ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.98.1
बाणे तस्मिन्निकृत्ते तु धृष्टद्युम्ने च मोक्षिते ।
तेन वृष्णिप्रवीरेण युयुधानेन सञ्जय ॥ ७.९८.१ ॥
ਸੰਜਯ, ਉਹ ਬਾਣ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਛੁੱਟ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਵੀਰ ਯੁਯੁਧਾਨ ਦੁਆਰਾ...
7.98.2
अमर्षितो महेष्वासः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
नरव्याघ्रं शिनेः पौत्रं द्रोणः किमकरोद्युधि ॥ ७.९८.२ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਮਹਾਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਨਰਵਿਆਘਰ ਨਾਲ ਕੀ ਕੀਤਾ?
7.98.3
सम्प्रस्रुतक्रोधविषो व्यादितास्यशरासनः ।
तीक्ष्णधारेषुदशनः सितनाराचदंष्ट्रवान् ॥ ७.९८.३ ॥
ਕ੍ਰੋਧ-ਵਿਸ਼ ਵਹਾਉਂਦੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਰਗਾ ਧਨੁਸ਼, ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਨਾਰਾਚਾਂ ਨੂੰ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਧਾਰਦੇ...
7.98.4
संरम्भामर्षताम्राक्षो महोरग इव श्वसन् ।
नरवीरः प्रमुदितः शोणैरश्वैर्महाजवैः ॥ ७.९८.४ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਅਮਰਸ਼ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਸਰਪ ਵਾਂਗ ਫੁੰਕਾਰਦਾ, ਖੁਸ਼ ਨਰਵੀਰ ਤੇਜ਼ ਲਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ...
7.98.5
उत्पतद्भिरिवाकाशे क्रामद्भिरिव पर्वतम् ।
रुक्मपुङ्खाञ्शरानस्यन्युयुधानमुपाद्रवत् ॥ ७.९८.५ ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ ਉਹ ਯੁਯੁਧਾਨ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।
7.98.6
शरपातमहावर्षं रथघोषबलाहकम् ।
कार्मुकैरावृतं राजन्नाराचबहुविद्युतम् ॥ ७.९८.६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਵਰਖਾ, ਰੱਥਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਜਿਸ ਦੇ ਬੱਦਲ ਸਨ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਨਾਰਾਚਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਬਿਜਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਉਹ (ਰਣਭੂਮੀ) ਸੀ।
7.98.7
शक्तिखङ्गाशनिधरं क्रोधवेगसमुत्थितम् ।
द्रोणमेघमनावार्यं हयमारुतचोदितम् ॥ ७.९८.७ ॥
ਸ਼ਕਤੀ, ਖੜਗ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉੱਠਿਆ, ਦ੍ਰੋਣ ਰੂਪੀ ਅਜੇਯ ਮੇਘ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ।
7.98.8
दृष्ट्वैवाभिपतन्तं तं शूरः परपुरञ्जयः ।
उवाच सूतं शैनेयः प्रहसन्युद्धदुर्मदः ॥ ७.९८.८ ॥
ਉਸਨੂੰ ਧਾਵਾ ਬੋਲਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੈਰੀ-ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੂਰਮਾ ਸ਼ੈਨੇਯ ਯੁੱਧ-ਮਦ ਵਿੱਚ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
7.98.9
एनं वै ब्राह्मणं शूरं स्वकर्मण्यनवस्थितम् ।
आश्रयं धार्तराष्ट्रस्य धर्मराजभयावहम् ॥ ७.९८.९ ॥
ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੂਰਮਾ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
7.98.10
शीघ्रं प्रजवितैरश्वैः प्रत्युद्याहि प्रहृष्टवत् ।
आचार्यं राजपुत्राणां सततं शूरमानिनम् ॥ ७.९८.१० ॥
ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਵੱਲ ਚੱਲ; ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੂਰਮਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
7.98.11
एवमुक्तस्ततः सूतः सात्यकस्यावहद्रथम् ।
ततो रजतसङ्काशा माधवस्य हयोत्तमाः।
द्रोणस्याभिमुखाः शीघ्रमगच्छन्वातरंहसः ॥ ७.९८.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਸਾਤਯਕੀ ਦਾ ਰਥ ਹੱਕਿਆ। ਫਿਰ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਮਾਧਵ ਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਏ।
7.98.12
ततस्तौ द्रोणशैनेयौ युयुधाते परन्तपौ ।
शरैरनेकसाहस्रैस्ताडयन्तौ परस्परम् ॥ ७.९८.१२ ॥
ਫਿਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਸ਼ੈਨੇਯ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
7.98.13
इषुजालावृतं व्योम चक्रतुः पुरुषर्षभौ ।
पूरयामासतुर्वीरावुभौ दश दिशः शरैः।
मेघाविवातपापाये धाराभिरितरेतरम् ॥ ७.९८.१३ ॥
ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਢਕ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਵੀਰ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭਾਂ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦਸੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
7.98.14
न स्म सूर्यस्तदा भाति न ववौ च समीरणः ।
हषुजालावृतं घोरमन्धकारं समन्ततः ॥ ७.९८.१४ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹਵਾ ਵਗੀ। ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰਾ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਿਆ।
7.98.15
अनाधृष्यमिवान्येषां शूराणामभवत्तदा ।
अन्धकारीकृते लोके द्रोणशैनेययोः शरैः ॥ ७.९८.१५ ॥
ਉਦੋਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਹਨੇਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਸ਼ੈਨੇਯ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਸੂਰਮਿਆਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਅਜਿੱਤ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
7.98.16
तयोः शीघ्रास्त्रविदुषोर्द्रोणसात्वतयोस्तदा ।
नान्तरं शरवृष्टीनां ददृशे नरसिंहयोः ॥ ७.९८.१६ ॥
ਤੇਜ਼ ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਸਾਤਵਤ ਦੀ ਤੀਰ-ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਨਰਸਿੰਘਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ।
7.98.17
इषूणां सन्निपातेन शब्दो धाराभिघातजः ।
शुश्रुवे शक्रमुक्तानामशनीनामिव स्वनः ॥ ७.९८.१७ ॥
ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਨਾਲ, ਧਾਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੋਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੱਡੇ ਵਜ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤਾ।
7.98.18
नाराचैर्व्यतिविद्धानां शराणां रूपमाबभौ ।
आशीविषविदष्टानां सर्पाणामिव भारत ॥ ७.९८.१८ ॥
ਨਾਰਾਚਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਚਮਕਿਆ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਡੰਗੇ ਹੋਣ।
7.98.19
तयोर्ज्यातलनिर्घोषः शुश्रुवे युद्धशौण्डयोः ।
अजस्रं शैलशृङ्गाणां वज्रेणाहन्यतामिव ॥ ७.९८.१९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਣੀ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪਰਬਤ-ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗੂੰਜ ਵਰਗੀ ਸੁਣੀ ਗਈ।
7.98.20
उभयोस्तौ रथौ राजंस्ते चाश्वास्तौ च सारथी ।
रुक्मपुङ्खैः शरैछन्नाश्चित्ररूपा बभुस्तदा ॥ ७.९८.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਰਥ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਉੱਠੇ।
7.98.21
निर्मलानामजिह्मानां नाराचानां विशाम्पते ।
निर्मुक्ताशीविपाभानां सम्पातोऽभूत्सुदारुणः ॥ ७.९८.२१ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਨਾਰਾਚ ਬਾਣਾਂ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ, ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋਇਆ।
7.98.22
उभयोः पतिते छत्रे तथैव पतितौ ध्वजौ ।
निकृन्ततोः शरैस्तीक्ष्णैर्द्रोणसात्यकयो रणे ॥ ७.९८.२२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਜਾ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਸਾਤਯਕੀ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਛੱਤਰ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਏ।
7.98.23
उभौ रुधिरसिक्ताङ्गावुभौ च विजयैषिणौ ।
स्रवद्भिः शोणितं गात्रैः प्रस्रुताविव वारणौ।
अन्योन्यमभ्यविध्येतां जीवितान्तकरैः शरैः ॥ ७.९८.२३ ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਲਹੂ ਵਗਦੇ ਦੋ ਮਦਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਲੱਗੇ।
7.98.24
गर्जितोत्कृष्टसन्नादाः शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनाः ।
उपारमन्महाराज व्याजहार न कश्चन ॥ ७.९८.२४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਗਰਜਣ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਲਲਕਾਰਾਂ, ਸ਼ੰਖ-ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਰੁਕ ਗਈਆਂ; ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ।
7.98.25
तुष्णींभूतान्यनौकानि योधा युद्धादुपारमन् ।
ददर्श द्वैरथं ताभ्यां जातकौतूहलो जनः ॥ ७.९८.२५ ॥
ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਰੁਕ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋਏ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਦਵੰਦ ਯੁੱਧ ਵੇਖਿਆ।
7.98.26
रथिनो हस्तियन्तारो हयारोहाः पदातयः ।
अवैक्षन्ताचलैर्नेत्रैः परिवार्य नरर्षभौ ॥ ७.९८.२६ ॥
ਰਥੀ, ਹਾਥੀ ਸਵਾਰ, ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਰਸ਼ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਅਚੱਲ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ।
7.98.27
हस्त्यनीकान्यतिष्ठन्त तथानीकानि वाजिनाम् ।
तथैव रथवाहिन्यः प्रतिव्यूह्य व्यवस्थिताः ॥ ७.९८.२७ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹੀਆਂ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵੀ ਵਿਊਹ ਬਣਾ ਕੇ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।
7.98.28
मुक्ताविद्रुमचित्रैश्च मणिकाञ्चनभूषितैः ।
ध्वजैराभरणैश्चित्रैः कवचैश्च हिरण्मयैः ॥ ७.९८.२८ ॥
ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿਤਰੇ, ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਵਿਚਿਤਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਵਚਾਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ)।
7.98.29
वैजयन्तीपताकाभिः परिस्तोमाङ्गकम्बलैः ।
विमलैर्निशितैः शस्त्रैर्हयानां च प्रकीर्णकैः ॥ ७.९८.२९ ॥
ਵੈਜਯੰਤੀ ਪਤਾਕਾਵਾਂ, ਸਰੀਰ ਢਕਣ ਵਾਲੇ ਕੰਬਲਾਂ, ਨਿਰਮਲ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਖਿੰਡੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਨਾਲ (ਉਹ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ)।
7.98.30
जातरूपमयीभिश्च राजतीभिश्च मूर्धसु ।
गजानां कुम्भमालाभिर्दन्तवेष्टैश्च भारत ॥ ७.९८.३० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੱਥਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੁੰਭਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਢੱਕਣਾਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ)।
7.98.31
सबलाकाः सखद्योताः सैरावतशतहदाः ।
अदृश्यन्तोष्णपर्याये मेघानामिव वागुराः ॥ ७.९८.३१ ॥
ਬਗਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜੁਗਨੂੰਆਂ ਸਮੇਤ, ਐਰਾਵਤ ਦੇ ਸੌ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮੇਘਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦਿਸੇ।
7.98.32
अपश्यन्नस्मदीयाश्च ते च यौधिष्ठिराः स्थिताः ।
तद्युद्धं युयुधानस्य द्रोणस्य च महात्मनः ॥ ७.९८.३२ ॥
ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੱਖ ਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ — ਯੁਯੁਧਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਯੁੱਧ।
7.98.33
विमानाग्रगता देवा ब्रह्मसोमपुरोगमाः ।
सिद्धचारणसङ्खाश्च विद्याधरमहोरगाः ॥ ७.९८.३३ ॥
ਵਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸੋਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸਿੱਧ-ਚਾਰਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨਾਗ।
7.98.34
गन्धर्वा दानवा यक्षा राक्षसाप्सरसः खगाः ।
गतप्रत्यागताक्षेपैश्चितैरस्त्रविघातिभिः।
विविधैर्विस्मयं जग्मुस्तयोः पुरुषसिंहयोः ॥ ७.९८.३४ ॥
ਗੰਧਰਵ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀ — ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਅਨੋਖੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪੁਰਸ਼ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ।
7.98.35
हस्तलाघवमस्त्रेषु दर्शयन्तौ महाबलौ ।
अन्योन्यमभिविध्येतां शरैस्तौ द्रोणसात्यकी ॥ ७.९८.३५ ॥
ਅਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਬਲੀ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.98.36
ततो द्रोणस्य दाशार्हः शरांश्चिच्छेद संयुगे ।
पत्रिभिः सुदृढैराशु धनुश्चैव महाद्युतेः ॥ ७.९८.३६ ॥
ਫਿਰ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ (ਸਾਤਿਅਕੀ) ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਬਾਣ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ; ਉਸ ਮਹਾਦਿਉਤੀ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਅਤਿ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
7.98.37
निमेषान्तरमात्रेण भारद्वाजोऽपरं धनुः ।
सज्यं चकार तदपि चिच्छेदास्य स सात्यकिः ॥ ७.९८.३७ ॥
ਅੱਖ ਝਪਕਣ ਜਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਇਆ; ਉਹ ਵੀ ਸਾਤਯਕੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
7.98.38
ततस्त्वरन्पुनर्द्रोणो धनुर्हस्तो व्यतिष्ठत ।
सज्यं सज्यं धनुश्चास्य चिच्छेद निशिथैः शरैः ॥ ७.९८.३८ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਹਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਧਨੁਸ਼ ਸਾਤਯਕੀ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
7.98.39
एवमेकशतं छिन्नं धनुषां दृढधन्विना ।
न चान्तरं तयोर्दृष्टं सन्धाने च्छेदनेऽपि च ॥ ७.९८.३९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਨੇ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਕੱਟਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿੱਥ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ।
7.98.40
ततोऽस्य संयुगे द्रोणो दृष्ट्वा कर्मातिमानुषम् ।
युयुधानस्य राजेन्द्र मनसैतदचिन्तयत् ॥ ७.९८.४० ॥
ਤਦ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯੁਯੁਧਾਨ ਦੇ ਉਸ ਅਤਿ-ਮਾਨੁਖੀ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਚਿਆ।
7.98.41
एतदस्त्रबलं रामे कार्तवीर्ये धनञ्जये ।
भीष्मे च पुरुषव्याघ्रे यदिदं सात्वतां वरे ॥ ७.९८.४१ ॥
ਇਹ ਅਸਤ੍ਰ-ਬਲ ਰਾਮ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਵਿੱਚ, ਧਨੰਜਯ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।
7.98.42
तं चास्य मनसा द्रोणः पूजयामास विक्रमम् ।
लाघवं वासवस्येव सम्प्रेक्ष्य द्विजसत्तमः ॥ ७.९८.४२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ; ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਉਸਦੀ ਫੁਰਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨੇ ਇੰਝ ਕੀਤਾ।
7.98.43
तुतोषास्त्रविदां श्रेष्ठस्तथा देवाः सवासवाः ।
न तामालक्षयामासुर्लघुतां शीघ्रचारिणः ॥ ७.९८.४३ ॥
ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣੀ।
7.98.44
देवाश्च युयुधानस्य गन्धर्वाश्च विशाम्पते ।
सिद्धचारणसङ्घाश्च विदुर्द्रोणस्य कर्म तत् ॥ ७.९८.४४ ॥
ਹੇ ਪਰਜਾ ਦੇ ਪਾਲਕ ਰਾਜਨ! ਦੇਵਤੇ, ਯੁਯੁਧਾਨ (ਸਾਤਿਅਕੀ) ਦੇ ਪੱਖ ਦੇ ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਸਿੱਧ-ਚਾਰਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਉਹ ਕਰਮ ਜਾਣ ਗਏ।
7.98.45
ततोऽन्यद्धनुरादाय द्रोणः क्षत्रियमर्दनः ।
अस्त्रैरस्त्रविदां श्रेष्ठो योधयामास भारत ॥ ७.९८.४५ ॥
ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰੋਣ, ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ!
7.98.46
तस्यास्त्राण्यस्त्रमायाभिः प्रतिहत्य स सात्यकिः ।
जघान निशितैर्बाणैस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.९८.४६ ॥
ਉਸਦੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਤ੍ਰ-ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਅਦਭੁਤ ਹੋ ਗਿਆ।
7.98.47
तस्यातिमानुषं कर्म दृष्ट्वाऽन्यैरसमं रणे ।
युक्तं योगेन योगज्ञास्तावकाः समपूजयन् ॥ ७.९८.४७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅਤਿਮਾਨੁਸ਼ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ — ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਯੋਗ-ਕੌਸ਼ਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ — ਯੋਗਜ੍ਞ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।
7.98.48
यदस्त्रमस्यति द्रोणस्तदेवास्यति सात्यकिः ।
तमाचार्योऽथ सम्भ्रान्तोऽयोधयच्छत्रुतापनः ॥ ७.९८.४८ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਜੋ ਅਸਤ੍ਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਤਿਅਕੀ ਉਹੀ ਅਸਤ੍ਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਆਚਾਰੀਆ ਘਬਰਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗਾ।
7.98.49
ततः क्रुद्धो महाराज धनुर्वेदस्य पारगः ।
वधाय युयुधानस्य दिव्यमस्त्रमुदैरयत् ॥ ७.९८.४९ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਧਨੁਰਵੇਦ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਯੁਯੁਧਾਨ (ਸਾਤਿਅਕੀ) ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਦਿਵ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਿਆ।
7.98.50
तदाग्नेयं महाघोरं रिपुघ्नमुपलक्ष्य सः ।
दिव्यमस्त्रं महेष्वासो वारुणं समुदैरयत् ॥ ७.९८.५० ॥
ਉਸ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਰੁਣ ਦਿਵ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਿਆ।
7.98.51
हाहाकारो महानासीद्दृष्ट्वा दिव्यास्त्रधारिणौ ।
न विचेरुस्तदाऽऽकाशे भूतान्याकाशगान्यपि ॥ ७.९८.५१ ॥
ਦਿਵ ਅਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੱਡਾ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮੱਚ ਗਿਆ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਵਿਚਰ ਨਾ ਸਕੇ।
7.98.52
अस्त्रे ते वारुणाग्नेये यदा बाणैः समाहिते ।
न यावदभ्यपद्येतां व्यावर्तदथ भास्करः ॥ ७.९८.५२ ॥
ਵਾਰੁਣ ਅਤੇ ਆਗਨੇਯ ਦੋਵੇਂ ਅਸਤ੍ਰ ਜਦੋਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਮੁੜ ਪਿਆ।
7.98.53
ततो युधिष्ठिरो राजा भीमसेनश्च पाण्डवः ।
नकुलः सहदेवश्च पर्यरक्षन्त सात्यकिम् ॥ ७.९८.५३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਪਾਂਡਵ ਭੀਮਸੇਨ, ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਦੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
7.98.54
धृष्टद्युम्नमुखैः सार्धं विराटश्च सकेकयः ।
मत्स्याः साल्वेयसेनाश्च द्रोणमाजग्मुरञ्जसा ॥ ७.९८.५४ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਕੇਕਯਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਤਸਯ ਅਤੇ ਸਾਲਵੇਯ ਸੈਨਾਵਾਂ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਆ ਗਈਆਂ।
7.98.55
दुःशासनं पुरस्कृत्य राजपुत्राः सहस्रशः ।
द्रोणमभ्युपपद्यन्त सपत्नैः परिवारितम् ॥ ७.९८.५५ ॥
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਦ੍ਰੋਣ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
7.98.56
रजसा संवृते लोके शरजालसमावृते ।
सर्वमाविग्नमभवन्न प्राज्ञायत किञ्चन। ॥ ७.९८.५६ ॥
ਧੂੜ ਨਾਲ ਢਕੇ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਕੁਝ ਵੀ ਪਛਾਣਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਿਆ।
7.98.57
सैन्येन रजसा ध्वस्ते निर्मर्यादमवर्तत ।
तेनान्तरेण पार्थस्तु रणे जित्वा महारिपून्। ॥ ७.९८.५७ ॥
ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਰਿਆਦਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
7.98.58
अतिक्रान्तस्तदा युद्धं कृत्वा पर्यवतस्थिवान् ॥ ७.९८.५८ ॥
ਤਦ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਡਟ ਗਿਆ।