મહાભારત · અધ્યાય 8.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.100.1
शरसङ्कृत्तवर्माणं रुधिरोक्षितवक्षसम् ।
गतासुमपि राधेयं नैव लक्ष्मीर्विमुञ्चति ॥ ८.१००.१ ॥
બાણોથી કવચ કપાયેલા, લોહીથી છાતી ભીંજાયેલા, પ્રાણ ગયા છતાં રાધેયને લક્ષ્મીએ છોડ્યો નહોતો.
8.100.2
तप्तजाम्बूनदनिभं बालार्कसदृशद्युतिम् ।
जीवन्तमिव तं शूरं सर्वभूतानि मेनिरे ॥ ८.१००.२ ॥
તપાવેલા સોના જેવા, બાલસૂર્ય સમી કાંતિવાળા તે શૂરને સર્વ પ્રાણીઓ જીવતો જ માનતાં હતાં.
8.100.3
हतस्यापि महाराज सूतपुत्रस्य संयुगे ।
वित्रेसुः सर्वतो योधाः सिंहस्येवेतरे मृगाः ॥ ८.१००.३ ॥
હે મહારાજ, યુદ્ધમાં હણાયેલા સૂતપુત્રને પણ જોઈને ચારેબાજુના યોદ્ધાઓ સિંહને જોઈને બીજા મૃગો જેમ ડરે તેમ ડર્યા.
8.100.4
हतोऽपि पुरुषव्याघ्रो व्याहरन्निव लक्ष्यते ।
नाभवद्विकृतिः काचिन्मृतस्यापि महात्मनः ॥ ८.१००.४ ॥
હણાયા છતાં તે પુરુષવ્યાઘ્ર બોલતો હોય એવો દેખાતો હતો; તે મહાત્માના મૃત્યુ પછી પણ કોઈ વિકૃતિ થઈ નહોતી.
8.100.5
चारुवेषधरं राजंश्चारुमौलिशिरोधरम् ।
तन्मुखं सूतपुत्रस्य पूर्णचन्द्रसमद्युति ॥ ८.१००.५ ॥
હે રાજન્, સુંદર વેષ ધારણ કરેલા અને માથે સુંદર મુગટવાળા સૂતપુત્રનું મુખ પૂર્ણિમાના ચંદ્ર સમાન તેજસ્વી હતું.
8.100.6
कनकोत्तमसह्काशो ज्वलन्निव विभावसुः ।
स शान्तः पुरुषव्याघ्रः पार्थसायकवारिणा ॥ ८.१००.६ ॥
ઉત્તમ સોના જેવો, બળતી અગ્નિ સમો ચમકતો તે પુરુષવ્યાઘ્ર પાર્થના બાણરૂપી જળથી શાંત થયો.
8.100.7
यथाऽग्निर्ज्वलनो दीप्तो जलमासाद्य शाम्यति ।
कर्णाग्निः समरे तद्वत्पार्थमेघेन शामितः ॥ ८.१००.७ ॥
સળગતો પ્રદીપ્ત અગ્નિ પાણી મળતાં શાંત થાય છે, તેમ યુદ્ધમાં કર્ણરૂપી અગ્નિ પાર્થરૂપી મેઘથી શાંત કરાયો.
8.100.8
आहृत्य स यशो दीप्तं सुयुद्धेनात्मनो भुवि ।
सपुत्रः समरे कर्णः प्रशान्तः पार्थतेजसा ॥ ८.१००.८ ॥
પોતાના સુયુદ્ધથી પૃથ્વી પર દીપ્ત યશ મેળવનાર કર્ણ પુત્રો સહિત યુદ્ધમાં પાર્થના તેજથી શાંત થયો.
8.100.9
प्रताप्य पाण्डवान्सर्वान्पाञ्चालानस्त्रतेजसा ।
नानाभरणवान्रजंस्तप्तजाम्बूनदप्रभः ॥ ८.१००.९ ॥
અસ્ત્રતેજથી સર્વ પાંડવો અને પાંચાલોને તપાવતો, નાના આભૂષણો ધારણ કરતો, હે રાજન્, તપ્ત જાંબૂનદ સોના જેવી પ્રભાવાળો.
8.100.10
वर्षित्वा शरवर्षाणि प्रताप्य रिपुवाहिनीम् ।
श्रीमानिव सहस्रांशुर्ज्वलन्सर्वान्प्रताप्य च।
हतो वैकर्तनः कर्णः पादपोऽङ्कुरवानिव ॥ ८.१००.१० ॥
બાણવર્ષા કરીને, શત્રુસેનાને તપાવીને, શ્રીમાન સહસ્રાંશુ (સૂર્ય) સમાન બળતો સૌને તપાવતો વૈકર્તન કર્ણ હણાયો—અંકુરોવાળા વૃક્ષ સમાન.
8.100.11
ददानीत्येव यः प्रादान्न नास्तीत्यर्थितोऽवदत् ।
सद्ध्यः सदा सत्पुरुषः स हतो द्वैरथे वृषा ॥ ८.१००.११ ॥
"આપીશ" એમ કહીને જ જે આપતો, માગવામાં આવતાં "નથી" એમ ન કહેતો; સદા દાન માટે તત્પર સત્પુરુષ, તે વૃષભ કર્ણ દ્વંદ્વયુદ્ધમાં હણાયો.
8.100.12
यस्य ब्राह्मणसात्सर्वं वित्तमासीन्महात्मनः ।
नादेयं ब्राह्मणेष्वासीद्यस्य स्वमपि जीवितम् ॥ ८.१००.१२ ॥
જે મહાત્માનું સર્વ ધન બ્રાહ્મણોના હિસ્સામાં હતું, બ્રાહ્મણો પાસેથી કંઈ પણ લેવા યોગ્ય નહોતું, જેનું પોતાનું જીવન પણ (દાનયોગ્ય હતું).
8.100.13
स दातॄणां प्रियो राजन्दाता चैव मनोरथान् ।
स पार्थास्त्रविनिर्दग्धो गतः परमिकां गतिम् ॥ ८.१००.१३ ॥
હે રાજન્, તે દાતાઓને પ્રિય હતો, દાતા હતો અને બીજાઓની ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરતો હતો. પાર્થના અસ્ત્રોથી દગ્ધ થઈને તે પરમ ગતિ પામ્યો.
8.100.14
यमाश्रित्याकरोद्वैरं सुतस्ते स गतो दिवम् ।
आदाय तव पुत्राणां जयाशां सर्म वर्म च ॥ ८.१००.१४ ॥
જેના આશ્રયે તમારા પુત્રે વૈર કર્યું, તે સ્વર્ગે ગયા. તમારા પુત્રોની જય-આશા, તેમનો આશ્રય અને કવચ બધું લઈને.
8.100.15
हते च कर्णे सरितो न सस्रु… ।
र्जगाम चास्तं कलुषो दिवाकरः।
श्वेतो ग्रहश्च ज्वलितार्कवर्णो ।
यमस्य पुत्रोऽभ्युदितः स तिर्यक् ॥ ८.१००.१५ ॥
કર્ણ માર્યો ગયો ત્યારે નદીઓ વહી નહીં… સૂર્ય ઝાંખો થઈને આથમ્યો. સફેદ ગ્રહ અને બળતા સૂર્ય જેવા વર્ણનો યમપુત્ર વાંકો ઉદય પામ્યો.
8.100.16
नभश्चचालाथ ननाद चोर्वी ।
ववुश्च वाताः परुषाश्च घोराः।
दिशो बभूवुर्ज्वलिताः सधूमा ।
महार्णवाः सस्वनुश्चुक्षुभुश्च ॥ ८.१००.१६ ॥
ત્યારે આકાશ ધ્રૂજ્યું અને પૃથ્વી ગર્જી ઉઠી. કઠોર અને ભયાનક પવન વાયો. દિશાઓ ધુમાડા સાથે બળતી જેવી થઈ; મહાસાગરો ગર્જ્યા અને ક્ષુબ્ધ થયા.
8.100.17
सकाननाश्चाद्रिवराश्चकम्पिरे ।
प्रविव्यथुर्भूतगणाश्च मारिष।
बृहस्पतिः सम्परिवार्य रोहिणीं ।
बभूव चन्द्रार्कसमो विशाम्पते ॥ ८.१००.१७ ॥
વન સહિત શ્રેષ્ઠ પર્વતો કંપ્યા; હે મારિષ, પ્રાણીસમૂહો વ્યથિત થયા. હે વિશાંપતિ, બૃહસ્પતિ રોહિણીને ઘેરીને ચંદ્ર અને સૂર્ય સમાન થયા.
8.100.18
हते कर्णे न दिशो विप्रचाराः ।
सचन्द्रार्का द्यौर्विचचाल भूमिः।
पपात चोल्का ज्वलनप्रभा च ।
निशाचरा हृष्टतरा बभूवुः ॥ ८.१००.१८ ॥
કર્ણ હણાતાં દિશાઓ ગૂંચવાઈ ગઈ; ચંદ્ર-સૂર્ય સહિત આકાશ કંપ્યું; પૃથ્વી ધ્રૂજી; અગ્નિ જેવી તેજસ્વી ઉલ્કાઓ પડી; નિશાચરો વધુ હર્ષિત થયા.
8.100.19
शशिप्रकाशाननमर्जुनो यदा ।
जहार कर्णस्य शिरः शरेण।
ततोऽन्तरिक्षे सहसैव शब्दो ।
बभूव हाहेति सुरैर्विमुक्तः ॥ ८.१००.१९ ॥
ચંદ્ર જેવા મુખવાળા કર્ણનું મસ્તક અર્જુને બાણથી કાપ્યું ત્યારે આકાશમાં અચાનક દેવતાઓએ ઉચ્ચારેલો 'હાહા' શબ્દ ઊઠ્યો.
8.100.20
सदेवगन्धर्वमनुष्यपूजितं ।
निहत्य कर्णं रिपुमाहवेऽर्जुनः।
रराज राजन्परमेण तेजसा ।
यथा पुरा वृत्रवधे शतक्रतुः ॥ ८.१००.२० ॥
દેવો, ગંધર્વો અને મનુષ્યોથી પૂજિત શત્રુ કર્ણને યુદ્ધમાં મારીને, હે રાજન્, અર્જુન પોતાના પરમ તેજથી એવા ઝળહળ્યા જેમ પૂર્વે વૃત્રવધ સમયે શતક્રતુ (ઇન્દ્ર) ઝળહળ્યા હતા.
8.100.21
पताकिना भीमनिनादकेतुना ।
रथेन शङ्खस्फटिकावभासिना।
महेन्द्रवाहप्रतिमेन तावुभौ ।
महेन्द्रवीर्यप्रतिमानपौरुषौ ॥ ८.१००.२१ ॥
ધ્વજાવાળા, જેની પતાકા ભયંકર ગર્જના કરે છે, શંખ અને સ્ફટિક જેવા ચમકતા, મહેન્દ્રના અશ્વો સમાન રથમાં એ બંને; તેમનો પરાક્રમ અને પૌરુષ મહેન્દ્ર સમાન હતાં.
8.100.22
समानयोगाविव विष्णुवासवैः ॥ ८.१००.२२ ॥
એ બંને જાણે વિષ્ણુ અને વાસવ (ઇન્દ્ર) સાથે સમાન યોગવાળા હોય તેમ હતા.
8.100.23
मनांस्यरीणामुपतापयन्तौ ॥ ८.१००.२३ ॥
શત્રુઓના મનને પીડા આપતા.
8.100.24
सुवर्णजालावततौ महास्वनौ ।
हिमावदातौ परिगृह्य पाणिमिः।
चुचुम्बतुः शङ्खवरौ नृणां वरौ ।
विघोषयन्तौ विजयं जगत्त्रये ॥ ८.१००.२४ ॥
સોનાની જાળીથી શણગારાયેલા, મહાનાદ કરનારા, હિમ જેવા ઉજ્જવળ, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા તે બંનેએ હાથમાં લીધેલા શ્રેષ્ઠ શંખોને ચૂમીને ત્રણે લોકમાં વિજયની ઘોષણા કરી.
8.100.25
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषो देवदत्तस्य चोभयोः ।
पृथिवीमन्तरिक्षं च दिशश्च समपूरयत् ॥ ८.१००.२५ ॥
પાંચજન્ય અને દેવદત્ત બંને શંખોનો નાદ પૃથ્વી, આકાશ અને સર્વ દિશાઓને ભરી દેતો હતો.
8.100.26
वित्रस्ताश्चाभवन्सर्वे कुरवो राजसत्तम ।
शूरयोः शङ्खशब्देन माधवस्यार्जुनस्य च ॥ ८.१००.२६ ॥
હે રાજશ્રેષ્ઠ! માધવ અને અર્જુન એ બંને વીરોના શંખનાદથી સર્વ કુરુઓ ભયભીત થઈ ગયા.
8.100.27
तौ शङ्खशब्देन निनादयन्तौ ।
वनानि शैलान्सरितो गुहाश्च।
वित्रासयन्तौ तव पुत्रसेनां ।
युधिष्ठिरं नन्दयितुं प्रयातौ ॥ ८.१००.२७ ॥
શંખનાદથી વન, પર્વત, નદીઓ અને ગુફાઓને ગુંજાવતા, તમારા પુત્રોની સેનાને ભયભીત કરતા, યુધિષ્ઠિરને આનંદ આપવા માટે એ બંને આગળ વધ્યા.
8.100.28
ततः प्रजग्मुः कुरवो जवेन ।
श्रुत्वैव शङ्खस्वनमीर्यमाणम्।
विहाय मद्राधिपतिं पतिं च ।
दुर्योधनं भारत भारतानाम् ॥ ८.१००.२८ ॥
ત્યારે શંખનાદ સાંભળતાં જ કુરુઓ વેગથી ચાલ્યા ગયા. હે ભારત! મદ્રાધિપતિ શલ્યને અને પોતાના સ્વામી દુર્યોધનને છોડીને, હે ભારતોમાં શ્રેષ્ઠ!
8.100.29
ततो रथेनाम्बुदबृन्दनादिना ।
शरद्वहर्मध्यदिवाकरत्विषा।
धनञ्जयस्याधिरथेश्च विस्मिताः ।
प्रशंसमानाः प्रययुस्तदाऽर्जुनम् ॥ ८.१००.२९ ॥
ત્યારે મેઘસમૂહની ગર્જના જેવા નાદ કરતા રથથી, શરદ ઋતુના મધ્યાહ્નના સૂર્ય જેવા તેજસ્વી ધનંજય અને અધિરથપુત્ર કર્ણને જોઈને વિસ્મિત થઈ, અર્જુનની પ્રશંસા કરતા તેઓ ચાલ્યા ગયા.
8.100.30
महाहवे तं बहुशोभमानं ।
धनञ्जयं योधगणैः समेताः।
तावन्वमोदंश्च जनाः प्रकामं ।
प्रभाकरावभ्युदितौ यथैव ॥ ८.१००.३० ॥
મહાયુદ્ધમાં અત્યંત શોભતા તે ધનંજય (અર્જુન)ને યોદ્ધાઓના સમૂહો સાથે એકઠા થયેલા લોકોએ અત્યંત હર્ષથી અનુમોદન આપ્યું, જાણે બે ઉદિત સૂર્ય હોય.