ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 8.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
शिबिराद्धास्तिनपुरं प्राप्य भारत सञ्जयः ।
प्रविवेश महाबाहुर्धृतराष्ट्रनिवेशनम्
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत्
हते कर्णे महाराज निशि गावल्गणिस्तदा ।
दीनो ययौ नागपुरमश्वैर्वातसमैर्जवे
हते द्रोणे महेष्वासे तव पुत्रा महारथाः ।
बभूवुरस्वस्थमुखा विषण्णा गतचेतसः ॥ ८.१.१ ॥
ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನರನಿಗೆ ಮತ್ತು ನರೋತ್ತಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಜಯವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು. ಓ ಭಾರತ, ಶಿಬಿರದಿಂದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮಹಾಬಾಹು ಸಂಜಯನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಕರ್ಣ ಹತನಾದ ರಾತ್ರಿ ಗಾವಲ್ಗಣಿ (ಸಂಜಯ) ದುಃಖದಿಂದ ಗಾಳಿಯಂತೆ ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಗಪುರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ದ್ರೋಣ ಹತನಾದಾಗ ನಿನ್ನ ಮಹಾರಥ ಪುತ್ರರು ಮುಖ ಬಾಡಿ, ವಿಷಣ್ಣರಾಗಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದವರಂತಾದರು.
8.1.2
शोकेनापहतः सूतो विलपन्भृशदुःखितः ।
चिन्तयन्निधनं घोरं सूतपुत्रस्य पाण्डवैः
ततो द्रोणे हते राजन्दुर्योधनमुखा नृपाः ।
भृशमुद्विग्नमनसो द्रोणपुत्रमुपागमन्
स हास्तिनपुरं गत्वा भृशमुद्विग्नचेतनः ।
जगाम धृतराष्ट्रस्य क्षयं प्रक्षीणबान्धवम्
अवाङ्मुखाः शस्त्रभृतः सर्व एव विशाम्पते ।
अवेक्षमाणाः शोकार्ता नाभ्यभाषन्परस्परम् ॥ ८.१.२ ॥
ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಸೂತನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಾ, ಪಾಂಡವರಿಂದ ಸೂತಪುತ್ರನ (ಕರ್ಣನ) ಭಯಂಕರ ಮರಣವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ನಂತರ, ಅರಸನೇ, ದ್ರೋಣನು ಹತನಾದಾಗ ದುರ್ಯೋಧನನ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಜರು ಅತ್ಯಂತ ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು. ಅವನು ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಬಂಧುಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ್ದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಹೋದನು. ವಿಶಾಂಪತೇ, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಮುಖ ಕೆಳಗೆ ಮಾಡಿ, ಶೋಕಾರ್ತರಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ.
8.1.3
अन्तःपुरं प्रविश्यैव सञ्जयो राजसत्तमम् ।
अश्रुपूर्णो भृशं त्रस्तो राजानमुपजग्मिवान्
ते द्रोणमनुशोचन्तः कश्मलाभिहतौजसः ।
पर्युपासन्त शोकार्तास्ततः शारद्वतीसुतम्
स तमुद्वीक्ष्य राजानं कश्मलाभिहतौजसम् ।
ववन्दे प्राञ्जलिर्भूत्वा मूर्ध्ना पादौ नृपस्य ह
तान्दृष्ट्वा व्यथिताकारान्सैन्यानि तव भारत ।
ऊर्ध्वमेव निरैक्षन्त दुःखत्रस्तान्यनेकशः ॥ ८.१.३ ॥
ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸಂಜಯನು, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಭೀತನಾಗಿ ಬಂದನು. ದ್ರೋಣನ ಬಗ್ಗೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾ, ಮೋಹದಿಂದ ಶಕ್ತಿಹೀನರಾದ ಅವರು, ದುಃಖಾರ್ತರಾಗಿ ಶಾರದ್ವತೀಪುತ್ರನ ಬಳಿ ಕುಳಿತರು. ಮೋಹದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಕುಗ್ಗಿದ ಆ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ತಲೆಯಿಂದ ರಾಜನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಭಾರತ, ನಿನ್ನ ಸೇನೆಗಳು ವ್ಯಥಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ದುಃಖದಿಂದ ಭೀತರಾದವರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮೇಲೆ ನೋಡಿದರು.
8.1.4
उपस्थाय च राजानं विनिश्वस्य च सूतजः ।
नातिहृष्टमना राजन्निदं वचनमब्रवीत्
ते मुहूर्तं समाश्वस्य हेतुभिः शास्त्रसम्मितैः ।
रात्र्यागमे महीपालाः स्वानि वेश्मानि भेजिरे
सम्पूज्य च यथान्यायं धृतराष्ट्रं महीपतिम् ।
हा कष्टमिति चोक्त्वा स ततो वचनमाददे
शस्त्राण्येषां तु राजेन्द्र शोणिताक्तानि सर्वशः ।
प्राभ्रश्यन्त कराग्रेभ्यो दृष्ट्वा द्रोणं हतं युधि ॥ ८.१.४ ॥
ಸೂತಪುತ್ರ ಸಂಜಯನು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಟ್ಟು, ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದ ಮನದಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಕ್ಷಣಕಾಲ ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡು, ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತ ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ರಾತ್ರಿ ಬಂದಾಗ ಆ ಮಹೀಪಾಲರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಬಳಿಕ ಭೂಪತಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನನ್ನು ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿ, 'ಅಯ್ಯೋ, ಎಂತಹ ಕಷ್ಟ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣ ಹತನಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಅವರ ಆಯುಧಗಳು ಬೆರಳ ತುದಿಗಳಿಂದ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದವು.
8.1.5
सञ्चयोऽहं महाराज नमस्ते भरतर्षभ ।
हतो वैकर्तनः कर्णः कृत्वा कर्म सुदुष्करम्
ते वेश्मस्वपि कौरव्य पृथ्वीशा नाप्नुवन्सुखम् ।
चिन्तयन्तः क्षयं तीव्रं दुःखशोकसमन्विताः
सञ्जयोऽहं क्षितिपते कच्चिदास्ते सुखं भवान् ।
स्वदोषैरापदं प्राप्य कच्चिन्नाद्य विमुह्यति
तानि बद्वान्यरिष्टानि लम्बमानानि भारत ।
अदृश्यन्त महाराज नक्षत्राणि यथा दिवि ॥ ८.१.५ ॥
ಸಂಜಯ ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ವಿಕರ್ತನನ ಮಗ ಕರ್ಣನು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಕರ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿ ಹತನಾದನು. ಕೌರವನೇ, ಆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜರು ಸುಖ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಭೀಕರ ನಾಶವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ದುಃಖ ಶೋಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರು. ಓ ಭೂಪತಿಯೇ, ನಾನು ಸಂಜಯ; ನೀವು ಸುಖವಾಗಿದ್ದೀರಾ? ಓ ಭಾರತ, ನಿಮ್ಮದೇ ದೋಷಗಳಿಂದ ಆಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಇಂದು ನೀವು ಮೋಹಗೊಂಡಿಲ್ಲವೇ? ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ, ತೂಗಾಡುವ ಅಶುಭ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದವು.
8.1.6
चेदिकाशिकरूशानां मत्स्यानां सोमकैः सह ।
कृत्वाऽसौ कदनं शेते वातनुन्न इव द्रुमः
विशेषतः सूतपुत्रो राजा चैव सुयोधनः ।
दुःशासनश्च शकुनिः सौबलश्च महाबलः
हितान्युक्तानि विदुरद्रोणगाङ्गेयकेशवैः ।
अगृहीतान्यनुस्मृत्य कच्चिन्न कुरुषे व्यथाम्
तथा तु स्तिमितं दृष्ट्वा गतसत्वमवस्थितम् ।
बलं तव महाराज राजा दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.१.६ ॥
ಚೇದಿ, ಕಾಶಿ, ರೂಶ, ಮತ್ಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸೋಮಕರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿದನು; ಈಗ ಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಉರುಳಿದ ಮರದಂತೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೂತಪುತ್ರ, ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನ, ದುಃಶಾಸನ, ಶಕುನಿ, ಮಹಾಬಲ ಸೌಬಲ ಇವರು ವಿದುರ, ದ್ರೋಣ, ಗಾಂಗೇಯ, ಕೇಶವ ಹೇಳಿದ ಹಿತವಚನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವನ್ನು ನೆನೆದು ನಿಮಗೆ ವ್ಯಥೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಮಹಾರಾಜ, ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ಪ್ರಾಣರಹಿತವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
8.1.7
गोष्ठमध्येव ऋषभो गोव्रजैः परिवारितः ।
व्यालेन निहतो यद्वत्तथाऽसौ निहतः परैः
उषितास्ते निशां तां तु दुर्योधननिवेशने ।
चिन्तयन्तः परिक्लेशान्पाण्डवानां महात्मनाम्
रामनारदकण्वाद्यैर्हितमुक्तं सभातले ।
न गृहीतमनुस्मृत्य कच्चिन्न कुरुषे व्यथाम्
भवतां बाहुवीर्यं हि समाश्रित्य मया युधि ।
पाण्डवेयाः समाहूता युद्वं चेदं प्रवर्तितम् ॥ ८.१.७ ॥
ಗೋಶಾಲೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೂಳಿಯು ಹಸುಗಳ ಹಿಂಡಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಅವನು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು. ಆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ದುರ್ಯೋಧನನ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಅವರು ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಪಾಂಡವರ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮ, ನಾರದ, ಕಣ್ವ ಮುಂತಾದವರು ಹೇಳಿದ ಹಿತವಚನಗಳನ್ನು, ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಹೋದವುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ನೀವು ವ್ಯಥೆಪಡುವುದಿಲ್ಲವೇ? ನಿಮ್ಮ ಬಾಹುಬಲವನ್ನು ನಂಬಿ, ನಾನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದೆ; ಈ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
8.1.8
निराशान्पाण्डवान्कृत्वा दृढं राजन्ससात्यकान् ।
पाञ्चालानां रथांश्चैव विनिहत्य सहस्रशः
यत्तद्द्यूते परिक्लिष्टा कृष्णा चानायिता सभाम् ।
तत्स्मरन्तोऽनुशोचन्तो भृशमुद्विग्नचतेतसः
सुहृदस्त्वद्विते युक्तान्भीष्मद्रोणमुखान्परैः ।
निहतान्युधि संस्मृत्य कच्चिन्न कुरुषे व्यथाम्
तदिदं निहते द्रोणे विषण्णमिव लक्ष्यते ।
युध्यमानाश्च समरे योधा वध्यन्ति सर्वशः ॥ ८.१.८ ॥
ರಾಜನೇ, ಸಾತ್ಯಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡವರನ್ನು ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸಿ, ಪಾಂಚಾಲರ ರಥಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡಿ, ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಪೀಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಭೆಗೆ ಎಳೆತಂದ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ, ಪದೇ ಪದೇ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾ, ಮನಸ್ಸು ಕಲಕಿದವರಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ ಮುಂತಾದ ಮಿತ್ರರು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದುದನ್ನು ನೆನೆದು ನಿಮಗೆ ದುಃಖವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ದ್ರೋಣ ಹತನಾದ ನಂತರ ಈ ಸೇನೆ ವಿಷಣ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ; ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಯೋಧರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
8.1.9
जित्वा शूरान्महेष्वासान्विद्राव्य च दिशोदश ।
हतो वैकर्तनः कर्णः पाण्डवेन किरीटिना
तथा तु सञ्चिन्तयतां तान्क्लेशान्द्यूतकारितान् ।
दुःखेन क्षणदा राजञ्जगामाब्दशतोपमा
तमेवंवादिनं राजा सूतपुत्रं कृताजलिम् ।
सुदीर्घमथ निःश्वस्य दुःखार्त इदमब्रवीत्
जयो वाऽपि वधो वाऽपि युध्यमानस्य संयुगे ।
भवेत्किमत्र चित्रं वै युध्यध्वं सर्वतोमुखाः ॥ ८.१.९ ॥
ಶೂರರನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಓಡಿಸಿ, ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಪಾಂಡವನಾದ ಅರ್ಜುನನಿಂದ ವೈಕರ್ತನ ಕರ್ಣನು ಹತನಾದನು. ರಾಜನೇ, ದ್ಯೂತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಿಗೆ ಆ ರಾತ್ರಿ ದುಃಖದಿಂದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಂತೆ ಕಳೆಯಿತು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತಿದ್ದ ಸೂತಪುತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ದುಃಖಾರ್ತನಾದ ರಾಜನು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುವವನಿಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ ವಧೆಯಾಗಲಿ — ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು? ಸರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೂ ಮುಖವಿರುವ ವೀರರೇ, ಹೋರಾಡಿ.
8.1.10
वैरस्य गत आनृण्यं दुर्गमस्य दुरात्मभिः ।
हत्वा कर्णं महाराज विशल्यः पाण्डवोऽभवत्
ततः प्रभाते विमले स्थिता दिष्टस्य शासने ।
चक्रुरावश्यकं सर्वे विधिदृष्टेन कर्मणा
आपगेये हते शूरे दिव्यास्त्रवति सञ्जय ।
द्रोणे च परमेष्वासे भृशं मे व्यथितं मनः
पश्यध्वं च महात्मानं कर्णं वैकर्तनं युधि ।
प्रचरन्तं महेष्वासं दिव्यैरस्त्रैर्महाबलम् ॥ ८.१.१० ॥
ವೈರದ ಋಣವನ್ನು ತೀರಿಸಿ, ದುರ್ಗಮನನ್ನು ದುಷ್ಟರು ಕೊಂದ ನಂತರ, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಕರ್ಣನನ್ನು ಕೊಂದು ಪಾಂಡವನು ಮುಳ್ಳಿಲ್ಲದವನಾದನು. ನಂತರ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ, ವಿಧಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಎಲ್ಲರೂ ವಿಧಿಯಿಂದ ಕಂಡ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಓ ಸಂಜಯ, ಶೂರ ಆಪಗೇಯ (ಭೀಷ್ಮ) ಮತ್ತು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ದ್ರೋಣ ಹತರಾದ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡಿದೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೈಕರ್ತನ ಮಹಾತ್ಮ ಕರ್ಣನನ್ನು ನೋಡು, ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಮಹಾಬಲನಾಗಿ ಮಹಾಧನುರ್ಧರನಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
8.1.11
शोषणं सागराणां वा पतनं वा विवस्वतः ।
विशीर्णत्वं यथा मेरोस्तथा कर्णस्य पातनम्
ते कृत्वाऽवश्यकार्याणि समाश्वस्य च भारत ।
योगमाज्ञापयामासुर्युद्वाय च विनिर्ययुः
यो रथानां सहस्राणि दंशितानां दशैव तु ।
अहन्यहनि तेजस्वी निजघ्ने वसुसम्भवः
यस्य वै युधि सन्त्रासात्कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
निवर्तते सदा मन्दः सिंहात्क्षुद्रमृगो यथा ॥ ८.१.११ ॥
ಸಮುದ್ರಗಳು ಒಣಗುವುದು ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯ ಬೀಳುವುದು ಅಥವಾ ಮೇರು ಚೂರಾಗುವುದು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ಣನ ಪತನವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡು, ಭಾರತ, ವ್ಯೂಹ ರಚಿಸಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಪ್ರತಿದಿನ ಕವಚಧಾರಿ ಹತ್ತುಸಾವಿರ ರಥಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ವಸುಪುತ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ — ಅವನ ಭಯದಿಂದ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಧನಂಜಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದನು, ಸಿಂಹದಿಂದ ಸಣ್ಣ ಜಿಂಕೆ ಓಡುವಂತೆ.
8.1.12
योधाश्च बहवो राजन्हतास्तत्र जयैषिणः ।
राजानो राजपुत्राश्च शूराः परिघबाहवः
कर्णं सेनापतिं कृत्वा कृतकौतुकमङ्गलाः ।
पूजयित्वा द्विजश्रेष्ठान्दधिपात्रघृताक्षतैः
तं हतं यज्ञसेनस्य पुत्रेणेह शिखण्डिना ।
पाण्डवेयाभिगुप्तेन श्रुत्वा मे व्यथितं मनः
येन नागायुतप्राणो भीमसेनो महाबलः ।
मानुषेणैव युद्धेन तामवस्थां प्रवेशितः ॥ ८.१.१२ ॥
ರಾಜನೇ, ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಅನೇಕ ಯೋಧರು, ರಾಜರು, ರಾಜಕುಮಾರರು, ಪರಿಘದಂತಹ ತೋಳುಗಳ ಶೂರರು ಅಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು. ಕರ್ಣನನ್ನು ಸೇನಾಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಮಂಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ದಧಿ, ಘೃತ, ಅಕ್ಷತೆಗಳಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ (ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋದರು). ಯಜ್ಞಸೇನನ ಮಗ ಶಿಖಂಡಿಯಿಂದ, ಪಾಂಡವರಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದ ಅವನು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಥೆಗೊಂಡಿದೆ. ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಬಲವುಳ್ಳ ಮಹಾಬಲ ಭೀಮಸೇನನು ಕೇವಲ ಮಾನವ ಯುದ್ಧದಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದನು.
8.1.13
रथौघाश्च नरौघाश्च हता राजन्सहस्रशः ।
वारणा निहतास्तत्र वाजिनश्च महाहवे
गोभिरश्वैश्च निष्कैश्च वासोभिश्च महाधनैः ।
वन्द्यमाना जयाशीर्भिः सूतमागधबन्दिभिः
भार्गवः प्रददौ यस्मै परमास्त्रं महाहवे ।
साक्षाद्रामणे यो बाल्ये धनुर्वेद उपाकृतः
येन दिव्यास्त्रविच्छूरो मायावी स घटोत्कचः ।
अमोघया रणे शक्त्या निहतो भैरवं नदन् ॥ ८.१.१३ ॥
ಅರಸನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ರಥಿಕರು ಮತ್ತು ಕಾಲಾಳುಗಳು ಹತರಾದರು; ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳೂ ಸತ್ತವು. ಗೋವು, ಕುದುರೆ, ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯ, ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸೂತ, ಮಾಗಧ, ಬಂದಿಗಳ ಜಯಾಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕರ್ಣ — ಭಾರ್ಗವ (ಪರಶುರಾಮ) ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಸ್ತ್ರ ನೀಡಿದವನು, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ರಾಮನೇ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಧನುರ್ವೇದ ಕಲಿಸಿದವನು — ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಜ್ಞಾನಿ, ಶೂರ, ಮಾಯಾವಿ ಘಟೋತ್ಕಚ ಅಮೋಘ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ರಣದಲ್ಲಿ ಹತನಾಗಿ ಭೀಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.
8.1.14
क्षत्रियाश्च महाराज सेनयोरुभयोर्हताः ।
परस्परं वै वीक्ष्यात्र परस्परकृतागसः
तथैव पाण्डवा राजन्कृतपूर्वाह्णिकक्रियाः ।
शिबिरान्निर्ययुस्तूर्णं युद्वाय कृतनिश्चयाः
यस्य प्रसादात्कौन्तेया राजपुत्रा महारथाः ।
महारथत्वं सम्प्राप्तास्तथाऽन्ये वसुधाधिपाः
तस्य दुर्वारवीर्यस्य सत्यसन्धस्य धीमतः ।
बाह्वोर्द्रविणमक्षय्यमद्य द्रक्ष्यथ संयुगे ॥ ८.१.१४ ॥
ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಹತರಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದು ನೋಡಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಂಡವರು, ಓ ರಾಜನೇ, ಬೆಳಗಿನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶಿಬಿರದಿಂದ ಹೊರಟರು. ಯಾರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕೌಂತೇಯರೂ ರಾಜಪುತ್ರರೂ ಮಹಾರಥರಾದರೋ, ಇತರ ಭೂಪತಿಗಳೂ ಮಹಾರಥತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರೋ, ಆ ದುರ್ಧರ್ಷ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಸತ್ಯಸಂಧ, ಬುದ್ಧಿವಂತನ ಅಕ್ಷಯ ಧನವನ್ನು ಇಂದು ನೀವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಿರಿ.
8.1.15
किञ्चिच्छेषान्परान्कृत्वा तीर्त्वा पाण्डववाहिनीम् ।
पार्थवेलां समासाद्य हतो वैकर्तनो वृषा
ततः प्रववृते युद्वं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
कुरूणां पाण्डवानां च परस्परजयैषिणाम्
तं द्रोणं निहतं श्रुत्वा धृष्टद्युम्नेन संयुगे ।
सत्यसन्धं महेष्वासं भृशं मे व्यथितं मनः
द्रोणपुत्रस्य विक्रान्तं राधेयस्यैव चोभयोः ।
पश्यन्तु पाण्डुपुत्रास्ते विष्णुवासवयोरिव ॥ ८.१.१५ ॥
ಕೆಲವು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಪಾರ್ಥನ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ವೈಕರ್ತನ ವೃಷ (ಕರ್ಣ) ಹತನಾದನು. ಆಗ ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ನಡುವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಗೆಲುವನ್ನು ಬಯಸಿ, ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನಿಂದ ದ್ರೋಣ ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಸತ್ಯಸಂಧನೂ ಮಹಾಧನುರ್ಧರನೂ ಆದ ಅವನಿಗಾಗಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡಿದೆ. ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಧೇಯ (ಕರ್ಣ) ಇಬ್ಬರ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಪಾಂಡುಪುತ್ರರು ನೋಡಲಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ನೋಡುವಂತೆ.
8.1.16
जयाशा धार्तराष्ट्राणां वैरस्य च मुखं नृप ।
तीर्णं तत्पाण्डवै राजन्यत्पुरा नावबुध्यसे
तयोर्द्वौ दिवसौ युद्वं कुरुपाण्डवसेनयोः ।
कर्णे सेनापतौ राजन्बभूवाद्भुतदर्शनम्
ययोर्लोके पुमानस्त्रे न समोऽस्ति चतुर्विधे ।
तौ द्रोणभीष्मौ श्रुत्वा तु हतौ मे व्यथितं मनः
सर्व एव भवन्तश्च शक्ताः प्रत्येकशोऽपि वा ।
पाण्डुपुत्रान्रणे हन्तुं ससैन्यान्किसु संहताः।
वीर्यवन्तः कृतास्त्राश्च द्रक्ष्यथाद्य परस्परम् ॥ ८.१.१६ ॥
ರಾಜನೇ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ಜಯದ ಆಶೆ ಮತ್ತು ವೈರದ ಮುಖ, ನೀನು ಮೊದಲು ಅರಿಯದಿದ್ದದ್ದು, ಪಾಂಡವರಿಂದ ದಾಟಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರಾಜನೇ, ಕೌರವ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧ ಆ ಎರಡು ದಿನಗಳು ನಡೆಯಿತು; ರಾಜನೇ, ಕರ್ಣನು ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ಅದ್ಭುತ ದರ್ಶನವಾದನು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸಮರಿಲ್ಲದ ಆ ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮರು ಹತರಾದರೆಂದು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಥೆಗೊಂಡಿದೆ. ನೀವೆಲ್ಲರೂ, ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿಯಾದರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿಯಾದರೂ, ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಣದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲು ಶಕ್ತರು. ವೀರ್ಯವಂತರೂ ಅಸ್ತ್ರಕುಶಲರೂ ಆದ ನೀವು ಇಂದು ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ನೋಡುವಿರಿ.
8.1.17
प्रोच्यमानं महाराज बन्धुभिर्हितबुद्धिभिः ।
तदिदं समनुप्राप्तं व्यसनं त्वां महाभयम्
ततः शत्रुक्षयं कृत्वा सुमहान्तं रणे वृषः ।
पश्यतां धार्तराष्ट्राणां फल्गुनेन निपातितः
त्रैलोक्ये यस्य चास्त्रेषु न पुमान्विद्यते समः ।
तं द्रोणं निहतं श्रुत्वा किमकुर्वत मामकाः
एवमुक्त्वा ततः कर्णं चक्रे सेनापतिं तदा ।
तव पुत्रो महावीर्यो भ्रातृभिः सहितोऽनघ ॥ ८.१.१७ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಹಿತಬುದ್ಧಿಯ ಬಂಧುಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಈ ಮಹಾ ಭಯವು ನಿನಗೆ ಬಂದೊದಗಿದೆ. ಆಗ ಶತ್ರುಕ್ಷಯ ಮಾಡಿದ ಆ ಮಹಾ ವೃಷಭನು (ಕರ್ಣನು), ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಫಲ್ಗುನನಿಂದ (ಅರ್ಜುನನಿಂದ) ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟನು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನರಿಲ್ಲದ ದ್ರೋಣನು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಜನರು ಏನು ಮಾಡಿದರು? ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆಗ ನಿನ್ನ ಮಹಾವೀರ್ಯನಾದ ಮಗನು ಸಹೋದರರೊಡನೆ ಕರ್ಣನನ್ನು ಸೇನಾಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು, ಓ ಅನಘ.
8.1.18
पुत्राणां राज्यकामेन त्वया राजन्हितैषिणा ।
चरितान्यहितान्येव तेषां ते फलमागतम्
ततस्तु सञ्जयः सर्वं गत्वा नागपुरं द्रुतम् ।
आचष्ट धृतराष्ट्राय यद्वृत्तं कुरुजाङ्गले
संशप्तकानां च बले पाण्डवेन महात्मना ।
धनञ्जयेन विक्रम्य गमिते यमसादनम्
सैनापत्यमथावाप्य कर्णो राजन्महारथः ।
सिंहनादं विनद्योच्चैः प्रायुध्यत रणोत्कटः ॥ ८.१.१८ ॥
ರಾಜನೇ, ಮಕ್ಕಳ ರಾಜ್ಯಕಾಮನೆಯಿಂದ, ಹಿತೈಷಿಯಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತ ನೀನು ಮಾಡಿದ ಕೃತ್ಯಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಹಿತಕರವಾದವು; ಅವುಗಳ ಫಲ ಈಗ ನಿನಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಆಗ ಸಂಜಯನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಾಗಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಕುರುಜಾಂಗಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು — ಸಂಶಪ್ತಕರ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡವ ಧನಂಜಯನು ಅವರನ್ನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಮಹಾರಥ ಕರ್ಣನು ಸೇನಾಪತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿ ಯುದ್ಧೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದ್ದು.
8.1.19
हतो दुःशासनो राजन्यथोक्तं पाण्डवेन तु ।
प्रतिज्ञा भीमसेनेन निस्तीर्णा सा चमूमुखे
आपगेयं हतं श्रुत्वा द्रोणं चापि महारथम् ।
आजगाम परामार्तिं वृद्वो राजाऽम्बिकासुतः
नारायणास्त्रे च हते द्रोणपुत्रस्य धीमतः ।
विप्रद्रुतानहं मन्येनिमग्नाञ्शोकसागरे।
ससृञ्जयानां सर्वेषां पाञ्चालानां च मारिष ।
केकयानां विदेहानां चकार कदनं महत् ॥ ८.१.१९ ॥
ರಾಜನೇ, ಪಾಂಡವ ಭೀಮಸೇನನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ದುಃಶಾಸನ ಹತನಾದನು; ಸೇನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿದನು. ಭೀಷ್ಮ ಮತ್ತು ಮಹಾರಥ ದ್ರೋಣ ಹತರಾದರೆಂದು ಕೇಳಿ, ವೃದ್ಧ ಅಂಬಿಕಾಸುತನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಬುದ್ಧಿವಂತ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನ ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರ ನಿಷ್ಫಲವಾದಾಗ, ಓಡಿಹೋದವರು ಶೋಕಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ಮಾರಿಷ, ಸೃಂಜಯರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಂಚಾಲರು, ಕೇಕಯರು ಮತ್ತು ವಿದೇಹರನ್ನು ಅವರು ಮಹಾ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದರು.
8.1.20
पीतं च क्षतजं तस्य धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ।
पाण्डवेन महाराज कर्म कृत्वा सुदुष्करम्
स श्रुत्वा निहतं कर्णं दुर्योधनहितैषिणम् ।
कथं द्विजवर प्राणानधारयत दुःखितः
प्लवमानान्हते द्रोणे सन्ननौकानिवार्णवे ।
दुर्योधनस्य कर्णस्य भोजस्य कृतवर्मणः।
तस्येषुधाराः शतशः प्रादुरासञ्छरासनात् ।
अग्रे पुङ्खेषु संसक्ता यथा भ्रमरपङ्क्तयः ॥ ८.१.२० ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವನು ಮಾಡಿದ ದುಷ್ಕರ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದುರ್ಯೋಧನನ ಹಿತೈಷಿ ಕರ್ಣ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಅವನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು? ದ್ರೋಣ ಹತನಾದಾಗ, ದೋಣಿಯಿಲ್ಲದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವವರಂತೆ ದುರ್ಯೋಧನ, ಕರ್ಣ, ಭೋಜ, ಕೃತವರ್ಮರು ತೇಲಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ನೂರಾರು ಬಾಣಧಾರೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು; ಅವುಗಳ ತುದಿಯ ಗರಿಗಳಲ್ಲಿ ದುಂಬಿಗಳ ಸಾಲಿನಂತೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.
8.1.21
एतच्छ्रुत्वा महाराज धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
शोकस्यान्तमपश्यन्वै हतं मत्वा सुयोधनम्।
विह्वलः पतितो भूमौ नष्टचेता इव द्विपः ।
यस्मिञ्जयाशां पुत्राणां सममन्यत पार्थिवः।
तस्मिन्हते स कौरव्यः कथं प्राणानधारयत् ।
मद्रराजस्य शल्यस्य द्रौणेश्चैव कृपस्य च
मत्पुत्रस्य च शेषस्य तथाऽन्येषां च सञ्जय ।
स पीडयित्वा पाञ्चालान्पाण्डवांश्च तरस्विनः।
हत्वा सहस्रशो योधानर्जुनेन निपातितः ॥ ८.१.२१ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅಂಬಿಕೆಯ ಮಗ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಶೋಕದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಸುಯೋಧನನು ಹತನಾದನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಮನಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆನೆಯಂತೆ ವಿಹ್ವಲನಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು. ರಾಜನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಜಯಾಶೆಯನ್ನು ಯಾರ ಮೇಲೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದನೋ, ಅವನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ ಆ ಕೌರವನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು?
8.1.22
तस्मिन्निपतिते भूमौ विह्वले राजसत्तमे ।
आर्तनादो महानासीत्स्त्रीणां भरतसत्तम
दुर्मरं तदहं मन्ये नृणां कृच्छ्रेऽपि वर्तताम् ।
यत्र कर्णं हतं श्रुत्वा नात्यजज्जीवितं नृपः
विप्रद्रुतेष्वनीकेषु मुखवर्णोऽभवत्कथम् ।
एतत्सर्वं यथावृत्तं तथा गावल्गणे मम। ॥ ८.१.२२ ॥
ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ವಿಹ್ವಲನಾದಾಗ, ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮಹಾ ಆರ್ತನಾದ ಎದ್ದಿತು. ಕರ್ಣನು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿಯೂ ರಾಜನು ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು, ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಸಹಿಸಲಾಗದ್ದು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸೇನೆಗಳು ಚದುರಿ ಓಡಿದಾಗ ಅವನ ಮುಖವರ್ಣ ಹೇಗಾಯಿತು? ಓ ಗಾವಲ್ಗಣಿ, ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಡೆದಂತೆಯೇ ನನಗೆ ಹೇಳು.
8.1.23
श शब्दः पृथिवीं कृत्स्नां पूरयामास सर्वशः ।
तथा शान्तनवं वृद्वं ब्रह्मन्बाह्लीकमेव च।
द्रोणं च सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च ।
आचक्ष्व पाण्डवेयानां मामकानां च विक्रमम् ॥ ८.१.२३ ॥
ಆ ಶಬ್ದವು ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ತುಂಬಿತು. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವೃದ್ಧ ಶಂತನುವಿನ ಮಗ, ಬಾಹ್ಲೀಕ, ದ್ರೋಣ, ಸೋಮದತ್ತ, ಭೂರಿಶ್ರವ ಇವರ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನೂ, ಪಾಂಡವರ ಮತ್ತು ನನ್ನವರ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.
8.1.24
शोकार्णवे महाघोरे निमग्ना भरतस्त्रियः ।
रुरुदुर्दुःखशोकार्ता भृशमुद्विग्नचेतसः
तथैव चान्यान्सुहृदः पुत्रान्पौत्रांश्च पातितान् ।
श्रुत्वा यन्नाजहात्प्राणांस्तन्मन्ये दुष्करं द्विज
तवापराधाद्यद्वृत्तं कौरवेयेषु मारिष ।
तच्छ्रुत्वा मा व्यथां कार्षीर्दिष्टे न व्यथते बुधः ॥ ८.१.२४ ॥
ಮಹಾಭಯಂಕರ ಶೋಕಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಭರತವಂಶದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ದುಃಖಶೋಕಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅತ್ತರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪುತ್ರರು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟರೆಂದು ಕೇಳಿಯೂ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡದಿರುವುದನ್ನು, ಓ ದ್ವಿಜನೇ, ಕಷ್ಟಕರವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ಪೂಜ್ಯನೇ, ನಿನ್ನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಕೌರವರ ನಡುವೆ ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ ವ್ಯಥೆಪಡಬೇಡ; ಬುದ್ಧಿವಂತನು ದೈವದ ಮುಂದೆ ವ್ಯಥೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
8.1.25
राजानं च समासाद्य गान्धारी भरतर्षभ ।
निःसंज्ञा पतिता भूमौ सर्वाण्यन्तः पुराणि च
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामुने ।
न हि तृप्यामि पूर्वेषां शृण्वानश्चरितं महत्
यस्मादभावी भावी वा भवेदर्थो नरं प्रति ।
अप्राप्तौ तस्य वा प्राप्तौ न कश्चिद्यथते बुधः ॥ ८.१.२५ ॥
ರಾಜನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಅಂತಃಪುರದ ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಪ್ರಜ್ಞೆತಪ್ಪಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರು. ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳು; ಪೂರ್ವಜರ ಮಹಾಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಂಭವಿಸುವುದೋ ಸಂಭವಿಸದೆ ಇರುವುದೋ, ಅದರ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ವ್ಯಥೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
8.1.26
ततस्ताः स़ञ्जयो राजन्समाश्वासयदातुराः ।
मुह्यामानाः सुबहुशो मुञ्चन्तीर्वारि नेत्रजम्
न व्यथाऽभ्यधिका काचिद्विद्यते मम सञ्जय ।
दिष्टमेतत्पुरा मन्ये कथयस्य यथेच्छकम् ॥ ८.१.२६ ॥
ರಾಜನೇ, ಆಗ ಸಂಜಯನು ದುಃಖಿತರಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು; ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಮೂರ್ಛಿತರಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಜಯ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಥೆ ನನಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಹಿಂದೆಯೇ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಹೇಳು.
8.1.27
समाश्वस्ताः स्त्रियस्तास्तु वेपमाना मुहुर्मुहुः ।
कदल्य इव वातेन धूयमानाः समन्ततः ॥ ८.१.२७ ॥
ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡರೂ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಪದೇ ಪದೇ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದರು; ಗಾಳಿಗೆ ಸುತ್ತಲೂ ತೂಗಾಡುವ ಬಾಳೆ ಮರಗಳಂತೆ.
8.1.28
राजानं विदुरश्चापि प्रज्ञाचक्षुषमीश्वरम् ।
आश्वासयामास तदा सिञ्चंस्तोयेन कौरवम् ॥ ८.१.२८ ॥
ಆಗ ವಿದುರನೂ, ಕುರು ವಂಶದ ಆ ಅಂಧ ರಾಜನಿಗೆ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸುತ್ತಾ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿದನು.
8.1.29
स लब्ध्वा सनकैः संज्ञां ताश्च दृष्ट्वा स्त्रियो नृपः ।
उन्मत्त इव राजेन्द्र स्थितस्तूष्णीं विशाम्पते ॥ ८.१.२९ ॥
ಅವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪಡೆದು, ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜೇಂದ್ರ, ವಿಶಾಂಪತೇ, ಹುಚ್ಚನಂತೆ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತನು.
8.1.30
ततो ध्यात्वा चिरं कालं निःश्वस्य च पुनःपुनः ।
स्वान्पुत्रान्गर्हयामास बहुमेने च पाण्डवान् ॥ ८.१.३० ॥
ಆಗ ಬಹುಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಪದೇ ಪದೇ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದನು; ಪಾಂಡವರನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದನು.
8.1.31
गर्हयंश्चात्मनो बुद्धिं शकुनेः सौबलस्य च ।
ध्यात्वा तु सुचिरं कालं वेपमानो मुहुर्मुहुः ॥ ८.१.३१ ॥
ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ, ಸುಬಲನ ಮಗ ಶಕುನಿಯನ್ನೂ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ, ಬಹುಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಪದೇ ಪದೇ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದನು.
8.1.32
संस्तभ्य च मनो भूयो राजा धैर्यसमन्वितः ।
पुनर्गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छत सञ्जयम् ॥ ८.१.३२ ॥
ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ, ಗಾವಲ್ಗಣಿಯ ಮಗ ಸೂತ ಸಂಜಯನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು.
8.1.33
न त्वया कथितं वाक्यं श्रुतं सञ्जय तन्मया ॥ ८.१.३३ ॥
ಸಂಜಯ, ನೀನು ಹೇಳಿದ ಆ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.
8.1.34
कच्चिद्दुर्योधनः सूत न गतो वै यमक्षयम् ।
जये निराशः पुत्रो मे सततं जयकामुकः।
ब्रूहि सञ्जय तत्त्वेन पुनरुक्तां कथामिमाम् ॥ ८.१.३४ ॥
ಸೂತನೇ, ದುರ್ಯೋಧನನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲವೇ? ಸದಾ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ ನನ್ನ ಮಗ ಜಯದಲ್ಲಿ ನಿರಾಶನಾದನೇ? ಸಂಜಯ, ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಳು.
8.1.35
एवमुक्तोऽब्रवीत्सूतो राजानं जनमेजय ।
हतो वैकर्तनो राजन्सहपुत्रैर्महारथः।
भ्रातृभिश्च महेष्वासैः सूतपुत्रैस्तनुत्यजैः ॥ ८.१.३५ ॥
ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂತನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, ಜನಮೇಜಯ. ರಾಜನೇ, ವೈಕರ್ತನನು (ಕರ್ಣ) ತನ್ನ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹತನಾದನು, ಆ ಮಹಾರಥ; ಅವನ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಸೂತಪುತ್ರರು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು.
8.1.36
दुःशासनश्च निहतः पाण्डवेन यशस्विना ।
पीतं च रुधिरं कोपाद्भीमसेनेन संयुगे ॥ ८.१.३६ ॥
ಯಶಸ್ವಿ ಪಾಂಡವನು ದುಃಶಾಸನನನ್ನು ಕೊಂದನು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನು ಕೋಪದಿಂದ ಅವನ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿದನು.
8.1.37
एतच्छ्रुत्वा महाराज धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
दह्यमानोऽब्रवीत्सूतं मुहूर्तं तिष्ठ सञ्जय।
व्याकुलं मे मनस्तात मा तावत्किंचिदुच्यताम् ॥ ८.१.३७ ॥
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಂಬಿಕೆಯ ಮಗ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಸುಡುತ್ತಿರುವವನಾಗಿ ಸೂತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಸಂಜಯ, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲು. ಮಗನೇ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಗೊಂಡಿದೆ; ಈಗ ಇನ್ನೇನೂ ಹೇಳಬೇಡ.
8.1.38
राजापि नाब्रवीत्किञ्चित्सञ्जयो विदुरस्तथा ।
तूष्णीम्भूतस्तदा सोऽथ बभूव जगतीपतिः ॥ ८.१.३८ ॥
ರಾಜನೂ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಸಂಜಯನೂ ವಿದುರನೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಆಗ ಆ ಜಗತ್ಪತಿ ಮೌನವಾದನು.