Mahābhārata · Adhyāya 8.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
शिबिराद्धास्तिनपुरं प्राप्य भारत सञ्जयः ।
प्रविवेश महाबाहुर्धृतराष्ट्रनिवेशनम्
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत्
हते कर्णे महाराज निशि गावल्गणिस्तदा ।
दीनो ययौ नागपुरमश्वैर्वातसमैर्जवे
हते द्रोणे महेष्वासे तव पुत्रा महारथाः ।
बभूवुरस्वस्थमुखा विषण्णा गतचेतसः ॥ ८.१.१ ॥
Após prostrar-se diante de Nārāyaṇa, e de Nara, o melhor dos homens, e da deusa Sarasvatī e de Vyāsa, deve-se então recitar o Jaya. Ó descendente de Bharata, tendo chegado a Hāstinapura vindo do acampamento, o de braços poderosos Sañjaya entrou no palácio de Dhṛtarāṣṭra. Após prostrar-se diante de Nārāyaṇa, e de Nara, o melhor dos homens, e também da deusa Sarasvatī, deve-se então recitar o Jaya. Ó grande rei, quando Karṇa foi morto, à noite Gāvalgaṇi (Sañjaya), aflito, partiu para Nāgapura com cavalos velozes como o vento. Quando o grande arqueiro Droṇa foi morto, teus filhos, grandes guerreiros de carro, ficaram consternados, com os rostos abatidos e a mente perdida.
8.1.2
शोकेनापहतः सूतो विलपन्भृशदुःखितः ।
चिन्तयन्निधनं घोरं सूतपुत्रस्य पाण्डवैः
ततो द्रोणे हते राजन्दुर्योधनमुखा नृपाः ।
भृशमुद्विग्नमनसो द्रोणपुत्रमुपागमन्
स हास्तिनपुरं गत्वा भृशमुद्विग्नचेतनः ।
जगाम धृतराष्ट्रस्य क्षयं प्रक्षीणबान्धवम्
अवाङ्मुखाः शस्त्रभृतः सर्व एव विशाम्पते ।
अवेक्षमाणाः शोकार्ता नाभ्यभाषन्परस्परम् ॥ ८.१.२ ॥
Dominado pela dor, o condutor de carros lamentava-se e, profundamente aflito, não cessava de pensar na terrível morte de Karṇa, filho do condutor, às mãos dos Pāṇḍavas. Então, ó rei, depois que Droṇa foi morto, os reis liderados por Duryodhana, com a mente muito perturbada, foram até o filho de Droṇa. Ele foi a Hāstinapura e, com o espírito profundamente abalado, entrou na casa de Dhṛtarāṣṭra, cujos parentes haviam diminuído. Ó senhor dos homens, todos os portadores de armas, com os rostos abatidos e tomados pela aflição, olhavam uns para os outros, mas não falavam entre si.
8.1.3
अन्तःपुरं प्रविश्यैव सञ्जयो राजसत्तमम् ।
अश्रुपूर्णो भृशं त्रस्तो राजानमुपजग्मिवान्
ते द्रोणमनुशोचन्तः कश्मलाभिहतौजसः ।
पर्युपासन्त शोकार्तास्ततः शारद्वतीसुतम्
स तमुद्वीक्ष्य राजानं कश्मलाभिहतौजसम् ।
ववन्दे प्राञ्जलिर्भूत्वा मूर्ध्ना पादौ नृपस्य ह
तान्दृष्ट्वा व्यथिताकारान्सैन्यानि तव भारत ।
ऊर्ध्वमेव निरैक्षन्त दुःखत्रस्तान्यनेकशः ॥ ८.१.३ ॥
Ao entrar no palácio interior, Sañjaya chegou ao rei, o melhor dos reis, cheio de lágrimas e muito aterrorizado. Lamentando Droṇa, com o vigor abatido pela confusão, os aflitos sentaram-se então ao redor do filho de Śāradvatī. Ao ver o rei, cujo vigor estava abatido pela confusão, ele se curvou de mãos postas, pousando a cabeça aos pés do rei. Ó Bhārata, ao ver teus exércitos com aparência perturbada, aterrorizados pela dor, olharam para cima repetidas vezes.
8.1.4
उपस्थाय च राजानं विनिश्वस्य च सूतजः ।
नातिहृष्टमना राजन्निदं वचनमब्रवीत्
ते मुहूर्तं समाश्वस्य हेतुभिः शास्त्रसम्मितैः ।
रात्र्यागमे महीपालाः स्वानि वेश्मानि भेजिरे
सम्पूज्य च यथान्यायं धृतराष्ट्रं महीपतिम् ।
हा कष्टमिति चोक्त्वा स ततो वचनमाददे
शस्त्राण्येषां तु राजेन्द्र शोणिताक्तानि सर्वशः ।
प्राभ्रश्यन्त कराग्रेभ्यो दृष्ट्वा द्रोणं हतं युधि ॥ ८.१.४ ॥
Sañjaya, o filho do cocheiro, aproximou-se do rei, suspirou profundamente e, com o ânimo não alegre, ó rei, proferiu estas palavras. Tendo se consolado por um momento com razões conformes às escrituras, ao chegar a noite, aqueles reis retiraram-se para suas moradas. Então, tendo honrado devidamente Dhṛtarāṣṭra, senhor da terra, e dito 'Ai, que sofrimento!', ele começou seu discurso. Ó senhor dos reis, ao ver Droṇa morto em batalha, suas armas, manchadas de sangue por toda parte, escorregaram das pontas de seus dedos.
8.1.5
सञ्चयोऽहं महाराज नमस्ते भरतर्षभ ।
हतो वैकर्तनः कर्णः कृत्वा कर्म सुदुष्करम्
ते वेश्मस्वपि कौरव्य पृथ्वीशा नाप्नुवन्सुखम् ।
चिन्तयन्तः क्षयं तीव्रं दुःखशोकसमन्विताः
सञ्जयोऽहं क्षितिपते कच्चिदास्ते सुखं भवान् ।
स्वदोषैरापदं प्राप्य कच्चिन्नाद्य विमुह्यति
तानि बद्वान्यरिष्टानि लम्बमानानि भारत ।
अदृश्यन्त महाराज नक्षत्राणि यथा दिवि ॥ ८.१.५ ॥
Sañjaya disse: Saudações a ti, grande rei, touro dos Bharatas. Karṇa, filho de Vikartana, foi morto após realizar uma façanha muito difícil. Mesmo em suas casas, ó descendente de Kuru, os reis não encontraram felicidade; pensando na destruição feroz, estavam cheios de dor e tristeza. Sou Sañjaya, ó senhor da terra. Estás bem? Tendo caído na calamidade por tuas próprias faltas, não estás agora confuso, ó Bhārata? Ó grande rei, aqueles presságios atados e pendentes apareceram como estrelas no céu.
8.1.6
चेदिकाशिकरूशानां मत्स्यानां सोमकैः सह ।
कृत्वाऽसौ कदनं शेते वातनुन्न इव द्रुमः
विशेषतः सूतपुत्रो राजा चैव सुयोधनः ।
दुःशासनश्च शकुनिः सौबलश्च महाबलः
हितान्युक्तानि विदुरद्रोणगाङ्गेयकेशवैः ।
अगृहीतान्यनुस्मृत्य कच्चिन्न कुरुषे व्यथाम्
तथा तु स्तिमितं दृष्ट्वा गतसत्वमवस्थितम् ।
बलं तव महाराज राजा दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.१.६ ॥
Tendo causado o massacre junto aos cedis, kāśis, rūśas, matsyas e somakas, jaz como uma árvore derrubada pelo vento. Sobretudo o filho do cocheiro, o rei Duryodhana, Duḥśāsana, Śakuni e o poderoso Saubala não aceitaram as palavras benéficas proferidas por Vidura, Droṇa, Gāṅgeya e Keśava. Ao recordá-las, não sentes aflição? Vendo, grande rei, o teu exército imóvel e sem vida, o rei Duryodhana falou.
8.1.7
गोष्ठमध्येव ऋषभो गोव्रजैः परिवारितः ।
व्यालेन निहतो यद्वत्तथाऽसौ निहतः परैः
उषितास्ते निशां तां तु दुर्योधननिवेशने ।
चिन्तयन्तः परिक्लेशान्पाण्डवानां महात्मनाम्
रामनारदकण्वाद्यैर्हितमुक्तं सभातले ।
न गृहीतमनुस्मृत्य कच्चिन्न कुरुषे व्यथाम्
भवतां बाहुवीर्यं हि समाश्रित्य मया युधि ।
पाण्डवेयाः समाहूता युद्वं चेदं प्रवर्तितम् ॥ ८.१.७ ॥
Como um touro cercado por manadas de vacas no meio do curral é abatido por uma fera selvagem, assim ele foi abatido pelos inimigos. Aqueles que passaram aquela noite no acampamento de Duryodhana ficavam ruminando os sofrimentos dos magnânimos Pāṇḍavas. Não te afliges, lembrando as palavras benéficas proferidas no salão da assembleia por Rāma, Nārada, Kaṇva e outros, que não foram acolhidas? Confiando na força de vossos braços, desafiei os filhos de Pāṇḍu para a batalha, e esta guerra foi posta em marcha.
8.1.8
निराशान्पाण्डवान्कृत्वा दृढं राजन्ससात्यकान् ।
पाञ्चालानां रथांश्चैव विनिहत्य सहस्रशः
यत्तद्द्यूते परिक्लिष्टा कृष्णा चानायिता सभाम् ।
तत्स्मरन्तोऽनुशोचन्तो भृशमुद्विग्नचतेतसः
सुहृदस्त्वद्विते युक्तान्भीष्मद्रोणमुखान्परैः ।
निहतान्युधि संस्मृत्य कच्चिन्न कुरुषे व्यथाम्
तदिदं निहते द्रोणे विषण्णमिव लक्ष्यते ।
युध्यमानाश्च समरे योधा वध्यन्ति सर्वशः ॥ ८.१.८ ॥
Ó rei, tendo lançado os Pāṇḍavas no desespero junto com Sātyaki, e destruído aos milhares os carros dos Pāñcālas, lembrando como Kṛṣṇā, atormentada no jogo de dados, foi arrastada para a sala da assembleia — lamentando-se sem cessar, com a mente agitada — não sentes tristeza ao recordar que teus amigos, devotados ao teu bem, Bhīṣma e Droṇa, foram mortos em batalha pelos inimigos? Com Droṇa morto, este exército parece abatido, e os guerreiros que combatem são mortos por todos os lados.
8.1.9
जित्वा शूरान्महेष्वासान्विद्राव्य च दिशोदश ।
हतो वैकर्तनः कर्णः पाण्डवेन किरीटिना
तथा तु सञ्चिन्तयतां तान्क्लेशान्द्यूतकारितान् ।
दुःखेन क्षणदा राजञ्जगामाब्दशतोपमा
तमेवंवादिनं राजा सूतपुत्रं कृताजलिम् ।
सुदीर्घमथ निःश्वस्य दुःखार्त इदमब्रवीत्
जयो वाऽपि वधो वाऽपि युध्यमानस्य संयुगे ।
भवेत्किमत्र चित्रं वै युध्यध्वं सर्वतोमुखाः ॥ ८.१.९ ॥
Depois de vencer heróis e grandes arqueiros e pôr em fuga as dez direções, o Pāṇḍava Arjuna, o coroado, matou Karṇa, filho de Vikartana. Ó rei, para os que ruminavam as aflições causadas pelo jogo de dados, aquela noite passou em tristeza como cem anos. Ao filho do cocheiro, que assim falava e estava de pé com as mãos postas, o rei, atormentado pela dor, soltou um longo suspiro e disse: Para quem luta na batalha, seja vitória ou morte, o que há de estranho nisso? Lutai, ó guerreiros de rostos voltados para todos os lados.
8.1.10
वैरस्य गत आनृण्यं दुर्गमस्य दुरात्मभिः ।
हत्वा कर्णं महाराज विशल्यः पाण्डवोऽभवत्
ततः प्रभाते विमले स्थिता दिष्टस्य शासने ।
चक्रुरावश्यकं सर्वे विधिदृष्टेन कर्मणा
आपगेये हते शूरे दिव्यास्त्रवति सञ्जय ।
द्रोणे च परमेष्वासे भृशं मे व्यथितं मनः
पश्यध्वं च महात्मानं कर्णं वैकर्तनं युधि ।
प्रचरन्तं महेष्वासं दिव्यैरस्त्रैर्महाबलम् ॥ ८.१.१० ॥
Tendo pago a dívida de inimizade, e com o herói inabalável morto pelos perversos, ó grande rei, o filho de Pāṇḍu ficou livre de espinhos ao matar Karṇa. Então, na aurora clara, em pé sob o comando do destino, todos realizaram as ações necessárias pelo ato visto pelo destino. Ó Sañjaya, com o heroico filho de Āpgeya (Bhīṣma) e Droṇa, o supremo arqueiro conhecedor das armas divinas, mortos, minha mente está profundamente aflita. Vê na batalha o magnânimo filho de Vikartana, Karṇa, movendo-se como poderoso arqueiro com armas divinas.
8.1.11
शोषणं सागराणां वा पतनं वा विवस्वतः ।
विशीर्णत्वं यथा मेरोस्तथा कर्णस्य पातनम्
ते कृत्वाऽवश्यकार्याणि समाश्वस्य च भारत ।
योगमाज्ञापयामासुर्युद्वाय च विनिर्ययुः
यो रथानां सहस्राणि दंशितानां दशैव तु ।
अहन्यहनि तेजस्वी निजघ्ने वसुसम्भवः
यस्य वै युधि सन्त्रासात्कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
निवर्तते सदा मन्दः सिंहात्क्षुद्रमृगो यथा ॥ ८.१.११ ॥
Assim como seria impossível secarem-se os oceanos, o sol cair ou o Meru despedaçar-se, assim foi a queda de Karṇa. Tendo cumprido seus deveres necessários e recobrado o ânimo, ó Bhārata, ordenaram a formação de batalha e partiram para a guerra. O radiante filho de Vasu, que abatia dez mil carros blindados a cada dia, diante de quem Dhanañjaya, filho de Kuntī, sempre recuava na batalha, como um pequeno cervo diante do leão.
8.1.12
योधाश्च बहवो राजन्हतास्तत्र जयैषिणः ।
राजानो राजपुत्राश्च शूराः परिघबाहवः
कर्णं सेनापतिं कृत्वा कृतकौतुकमङ्गलाः ।
पूजयित्वा द्विजश्रेष्ठान्दधिपात्रघृताक्षतैः
तं हतं यज्ञसेनस्य पुत्रेणेह शिखण्डिना ।
पाण्डवेयाभिगुप्तेन श्रुत्वा मे व्यथितं मनः
येन नागायुतप्राणो भीमसेनो महाबलः ।
मानुषेणैव युद्धेन तामवस्थां प्रवेशितः ॥ ८.१.१२ ॥
Ó rei, muitos guerreiros que buscavam a vitória, reis e príncipes, heróis de braços como barras de ferro, foram mortos ali. Tendo feito Karṇa comandante, tendo realizado os ritos e sinais auspiciosos e honrado os melhores dos duas vezes nascidos com coalhada, manteiga clarificada e grãos inteiros, haviam partido para a batalha. Ao ouvir que ele foi morto por Śikhaṇḍin, filho de Yajñasena, protegido pelos Pāṇḍava, minha mente está perturbada. O poderoso Bhīmasena, cuja força era a de dez mil elefantes, o levou àquele estado por mero combate humano.
8.1.13
रथौघाश्च नरौघाश्च हता राजन्सहस्रशः ।
वारणा निहतास्तत्र वाजिनश्च महाहवे
गोभिरश्वैश्च निष्कैश्च वासोभिश्च महाधनैः ।
वन्द्यमाना जयाशीर्भिः सूतमागधबन्दिभिः
भार्गवः प्रददौ यस्मै परमास्त्रं महाहवे ।
साक्षाद्रामणे यो बाल्ये धनुर्वेद उपाकृतः
येन दिव्यास्त्रविच्छूरो मायावी स घटोत्कचः ।
अमोघया रणे शक्त्या निहतो भैरवं नदन् ॥ ८.१.१३ ॥
Ó rei, ali na grande batalha foram mortos milhares de guerreiros em carros e soldados de infantaria; elefantes e cavalos também foram mortos. Karṇa, louvado com bênçãos de vitória por cocheiros, panegiristas e bardos, a quem se ofereceram vacas, cavalos, moedas de ouro e vestes preciosas, a quem Bhārgava (Paraśurāma) deu a arma suprema na grande batalha, a quem o próprio Rāma ensinou o arco na infância, aquele Ghaṭotkaca, herói, conhecedor das armas divinas e ilusionista, foi derrubado na batalha por uma lança infalível, rugindo terrivelmente.
8.1.14
क्षत्रियाश्च महाराज सेनयोरुभयोर्हताः ।
परस्परं वै वीक्ष्यात्र परस्परकृतागसः
तथैव पाण्डवा राजन्कृतपूर्वाह्णिकक्रियाः ।
शिबिरान्निर्ययुस्तूर्णं युद्वाय कृतनिश्चयाः
यस्य प्रसादात्कौन्तेया राजपुत्रा महारथाः ।
महारथत्वं सम्प्राप्तास्तथाऽन्ये वसुधाधिपाः
तस्य दुर्वारवीर्यस्य सत्यसन्धस्य धीमतः ।
बाह्वोर्द्रविणमक्षय्यमद्य द्रक्ष्यथ संयुगे ॥ ८.१.१४ ॥
Ó grande rei, os kṣatriyas de ambos os exércitos foram mortos. Vendo-se uns aos outros como culpados ali, também os Pāṇḍavas, ó rei, tendo realizado os seus ritos matinais e resolvidos à batalha, saíram depressa do acampamento. Por cuja graça os filhos de Kuntī e os príncipes se tornaram grandes guerreiros de carro, e outros senhores da terra alcançaram também a condição de grande guerreiro de carro — hoje vereis nos seus braços, na batalha, a riqueza inesgotável daquele de valor irresistível, de palavra verdadeira e sábio.
8.1.15
किञ्चिच्छेषान्परान्कृत्वा तीर्त्वा पाण्डववाहिनीम् ।
पार्थवेलां समासाद्य हतो वैकर्तनो वृषा
ततः प्रववृते युद्वं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
कुरूणां पाण्डवानां च परस्परजयैषिणाम्
तं द्रोणं निहतं श्रुत्वा धृष्टद्युम्नेन संयुगे ।
सत्यसन्धं महेष्वासं भृशं मे व्यथितं मनः
द्रोणपुत्रस्य विक्रान्तं राधेयस्यैव चोभयोः ।
पश्यन्तु पाण्डुपुत्रास्ते विष्णुवासवयोरिव ॥ ८.१.१५ ॥
Tendo deixado vivos alguns inimigos, atravessado o exército dos Pāṇḍavas e chegado à margem de Pārtha, o touro, filho de Vikartana, foi morto. Então começou uma batalha tumultuosa e arrepiante entre os Kurus e os Pāṇḍavas, cada um buscando a vitória sobre o outro. Ao ouvir que Droṇa, fiel ao seu voto e grande arqueiro, foi morto em combate por Dhṛṣṭadyumna, minha mente está profundamente aflita. Que os filhos de Pāṇḍu vejam o valor tanto do filho de Droṇa quanto do filho de Rādhā, como Viṣṇu e Vāsava o veem.
8.1.16
जयाशा धार्तराष्ट्राणां वैरस्य च मुखं नृप ।
तीर्णं तत्पाण्डवै राजन्यत्पुरा नावबुध्यसे
तयोर्द्वौ दिवसौ युद्वं कुरुपाण्डवसेनयोः ।
कर्णे सेनापतौ राजन्बभूवाद्भुतदर्शनम्
ययोर्लोके पुमानस्त्रे न समोऽस्ति चतुर्विधे ।
तौ द्रोणभीष्मौ श्रुत्वा तु हतौ मे व्यथितं मनः
सर्व एव भवन्तश्च शक्ताः प्रत्येकशोऽपि वा ।
पाण्डुपुत्रान्रणे हन्तुं ससैन्यान्किसु संहताः।
वीर्यवन्तः कृतास्त्राश्च द्रक्ष्यथाद्य परस्परम् ॥ ८.१.१६ ॥
Ó rei, a esperança de vitória dos filhos de Dhṛtarāṣṭra e o rosto da inimizade, que tu não percebeste antes, foram atravessados pelos Pāṇḍavas. Ó rei, a batalha entre os exércitos dos Kurus e dos Pāṇḍavas durou aqueles dois dias, e, ó rei, tornou-se um espetáculo maravilhoso com Karṇa como comandante. Minha mente está perturbada ao ouvir que Droṇa e Bhīṣma, cujo igual no mundo nenhum homem tinha na ciência quádrupla das armas, foram abatidos. Todos vós, sozinhos ou juntos, podeis matar os filhos de Pāṇḍu na batalha com seus exércitos. Poderosos e hábeis nas armas, vós vos vereis uns aos outros hoje.
8.1.17
प्रोच्यमानं महाराज बन्धुभिर्हितबुद्धिभिः ।
तदिदं समनुप्राप्तं व्यसनं त्वां महाभयम्
ततः शत्रुक्षयं कृत्वा सुमहान्तं रणे वृषः ।
पश्यतां धार्तराष्ट्राणां फल्गुनेन निपातितः
त्रैलोक्ये यस्य चास्त्रेषु न पुमान्विद्यते समः ।
तं द्रोणं निहतं श्रुत्वा किमकुर्वत मामकाः
एवमुक्त्वा ततः कर्णं चक्रे सेनापतिं तदा ।
तव पुत्रो महावीर्यो भ्रातृभिः सहितोऽनघ ॥ ८.१.१७ ॥
Grande rei, esta grande calamidade de que falam teus parentes bem-intencionados caiu sobre ti. Então, depois de causar a destruição dos inimigos na batalha, aquele grande touro (Karṇa) foi abatido por Phalguna (Arjuna) diante dos olhos dos filhos de Dhṛtarāṣṭra. Ao ouvir que Droṇa, a quem nenhum homem nos três mundos iguala nas armas, fora morto, o que fizeram os meus? Tendo assim falado, teu filho de grande valor, junto com seus irmãos, então fez de Karṇa o comandante do exército, ó imaculado.
8.1.18
पुत्राणां राज्यकामेन त्वया राजन्हितैषिणा ।
चरितान्यहितान्येव तेषां ते फलमागतम्
ततस्तु सञ्जयः सर्वं गत्वा नागपुरं द्रुतम् ।
आचष्ट धृतराष्ट्राय यद्वृत्तं कुरुजाङ्गले
संशप्तकानां च बले पाण्डवेन महात्मना ।
धनञ्जयेन विक्रम्य गमिते यमसादनम्
सैनापत्यमथावाप्य कर्णो राजन्महारथः ।
सिंहनादं विनद्योच्चैः प्रायुध्यत रणोत्कटः ॥ ८.१.१८ ॥
Ó rei, as ações que praticaste, movido pelo desejo do reino para teus filhos e fingindo buscar o bem deles, foram na verdade prejudiciais; agora o seu fruto chegou a ti. Então Sañjaya foi rapidamente a Nāgapura e contou a Dhṛtarāṣṭra tudo o que acontecera na terra de Kurujāṅgala: como, no exército dos Saṃśaptakas, o grande Pāṇḍava Dhanañjaya, com sua bravura, os enviou à morada de Yama; e como, ó rei, o grande condutor de carro Karṇa, tendo obtido o comando do exército, rugiu alto como um leão e lutou, ardente para a batalha.
8.1.19
हतो दुःशासनो राजन्यथोक्तं पाण्डवेन तु ।
प्रतिज्ञा भीमसेनेन निस्तीर्णा सा चमूमुखे
आपगेयं हतं श्रुत्वा द्रोणं चापि महारथम् ।
आजगाम परामार्तिं वृद्वो राजाऽम्बिकासुतः
नारायणास्त्रे च हते द्रोणपुत्रस्य धीमतः ।
विप्रद्रुतानहं मन्येनिमग्नाञ्शोकसागरे।
ससृञ्जयानां सर्वेषां पाञ्चालानां च मारिष ।
केकयानां विदेहानां चकार कदनं महत् ॥ ८.१.१९ ॥
Ó rei, Duḥśāsana foi morto como o pāṇḍava Bhīmasena havia declarado; à frente do exército ele cumpriu seu voto. Ao ouvir que Bhīṣma e o grande guerreiro de carro Droṇa tinham sido mortos, o velho rei, filho de Ambikā, foi tomado por suprema angústia. Quando a arma Nārāyaṇa do sábio filho de Droṇa falhou, penso que as tropas em fuga afundaram num oceano de dor. Ó senhor, ele causou grande matança entre todos os Sṛñjayas, Pāñcālas, Kekayas e Videhas.
8.1.20
पीतं च क्षतजं तस्य धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ।
पाण्डवेन महाराज कर्म कृत्वा सुदुष्करम्
स श्रुत्वा निहतं कर्णं दुर्योधनहितैषिणम् ।
कथं द्विजवर प्राणानधारयत दुःखितः
प्लवमानान्हते द्रोणे सन्ननौकानिवार्णवे ।
दुर्योधनस्य कर्णस्य भोजस्य कृतवर्मणः।
तस्येषुधाराः शतशः प्रादुरासञ्छरासनात् ।
अग्रे पुङ्खेषु संसक्ता यथा भ्रमरपङ्क्तयः ॥ ८.१.२० ॥
Ó grande rei, o sangue do filho de Dhṛtarāṣṭra foi bebido pelo Pāṇḍava, que realizou na batalha um feito muito difícil. Ao ouvir que Karṇa, o amigo leal de Duryodhana, fora morto, como, aflito, sustentou a vida, ó melhor dos duas vezes nascidos? Quando Droṇa foi morto, e Duryodhana, Karṇa, Bhoja e Kṛtavarman se debatiam como homens afundados no oceano sem barco, de seu arco surgiram centenas de correntes de flechas, cujas pontas emplumadas se prendiam como fileiras de abelhas.
8.1.21
एतच्छ्रुत्वा महाराज धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
शोकस्यान्तमपश्यन्वै हतं मत्वा सुयोधनम्।
विह्वलः पतितो भूमौ नष्टचेता इव द्विपः ।
यस्मिञ्जयाशां पुत्राणां सममन्यत पार्थिवः।
तस्मिन्हते स कौरव्यः कथं प्राणानधारयत् ।
मद्रराजस्य शल्यस्य द्रौणेश्चैव कृपस्य च
मत्पुत्रस्य च शेषस्य तथाऽन्येषां च सञ्जय ।
स पीडयित्वा पाञ्चालान्पाण्डवांश्च तरस्विनः।
हत्वा सहस्रशो योधानर्जुनेन निपातितः ॥ ८.१.२१ ॥
Ó grande rei, ao ouvir isto, Dhṛtarāṣṭra, filho de Ambikā, não viu fim à sua dor. Julgando Suyodhana morto, perturbado e com a mente perdida, caiu ao chão como um elefante. Como sobreviveu aquele Kaurava, em quem o rei pusera igualmente a esperança de vitória de seus filhos, depois de ele ser morto?
8.1.22
तस्मिन्निपतिते भूमौ विह्वले राजसत्तमे ।
आर्तनादो महानासीत्स्त्रीणां भरतसत्तम
दुर्मरं तदहं मन्ये नृणां कृच्छ्रेऽपि वर्तताम् ।
यत्र कर्णं हतं श्रुत्वा नात्यजज्जीवितं नृपः
विप्रद्रुतेष्वनीकेषु मुखवर्णोऽभवत्कथम् ।
एतत्सर्वं यथावृत्तं तथा गावल्गणे मम। ॥ ८.१.२२ ॥
Quando aquele melhor dos reis caiu ao chão, aturdido, ó melhor dos Bharatas, ergueu-se um grande lamento das mulheres. Que o rei, ao ouvir que Karṇa fora morto, não abandonasse a vida, isto considero insuportável, mesmo para homens em aflição. Quando os exércitos foram postos em fuga, como mudou a cor do seu rosto? Ó filho de Gavalgaṇa, conta-me tudo isto como aconteceu.
8.1.23
श शब्दः पृथिवीं कृत्स्नां पूरयामास सर्वशः ।
तथा शान्तनवं वृद्वं ब्रह्मन्बाह्लीकमेव च।
द्रोणं च सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च ।
आचक्ष्व पाण्डवेयानां मामकानां च विक्रमम् ॥ ८.१.२३ ॥
Aquele som encheu toda a terra por todos os lados. Ó sábio, descreve-me o valor do velho filho de Śantanu, de Bāhlīka, de Droṇa, de Somadatta e de Bhūriśravas, e o valor dos Pāṇḍavas e dos meus.
8.1.24
शोकार्णवे महाघोरे निमग्ना भरतस्त्रियः ।
रुरुदुर्दुःखशोकार्ता भृशमुद्विग्नचेतसः
तथैव चान्यान्सुहृदः पुत्रान्पौत्रांश्च पातितान् ।
श्रुत्वा यन्नाजहात्प्राणांस्तन्मन्ये दुष्करं द्विज
तवापराधाद्यद्वृत्तं कौरवेयेषु मारिष ।
तच्छ्रुत्वा मा व्यथां कार्षीर्दिष्टे न व्यथते बुधः ॥ ८.१.२४ ॥
Submersas num oceano de terrível tristeza, as mulheres dos Bharatas choraram, atormentadas pela dor e pelo luto, com a mente muito perturbada. Igualmente, ao ouvir que outros amigos, filhos e netos haviam sido abatidos, acho difícil, ó dvija, que não tenham abandonado seus sopros vitais. Ó venerável, não te aflijas com o que aconteceu entre os Kauravas por tua falta; o sábio não se aflige diante do destino.
8.1.25
राजानं च समासाद्य गान्धारी भरतर्षभ ।
निःसंज्ञा पतिता भूमौ सर्वाण्यन्तः पुराणि च
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामुने ।
न हि तृप्यामि पूर्वेषां शृण्वानश्चरितं महत्
यस्मादभावी भावी वा भवेदर्थो नरं प्रति ।
अप्राप्तौ तस्य वा प्राप्तौ न कश्चिद्यथते बुधः ॥ ८.१.२५ ॥
Ao se aproximarem do rei, Gāndhārī e todas as mulheres dos aposentos internos caíram sem sentidos no chão. Ó touro dos Bharatas, ó grande sábio, conta-me tudo isso em detalhes; não me canso de ouvir os grandes feitos dos antepassados. Pois, quanto ao que há de acontecer ou não a um homem, o sábio não se aflige quer seja obtido quer não seja obtido.
8.1.26
ततस्ताः स़ञ्जयो राजन्समाश्वासयदातुराः ।
मुह्यामानाः सुबहुशो मुञ्चन्तीर्वारि नेत्रजम्
न व्यथाऽभ्यधिका काचिद्विद्यते मम सञ्जय ।
दिष्टमेतत्पुरा मन्ये कथयस्य यथेच्छकम् ॥ ८.१.२६ ॥
Então Sañjaya, ó rei, consolou aquelas mulheres aflitas, que desmaiavam repetidas vezes, derramando lágrimas dos olhos. «Sañjaya, não conheço dor maior que esta. Penso que isto foi destinado há muito; conta como desejares.»
8.1.27
समाश्वस्ताः स्त्रियस्तास्तु वेपमाना मुहुर्मुहुः ।
कदल्य इव वातेन धूयमानाः समन्ततः ॥ ८.१.२७ ॥
Embora consoladas, aquelas mulheres tremiam repetidas vezes, como bananeiras sacudidas pelo vento por todos os lados.
8.1.28
राजानं विदुरश्चापि प्रज्ञाचक्षुषमीश्वरम् ।
आश्वासयामास तदा सिञ्चंस्तोयेन कौरवम् ॥ ८.१.२८ ॥
Então Vidura também consolou o rei, o senhor cego dos Kauravas, aspergindo-o com água.
8.1.29
स लब्ध्वा सनकैः संज्ञां ताश्च दृष्ट्वा स्त्रियो नृपः ।
उन्मत्त इव राजेन्द्र स्थितस्तूष्णीं विशाम्पते ॥ ८.१.२९ ॥
Ele recobrou lentamente os sentidos e, vendo aquelas mulheres, ó rei dos reis, ó senhor do povo, ficou de pé em silêncio, como alguém enlouquecido.
8.1.30
ततो ध्यात्वा चिरं कालं निःश्वस्य च पुनःपुनः ।
स्वान्पुत्रान्गर्हयामास बहुमेने च पाण्डवान् ॥ ८.१.३० ॥
Então, após refletir longamente e suspirar repetidas vezes, censurou os próprios filhos e honrou muito os Pāṇḍavas.
8.1.31
गर्हयंश्चात्मनो बुद्धिं शकुनेः सौबलस्य च ।
ध्यात्वा तु सुचिरं कालं वेपमानो मुहुर्मुहुः ॥ ८.१.३१ ॥
Censurando o próprio juízo e o de Śakuni, filho de Subala, refletiu por muito tempo, tremendo repetidas vezes.
8.1.32
संस्तभ्य च मनो भूयो राजा धैर्यसमन्वितः ।
पुनर्गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छत सञ्जयम् ॥ ८.१.३२ ॥
Tendo novamente acalmado sua mente, o rei, dotado de firmeza, perguntou de novo a Sañjaya, o auriga, filho de Gavalgaṇa.
8.1.33
न त्वया कथितं वाक्यं श्रुतं सञ्जय तन्मया ॥ ८.१.३३ ॥
As palavras que disseste, Sañjaya, eu não ouvi.
8.1.34
कच्चिद्दुर्योधनः सूत न गतो वै यमक्षयम् ।
जये निराशः पुत्रो मे सततं जयकामुकः।
ब्रूहि सञ्जय तत्त्वेन पुनरुक्तां कथामिमाम् ॥ ८.१.३४ ॥
Auriga, Duryodhana não foi para a morada de Yama? Meu filho, que sempre desejou a vitória, perdeu a esperança na vitória? Sañjaya, conta esta história fielmente mais uma vez.
8.1.35
एवमुक्तोऽब्रवीत्सूतो राजानं जनमेजय ।
हतो वैकर्तनो राजन्सहपुत्रैर्महारथः।
भ्रातृभिश्च महेष्वासैः सूतपुत्रैस्तनुत्यजैः ॥ ८.१.३५ ॥
Assim interpelado, o auriga disse ao rei, ó Janamejaya: Vaikartana, o grande guerreiro de carro, foi morto, ó rei, junto com seus filhos; e seus irmãos e os grandes arqueiros, filhos de aurigas, entregaram seus corpos.
8.1.36
दुःशासनश्च निहतः पाण्डवेन यशस्विना ।
पीतं च रुधिरं कोपाद्भीमसेनेन संयुगे ॥ ८.१.३६ ॥
E Duḥśāsana foi morto pelo famoso Pāṇḍava, e na batalha Bhīmasena bebeu seu sangue em cólera.
8.1.37
एतच्छ्रुत्वा महाराज धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
दह्यमानोऽब्रवीत्सूतं मुहूर्तं तिष्ठ सञ्जय।
व्याकुलं मे मनस्तात मा तावत्किंचिदुच्यताम् ॥ ८.१.३७ ॥
Ao ouvir isso, ó grande rei, Dhṛtarāṣṭra, filho de Ambikā, ardendo de dor, disse ao auriga: Sañjaya, espera um momento. Minha mente está perturbada, querido; não digas mais nada por agora.
8.1.38
राजापि नाब्रवीत्किञ्चित्सञ्जयो विदुरस्तथा ।
तूष्णीम्भूतस्तदा सोऽथ बभूव जगतीपतिः ॥ ८.१.३८ ॥
O rei também nada disse, e Sañjaya e Vidura igualmente; então aquele senhor da terra ficou em silêncio.