మహాభారతం · అధ్యాయం 7.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.95.1
प्रविष्टयोर्महाराज पार्थवार्ष्णेययो रणे ।
दुर्योधने प्रयाते च पृष्ठतः पुरुषर्षभे ॥ ७.९५.१ ॥
మహారాజా, రణంలో పార్థుడు, వార్ష్ణేయుడు ప్రవేశించగా, దుర్యోధనుడు వెనుక నుండి వెళ్ళగా, పురుషశ్రేష్ఠా.
7.95.2
जवेनाभ्यद्रवन्द्रोणं महता निःस्वनेन च ।
पाण्डवाः सोमकैः सार्धं ततो युद्धमवर्तत ॥ ७.९५.२ ॥
మహా ధ్వనితో పాండవులు, సోమకులు కలిసి వేగంగా ద్రోణుడిపై దాడి చేశారు; అప్పుడు యుద్ధం మొదలైంది.
7.95.3
तद्युद्धमभवत्तीव्रं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
कुरूणां पाण्डवानां च व्यूहस्य पुरतोऽद्भुतम् ॥ ७.९५.३ ॥
ఆ యుద్ధం తీవ్రంగా, కోలాహలంగా, రోమాంచం కలిగించేదిగా జరిగింది; కౌరవులు, పాండవుల వ్యూహం ముందు అది అద్భుతంగా ఉంది.
7.95.4
राजन्कदाचिन्नास्माभिर्दृष्टं तादृङ्क च श्रुतम् ।
यादृङ्मध्यगते सूर्ये युद्धमासीद्विशाम्पते ॥ ७.९५.४ ॥
రాజా, సూర్యుడు మధ్యాహ్నంలో ఉన్నప్పుడు జరిగిన అలాంటి యుద్ధాన్ని మేము ఎప్పుడూ చూడలేదు, వినలేదు, ప్రజాపతీ.
7.95.5
धृष्टद्युम्नमुखाः पार्था व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
द्रोणस्य सैन्यं ते सर्वे शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ७.९५.५ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు నేతృత్వంలోని పార్థులు, వ్యూహబద్ధ సేనలతో ప్రహరించి, ద్రోణుని సేనను బాణ వర్షంతో కప్పారు.
7.95.6
वयं द्रोणं पुरस्कृत्य सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
पार्षतप्रमुखान्पार्थानभ्यवर्षाम सायकैः ॥ ७.९५.६ ॥
ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడిని ముందుంచి, పృషతుని కుమారుడు ప్రముఖుడిగా ఉన్న పార్థులపై మేము బాణాలు కురిపించాము.
7.95.7
महामेघाविवोदीर्णौ मिश्रवातौ हिमात्यये ।
सेनाग्रे प्रचकाशेते रुचिरे रथभूषिते ॥ ७.९५.७ ॥
శిశిర ఋతువు ముగింపులో లేచిన రెండు మహామేఘాల వలె, కలసి వీచే గాలులతో, సేనాగ్రంలో రథాలతో అలంకరించబడి అందంగా ప్రకాశించాయి.
7.95.8
समेत्य तु महासेने चक्रतुर्वेगमुत्तमम् ।
जाह्नवीयमुने नद्यौ प्रावृषीवोल्बणोदके ॥ ७.९५.८ ॥
ఆ రెండు మహాసేనలు కలసి ఉత్తమమైన వేగాన్ని సృష్టించాయి; వర్షాకాలంలో గంగ, యమునలు భయంకరమైన ఉబ్బిన నీటితో కలసి ప్రవహించినట్లు.
7.95.9
नानाशस्त्रपुरोवातो द्विपाश्वरथसंवृतः ।
गदाविद्युन्महारौद्रः सङ्ग्रामजलदो महान् ॥ ७.९५.९ ॥
అనేక ఆయుధాల గాలి ముందు వీచుతూ, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో చుట్టబడి, గదలే మెరుపులుగా కలిగిన, అత్యంత భయంకరమైన ఒక మహా యుద్ధమేఘం.
7.95.10
भारद्वाजानिलोद्भूतः शरधारासहस्रवान् ।
अभ्यवर्षन्महारौद्रं पाण्डुसेनाग्निमुद्धतम् ॥ ७.९५.१० ॥
భారద్వాజుని గాలి చేత రేగి, వేల బాణధారలను కురిపిస్తూ, పాండవ సేనాగ్నిపై, అత్యంత భయంకరమైన, ప్రజ్వలించిన దానిపై వర్షించాడు.
7.95.11
समुद्रमिव घर्मान्ते विशन्घोरो महानिलः ।
व्यक्षोभयदनीकानि पाण्डवानां द्विजोत्तमः ॥ ७.९५.११ ॥
వేసవి చివరలో సముద్రంలో ప్రవేశించే భయంకరమైన మహావాయువు వలె, ద్విజోత్తమా, అతడు పాండవుల సేనలను పూర్తిగా కల్లోలపరిచాడు.
7.95.12
तेऽपि सर्वप्रयत्नेन द्रोणमेव समाद्रवन् ।
बिभित्सन्तो महासेतुं वार्योघाः प्रबला इव ॥ ७.९५.१२ ॥
వారు కూడా సర్వప్రయత్నంతో ద్రోణుని మీదే దూకారు; బలమైన జలప్రవాహాలు ఒక మహాసేతువును పగలగొట్టాలనుకున్నట్లు.
7.95.13
वारयामास तान्द्रोणो जलौघमचलो यथा ।
पाण्डवान्समरे क्रुद्धान्पाञ्चालांश्च सकेकयान् ॥ ७.९५.१३ ॥
కదలని పర్వతం జలప్రవాహాన్ని ఆపినట్లు, యుద్ధంలో కోపోద్రిక్తులైన పాండవులను, కేకయులతో కూడిన పాంచాలులను ద్రోణుడు అడ్డుకున్నాడు.
7.95.14
अथापरे च राजानः परिवृत्य समन्ततः ।
महाबला रणे शूराः पाञ्चालानन्ववारयन् ॥ ७.९५.१४ ॥
తరువాత ఇతర మహాబలులైన, శూరులైన రాజులు చుట్టుముట్టి యుద్ధంలో పాంచాలులను అడ్డుకున్నారు.
7.95.15
ततो रणे नरव्याघ्रः पार्षतः पाण्डवैः सह ।
सञ्जघानासकृद्द्रोणं बिभित्सुररिवाहिनीम् ॥ ७.९५.१५ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో నరులలో వ్యాఘ్రమైన పార్షతుడు పాండవులతో కలిసి శత్రుసేనను చీల్చాలనే కోరికతో ద్రోణుడిని పదే పదే కొట్టాడు.
7.95.16
यथैव शरवर्षाणि द्रोणो वर्षति पार्षते ।
तथैव शरवर्षाणि धृष्टद्युम्नोऽप्यवर्षत ॥ ७.९५.१६ ॥
ద్రోణుడు పార్షతునిపై బాణవర్షం కురిపించినట్లే, ధృష్టద్యుమ్నుడు కూడా బాణవర్షం కురిపించాడు.
7.95.17
सनिस्त्रिंशपुरोवातः शक्तिप्रासर्ष्टिसंवृतः ।
ज्याविद्युच्चापसंहादो धृष्टद्युम्नबलाहकः ॥ ७.९५.१७ ॥
కత్తులను ముందుగా వీచే గాలితో, శక్తి, ప్రాస, ఋష్టులతో చుట్టబడి, ధనుస్సు త్రాటి మెరుపులు, విల్లు ధ్వనులతో ధృష్టద్యుమ్నుడు మేఘమయ్యాడు.
7.95.18
शरधाराश्मवर्षाणि व्यसृजत्सर्वतो दिशम् ।
निघ्नन्रथवराश्वौघान्प्लावयामास वाहिनीम् ॥ ७.९५.१८ ॥
అన్ని దిక్కులా బాణధారలు, రాళ్ల వర్షం కురిపించి, ఉత్తమ రథాలను, అశ్వసమూహాలను కొడుతూ సేనను ముంచెత్తాడు.
7.95.19
यंयमार्च्छच्छरैर्द्रोणः पाण्डवानां रथव्रजम् ।
ततस्ततः शरैर्द्रोणमपाकर्षत पार्षतः ॥ ७.९५.१९ ॥
ద్రోణుడు పాండవుల రథ సమూహంలో ఎవరిని బాణాలతో ఎదుర్కొన్నాడో, వారిని పృషతుని కుమారుడు తన బాణాలతో ద్రోణుని నుంచి దూరంగా లాగాడు.
7.95.20
तथा तु यतमानस्य द्रोणस्य युधि भारत ।
धृष्टद्युम्नं समासाद्य त्रिधा सैन्यमभिद्यत ॥ ७.९५.२० ॥
భరతవంశీయుడా, యుద్ధంలో ద్రోణుడు ప్రయత్నిస్తుండగా ధృష్టద్యుమ్నుని ఎదుర్కొనగా సైన్యం మూడుగా చీలిపోయింది.
7.95.21
भोजमेकेऽभ्यवर्तन्त जलसन्धं तथाऽपरे ।
पाण्डवैर्हन्यमानाश्च द्रोणमेवापरे ययुः ॥ ७.९५.२१ ॥
కొందరు భోజుని వైపు వెళ్ళారు, మరికొందరు జలసంధుని వైపు వెళ్ళారు, పాండవుల చేత కొట్టబడిన ఇతరులు ద్రోణుని వైపే వెళ్ళారు.
7.95.22
सङ्घट्टयति सैन्यानि द्रोणस्तु रथिनां वरः ।
व्यधमच्चापि तान्यस्य धृष्टद्युम्नो महारथः ॥ ७.९५.२२ ॥
రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు సైన్యాలను ఢీకొట్టిస్తున్నాడు; మహారథుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు వాటిని చెదరగొట్టాడు.
7.95.23
धार्तराष्ट्रास्तथा भूता वध्यन्ते पाण्डुसृञ्जयैः ।
अगोपाः पशवोऽरण्ये बहुभिः श्वापदैरिव ॥ ७.९५.२३ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు కూడా అలాగే పాండవుల చేత, సృంజయుల చేత చంపబడుతున్నారు; అడవిలో కాపరి లేని పశువులను అనేక క్రూర మృగాలు చంపినట్లు.
7.95.24
कालः स्म ग्रसते योधान्धृष्टद्युम्नेन मोहितान् ।
सङ्ग्रामे तुमुले तस्मिन्निति सम्मेनिरे जनाः ॥ ७.९५.२४ ॥
ఆ భయంకర యుద్ధంలో ధృష్టద్యుమ్నుని చేత మోహితులైన యోధులను కాలం మ్రింగుతోందని ప్రజలు భావించారు.
7.95.25
कुनृपस्य यथा राष्ट्रं दुर्भिक्षव्याधितस्करैः ।
द्राव्यते तद्वदापन्ना पाण्डवैस्तव वाहिनी ॥ ७.९५.२५ ॥
దుష్టరాజు రాజ్యం కరువు, రోగం, దొంగలచేత నాశనమైనట్లు, నీ సైన్యం పాండవులచేత ఆపదలో పడి తరిమివేయబడుతోంది.
7.95.26
अर्करश्मिविमिश्रेषु शस्त्रेषु कवचेषु च ।
चक्षूंषि प्रत्यहन्यन्त सैन्येन रजसा तथा ॥ ७.९५.२६ ॥
సూర్యకిరణాలతో మెరిసే ఆయుధాలు, కవచాలపై, సైన్యం లేపిన ధూళితో కళ్ళు బాధపడ్డాయి.
7.95.27
त्रिधा भूतेषु सैन्येषु वध्यमानेषु पाण्डवैः ।
अमर्षितस्ततो द्रोणः पाञ्चालान्व्यधमच्छरैः ॥ ७.९५.२७ ॥
సైన్యాలు మూడు భాగాలుగా చీలి పాండవులచేత చంపబడుతుండగా, కోపించిన ద్రోణుడు బాణాలతో పాంచాలులను కొట్టివేశాడు.
7.95.28
मृद्गतस्तान्यनीकानि निघ्नतश्चापि सायकैः ।
बभूव रूपं द्रोणस्य कालाग्नेरिव दीप्यतः ॥ ७.९५.२८ ॥
సైన్యాలను తొక్కుతూ బాణాలతో కొట్టుతున్న ద్రోణుని రూపం ప్రళయాగ్నిలా ప్రకాశించింది.
7.95.29
रथं नागं हयं चापि पत्तिनश्च विशाम्पते ।
एकैकेनेषुणा सङ्ख्ये निर्बिभेद महारथः ॥ ७.९५.२९ ॥
ఓ నరాధిపా! ఆ మహారథుడు యుద్ధంలో ఒక్కొక్క బాణంతో రథం, ఏనుగు, గుర్రం, కాల్బలాన్నీ చీల్చివేశాడు.
7.95.30
पाण्डवानां तु सैन्येषु नास्ति कश्चित्स भारत ।
दधार यो रणे बाणान्द्रोणचापच्युतान्प्रभो ॥ ७.९५.३० ॥
ఓ భారతా! ప్రభూ! పాండవుల సైన్యాలలో ద్రోణుని విల్లు నుండి వచ్చిన బాణాలను యుద్ధంలో తట్టుకొని నిలిచేవాడు ఎవ్వడూ లేడు.
7.95.31
तत्पच्यमानमर्केण द्रोणसायकतापितम् ।
बभ्राम पार्षतं सैन्यं तत्रतत्रैव भारत ॥ ७.९५.३१ ॥
ద్రోణుని బాణాలతో తపింపజేయబడి, సూర్యునిచే కాల్చబడుతున్న ఆ పార్షత సైన్యం అక్కడక్కడ తిరిగింది, ఓ భారతా.
7.95.32
हन्यमानं तु तत्सैन्यं भारद्वाजेन सर्वतः ।
शरैरग्निशिखाकारैर्दह्यते भरतर्षभ ॥ ७.९५.३२ ॥
భారద్వాజుని చేత అన్ని వైపుల నుండి చంపబడుతున్న ఆ సైన్యం, అగ్నిజ్వాలల వంటి బాణాలతో కాల్చబడుతోంది, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
7.95.33
तथैव पार्षतेनापि काल्यमानं बलं तव ।
अभवत्सर्वतो दीप्तं शुष्कं वनमिवाग्निना ॥ ७.९५.३३ ॥
అలాగే పార్షతుని చేత కూడా కాల్చబడుతున్న మీ సైన్యం, ఎండిన అడవి అగ్నితో కాలినట్లు అన్ని వైపులా మండుతున్నట్లయింది.
7.95.34
बाध्यमानेषु सैन्येषु द्रोणपार्षतसायकैः ।
त्यक्त्वा प्राणान्परं शक्त्या युध्यन्ते स्वर्गलिप्सवः ॥ ७.९५.३४ ॥
ద్రోణ, పార్షతుల బాణాలతో సైన్యాలు బాధించబడగా, స్వర్గాన్ని కోరుకునే వారు ప్రాణాలను త్యజించి తమ శక్తితో పోరాడారు.
7.95.35
तावकानां परेषां च युध्यतां भरतर्षभ ।
नासीत्कश्चिन्महाराज योऽत्याक्षीत्संयुगं भयात् ॥ ७.९५.३५ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, మహారాజా, మీ వారిలోనూ శత్రువులలోనూ పోరాడుతున్నవారిలో భయంతో యుద్ధం నుండి వెనుదిరిగిన వాడు ఒక్కడూ లేడు.
7.95.36
भीमसेनं तु कौन्तेयं सोदर्याः पर्यवारयन् ।
विविंशतिश्चित्रसेनो विकर्णश्च महारथः ॥ ७.९५.३६ ॥
కానీ కౌంతేయుడైన భీమసేనుని, అతని సహోదరులు చుట్టుముట్టారు — వివింశతి, చిత్రసేనుడు, మహారథుడు వికర్ణుడు.
7.95.37
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ क्षेमधूर्तिश्च वीर्यवान् ।
त्रयाणां तव पुत्राणां त्रय एवानुयायिनः ॥ ७.९५.३७ ॥
అవంతి రాకుమారులైన విందుడు, అనువిందుడు, పరాక్రమవంతుడు క్షేమధూర్తి—మీ ముగ్గురు కుమారులు; ఆ ముగ్గురూ అనుచరులుగా ఉన్నారు.
7.95.38
बाह्लीकराजस्तेजस्वी कुलपुत्रो महारथः ।
सहसेनः सहामात्यो द्रौपदेयानवारयत् ॥ ७.९५.३८ ॥
బాహ్లీక రాజు, తేజస్వి, ఉత్తమ కులపుత్రుడు, మహారథుడు సహసేనుడు, తన అమాత్యులతో కలిసి ద్రౌపది కుమారులను అడ్డుకున్నాడు.
7.95.39
शैब्यो गोवासनो राजा योधैर्दशशतावरैः ।
काश्यस्याभिभुवः पुत्रं पराक्रान्तमवारयत् ॥ ७.९५.३९ ॥
శైబ్యుడు గోవాసనుడు అనే రాజు, వెయ్యికంటే తక్కువ యోధులతో కాశ్య రాజు యొక్క పరాక్రమవంతుడైన కుమారుడిని అడ్డుకున్నాడు.
7.95.40
अजातशत्रुं कौन्तेयं ज्वलन्तमिव पावकम् ।
मद्राणामीश्वरः शल्यो राजा राजानमावृणोत्। ॥ ७.९५.४० ॥
మద్రుల ప్రభువు, రాజు శల్యుడు, మండుతున్న అగ్నిలా ఉన్న కుంతీపుత్రుడు అజాతశత్రు రాజును ఆవరించాడు.
7.95.41
दुःशासनस्त्ववस्थाप्य स्वमनीकममर्षणः ।
सात्यकिं प्रययौ क्रुद्धः शूरो रथवरं युधि ॥ ७.९५.४१ ॥
అయితే అసహనుడైన దుశ్శాసనుడు తన సేనను నిలిపి, కోపంతో, శూరుడై, యుద్ధంలో శ్రేష్ఠ రథికుడైన సాత్యకి వైపు వెళ్ళాడు.
7.95.42
स्वकेनाहमनीकेन सन्नद्धः कवचावृतः ।
चतुःशतैर्महेष्वासैश्चेकितानमवारयम् ॥ ७.९५.४२ ॥
కవచంతో కప్పబడి, సన్నద్ధుడనై, నా సేనతో, నాలుగు వందల మహా ధనుర్ధారులతో చేకితానుని నేను అడ్డుకున్నాను.
7.95.43
शकुनिस्तु सहानीको माद्रीपुत्राववारयत् ।
गान्धारकैः सप्तशतैश्चापशक्त्यसिपाणिभिः ॥ ७.९५.४३ ॥
శకుని తన సేనతో మాద్రి కుమారులను అడ్డగించాడు; విల్లు, శక్తి, ఖడ్గం చేతబట్టిన ఏడువందల గాంధారులతో.
7.95.44
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ विराटं मत्स्यमार्च्छताम् ।
प्राणांस्तक्त्वा महेष्वासौ मित्रार्थेऽभ्युद्यतायुधौ ॥ ७.९५.४४ ॥
అవంతికి చెందిన విందుడు, అనువిందుడు, మిత్రుని కోసం ప్రాణాలను త్యజించి, ఆయుధాలెత్తి మత్స్య రాజు విరాటుని మీదికి దూకారు.
7.95.45
शिखण्डिनं याज्ञसेनिं रुन्धानमपराजितम् ।
बाह्लीकः प्रतिसंयत्तः पराक्रान्तमवारयत् ॥ ७.९५.४५ ॥
బాహ్లీకుడు ఎదుర్కొనడానికి సిద్ధమై, అజేయుడైన యాజ్ఞసేని శిఖండిని అడ్డుకున్నాడు; అతడు ముందుకు సాగి అడ్డుకుంటున్నాడు.
7.95.46
धृष्टद्युम्नं तु पाञ्चाल्यं क्रूरैः सार्धं प्रभद्रकैः ।
आवन्त्यः सहसौवीरैः क्रुद्धरूपमवारयत् ॥ ७.९५.४६ ॥
ఆవంత్యుడు పాంచాల ధృష్టద్యుమ్నుని అడ్డుకున్నాడు; క్రూరులైన ప్రభద్రకులు, సౌవీరులు అతనితో ఉన్నారు; అతడు క్రోధంతో నిండి ఉన్నాడు.
7.95.47
घटोत्कचं तथा शूरं राक्षसं क्रूरकर्मिणम् ।
अलामुधोऽद्रवत्तूर्णं क्रुद्धमायान्तमाहवे ॥ ७.९५.४७ ॥
అలాముధుడు యుద్ధంలో కోపంతో వస్తున్న శూరుడు, క్రూరకర్ముడైన రాక్షసుడు ఘటోత్కచుని వైపు వేగంగా పరుగెత్తాడు.
7.95.48
अलम्बुसं राक्षसेन्द्रं कुन्तिभोजो महारथः ।
सैन्येन महता युक्तः क्रुद्धरूपमवारयत् ॥ ७.९५.४८ ॥
మహారథుడైన కుంతిభోజుడు గొప్ప సేనతో కూడి, కోపంతో ఉన్న రాక్షసరాజు అలంబుషుని అడ్డుకున్నాడు.
7.95.49
सैन्धवः पृष्ठतस्त्वासीत्सर्वसैन्यस्य भारत ।
रक्षितः परमेष्वासैः कृपप्रभृतिभी रथैः ॥ ७.९५.४९ ॥
భారతా! సైంధవుడు సమస్త సైన్యానికి వెనుక ఉన్నాడు; కృపుడు మొదలైన గొప్ప విలుకాడు రథికులచే రక్షింపబడ్డాడు.
7.95.50
तस्यास्तां चक्ररक्षौ द्वौ सैन्धवस्य बृहत्तमौ ।
द्रौणिर्दक्षिणतो राजन्सूतपुत्रश्च वामतः ॥ ७.९५.५० ॥
రాజా! సైంధవునికి ఇద్దరు అతి గొప్ప చక్రరక్షకులు ఉన్నారు—కుడివైపు ద్రోణపుత్రుడు, ఎడమవైపు సూతపుత్రుడు.
7.95.51
पृष्ठगोपास्तु तस्यासन्सौमदत्तिपुरोगमाः ।
कृपश्च वृषसेनश्च शलः शल्यश्च दुर्जयः ॥ ७.९५.५१ ॥
అతనికి వెనుక రక్షకులు సౌమదత్తిని ముందుంచుకున్నవారు—కృపుడు, వృషసేనుడు, శలుడు, శల్యుడు, దుర్జయుడు.
7.95.52
नीतिमन्तो महेष्वासाः सर्वे युद्धविशारदाः ।
सैन्धवस्य विधायैवं रक्षां युयुधिरे ततः ॥ ७.९५.५२ ॥
నీతిమంతులు, మహా విలుకాండ్రు, యుద్ధనిపుణులు అందరూ—ఈ విధంగా సైంధవునికి రక్షణ ఏర్పరచి, అప్పుడు పోరాడారు.