มหาภารตะ · อัธยายะ 7.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.91.1
दुःशसनबलं हत्वा सव्यसाची महारथः ।
सिन्धुराजं परीप्सन्वै द्रोणानीकमुपाद्रवत् ॥ ७.९१.१ ॥
อรชุนผู้ยอดนักรบ ผู้ชำนาญธนูทั้งสองมือ สังหารกองทัพของทุศศาสนจนสิ้น แล้วพุ่งเข้าสู่กองทัพของโทรณะ ปรารถนาจะคุ้มครองพระราชาแห่งสินธุ
7.91.2
स तु द्रोणं समासाद्य व्यूहस्य प्रमुखे स्थितम् ।
कृताञ्जलिरिदं वाक्यं कृष्णस्यानुमतेऽब्रवीत् ॥ ७.९१.२ ॥
อรชุนเข้าไปหาโทรณะผู้ยืนอยู่ที่แนวหน้าของกระบวนทัพ แล้วพนมมือกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ด้วยความยินยอมของพระกฤษณะ
7.91.3
शिवेन ध्याहि मां ब्रह्मन्स्वस्ति चैव वदस्व मे ।
भवत्प्रसादादिच्छामि प्रवेष्टं दुर्भिदां चमूम् ॥ ७.९१.३ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ขอโปรดอวยพรข้าด้วยพระพรของพระศิวะ และกล่าวคำมงคลแก่ข้าเถิด ด้วยพระกรุณาของท่าน ข้าปรารถนาจะเข้าไปในกองทัพที่ฝ่าได้ยากนี้
7.91.4
भवान्पितृसमो मह्यं धर्मराजसमोऽपि च ।
धौम्यकृष्णसमश्चैव सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ७.९१.४ ॥
ท่านเป็นดั่งบิดาของข้า และเป็นดั่งพระธรรมราชด้วย ทั้งเป็นดั่งธเมียะและพระกฤษณะ ข้าพูดความจริงนี้แก่ท่าน
7.91.5
अश्वत्थामा यथा तात रक्षणीयस्त्वयाऽनघ ।
तथाऽहमपि ते रक्ष्यः सदैव द्विजसत्तम ॥ ७.९१.५ ॥
ข้าแต่ลูกผู้ไร้มลทิน เช่นเดียวกับที่ท่านต้องคุ้มครองอัศวัตถามา ข้าก็ควรได้รับการคุ้มครองจากท่านเสมอไป ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ
7.91.6
तव प्रसादादिच्छेयं सिन्धुराजानमाहवे ।
निहन्तुं द्विपदां श्रेष्ठ प्रतिज्ञां रक्ष मे प्रभो ॥ ७.९१.६ ॥
ด้วยพระกรุณาของท่าน ข้าปรารถนาจะสังหารพระราชาแห่งสินธุในสมรภูมิ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ข้าแต่องค์ผู้เป็นเจ้า โปรดรักษาคำปฏิญาณของข้าด้วย
7.91.7
एवमुक्तस्तदाऽऽचार्यः प्रत्युवाच स्मयन्निव ।
मामजित्वा न बीभत्सो शक्यो जेतुं जयद्रथः ॥ ७.९१.७ ॥
เมื่อได้ฟังดังนั้น โทรณะอาจารย์จึงตอบด้วยรอยยิ้มว่า "หากยังไม่ชนะข้าเสียก่อน ท่านภีพัตสุ (อรชุน) ย่อมไม่อาจชนะชัยทรัถได้"
7.91.8
एतावदुक्त्वा तं द्रोणः शरव्रातैरवाकिरत् ।
सरथाश्वध्वजं तीक्ष्णैः प्रहसन्वै ससारथिम् ॥ ७.९१.८ ॥
เมื่อกล่าวเพียงเท่านี้แล้ว โทรณะก็หัวเราะ และระดมลูกศรคมกล้าเป็นกลุ่มใหญ่ใส่อรชุน ปกคลุมทั้งรถ ม้า ธง และนายสารถี
7.91.9
ततोऽर्जुनः शरव्रातान्द्रोणस्यावार्य सायकैः ।
द्रोणमभ्यर्दयद्बाणैर्घोररूपैर्हत्तरैः ॥ ७.९१.९ ॥
ครั้นแล้ว อรชุนก็ใช้ลูกศรของตนสกัดกลุ่มลูกศรของโทรณะไว้ แล้วโจมตีโทรณะด้วยลูกศรรูปร่างน่ากลัวที่ทะลวงได้ลึก
7.91.10
विव्याध च रणे द्रोणमनुमान्य विशाम्पते ।
क्षत्रधर्मं समास्थाय नवभिः सायकैः पुनः ॥ ७.९१.१० ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ อรชุนได้ถวายความเคารพโทรณะในสมรภูมิ แล้วถือธรรมของกษัตริย์นักรบ ยิงโทรณะอีกด้วยลูกศรเก้าดอก
7.91.11
तस्येषूनिषुभिश्छित्त्वा द्रोणो विव्याध तावुभौ ।
विषाग्निज्वलितप्रख्यैरिषुभिः कृष्णपाण्डवौ ॥ ७.९१.११ ॥
โทรณะตัดลูกศรของอรชุนด้วยลูกศรของตน แล้วยิงทั้งสองพระองค์ คือพระกฤษณะและปาณฑพ ด้วยลูกศรที่ลุกโชนดั่งพิษและไฟ
7.91.12
इयेप पाण्डवस्तस्य बाणैश्छेत्तुं शरासनम् ।
तस्य चिन्तयतस्त्वेव फल्गुनस्य महात्मनः ॥ ७.९१.१२ ॥
ปาณฑพพยายามจะตัดคันธนูของโทรณะด้วยลูกศรของตน ขณะที่พระฟัลคุนะ (อรชุน) ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่กำลังครุ่นคิดถึงเรื่องนี้อยู่
7.91.13
द्रोणः शरैरसम्भ्रान्तो ज्यां चिच्छेदाशु वीर्यवान् ।
विव्याध च हयानस्य ध्वजं सारथिमेव च ॥ ७.९१.१३ ॥
โทรณะผู้ไม่หวั่นไหว ผู้มีพลังยิ่งใหญ่ ใช้ลูกศรตัดสายธนูของอรชุนอย่างรวดเร็ว และยิงม้า ธง และนายสารถีของอรชุนด้วย
7.91.14
अर्जुनं च शरैर्वीरः स्मयमानोऽभ्यवाकिरत् ।
एतस्मिन्नन्तरे पार्थः सज्यं कृत्वा महद्धनुः ॥ ७.९१.१४ ॥
วีรบุรุษโทรณะยิ้มแล้วระดมลูกศรใส่อรชุน ในระหว่างนั้น ปารถะก็ขึงคันธนูอันยิ่งใหญ่ของตน
7.91.15
विशेषयिष्यन्नाचार्यं सर्वास्त्रविदुषां वरः ।
मुमोच षट्शतान्बाणान्गृहीत्वैकमिव द्रुतम् ॥ ७.९१.१५ ॥
อรชุนผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ชำนาญอาวุธทั้งปวง ปรารถนาจะแสดงความเหนือกว่าอาจารย์ จึงยิงลูกศรหกร้อยดอกอย่างรวดเร็ว ราวกับหยิบเพียงดอกเดียวขึ้นมา
7.91.16
पुनः सप्तशतानन्यान्सहस्रं चानिवर्तिनः ।
चिक्षेपायुतशश्चान्यांस्तेऽघ्नन्द्रोणस्य तां चमूम् ॥ ७.९१.१६ ॥
อรชุนยิงลูกศรอีกเจ็ดร้อยดอก และอีกหนึ่งพันดอกที่ไม่ถอยกลับ และยังยิงอีกนับหมื่น ลูกศรเหล่านั้นถูกกองทัพของโทรณะ
7.91.17
तैः सम्यगस्तैर्बलिना कृतिना चित्रयोधिना ।
मनुष्यवाजिमातङ्गा विद्धाः पेतुर्गतासवः ॥ ७.९१.१७ ॥
ถูกลูกศรที่ยิงได้แม่นยำของนักรบผู้เข้มแข็ง ชำนาญ และงดงามน่าอัศจรรย์นั้นทะลวง มนุษย์ ม้า และช้างก็ล้มลงโดยไร้ลมหายใจ
7.91.18
विसूताश्वध्वजाः पेतुः सञ्छिन्नायुधजीविताः ।
रथिनो रथमुख्येभ्यः सहसा शरपीडिताः ॥ ७.९१.१८ ॥
รถรบหักโค่น ม้าและธงถูกฉีกขาด อาวุธและชีวิตถูกตัดขาด นักรบบนรถถูกลูกศรทรมาน ล้มลงจากรถศึกชั้นเลิศอย่างฉับพลัน
7.91.19
चूर्णिताक्षिप्तदग्धानां वज्रानिलहुताशनैः ।
तुल्यरूपा गजाः पेतुर्गिर्यग्राम्बुदवेश्मनाम् ॥ ७.९१.१९ ॥
ช้างทั้งหลายถูกบดขยี้ ถูกเหวี่ยงลง และถูกเผาด้วยสายฟ้า ลม และไฟ ล้มลงมีรูปร่างเหมือนกัน ดั่งยอดเขา หรือปราสาทแห่งเมฆ
7.91.20
पेतुरश्वसहस्राणि प्रहतान्यर्जुनेषुभिः ।
हंसा हिमवतः पृष्ठे वारिविप्रहता इव ॥ ७.९१.२० ॥
ม้านับพันถูกลูกศรของอรชุนทิ่มแทงจนล้มลง ดั่งหงส์บนหลังเขาหิมาลัยที่ถูกหยดน้ำกระทบจนตก
7.91.21
रथाश्वद्विपपत्त्योघाः सलिलौघा इवाद्भुताः ।
युगान्तादित्यरश्म्याभैः पाण्डवास्त्रशरैर्हताः ॥ ७.९१.२१ ॥
กองทัพรถ ม้า ช้าง และทหารราบ งดงามน่าอัศจรรย์ดุจกระแสน้ำนับไม่ถ้วน ถูกลูกศรของปาณฑพซึ่งสว่างดุจรัศมีดวงอาทิตย์ในวาระสิ้นยุคทำลายล้างลง
7.91.22
तं पाण्डवादित्यशरांशुजालं ।
कुरुप्रवीरान्युधि निष्टपन्तम्।
स द्रोणमेघः शरवृष्टिवेगैः ।
प्राच्छादयन्मेघ इवार्करश्मीन् ॥ ७.९१.२२ ॥
กลุ่มรัศมีแห่งลูกศรดวงอาทิตย์ของปาณฑพ ซึ่งกำลังแผดเผาวีรบุรุษแห่งกุรุในการรบ ถูกโทณะผู้เป็นดุจเมฆปกคลุมด้วยความรุนแรงแห่งห่าฝนลูกศรของตน เหมือนเมฆบดบังรัศมีของดวงอาทิตย์
7.91.23
अथात्यर्थं विसृष्टेन द्विषतामसुभोजिना ।
आजघ्ने वक्षसि द्रोणो नाराचेन धनञ्जयम् ॥ ७.९१.२३ ॥
ครั้นนั้น โทณะยิงลูกศรเหล็กที่ดูดชีวิตศัตรูอย่างรุนแรงยิ่ง ถูกธนัญชัยที่หน้าอก
7.91.24
स विह्वलितसर्वाङ्गः क्षितिकम्पे यथाऽचलः ।
धैर्यमालम्ब्य बीभत्सुर्द्रोणं विव्याध पत्रिभिः ॥ ७.९१.२४ ॥
ร่างกายทั้งสิ้นของเขาสั่นสะท้าน เหมือนภูเขาในแผ่นดินไหว แต่พีภัตสุ ยึดมั่นความมั่นคง จึงยิงโทณะด้วยลูกศรมีขนนก
7.91.25
द्रोणस्तु पञ्चभिर्बाणैर्वासुदेवमताडयत् ।
अर्जुनं च त्रिसप्तत्या ध्वजं चास्य त्रिभिः शरैः ॥ ७.९१.२५ ॥
ส่วนโทณะยิงวาสุเทพด้วยลูกศรห้าดอก ยิงอรชุนด้วยเจ็ดสิบสามดอก และยิงธงของเขาด้วยลูกศรสามดอก
7.91.26
विशेषयिष्यञ्शिष्यं च द्रोणो राजन्पराक्रमी ।
अदृश्यमर्जुनं चक्रे निमेषाच्छरवृष्टिभिः ॥ ७.९१.२६ ॥
ข้าแต่พระราชา โทณะผู้ทรงพลัง ประสงค์จะแสดงให้เห็นศิษย์ของตนโดดเด่น จึงทำให้อรชุนหายไปจากสายตาในพริบตาด้วยห่าฝนลูกศร
7.91.27
प्रसक्तान्पततोऽद्राक्ष्म भारद्वाजस्य सायकान् ।
मण्डलीकृतमेवास्य धनुश्चादृश्यताद्भुतम् ॥ ७.९१.२७ ॥
เราเห็นลูกศรของภารทวาชะ (โทณะ) พุ่งลงมาไม่หยุดยั้ง และคันธนูของเขาที่โก่งเป็นวงกลม ปรากฏอยู่อย่างน่าอัศจรรย์
7.91.28
तेऽभ्ययुः समरे राजन्वासुदेवधनञ्जयौ ।
द्रोणसृष्टाः सुबहवः कङ्कपत्रपरिच्छदाः ॥ ७.९१.२८ ॥
ข้าแต่พระราชา ลูกศรจำนวนมากที่ติดขนนกกังกะ ซึ่งโทณะยิงออกไป ได้พุ่งเข้าใส่วาสุเทพและธนัญชัยในการรบ
7.91.29
तत्राद्भुतमपश्याम शिलानामिव सर्पणम् ।
यद्द्रोणं तरसा पार्थो वृद्धं बालोऽपि नातरत् ॥ ७.९१.२९ ॥
ที่นั่นเราได้เห็นความอัศจรรย์อย่างหนึ่ง คือเหมือนหินที่ลอยไปได้ ปารถะแม้เป็นหนุ่ม ก็ไม่อาจฝ่าโทณะผู้เฒ่าไปได้ด้วยกำลัง
7.91.30
चिन्तयामास वार्ष्णेयो दृष्ट्वा द्रोणस्य विक्रमम् ।
नातिवर्तिष्यते ह्योनं वेलामिव महार्णवः ॥ ७.९१.३० ॥
เมื่อเห็นความกล้าหาญของโทรณะ วารษเณยะ (พระกฤษณะ) ได้คิดว่า เหมือนมหาสมุทรที่ไม่ล้นข้ามชายฝั่ง ท่านก็จะไม่ก้าวข้ามเขาไปได้เช่นกัน
7.91.31
ततः पार्थं समुद्विग्नं लक्ष्य चिन्तयतेऽच्युतः ।
द्रोणस्य चापि विक्रान्तं दृष्ट्वा मधुनिषूदनः।
इत्यब्रवीद्वासुदेवो धनञ्जयमुदारधीः ॥ ७.९१.३१ ॥
ครั้นนั้น อัจยุตะเห็นปารถะกระวนกระวายใจ และเห็นความกล้าหาญของโทณะด้วย จึงตริตรอง ผู้มีปัญญาอันประเสริฐ วาสุเทพ มธุสูทนะ ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ธนัญชัย
7.91.32
पार्थपार्थ महाबाहो न नः कालात्ययो भवेत् ।
द्रोणमुत्सृज्य गच्छामो ब्राह्मणोऽसौ गतक्लमः ॥ ७.९१.३२ ॥
ข้าแต่ปารถะ ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง อย่าให้เวลาของเราสูญเสียไปเลย ให้เราละโทณะแล้วไปเถิด พราหมณ์ผู้นั้นหมดความอ่อนล้าแล้ว
7.91.33
पार्थश्चाप्यब्रवीत्कृष्णं यथेष्टमिति केशवम् ॥ ७.९१.३३ ॥
ปารถะก็กล่าวแก่กฤษณะ ผู้เป็นเกศวะ ว่า "ตามที่พระองค์ประสงค์"
7.91.34
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा द्रोणं प्रायान्महाभुजम् ।
परिवृत्तश्च बीभत्सुरगच्छद्विसृजञ्शरान् ॥ ७.९१.३४ ॥
ครั้นนั้น ผู้มีแขนทรงพลังนั้นเดินเวียนขวารอบโทณะแล้วจากไป พีภัตสุหันกลับไป ยิงลูกศรไปพลางเดินจากไป
7.91.35
ततोऽब्रवीत्स्वयं द्रोणः क्वेदं पाण्डव गम्यते ।
ननु नाम रणे शत्रुमजित्वा न निवर्तसे ॥ ७.९१.३५ ॥
ครั้นนั้น โทณะเองกล่าวว่า "ข้าแต่บุตรของปาณฑุ เจ้าจะไปไหน เจ้าไม่หันกลับจากการรบโดยยังไม่ได้ชนะศัตรูดอกหรือ"
7.91.36
गुरुर्भवान्न मे शत्रुः शिष्यः पुत्रसमोऽस्मि ते ।
न चास्ति स पुमाँल्लोके यस्त्वां युधि पराजयेत् ॥ ७.९१.३६ ॥
ท่านเป็นครูของข้า มิใช่ศัตรู ข้าเป็นศิษย์ของท่าน เป็นดุจบุตรของท่าน ไม่มีบุรุษใดในโลกที่จะเอาชนะท่านในการรบได้
7.91.37
एवं ब्रुवाणो बीभत्सुर्जयद्रथवधोत्सुकः ।
त्वरायुक्तो महाबाहुस्त्वत्सैन्यं समुपाद्रवत् ॥ ७.९१.३७ ॥
พีภัตสุ ซึ่งกล่าวดังนี้ ปรารถนาจะสังหารชัยทรถอย่างแรงกล้า ผู้มีแขนทรงพลังนั้นด้วยความเร่งรีบ ก็รุกเข้าใส่กองทัพของท่าน
7.91.38
तं चक्ररक्षौ पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमौजसौ ।
अन्वयातां महात्मानौ विशन्तं तावकं बलम् ॥ ७.९१.३८ ॥
ปาญจาลีทั้งสองผู้ยิ่งใหญ่ คือยุธามันยุและอุตตมเอาชะ ผู้เป็นผู้คุ้มครองล้อรถของเขา ได้ติดตามเขาไปเมื่อเขาเข้าไปในกองทัพของท่าน
7.91.39
ततो जयो महाराज कृतवर्मा च सात्वतः ।
काम्भोजश्च श्रुतायुश्च धनञ्जयमवारयन् ॥ ७.९१.३९ ॥
ครั้นนั้น ข้าแต่พระมหาราชา ชัยะ กฤตวรมา สาตวตะ กัมโพชะ และศรุตายุส ได้ขัดขวางธนัญชัย
7.91.40
तेषां दशसहस्राणि रथानामनुयायिनाम् ।
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः ॥ ७.९१.४० ॥
ในจำนวนนั้น มีรถที่ติดตามเป็นหมื่น ได้แก่ อภีษาหะ ศูรเสนะ ศิบิ และวสาติ
7.91.41
मावेल्लका ललित्थाश्च केकया मद्रकास्तथा ।
नारायणाश्च गोपालाः काम्भोजानां च ये गणाः ॥ ७.९१.४१ ॥
มาเวลลกะ ลลิตถะ เกกยะ มัทรกะ นารายณะ โคปาละ และกองทหารของกัมโพชะ
7.91.42
कर्णेन विजिताः पूर्वं सङ्ग्रामे शूरसम्मताः ।
भारद्वाजं पुरस्कृत्य हृष्टात्मानोऽर्जुनं प्रति ॥ ७.९१.४२ ॥
เคยถูกกรรณะเอาชนะในการรบมาก่อน และเป็นที่ยกย่องว่าเป็นวีรบุรุษ พวกเขาตั้งภารทวาชะ (โทรณะ) เป็นผู้นำหน้า แล้วด้วยจิตใจฮึกเหิมก็เผชิญหน้ากับอรชุน
7.91.43
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं क्रुद्धं मृत्युमिवान्तकम् ।
त्यजन्तं तुमुले प्राणान्सन्नद्धं चित्रयोधिनम् ॥ ७.९१.४३ ॥
อรชุนถูกความโศกเศร้าเพราะการสูญเสียบุตรเผาไหม้ โกรธดุจพระมฤตยูผู้ปลิดชีวิต พร้อมจะสละชีวิตในการรบอันดุเดือด สวมเกราะพร้อมรบ เป็นนักรบผู้น่าอัศจรรย์
7.91.44
गाहमानमनीकानि मातङ्गमिव यूथपम् ।
महेष्वासं पराक्रान्तं नरव्याघ्रमवारयन् ॥ ७.९१.४४ ॥
อรชุนพุ่งเข้าไปในกองทัพดุจจ่าฝูงช้างที่ฝ่าเข้าไปในฝูงของตน เป็นนักยิงธนูผู้ยิ่งใหญ่และกล้าหาญ เป็นพยัคฆ์ในหมู่มนุษย์ พวกเขาจึงเข้าขัดขวางไว้
7.91.45
ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
अन्योन्यं वै प्रार्थयतां योधानामर्जुनस्य च ॥ ७.९१.४५ ॥
จากนั้นการรบอันดุเดือดและชวนขนลุกก็เริ่มขึ้น นักรบต่างปรารถนาจะปราบกันและกัน ทั้งนักรบเหล่านั้นและอรชุนต่างก็ปรารถนาจะเอาชนะอีกฝ่าย
7.91.46
जयद्रथवधप्रेप्सुमायान्तं पुरुषर्षभम् ।
न्यवारयन्त सहिताः क्रिया व्याधिमिवोत्थितं ॥ ७.९१.४६ ॥
อรชุนผู้เป็นวัวในหมู่มนุษย์ กำลังมุ่งมาด้วยความปรารถนาจะสังหารชัยทรถ พวกเขาทั้งหมดร่วมกันขัดขวางไว้ ดุจการรักษาที่ระงับโรคซึ่งบังเกิดขึ้นแล้ว