મહાભારત · અધ્યાય 7.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.92.1
सन्निरुद्धस्तु तैः पार्थो महाबलपराक्रमः ।
द्रुतं समनुयातश्च द्रोणेन रथिनां वरः ॥ ७.९२.१ ॥
પરંતુ તેમના વડે ઘેરાયેલા, મહાબળ અને પરાક્રમવાળા પાર્થનો, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણે તરત પીછો કર્યો.
7.92.2
किरन्निषुगणांस्तीक्ष्णान्स रश्मीनिव भास्करः ।
तापयामास तत्सैन्यं देहं व्याधिगणो यथा ॥ ७.९२.२ ॥
તીક્ષ્ણ બાણોના સમૂહો વેરતો તે, સૂર્ય જેમ પોતાનાં કિરણોથી તપાવે તેમ, રોગોનો સમૂહ જેમ દેહને તપાવે તેમ, તે સેનાને તપાવવા લાગ્યો.
7.92.3
अश्वो विद्धो रथश्छिन्नः सारोहः पातितो गजः ।
छत्राणि चापविद्धानि रथाश्चक्रैर्विना कृताः ॥ ७.९२.३ ॥
ઘોડા વીંધાયા, રથ તૂટ્યા, સવાર સહિત હાથી પાડી દેવાયા, છત્રો ધનુષ્યથી વીંધાઈ, અને રથ પૈડાં વિના કરી દેવાયા.
7.92.4
विद्रुतानि च सैन्यानि शरार्तानि समन्ततः ।
इत्यासीत्तुमुलं युद्धं न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ७.९२.४ ॥
બાણોથી પીડિત સેનાઓ ચારેય દિશામાં ભાગી ગઈ. એ રીતે ભયંકર યુદ્ધ થયું; કશું ઓળખી શકાતું ન હતું.
7.92.5
तेषां संयच्छतां सङ्ख्ये परस्परमजिह्मगैः ।
अर्जुनो ध्वजिनीं राजन्नभीक्ष्णं समकम्पयत् ॥ ७.९२.५ ॥
હે રાજન્, યુદ્ધમાં તેઓ પરસ્પર સીધા જતા બાણોથી રોકતા હતા ત્યારે પણ અર્જુને તે સેનાને વારંવાર કંપાવી દીધી.
7.92.6
सत्यां चिकीर्षमाणस्तु प्रतिज्ञां सत्यसङ्गरः ।
अभ्यद्रवद्रथश्रेष्ठं शोणाश्वं श्वेतवाहनः ॥ ७.९२.६ ॥
પોતાની પ્રતિજ્ઞાને સત્ય કરવા ઇચ્છતા, સત્યસંકલ્પ શ્વેતવાહન લાલ ઘોડાવાળા શ્રેષ્ઠ રથ તરફ ધસી ગયા.
7.92.7
तं द्रोणः पञ्चविंशत्या मर्मभिद्भिरजिह्मगैः ।
अन्तेवासिनमाचार्यो महेष्वासं समार्पयत् ॥ ७.९२.७ ॥
આચાર્ય દ્રોણે મર્મસ્થાનોને વીંધતા, સીધા જતા પચ્ચીસ બાણોથી એ મહાધનુર્ધર શિષ્ય પર પ્રહાર કર્યો.
7.92.8
तं तूर्णमिव बीभत्सुः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
अभ्यधावदिषूनस्यन्निषुवेगविघातकान् ॥ ७.९२.८ ॥
સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ બીભત્સુ (અર્જુન) ઝડપથી તેની તરફ દોડ્યા, બાણોના વેગને રોકનારા બાણો છોડતા.
7.92.9
तस्याशु क्षिपतो भल्लान्भल्लैः सन्नतपर्वभिः ।
प्रत्यविध्यदमेयात्मा ब्रह्मास्त्रं समुदीरयन् ॥ ७.९२.९ ॥
તેણે ઝડપથી ભલ્લ બાણો છોડ્યા ત્યારે, અમેય આત્મા (અર્જુન) બ્રહ્માસ્ત્રનું આવાહન કરતા, વળેલા ગાંઠવાળા ભલ્લ બાણોથી તેને વીંધી નાખ્યો.
7.92.10
तदद्भुतमपश्याम द्रोणस्याचार्यकं युधि ।
यतमानो युवा नैनं प्रत्यविध्यद्यदर्जुनः ॥ ७.९२.१० ॥
યુદ્ધમાં દ્રોણનું એ આચાર્યકૌશલ્ય અમે અદ્ભુત જોયું; તેમની સામે પ્રયત્નશીલ યુવાન અર્જુને તેમને પ્રતિપ્રહાર કર્યો નહીં.
7.92.11
क्षरन्निव महामेघो वारिधाराः सहस्रशः ।
द्रोणमेघः पार्थशैलं ववर्ष शरवृष्टिभिः ॥ ७.९२.११ ॥
મહામેઘ જેમ હજારો જલધારાઓ વરસાવે, તેમ દ્રોણ-મેઘે પાર્થ-પર્વત પર બાણોની વર્ષા વરસાવી.
7.92.12
अर्जुनः शरवर्षं तच्छरवर्षेण वीर्यवान् ।
अवारयदसम्भ्रान्तो न त्वाचार्यमपीडयत् ॥ ७.९२.१२ ॥
પરાક્રમી અર્જુને તે બાણવર્ષાને પોતાની બાણવર્ષાથી અટકાવી, વિચલિત થયા વિના; પણ આચાર્યને તેણે પીડા આપી નહીં.
7.92.13
द्रोणस्तु पञ्चविंशत्या श्वेतवाहनमार्दयत् ।
वासुदेवं च सप्तत्या बाह्वोरुरसि चाशुगैः ॥ ७.९२.१३ ॥
દ્રોણે પચ્ચીસ બાણોથી શ્વેતવાહન (અર્જુન)ને પીડિત કર્યો; અને વાસુદેવ (કૃષ્ણ)ને સિત્તેર બાણોથી તેમના બાહુઓ અને છાતીમાં પ્રહાર કર્યો.
7.92.14
पार्थस्तु प्रहसन्धीमानाचार्यं स शरौघिणम् ।
विसृजन्तं शितान्बाणानवारयत तं युधि ॥ ७.९२.१४ ॥
પરંતુ બુદ્ધિમાન પાર્થ (અર્જુન) હસતાં હસતાં, તીક્ષ્ણ બાણો છોડી રહેલા તે આચાર્યને યુદ્ધમાં રોક્યા.
7.92.15
अथ तौ वध्यमानौ तु द्रोणेन रथसत्तमौ ।
अवर्जयेतां दुर्धर्षं युगान्ताग्निमिवोत्थितम् ॥ ७.९२.१५ ॥
ત્યારે દ્રોણથી પીડાતા તે બે શ્રેષ્ઠ રથીઓ, યુગાંતની અગ્નિ જેમ ઊઠેલા દુર્ધર્ષને રોકવા લાગ્યા.
7.92.16
वर्जयन्निशितान्बाणान्द्रोणचापविनिः सृतान् ।
किरीटमाली कौन्तेयो भोजानीकमथाविशत् ॥ ७.९२.१६ ॥
દ્રોણના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા તીક્ષ્ણ બાણોને રોકતા, કિરીટમાળી કૌન્તેય (અર્જુન) ભોજોની સેનામાં પ્રવેશ્યા.
7.92.17
सोऽन्तरा कृतवर्माणं काम्भोजं च सुदक्षिणम् ।
अभ्ययाद्वर्जयन्द्रोणं मैनाकमिव पर्वतम् ॥ ७.९२.१७ ॥
તે દ્રોણને ટાળીને, મૈનાક પર્વતની જેમ વચ્ચેથી કૃતવર્મા અને કાંબોજ સુદક્ષિણ તરફ ગયા.
7.92.18
ततो भोजो नरव्याघ्रो दुर्धर्षं कुरुसत्तमम् ।
अविध्यत्तूर्णमव्यग्रो दशभिः कङ्कपत्रिभिः ॥ ७.९२.१८ ॥
ત્યારે નરવ્યાઘ્ર ભોજે, અવિચલિત રહીને, તરત જ દુર્ધર્ષ કુરુશ્રેષ્ઠને કંકપત્રી દસ બાણોથી વીંધ્યો.
7.92.19
तमर्जुनः शतेनाजौ राजन्विव्याध पत्रिणाम् ।
पुनश्चान्यैस्त्रिभिर्बाणैर्मोहयन्निव सात्वतम् ॥ ७.९२.१९ ॥
રાજન, યુદ્ધમાં અર્જુને તેને સો બાણોથી વીંધ્યો; પછી બીજા ત્રણ બાણોથી, સાત્વતને મોહિત કરતા હોય તેમ, ફરી વીંધ્યો.
7.92.20
भोजस्तु प्रहसन्पार्थं वासुदेवं च माधवम् ।
एकैकं पञ्चविंशत्या सायकानां समार्पयत् ॥ ७.९२.२० ॥
પરંતુ ભોજે હસતાં હસતાં પાર્થ, વાસુદેવ અને માધવ — દરેકને પચીસ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
7.92.21
तस्यार्जुनो धनुश्छित्त्वा वियाधैनं त्रिसप्तभिः ।
शरैरग्निशिखाकारैः क्रुद्धाशीविषसन्निभैः ॥ ७.९२.२१ ॥
અર્જુને તેનું ધનુષ્ય કાપીને, અગ્નિજ્વાળા જેવા, ક્રોધિત ઝેરી સર્પો જેવા એકવીસ બાણોથી તેને વીંધ્યો.
7.92.22
अथान्यद्धनुरादाय कृतवर्मा महारथः ।
पञ्चभिः सायकैस्तूर्णं विव्याधोरसि भारत ॥ ७.९२.२२ ॥
પછી બીજું ધનુષ્ય લઈને મહારથી કૃતવર્મા, હે ભારત, ઝડપથી પાંચ બાણોથી તેની છાતીમાં વીંધ્યો.
7.92.23
पुनश्च निशितैर्बाणैः पार्थं विव्याध पञ्चभिः ।
तं पार्थो नवभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ॥ ७.९२.२३ ॥
ફરી તીક્ષ્ણ બાણોથી તેણે પાર્થને પાંચ બાણોથી વીંધ્યો. પાર્થે તેને નવ બાણોથી છાતીના મધ્યભાગમાં પ્રહાર કર્યો.
7.92.24
दृष्ट्वा विषक्तं कौन्तेयं कृतवर्मरथं प्रति ।
चिन्तयामास वार्ष्णेयो न नः कालात्ययो भवेत् ॥ ७.९२.२४ ॥
કૃતવર્માના રથ તરફ વ્યસ્ત કૌંતેયને જોઈને વાર્ષ્ણેયે વિચાર્યું, આપણો સમય વ્યર્થ ન જાય.
7.92.25
ततः कृष्णोऽब्रवीत्पार्थं कृतवर्मणि मा दयाम् ।
कुरु सम्बन्धकं हित्वा प्रमथ्यैनं विशातय ॥ ७.९२.२५ ॥
ત્યારે કૃષ્ણે પાર્થને કહ્યું, "કૃતવર્માપર દયા ન રાખ. સંબંધને છોડીને, તેને કચડીને પાડી દે."
7.92.26
ततः स कृतवर्माणं महोयित्वाऽर्जुनः शरैः ।
अभ्यगाज्जवनैरश्वैः काम्भोजानामनीकिनीम् ॥ ७.९२.२६ ॥
ત્યારબાદ અર્જુને બાણોથી કૃતવર્માને ખૂબ પીડિત કરીને, વેગવાન ઘોડાઓ સાથે કાંબોજોની સેના તરફ આગળ વધ્યો.
7.92.27
अमर्षितस्तु हार्दिक्यः प्रविष्टे श्वेतवाहने ।
विधुन्वन्सशरं चापं पाञ्चाल्याभ्यां समागतः ॥ ७.९२.२७ ॥
પરંતુ શ્વેત અશ્વોવાળો અર્જુન પ્રવેશ્યો ત્યારે, ક્રોધિત હાર્દિક્યે બાણ સહિત ધનુષ્ય હલાવતા બે પાંચાલો સાથે સામનો કર્યો.
7.92.28
चक्ररक्षौ तु पाञ्चाल्यावर्जुनस्य पदानुगौ ।
पर्यवारयदायान्तौ कृतवर्मा रथेषुभिः ॥ ७.९२.२८ ॥
પરંતુ અર્જુનની પાછળ ચાલતા તેના ચક્રરક્ષક બે પાંચાલો આવ્યા ત્યારે, કૃતવર્માએ પોતાના રથમાંથી બાણોથી તેમને ઘેરી લીધા.
7.92.29
तावविध्यत्ततो भोजः कृतवर्मा शितैः शरैः ।
त्रिभिरेव युधामन्युं चतुर्भिश्चोत्तमौजसम् ॥ ७.९२.२९ ॥
પછી ભોજ કૃતવર્માએ તીક્ષ્ણ બાણોથી તે બંનેને વીંધ્યા—યુધામન્યુને ત્રણ અને ઉત્તમૌજસને ચાર.
7.92.30
तावप्येनं विविधतुर्दशभिर्दशभिः शरैः ।
त्रिभिरेव युधामन्युरुत्तगौजास्त्रिभिस्तथा।
सञ्चिच्छिदतुरप्यस्य ध्वजं कार्मुकमेव च ॥ ७.९२.३० ॥
તે બંનેએ પણ તેને દસ-દસ બાણોથી વીંધ્યો; યુધામન્યુએ ત્રણ અને ઉત્તમૌજસે પણ ત્રણ બાણોથી તેના ધ્વજ અને ધનુષ્યને કાપી નાખ્યા.
7.92.31
अथान्यद्धनुरादाय हार्दिक्यः क्रोधमूर्च्छितः ।
कृत्वा विधनुषौ वीरौ शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.९२.३१ ॥
પછી હાર્દિક્યે બીજું ધનુષ્ય ઉપાડીને, ક્રોધથી મૂર્છિત થઈને, એ બે વીરોને ધનુષ્યવિહીન કરીને બાણોની વર્ષાથી ઢાંકી દીધા.
7.92.32
तावन्ये धनुषी सज्ये कृत्वा भोजं विजघ्नतुः ।
तेनान्तरेषु बीभत्सुर्विवेशामित्रवाहिनीम् ॥ ७.९२.३२ ॥
તેઓ બંનેએ બીજાં દોરી ચડાવેલાં ધનુષ્ય લઈને ભોજ પર પ્રહાર કર્યા; અને એ અંતરોમાંથી બીભત્સુ (અર્જુન) શત્રુસેનામાં પ્રવેશ્યો.
7.92.33
न लेभाते तु तौ द्वारं वारितौ कृतवर्मणा ।
धार्तराष्ट्रेष्वनीकेषु यतमानौ नरर्षभौ ॥ ७.९२.३३ ॥
કૃતવર્માએ રોકેલા એ બે નરશ્રેષ્ઠોને ધાર્તરાષ્ટ્રોની સેનાઓમાં માર્ગ ન મળ્યો; પ્રયત્ન કરવા છતાં તેઓ માર્ગ મેળવી ન શક્યા.
7.92.34
अनीकान्यर्दयन्युद्धे त्वरितः श्वेतवाहनः ।
नावधीत्कृतवर्माणं प्राप्तमप्यरिसूदनः ॥ ७.९२.३४ ॥
યુદ્ધમાં સેનાઓને પીડતો ઝડપથી આવેલો શ્વેતવાહન (અર્જુન), શત્રુઓનો સંહારક હોવા છતાં, સામે આવેલા કૃતવર્માને મારી ન શક્યો.
7.92.35
तं दृष्ट्वा तु तथाऽऽयान्तंशूरो राजा श्रुतायुधः ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्क्रुद्धो विधुन्वानो महद्धनुः ॥ ७.९२.३५ ॥
તેને આ રીતે આવતો જોઈને શૂરવીર રાજા શ્રુતાયુધ અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને પોતાનું મોટું ધનુષ્ય હલાવતો તેની તરફ દોડ્યો.
7.92.36
स पार्थं त्रिभिरानर्च्छत्सप्तत्या च जनार्दनम् ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन पार्थकेतुमताडयत् ॥ ७.९२.३६ ॥
તેણે અર્જુનને ત્રણ બાણોથી અને જનાર્દનને સિત્તેર બાણોથી પ્રહાર કર્યો; અને અતિ તીક્ષ્ણ ક્ષુરપ્ર બાણથી અર્જુનની ધ્વજા પર પણ પ્રહાર કર્યો.
7.92.37
ततोऽर्जुनो नवत्या तु शराणां नतपर्वणाम् ।
आजघान भृशं क्रुद्धस्तोत्रैरिव महाद्विपम् ॥ ७.९२.३७ ॥
ત્યારે અર્જુને ક્રોધે ભરાઈને વળેલા પર્વવાળા નેવું બાણોથી તેને ભારે પ્રહાર કર્યો, જેમ અંકુશથી મહાન હાથીને મારવામાં આવે.
7.92.38
स तन्न ममृषे राजन्पाण्डवेयस्य विक्रमम् ।
अथैनं सप्तसप्तत्या नाराचानां समार्पयत् ॥ ७.९२.३८ ॥
હે રાજન્! પાંડુપુત્રનો પરાક્રમ તેનાથી સહન ન થયો; પછી તેણે તેના પર સિત્તેર-સાત નારાચ બાણ છોડ્યા.
7.92.39
तस्यार्जुनो धनुश्छित्त्वा शरावापं निकृत्य च ।
आजघानोरसि क्रुद्धः सप्तभिर्नतपर्वभिः ॥ ७.९२.३९ ॥
અર્જુને ક્રોધે ભરાઈને તેનું ધનુષ્ય કાપીને, તરકસ પણ કાપીને, વળેલા પર્વવાળા સાત બાણોથી તેની છાતી પર પ્રહાર કર્યો.
7.92.40
अथान्यद्धनुरादाय स राजा क्रोधमूर्च्छितः ।
वासविं नवभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ७.९२.४० ॥
ત્યારે તે રાજાએ ક્રોધથી મૂર્છિત થઈને બીજું ધનુષ્ય લઈને વાસવ (અર્જુન)ને નવ બાણોથી તેના હાથ અને છાતી પર પ્રહાર કર્યો.
7.92.41
ततोऽर्जुनः स्मयन्नेव श्रुतायुधमरिन्दमः ।
शरैरनेकसाहस्रैः पीडयामास भारत ॥ ७.९२.४१ ॥
ત્યારે શત્રુઓનું દમન કરનાર અર્જુને હસતાં હસતાં જ શ્રુતાયુધને અનેક હજાર બાણોથી પીડિત કર્યો, હે ભારત!
7.92.42
अश्वांश्चास्यावधीत्तूर्णं सारथिं च महारथः ।
विव्याध चैनं सप्तत्या नाराचानां महाबलः ॥ ७.९२.४२ ॥
તે મહારથીએ તરત જ તેના ઘોડાઓ અને સારથિને મારી નાખ્યા; તે મહાબલે તેને સિત્તેર નારાચ બાણોથી વીંધ્યો.
7.92.43
हताश्वं रथमुत्सृज्य स तु राजा श्रुतायुधः ।
अभ्यद्रुवद्रुणे पार्थं गदामुद्यम्य वीर्यवान् ॥ ७.९२.४३ ॥
ઘોડા મરાયા પછી રથ છોડીને રાજા શ્રુતાયુધ રણમાં પાર્થ પર ગદા ઉગામીને વીરતાથી ધસી ગયો.
7.92.44
वरुणस्यत्मजो वीरः स तु राजा श्रुतायुधः ।
पर्णाशाजननी यस्य शीततोया महानदी ॥ ७.९२.४४ ॥
વરુણનો વીર પુત્ર રાજા શ્રુતાયુધ; જેની માતા પર્ણાશા છે, શીતળ જળવાળી મહાનદી.
7.92.45
तस्य माताऽब्रवीद्राजन्वरुणं पुत्रकारणात् ।
अवध्योऽयं भवेल्लोके शत्रूणां तनयो मम ॥ ७.९२.४५ ॥
હે રાજન્, તેની માતાએ પુત્ર માટે વરુણને કહ્યું — "જગતમાં મારો આ પુત્ર શત્રુઓથી અવધ્ય થાઓ."
7.92.46
वरुणस्त्वब्रवीत्प्रीतो ददाम्यस्मै वरं हितम् ।
दिव्यमस्त्रं सुतस्तेऽयं येनावध्यो भविष्यति ॥ ७.९२.४६ ॥
વરુણે પ્રસન્ન થઈ કહ્યું — "હું તેને હિતકારી વર આપું છું; તારા આ પુત્રને દિવ્ય અસ્ત્ર મળશે, જેથી તે અવધ્ય થશે."
7.92.47
नास्ति चाप्यमरत्वं वै मनुष्यस्य कथञ्चन ।
सर्वेणावश्यमर्तव्यं जातेन सरितां वरे ॥ ७.९२.४७ ॥
હે નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ, મનુષ્યને કોઈ પણ રીતે અમરત્વ નથી; જન્મેલા સૌએ અવશ્ય મરવું પડે છે.
7.92.48
दुर्धर्षस्त्वेष शत्रूणां रणेषु भविता सदा ।
अस्त्रस्यास्य प्रभावाद्वै व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ७.९२.४८ ॥
આ યુદ્ધોમાં શત્રુઓ માટે સદા દુર્ધર્ષ થશે; આ અસ્ત્રના પ્રભાવથી તારો માનસિક સંતાપ દૂર થાય.
7.92.49
इत्युक्त्वा वरुणः प्रादाद्गदां मन्त्रपुरस्कृताम् ।
यामासाद्य दुराधर्षः सर्वलोके श्रुतायुधः ॥ ७.९२.४९ ॥
એમ કહીને વરુણે મંત્રોથી સંસ્કારિત તે ગદા આપી; જેને પામીને સર્વલોકમાં અજેય શ્રુતાયુધ.
7.92.50
उवाच चैनं भगवान्पुनरेव जलेश्वरः ।
अयुध्यति न मोक्तव्या सा त्वय्येव पतेदिति ॥ ७.९२.५० ॥
ભગવાન જલેશ્વર વરુણ ફરી તેને બોલ્યા: 'નિઃશસ્ત્ર પર આને ન છોડજે; એ તારા પર જ પડશે.'
7.92.51
हन्यादेषा प्रतीपं हि प्रयोक्तारमपि प्रभो ।
न चाकरोत्स तद्वाक्यं प्राप्ते काले श्रुतायुधः ॥ ७.९२.५१ ॥
'હે પ્રભુ, આ ઊલટી થઈને પ્રયોજકને પણ મારી શકે.' પરંતુ સમય આવ્યે શ્રુતાયુધે તેનું વચન ન માન્યું.
7.92.52
स तया वीरघातिन्या जनार्दनमताडयत् ।
प्रतिजग्राह तां कृष्णः पीनेनांसेन वीर्यवान्।
नाकम्पयत शौरिं सा विन्ध्यं गिरिमिवानिलः ॥ ७.९२.५२ ॥
તેણે તે વીરઘાતિની ગદાથી જનાર્દનને પ્રહાર કર્યો. પરાક્રમી કૃષ્ણે તેને પોતાના પુષ્ટ ખભા પર ઝીલી; જેમ પવન વિંધ્ય પર્વતને હલાવી ન શકે તેમ તે શૌરિને ન હલાવી શકી.
7.92.53
ततोऽर्जुनः क्षुरप्राभ्यां भुजौ परिघसन्निभौ ।
चिच्छेद पाण्डवः शीघ्रं जलेश्वरसुतस्य वै ॥ ७.९२.५३ ॥
પછી પાંડવ અર્જુને બે ક્ષુરપ્ર બાણોથી પરિઘ જેવી જલેશ્વરપુત્રની બે ભુજાઓ તરત કાપી નાખી.
7.92.54
स ज्वलन्ती महोल्केव समासाद्य जनार्दनम् ।
प्रत्यागता महावेगा कृत्येव दुरधिष्ठिता ॥ ७.९२.५४ ॥
તે બળતી મહોલ્કા સમાન જનાર્દન સુધી પહોંચીને, ખોટી રીતે પ્રયોજિત કૃત્યા જેમ મહાવેગે પાછી ફરી.
7.92.55
जघान चास्थितं वीरं श्रुतायुधममर्षणम् ।
स पपात हतो भूमौ विशिरा विभुजो बली।
सम्भग्न इव वातेन बहुशाखो वनस्पतिः ॥ ७.९२.५५ ॥
સામે ઊભેલા વીર, ક્રોધી શ્રુતાયુધ પર તેણે પ્રહાર કર્યો. માથું કપાઈને લાંબા બાહુવાળો બળવાન ભૂમિ પર પડ્યો, પવનથી તૂટેલા બહુશાખ વૃક્ષની જેમ.
7.92.56
सा विस्फुरन्ती ज्वलिता वज्रवेगसमा गदा ।
हत्वा श्रुतायुधं वीरं धरणीमन्वपद्यत ॥ ७.९२.५६ ॥
કંપતી, પ્રજ્વલિત, વજ્રવેગ સમાન તે ગદા વીર શ્રુતાયુધને હણીને ધરતી પર પડી.
7.92.57
गदां निवर्तितां दृष्ट्वा निहतं च श्रुतायुधम् ।
हाहाकारो महांस्तत्र सैन्यानां समजायत।
स्वेनास्त्रेण हतं दृष्ट्वा श्रुतायुधमरिन्दमम् ॥ ७.९२.५७ ॥
પાછી ફરેલી ગદા અને હણાયેલા શ્રુતાયુધને જોઈને ત્યાં સેનાઓમાં મોટો હાહાકાર થયો. પોતાના જ અસ્ત્રથી હણાયેલા શત્રુદમન શ્રુતાયુધને જોઈને—
7.92.58
अयुध्यमानाय ततः केशवाय नराधिप ।
क्षिप्ता श्रुतायुधेनाथ तस्मात्तमवधीद्गदा ॥ ७.९२.५८ ॥
હે નરાધિપ, ત્યારે યુદ્ધ ન કરતા કેશવ પર શ્રુતાયુધે ગદા ફેંકી; એ ગદાએ જ તેને મારી નાખ્યો.
7.92.59
यथोक्तं वरुणेनाजौ तथा स निधनं गतः ।
व्यसुश्चाप्यपतद्भूमौ प्रेक्षतां सर्वधन्विनाम् ॥ ७.९२.५९ ॥
યુદ્ધમાં વરુણે કહ્યું હતું તેમ તે મૃત્યુ પામ્યો. પ્રાણહીન થઈને તે ભૂમિ પર પડ્યો, બધા ધનુર્ધરો જોતા રહ્યા.
7.92.60
पतमानस्तु स बभौ पर्णाशायाः प्रियः सुतः ।
सम्भग्न इव वातेन बहुशाखो वनस्पतिः ॥ ७.९२.६० ॥
પડતાં પણ તે પર્ણાશાના પ્રિય પુત્રની જેમ શોભતો હતો, પવનથી તૂટેલા બહુશાખ વૃક્ષની જેમ.
7.92.61
ततः सर्वाणि सैन्यानि सेनामुख्याश्च सर्वशः ।
प्राद्रवन्त हतं दृष्ट्वा श्रुतायुधमरिन्दमम् ॥ ७.९२.६१ ॥
ત્યારે શ્રુતાયુધને હણાયેલો જોઈને સર્વ સેનાઓ અને સેનાપતિઓ ચારે તરફ નાસી ગયા.
7.92.62
ततः काम्भोजराजस्य पुत्रः शूरः सुदक्षिणः ।
अभ्ययाज्जवनैरश्वैः फल्गुनं शत्रुसूदनम् ॥ ७.९२.६२ ॥
ત્યારે કાંબોજરાજનો શૂરવીર પુત્ર સુદક્ષિણ વેગવાન ઘોડાઓ સાથે શત્રુસંહારક ફલ્ગુન પર ધસી ગયો.
7.92.63
तस्य पार्थः शरान्सप्त प्रेषयामास भारत ।
ते तं शूरं विनिर्भिद्य प्राविशन्धरणीतलम् ॥ ७.९२.६३ ॥
હે ભારત! પાર્થે તેના પર સાત બાણ છોડ્યા. તે બાણો તે શૂરને વીંધીને ધરતીમાં પેસી ગયા.
7.92.64
सोऽतिविद्धः शरैस्तीक्ष्णैर्गाण्डीवप्रेषितैर्मृधे ।
अर्जुनं प्रतिविव्याध दशभिः कङ्कपत्रिभिः ॥ ७.९२.६४ ॥
ગાંડીવમાંથી છોડાયેલા તીક્ષ્ણ બાણોથી અત્યંત વીંધાયેલા તેણે યુદ્ધમાં અર્જુનને કંકપક્ષી પીંછાવાળા દસ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
7.92.65
वासुदेवं त्रिभिर्विद्ध्वा पुनः पार्थं च पञ्चभिः ।
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा केतुं चिच्छेद मारिष ॥ ७.९२.६५ ॥
તેણે વાસુદેવને ત્રણ બાણોથી અને ફરી પાર્થને પાંચ બાણોથી વીંધ્યા. હે મારિષ! પાર્થે તેનું ધનુષ્ય કાપીને તેની ધ્વજા પણ છેદી નાખી.
7.92.66
भल्लाभ्यां भृशतीक्ष्णाभ्यां तं च विव्याध पाण्डवः ।
स तु पार्थं त्रिभिर्विद्ध्वा सिंहनादमथानदत् ॥ ७.९२.६६ ॥
પાંડવે બે અત્યંત તીક્ષ્ણ ભલ્લ બાણોથી તેને પણ વીંધ્યો. ત્યારે તેણે પાર્થને ત્રણ બાણોથી વીંધીને સિંહનાદ કર્યો.
7.92.67
सर्वपारशवीं चैव शक्तिं शूरः सुदक्षिणः ।
सघण्टां प्राहिणोद्धोरां क्रुद्धो गाण्डीवधन्वने ॥ ७.९२.६७ ॥
શૂરવીર સુદક્ષિણે ક્રોધે ભરાઈ ગાંડીવધારી અર્જુન પર સર્વપારશવી શક્તિ અને ઘંટા સહિતની ભયંકર શક્તિ ફેંકી.
7.92.68
सा ज्वलन्ती महोल्केव तमासाद्य महारथम् ।
सविस्फुलिङ्गा निर्भिद्य निपपात महीतले ॥ ७.९२.६८ ॥
બળતી મહા ઉલ્કાની જેમ તે મહારથી સુધી પહોંચી, અંગારા સાથે તેને વીંધીને ભૂમિ પર પડી.
7.92.69
शक्या त्वभिहतो गाढं मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतः ।
समाश्वास्य महातेजाः सृक्विणी परिलेलिहन् ॥ ७.९२.६९ ॥
શક્તિના ઘાથી ઊંડો ઘાયલ અને મૂર્છાથી ઘેરાયેલો, પછી હોશ મેળવીને તે મહાતેજસ્વી પોતાના મોંના ખૂણા ચાટવા લાગ્યો.
7.92.70
तं चतुर्दशभिः पार्थो नाराचैः कङ्कपत्रिभिः ।
साश्वध्वजधनुःसूतं विव्याधाचिन्त्यविक्रमः ॥ ७.९२.७० ॥
અચિંત્ય પરાક્રમી પાર્થે કંકપંખી પીંછાંવાળા ચૌદ નારાચ બાણોથી તેને, ઘોડા, ધ્વજ, ધનુષ અને સારથિ સહિત વીંધ્યો.
7.92.71
रथं चान्यैः सुबहुभिश्चक्रे विशकलं शरैः ।
सुदक्षिणं तं काम्भोजं मोघसङ्कल्पविक्रमम्।
बिभेद हृदि बाणेन पृथुधारेण पाण्डवः ॥ ७.९२.७१ ॥
પાંડવે બીજા ઘણા બાણોથી તેનો રથ ટુકડે ટુકડા કર્યો, અને નિષ્ફળ સંકલ્પ અને પરાક્રમવાળા કંબોજ સુદક્ષિણને પહોળી ધારવાળા બાણથી હૃદયમાં વીંધ્યો.
7.92.72
स भिन्नवर्मा स्रस्ताङ्गः प्रभ्रष्टमुकुटाङ्गदः ।
पपाताभिमुखः शूरो यन्त्रमुक्त इव ध्वजः ॥ ७.९२.७२ ॥
તેનું કવચ તૂટ્યું, અંગો ઢીલા પડ્યા, મુકુટ અને બાજુબંધ ખસી પડ્યા; તે શૂરવીર મોઢું આગળ રાખીને યંત્રમાંથી છૂટેલા ધ્વજની જેમ પડ્યો.
7.92.73
गिरेः शिखरजः श्रीमान्सुशाखः सुप्रतिष्ठितः ।
निर्भग्न इव वातेन कर्णिकारो हिमात्यये।
विशीर्णः पतितो राजा प्रसार्य विपुलौ भुजौ ॥ ७.९२.७३ ॥
પર્વતના શિખર પર ઊગેલું, શોભાયુક્ત, સુંદર ડાળીઓવાળું અને દૃઢ મૂળવાળું કર્ણિકાર વૃક્ષ શિશિરના અંતે પવનથી તૂટી પડે તેમ, તે રાજા છિન્નભિન્ન થઈ પોતાના બંને વિશાળ બાહુ ફેલાવીને પડ્યો.
7.92.74
शेते स्म निहतो भूमौ काम्भोजास्तरणोचितः ।
महार्हाभरणोपेतः सानुमानिव पर्वतः ॥ ७.९२.७४ ॥
ભૂમિ પર મરાયેલો તે પડ્યો છે; કંબોજ પથારીને યોગ્ય, કિંમતી આભૂષણોથી શોભિત, ઢોળાવવાળા પર્વત જેવો.
7.92.75
सुदर्शनीयस्ताम्राक्षः कर्णिना स सुदक्षिणः ।
पुत्रः काम्भोजराजस्य पार्थेन विनिपातितः ॥ ७.९२.७५ ॥
જોવામાં સુંદર, લાલ નેત્રોવાળો તે સુદક્ષિણ, કંબોજરાજનો પુત્ર, કર્ણી (અર્જુન) દ્વારા — પૃથાના પુત્ર દ્વારા — પાડી દેવાયો.
7.92.76
धारयन्नग्निसङ्काशां शिरसा काञ्चनीं स्रजम् ।
अशोभत महाबाहुर्व्यसुर्भूमौ निपातितः ॥ ७.९२.७६ ॥
માથા પર અગ્નિ જેવી તેજસ્વી સોનાની માળા ધારણ કરેલો તે મહાબાહુ પ્રાણહીન થઈ ભૂમિ પર પડ્યો છતાં શોભ્યો.
7.92.77
ततः सर्वाणि सैन्यानि व्यद्रवन्त सुतस्य ते ।
हतं श्रुतायुधं दृष्ट्वा काम्भोजं च सुदक्षिणम् ॥ ७.९२.७७ ॥
ત્યારે તમારા પુત્રની તમામ સેનાઓ વિખેરાઈને ભાગી ગઈ; શ્રુતાયુધ મરાયો અને કંબોજ સુદક્ષિણ પણ મરાયો એ જોઈને.