ ७.८५.३७ ॥
వారిలో ఎవరైనా నీకు దీనికి భిన్నంగా చెబుతారని నీవు ఎవరిని భావిస్తున్నావు? కృష్ణుడు ధర్మాన్ని విడువడు; వారందరూ అదే వంశీయులు.
7.85.38
मयाऽपि चोक्तास्ते वीरा वचनं धर्मसंहितम् ।
नान्यथा प्रकरिष्यन्ति धर्मात्मानो हि पाण्डवाः ॥ ७.८५.३८ ॥
నేను కూడా ఆ వీరులతో ధర్మానుకూలమైన మాటలు చెప్పాను. ధర్మాత్ములైన పాండవులు దానికి విరుద్ధంగా ఏమీ చేయరు.
7.85.39
इत्यहं विलपन्सूत बहुशः पुत्रमुक्तवान् ।
न च मे श्रुतवान्मूढो मन्ये कालस्य पर्ययम् ॥ ७.८५.३९ ॥
ఈ విధంగా విలపిస్తూ, ఓ సూతా, నేను కుమారుడికి పలుమార్లు చెప్పాను; కానీ మూఢుడైన అతడు నా మాట వినలేదు. ఇది కాలం యొక్క విపర్యయం అని నేను భావిస్తున్నాను.
7.85.40
वृकोदरार्जुनौ यत्र वृष्णिवीरश्च सात्यकिः ।
उत्तमौजाश्च पाञ्चाल्यो युधामन्युश्च दुर्जयः ॥ ७.८५.४० ॥
వృకోదరుడు, అర్జునుడు ఉన్న చోట, వృష్ణివీరుడు సాత్యకి, పాంచాల్యుడు ఉత్తమౌజుడు, అజేయుడైన యుధామన్యుడు కూడా ఉన్నారు.
7.85.41
धृष्टद्युम्नश्च दुर्धर्षः शिखण्डी चापराजितः ।
अश्मकाः केकयाश्चैव क्षत्रधर्मा च सौमकिः ॥ ७.८५.४१ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు అజేయుడు; అపరాజితుడైన శిఖండి; అశ్మకులు, కేకయులు; క్షత్రధర్మ, సౌమకి కూడా.
7.85.42
चैद्यश्च चेकितानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ।
द्रौपदेया विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ ७.८५.४२ ॥
చైద్యుడు, చేకితానుడు, కాశి రాజు కుమారుడు అభిభూ; ద్రౌపది కుమారులు, విరాటుడు, మహారథుడు ద్రుపదుడు.
7.85.43
यमौ च पुरुषव्याघ्रौ मन्त्री च मधुसूदनः ।
क एताञ्जातु युध्येत लोकेऽस्मिन्वै जिजीविषुः ॥ ७.८५.४३ ॥
నకుల సహదేవులనే ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు, మంత్రి మధుసూదనుడు — వీరితో ఈ లోకంలో బ్రతకాలనుకునే ఎవరైనా ఎప్పుడైనా యుద్ధం చేస్తారా?
7.85.44
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणान्प्रसहेद्वा परान्मम ।
अन्यो दुर्योधनात्कार्णाच्छकुनेश्चापि सौबलात्।
दुःशासनचतुर्थानां नान्यं पश्यामि पञ्चमम् ॥ ७.८५.४४ ॥
దివ్యాస్త్రాలు ప్రయోగించే నా శత్రువులను ఎదుర్కోగలవాడు దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, శకుని, దుశ్శాసనుడు — ఈ నలుగురి తరువాత ఐదవవాడిగా నాకు ఎవరూ కనిపించడం లేదు.
7.85.45
येषां वचनकृत्स स्याद्विष्वक्सेनो रथे स्थितः ।
सन्नद्धश्चार्जुनो योद्धा तेषां नास्ति पराजयः ॥ ७.८५.४५ ॥
ఎవరికి మాట వినే సారథిగా రథంపై ఉన్న విష్వక్సేనుడు (కృష్ణుడు) ఉంటాడో, ఎవరి యోధుడు సన్నద్ధుడైన అర్జునుడో — వారికి ఓటమి ఉండదు.
7.85.46
तथा मम विलापानां नायं दुर्योधनः स्मरेत् ।
हतौ हि पुरुषव्याघ्रौ भीष्मद्रोणौ त्वमात्थ वै ॥ ७.८५.४६ ॥
ఈ విధంగా నా విలాపాన్ని దుర్యోధనుడు గుర్తుపెట్టుకోడు. నువ్వు చెబుతున్నావు, పురుషవ్యాఘ్రులైన భీష్ముడు, ద్రోణుడు హతులయ్యారని.
7.85.47
तेषां विदुरवाक्यानामुक्तानां दीर्घदर्शनात् ।
दृष्ट्वेमां फलनिर्वृत्तिं मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.८५.४७ ॥
దూరదృష్టితో పలికిన విదురుని ఆ మాటలను స్మరించి, ఈ ఫలిత పరిణామాన్ని చూసి, నా పుత్రులు ఇప్పుడు శోకిస్తున్నారని నేను అనుకుంటున్నాను.
7.85.48
सेनां दृष्ट्वाऽभिभूतां मे शैनेयेनार्जुनेन च ।
शून्यान्दृष्ट्वा रथोपस्थान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.८५.४८ ॥
శైనేయుడు (సాత్యకి), అర్జునుడు నా సేనను అణచివేయడం చూసి, రథాల ఆసనాలు శూన్యంగా ఉండటం చూసి, నా పుత్రులు శోకిస్తున్నారని నేను అనుకుంటున్నాను.
7.85.49
हिमात्यये यथा कक्षं शुष्कं वातेरितो महान् ।
अग्निर्दहेत्तथा सेनां मामिकां स धनञ्जयः ॥ ७.८५.४९ ॥
శిశిరం ముగిసినపుడు గాలితో రేగిన మహా అగ్ని ఎండిన పొదలను దహించినట్లు, ఆ ధనంజయుడు నా సేనను దహిస్తున్నాడు.
7.85.50
आचक्ष्व मम तत्सर्वं कुशलो ह्यसि सञ्जय ।
यदोपयाताः सायाह्ने कृत्वा पार्थस्य किल्बिषं ॥ ७.८५.५० ॥
సంజయా, నీవు నేర్పరివి; సాయంకాలం పార్థునిపై అపరాధం చేసి వారు ఎలా తిరిగి వచ్చారో అదంతా నాకు చెప్పు.
7.85.51
अभिमन्यौ हते तात कथमासीन्मनो हि वः ॥ ७.८५.५१ ॥
తాతా, అభిమన్యుడు చంపబడినప్పుడు మీ మనసు ఎలా ఉండెను?
7.85.52
न जातु तस्य कर्माणि युधि गाण्डीवधन्वनः ।
अपकृत्य महत्तात सोढुं शक्ष्यन्ति मामकाः ॥ ७.८५.५२ ॥
తాతా, యుద్ధంలో గాండీవధారి చేసిన కార్యాలకు మహా అపకారం చేసి, నా వారు దానిని ఎన్నడూ సహించలేరు.
7.85.53
किन्नुः दुर्योधनः कृत्यं कर्णः कृत्यं किमब्रवीत् ।
दुःशासनः सौबलश्च तेषामेवं गते सति ॥ ७.८५.५३ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుడు ఏమి చేసెను? కర్ణుడు ఏమి పలికెను? ఇలా జరిగిన తరువాత దుఃశాసనుడు, సౌబలుడు ఏమన్నారు?
7.85.54
सर्वेषां समवेतानां पुत्राणां मम सञ्जय ।
यद्वृत्तं तात सङ्ग्रामे मन्दस्यापनयैर्भृशम् ॥ ७.८५.५४ ॥
సంజయా, సమావేశమైన నా కుమారులందరికీ యుద్ధంలో ఏమి జరిగిందో — తాతా, ఆ మూర్ఖుని దుష్కార్యాల వల్ల అది ఎంతగానో జరిగింది.
7.85.55
लोभानुगस्य दुर्बुद्धेः क्रोधेन विकृतात्मनः ।
राज्यकामस्य मूढस्य रागोपहतचेतसः।
दुर्नीतं वा सुनीतं वा तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.८५.५५ ॥
లోభాన్ని అనుసరించే, దుర్బుద్ధి గల, కోపంతో వికృతమైన ఆత్మ గల, రాజ్యాన్ని కోరే, మూఢుడైన, రాగంతో హతమైన చిత్తం గల (నా కుమారుని) దుర్నీతి అయినా సునీతి అయినా, అదంతా నాకు చెప్పు, సంజయా.