మహాభారతం · అధ్యాయం 7.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.90.1
तस्मिन्प्रभग्ने सैन्याग्रे वध्यमाने किरीटिना ।
केतु तत्र रणे वीराः प्रत्युदीयुर्धनञ्जयम् ॥ ७.९०.१ ॥
ఆ సైన్యపు అగ్రభాగం విరిగి, కిరీటి (అర్జునుడు) చేత హతమవుతుండగా, ఆ రణంలో వీరులు ధనంజయుని ఎదుర్కోవడానికి ముందుకు ఉరికారు.
7.90.2
आहोस्विच्छकटव्यूहं प्रविष्टा मोघनिश्चयाः ।
द्रोणमाश्रित्य तिष्ठन्ति प्राकारमकुतोभयाः ॥ ७.९०.२ ॥
లేదా శకట వ్యూహంలో ప్రవేశించి, వ్యర్థమైన సంకల్పం కలవారై, ద్రోణుని ఆశ్రయించి, ప్రాకారంలా నిర్భయంగా నిలుస్తున్నారు.
7.90.3
तथाऽर्जुनेन सम्भग्ने तस्मिंस्तव बलेऽनघ ।
हतवीरे हतोत्साहे पलायनकृतक्षणे ॥ ७.९०.३ ॥
ఓ నిర్దోషీ! ఈ విధంగా అర్జునుని చేత నీ ఆ సైన్యం విరిగిపోగా, వీరులు హతులై ఉత్సాహం నశించగా, పారిపోయే సమయం వచ్చింది.
7.90.4
पाकशासनिनाऽभीक्ष्णं वध्यमाने शरोत्तमैः ।
न तत्र कश्चित्सङ्ग्रामे शशाकार्जुनमीक्षितुम् ॥ ७.९०.४ ॥
ఇంద్రపుత్రుడు (అర్జునుడు) ఉత్తమ బాణాలతో నిరంతరం కొట్టబడుతుండగా, ఆ యుద్ధంలో ఎవ్వరూ అర్జునుని వైపు చూడలేకపోయారు.
7.90.5
ततस्तव सुतो राजन्दृष्ट्वा सैन्यं तथागतम् ।
दुःशासनो भृशं क्रुद्धो युद्धायार्जुनमभ्यगात् ॥ ७.९०.५ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా! నీ కుమారుడైన దుశ్శాసనుడు సైన్యం ఆ స్థితిని చూసి తీవ్రంగా కోపించి, యుద్ధం కోసం అర్జునుని వైపు ముందుకు సాగాడు.
7.90.6
सकाञ्चनविचित्रेण कवचेन समावृतः ।
जाम्बूनदशिरस्त्राणः शूरस्तीव्रपराक्रमः ॥ ७.९०.६ ॥
బంగారంతో అలంకరించిన కవచం ధరించినవాడు, జాంబూనద బంగారపు శిరస్త్రాణం కలవాడు, ఆ శూరుడు తీవ్ర పరాక్రమం కలవాడు.
7.90.7
नागानीकेन महता ग्रसन्निव महीमिमाम् ।
दुःशासनो महाराज सव्यसाचिनमावृणोत् ॥ ७.९०.७ ॥
మహారాజా, దుఃశాసనుడు ఈ భూమిని మ్రింగుతున్నట్లు, గొప్ప గజసేనతో సవ్యసాచిని (అర్జునుని) చుట్టుముట్టాడు.
7.90.8
हादेन गजघण्टानां शङ्खानां निनदेन च ।
ज्याक्षेपनिनदैश्चैव विरावेण च दन्तिनाम् ॥ ७.९०.८ ॥
ఏనుగుల గంటల ధ్వనితో, శంఖాల నాదంతో, విల్లు నారి టంకారంతో, ఏనుగుల ఘీంకారంతో (అంతా నిండిపోయింది).
7.90.9
भूर्दिशश्चान्तरिक्षं च शब्देनासीत्समावृतम् ।
युवराजो बलश्लाघी पिङ्गलः प्रियदर्शनः।
स मुहूर्तं प्रतिभयो दारुणः समपद्यत ॥ ७.९०.९ ॥
భూమి, దిశలు, ఆకాశం ఆ శబ్దంతో నిండిపోయాయి. యువరాజు, బలగర్వితుడు, పింగళ వర్ణుడు, ప్రియదర్శనుడు ఒక్క క్షణం భయంకరుడై, దారుణుడై నిలిచాడు.
7.90.10
तान्दृष्ट्वा पततस्तूर्णमङ्कुशैरभिचोदितान् ।
व्यालम्बहस्तान्संरब्धान्सपक्षानिव पर्वतान् ॥ ७.९०.१० ॥
అంకుశాలతో వేగంగా ప్రేరేపించబడి దూకుతున్న వారిని చూశాడు; సర్పాల వంటి తొండాలు కలిగిన, కోపోద్రిక్తమైన ఏనుగులు, రెక్కలున్న పర్వతాల వలె ఉన్నాయి.
7.90.11
सिंहनादेन महता नरसिंहो धनञ्जयः ।
तदाचलघनप्रख्यं पताकाशतसङ्कुलम्।
गजानीकममित्राणामभितो व्यधमच्छरैः ॥ ७.९०.११ ॥
అప్పుడు నరసింహుడైన ధనంజయుడు గొప్ప సింహనాదం చేసి, పర్వతమేఘాల వంటిదీ వందలాది పతాకలతో నిండినదీ అయిన శత్రువుల గజసేనను చుట్టూ బాణాలతో చెదరగొట్టాడు.
7.90.12
महोर्मिणमिवोद्धूतं श्वसनेन महार्णवम् ।
किरीटी तद्गजानीकं प्राविशन्मकरो यथा ॥ ७.९०.१२ ॥
గాలి చేత కదిలించబడిన పెద్ద అలలున్న మహాసముద్రంలా, ఆ గజసేనలోకి కిరీటి (అర్జునుడు) మకరం (సముద్ర జంతువు) ప్రవేశించినట్లు ప్రవేశించాడు.
7.90.13
खमाश्रित इवादित्यः प्रतपन्स युगक्षये ।
ददृशे दिक्षु सर्वासु पार्थः परपुरञ्जनः ॥ ७.९०.१३ ॥
యుగాంతంలో ఆకాశంలో నిలిచి ప్రకాశించే సూర్యునిలా, శత్రునగరాలను నాశనం చేసే పార్థుడు అన్ని దిక్కులలో కనిపించాడు.
7.90.14
खुरशब्देन चाश्वानां नेमिघोषेण तेन च ।
तेन चोत्क्रुष्टशब्देन ज्यानिनादेन तेन च ॥ ७.९०.१४ ॥
గుర్రాల డెక్కల శబ్దంతో, రథచక్రాల ఘోషతో, ఆ బిగ్గరగా అరుపులతో, ఆ విల్లు నారి ధ్వనితో కూడా.
7.90.15
नानावादित्रशब्देन पाञ्चजन्यस्वनेन च ।
देवदत्तस्य घोषेण गाण्डीवनिनदेन च।
मन्दवेगा नरा नागा बभूवुस्ते विचेतसः ॥ ७.९०.१५ ॥
నానా వాద్యాల ధ్వనితో, పాంచజన్య శంఖనాదంతో, దేవదత్తుని ఘోషతో, గాండీవ ధ్వనితో కూడా; మనుషులు, ఏనుగులు మందవేగులై విచేతనులయ్యారు.
7.90.16
शरैराशीविषस्पर्शैर्निर्भिन्नाः सव्यसाचिना ।
ते गजाः समसीदन्त मग्नाः पङ्कार्णवेष्विव ॥ ७.९०.१६ ॥
సవ్యసాచి బాణాలతో, విషసర్పాల స్పర్శలాంటి అవి గుచ్చుకుని, ఆ ఏనుగులు బురద సముద్రాలలో మునిగినట్లు కుప్పకూలాయి.
7.90.17
युगपच्च समाविष्टैः शरैर्गाण्डीवधन्वनः ।
अनेकशतसाहस्रैर्द्रुमा मधुकरैरिव।
पुङ्खावशिष्टैर्बहुभिः शोणितोत्पीडवाहिभिः ॥ ७.९०.१७ ॥
గాండీవధారి ఒక్కసారిగా ప్రవేశించిన వందలవేల బాణాలతో, తేనెటీగలతో చెట్లు కప్పబడినట్లు, పుంఖాలు మాత్రమే మిగిలి రక్తప్రవాహాలను మోస్తున్న అనేక ఏనుగులు.
7.90.18
आरावं परमं कृत्वा वध्यमानाः किरीटिना ।
निपेतुरनिशं भूमौ छिन्नपक्षा इवाद्रयः ॥ ७.९०.१८ ॥
కిరీటిచే వధించబడుతూ, గొప్ప ఆర్తనాదం చేస్తూ, అవి ఎడతెగకుండా రెక్కలు తెగిన పర్వతాల్లా నేలపై పడ్డాయి.
7.90.19
अपरे दन्तवेष्टेषु कुम्भेषु च कटेषु च ।
शरैः समर्पिता नागाः क्रौञ्चवद्व्यनदन्मुहुः ॥ ७.९०.१९ ॥
ఇతర ఏనుగులు, దంతాల తొడుగులు, కుంభస్థలాలు, కణతల మీద బాణాలతో గుచ్చబడి, క్రౌంచ పక్షుల వలె మళ్లీ మళ్లీ అరిచాయి.
7.90.20
गजस्कन्धगतानां च पुरुषाणां किरीटिना ।
छिद्यन्ते चोत्तमाङ्गानि भुल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.९०.२० ॥
ఏనుగు భుజాలపై కూర్చున్న పురుషుల తలలు కిరీటి (అర్జునుడు) వంగిన కణుపుల భల్ల బాణాలతో నరకబడ్డాయి.
7.90.21
सकुण्डलानां पततां शिरसां धरणीतले ।
पद्मानामिव सङ्घातैः पार्थश्चक्रे निवेदनम् ॥ ७.९०.२१ ॥
కుండలాలతో నేలపై పడుతున్న తలల రాశులతో, పద్మాల రాశుల వలె, పార్థుడు (అర్జునుడు) ఒక నివేదన చేసినట్లు చేశాడు.
7.90.22
यन्त्रबद्धा विकवचा व्रणार्ता रुधिरोक्षिताः ।
भ्रमत्सु युधि नागेषु मनुष्या विललम्बिरे ॥ ७.९०.२२ ॥
యుద్ధంలో ఏనుగులు తిరుగుతుండగా, యంత్రాలకు కట్టబడి, కవచం లేక, గాయపడి, రక్తంతో తడిసిన మనుషులు వేలాడారు.
7.90.23
केचिदेकेन बाणेन सुयुक्तेन सुपत्रिणा ।
द्वौ त्रयश्च विनिर्भिन्ना निपेतुर्धरणीतले ॥ ७.९०.२३ ॥
కొందరు ఒకే బాగా అమర్చిన, మంచి రెక్కలున్న బాణంతో, మరికొందరు ఇద్దరు మూడు మంది ఒకేసారి గుచ్చబడి నేలపై పడిపోయారు.
7.90.24
अपरे मदसंरब्धा मातङ्गाः पर्वतोपमाः ।
सारोहा न्यपतन्भूमौ द्रुमवन्त इवाचलाः ॥ ७.९०.२४ ॥
మదంతో ఆగ్రహించిన ఇతర ఏనుగులు, పర్వతాల వంటివి, అంబారీలతో సహా నేలపై పడ్డాయి, వృక్షాలు గల పర్వతాలు కూలినట్లు.
7.90.25
मौर्वी ध्वजं धनुश्चैव युगमीषां तथैव च ।
रथिनां कुट्टयामास भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.९०.२५ ॥
వింటినారి, ధ్వజం, విల్లు, కాడ, ఈష, అలాగే రథికుల (రథభాగాలను) వంగిన కీళ్ల భల్లాలతో అతడు ముక్కలు చేశాడు.
7.90.26
न सन्दधन्न चाकर्षन्न विमुञ्चन्न चोद्वहन् ।
मण्डलेनैव धनुषा नृत्यन्पार्थः स्म दृश्यते ॥ ७.९०.२६ ॥
బాణాన్ని సంధించక, లాగక, విడువక, ఎత్తక — కేవలం వృత్తాకారంగా విల్లును తిప్పుతూ నాట్యమాడుతున్నట్లు పార్థుడు కనిపించాడు.
7.90.27
अतिविद्धाश्च नाराचैर्वमन्तो रुधिरं मुखैः ।
मुहूर्तान्न्यपतन्नन्ये वारणा वसुधातले ॥ ७.९०.२७ ॥
నారాచాలతో బాగా గుచ్చుకుని, నోటి నుండి రక్తం కక్కుతూ ఇతర ఏనుగులు క్షణంలో భూమిపై పడిపోయాయి.
7.90.28
उत्थितान्यगणेयानि कबन्धानि समन्ततः ।
अदृश्यन्त महाराज तस्मिन्परमसङ्कुले ॥ ७.९०.२८ ॥
మహారాజా, ఆ అత్యంత సంకుల యుద్ధంలో చుట్టూ లెక్కలేని మొండెములు లేచినట్లు కనిపించాయి.
7.90.29
सचापाः साङ्गुलित्राणाः सखङ्गाः साङ्गदा रणे ।
अदृश्यन्त भुजाश्छिन्ना हेमाभरणभूषिताः ॥ ७.९०.२९ ॥
విల్లు, వేలి కవచం, ఖడ్గం, బాహువలయాలతో కూడిన, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన తెగిపడిన భుజాలు రణంలో కనిపించాయి.
7.90.30
सूपस्करैरधिष्ठानैरीषादण्डकबन्धुरैः ।
चक्रैर्विमथितैरक्षैर्भग्नैश्च बहुधा युगैः ॥ ७.९०.३० ॥
అలంకరించిన చట్రాలు, పీఠాలు, ఈష-దండాలు, వంగిన దండములతో, నలిగిన చక్రాలు, ఇరుసులు, అనేక రకాలుగా విరిగిన కాడలతో (రథాలు) పడి ఉన్నాయి.
7.90.31
चर्मचापधरैश्चैव व्यवकीर्णैस्ततस्ततः ।
स्रग्भिराभरणैर्वस्त्रैः पतितैश्च महाध्वजैः ॥ ७.९०.३१ ॥
డాలు, విల్లు ధరించిన యోధులు ఇక్కడా అక్కడా చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్నారు; దండలు, ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, కూలిన మహాధ్వజాలతో (భూమి నిండి ఉంది).
7.90.32
निहतैर्वारणैरश्वैः क्षत्रियैश्च निपातितैः ।
अदृश्यत मही तत्र दारुणप्रतिदर्शना ॥ ७.९०.३२ ॥
చంపబడిన ఏనుగులు, గుర్రాలు, కూలిన క్షత్రియులతో అక్కడ భూమి భయంకర రూపంలో కనిపించింది.
7.90.33
एवं दुःशासनबलं वध्यमानं किरीटिना ।
सम्प्राद्रवन्महाराज व्यथितं सहनायकम् ॥ ७.९०.३३ ॥
ఈ విధంగా కిరీటి (అర్జునుడు) చేత చంపబడుతున్న దుఃశాసనుని సేన, ఓ మహారాజా, బాధపడి తన నాయకులతో కలిసి నలుదిక్కులకు పారిపోయింది.
7.90.34
एवं बले द्रुते याते राजपुत्रं महारथम् ।
विव्याध दशभिर्बाणैस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.९०.३४ ॥
ఈ విధంగా సేన పారిపోగా, అతడు మహారథుడైన రాజపుత్రుని పది బాణాలతో గుచ్చి, 'ఆగు, ఆగు!' అని అన్నాడు.
7.90.35
जीवितेन कथं गन्ता दुरुक्तं यावदद्य ते ।
तद्वाक्यसदृशं कर्म कुरु त्वं यदि मन्यसे ॥ ७.९०.३५ ॥
'నీవు ఇప్పటివరకు పలికిన కఠినమైన మాటలతో ఇప్పుడు ప్రాణంతో ఎలా వెళ్తావు? నీవు భావిస్తే, ఆ మాటలకు తగిన పని చేయి.'
7.90.36
एवमुक्त्वा ततो राजा पार्थः पार्थिवमर्दनः ।
भृशं क्रुद्धो महाराज अविध्यत्तनयं तव ॥ ७.९०.३६ ॥
ఈ విధంగా పలికి, రాజులను అణచే పార్థుడు (అర్జునుడు), ఓ మహారాజా, అత్యంత కోపంతో నీ కుమారుని గుచ్చాడు.
7.90.37
ततो दुःशासनस्त्रस्तः सहानीकः शरार्दितः ।
द्रोणं त्रातारमाकाङ्क्षञ्शकटव्यूहमभ्यगात् ॥ ७.९०.३७ ॥
అప్పుడు దుఃశాసనుడు భయపడి, సేనతో కూడి, బాణాలచే పీడితుడై, రక్షకుడైన ద్రోణుని కోరి, శకటవ్యూహం వైపు వెళ్ళాడు.