మహాభారతం · అధ్యాయం 8.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.12.1
भीमसेनं ततो द्रौणी राजन्विव्याध पत्रिणा ।
परया त्वरया युक्तो दर्शयन्नस्त्रलाघवम् ॥ ८.१२.१ ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, ద్రోణపుత్రుడు అతి వేగంతో కూడి, అస్త్రలాఘవాన్ని ప్రదర్శిస్తూ భీమసేనుడిని బాణంతో గాయపరిచాడు.
8.12.2
अथैनं पुनराजघ्ने नवत्या निशितैः शरैः ।
सर्वमर्माणि सम्प्रेक्ष्य मर्मज्ञो लघुहस्तवत् ॥ ८.१२.२ ॥
అప్పుడు అతడు మళ్లీ పదునైన తొంభై బాణాలతో అతనిని కొట్టాడు; మర్మస్థానాలన్నిటినీ బాగా గమనించి, మర్మజ్ఞుడిగా, చురుకైన చేతితో.
8.12.3
भीमसेनः समाकीर्णो द्रौणिना निशितैः शरैः ।
रराज समरे राजन्रश्मिवानिव भास्करः ॥ ८.१२.३ ॥
ద్రోణపుత్రుని పదునైన బాణాలతో కప్పబడిన భీమసేనుడు యుద్ధంలో, ఓ రాజా, కిరణాలతో కూడిన సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
8.12.4
ततः शरसहस्रेण सुप्रयुक्तेन पाण्डवः ।
द्रोणपुत्रमवच्छाद्य सिंहनादममुञ्चत ॥ ८.१२.४ ॥
అప్పుడు పాండవుడు చక్కగా ప్రయోగించిన వేయి బాణాలతో ద్రోణపుత్రుడిని కప్పి, సింహనాదం చేశాడు.
8.12.5
शरैः सरांस्ततो द्रौणिः संवार्य युधि पाण्डवम् ।
ललाटेऽभ्याहनद्राजन्नाराचेन स्मयन्निव ॥ ८.१२.५ ॥
అప్పుడు ద్రోణపుత్రుడు బాణాలతో బాణాలను అడ్డుకొని, యుద్ధంలో పాండవుడిని, ఓ రాజా, నవ్వుతున్నట్లుగా నారాచంతో నుదుటిపై కొట్టాడు.
8.12.6
ललाटस्थं ततो बाणं धारयामास पाण्डवः ।
यथा शृङ्गं वने दृप्तः खङ्गो धारयते नृप ॥ ८.१२.६ ॥
అప్పుడు పాండవుడు నుదుటిలో గుచ్చుకున్న బాణాన్ని పట్టుకున్నాడు; ఓ రాజా, అడవిలో గర్విష్ఠ ఖడ్గమృగం తన కొమ్మును ధరించినట్లు.
8.12.7
ततो द्रौणिं रणे भीमो यतमानं पराक्रमी ।
त्रिभिर्विव्याध नाराचैर्ललाटे विस्मयन्निव ॥ ८.१२.७ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో ప్రయత్నిస్తున్న ద్రౌణిని పరాక్రమశాలి భీముడు మూడు నారాచ బాణాలతో అతని నుదుటిపై కొట్టాడు, ఆశ్చర్యపడినవాడిలా.
8.12.8
ललाटस्थैस्ततो बाणैर्ब्राह्मणोऽसौ व्यशोभत ।
प्रावृषीव यथा सिक्तस्त्रिशृङ्गः पर्वतोत्तमः ॥ ८.१२.८ ॥
అప్పుడు నుదుటిలో గుచ్చుకున్న బాణాలతో ఆ బ్రాహ్మణుడు (ద్రౌణి) వర్షాకాలంలో తడిసిన త్రిశృంగ శ్రేష్ఠ పర్వతంలా ప్రకాశించాడు.
8.12.9
ततः शरशतैर्द्रौणिरर्दयामास पाण्डवम् ।
न चैनं कम्पयामास मातरिश्वेव पर्वतम् ॥ ८.१२.९ ॥
అప్పుడు ద్రౌణి వందల బాణాలతో పాండవుడిని బాధించాడు; కానీ గాలి పర్వతాన్ని కదపలేనట్లు అతన్ని కదిలించలేకపోయాడు.
8.12.10
तथैव पांण्डवो युद्धे द्रौणिं शरशतैः शितैः ।
नाकम्पयत संहृष्टो वार्योध इव पर्वतम् ॥ ८.१२.१० ॥
అలాగే పాండవుడు యుద్ధంలో పదునైన వందల బాణాలతో ద్రౌణిని బాధించాడు; సంతోషంగా ఉన్నవాడై, నీటి ప్రవాహం పర్వతాన్ని కదపనట్లు అతన్ని కదల్చలేదు.
8.12.11
तावन्योन्यं शरैर्घोरैश्छादयानौ महारथौ ।
रथवर्यगतौ वीरौ शुशुभाते बलोत्कटौ ॥ ८.१२.११ ॥
ఆ ఇద్దరు మహారథులు, ఒకరినొకరు భయంకర బాణాలతో కప్పుతూ, శ్రేష్ఠ రథాలపై నిలబడి, బలంలో ప్రచండులైన వీరులుగా ప్రకాశించారు.
8.12.12
आदित्याविव सन्दीप्तौ लोकक्षयकरावुभौ ।
स्वरश्मिभिरिवान्योन्यं तापयन्तौ शरोत्तमैः ॥ ८.१२.१२ ॥
ఇద్దరు సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ, లోకాలను నాశనం చేసే వారిద్దరూ, తమ కిరణాల్లాంటి శ్రేష్ఠ బాణాలతో ఒకరినొకరు తపింపజేశారు.
8.12.13
ततः प्रविकृते यत्नं कुर्वाणौ तौ महारणे ।
कृतप्रतिकृते यत्तौ शरसङ्घैरभीतवत् ॥ ८.१२.१३ ॥
అప్పుడు ఆ మహాయుద్ధంలో ఆ ఇద్దరు రెచ్చిపోయి ప్రయత్నం చేస్తూ, ప్రతిదాడులు చేస్తూ, భయం లేనివారిలా బాణ సమూహాలతో పోరాడారు.
8.12.14
व्याघ्राविव च सङ्ग्रामे चेरतुस्तौ नरोत्तमौ ।
शरदंष्ट्रौ दुराधर्षौ चापवक्रौ भयङ्करौ ॥ ८.१२.१४ ॥
యుద్ధంలో ఆ ఇద్దరు నరోత్తములు పులులవలె సంచరించారు; బాణాలే వారి కోరలు, ఎదుర్కోలేనివారు, వంగిన విల్లులతో భయంకరులుగా ఉన్నారు.
8.12.15
अभूतां तावदृश्यौ च शरजालैः समन्ततः ।
मेघजालैरिव च्छनौ गगने चन्द्रभास्करौ ॥ ८.१२.१५ ॥
బాణజాలాలతో అన్ని వైపులా ఆ ఇద్దరు కనిపించకుండా అయ్యారు; ఆకాశంలో మేఘజాలాలతో కప్పబడిన చంద్రుడు, సూర్యుడిలా.
8.12.16
चकाशेते मुहूर्तेन ततस्तावप्यरिन्दमौ ।
विमुक्तावभ्रजालेन अङ्गारकबुधाविव ॥ ८.१२.१६ ॥
తర్వాత క్షణంలో శత్రుదమనులైన ఆ ఇద్దరు మేఘజాలం నుండి విడివడిన అంగారకుడు, బుధుడులా ప్రకాశించారు.
8.12.17
अथ तत्रैव सङ्ग्रमे वर्तमाने सुदारुणे ।
अपसव्यं ततश्चक्रे द्रौणिस्तत्र वृकोदरम् ॥ ८.१२.१७ ॥
అక్కడే ఆ అతి భయంకర యుద్ధం సాగుతుండగా, ద్రోణుని కుమారుడు అక్కడ వృకోదరుడిని (భీముడిని) అపసవ్యంగా చుట్టుముట్టాడు.
8.12.18
किरञ्छरशतैरुग्रैर्धाराभिरिव पर्वतम् ।
न तु तन्ममृषे भीमः शत्रोर्विजलक्षणम् ॥ ८.१२.१८ ॥
భయంకరమైన వందలాది బాణాలు కురిపిస్తూ, పర్వతంపై ధారల వలె; కానీ భీముడు శత్రువు ఆ విజయ చిహ్నాన్ని సహించలేదు.
8.12.19
प्रतिचक्रे ततो राजन्पाण्डवोऽप्यपसव्यतः ।
मण्डलानां विभागेन गतप्रत्यागतेन च ॥ ८.१२.१९ ॥
రాజా, అప్పుడు పాండవుడు కూడా ఎడమవైపుగా తిరుగుతూ ప్రతిదాడి చేశాడు; మండలాల విభాగంతోనూ పోవడం, తిరిగి రావడంతోనూ.
8.12.20
बभूव तुमुलं युद्धं तयोः पुरुषसिंहयोः ।
चरित्वा विविधान्मार्गान्मण्डलस्थानमेव च ॥ ८.१२.२० ॥
ఆ ఇద్దరు నరసింహుల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది; వివిధ మార్గాల్లో సంచరిస్తూ మండల స్థానాల్లోనూ తిరిగారు.
8.12.21
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैरन्योन्यमभिजघ्नतुः ।
अन्योन्यस्य वधे चैव चक्रतुर्यत्नमुत्तमम् ॥ ८.१२.२१ ॥
పూర్తిగా లాగి వదిలిన బాణాలతో వారు ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు; ఒకరినొకరు చంపడానికి ఉత్తమ ప్రయత్నం చేశారు.
8.12.22
ईषतुर्विरथं चैव कर्तुमन्योन्यमाहवे ।
ततो द्रौणिर्महास्त्राणि प्रादुश्चक्रे महारथः ॥ ८.१२.२२ ॥
యుద్ధంలో ఒకరినొకరు రథం లేకుండా చేయడానికి ప్రయత్నించారు; అప్పుడు మహారథుడైన ద్రోణపుత్రుడు మహాస్త్రాలను ప్రయోగించాడు.
8.12.23
तान्यस्त्रैरेव समरे प्रतिजघ्नेऽथ पाण्डवः ।
ततो घोरं महाराज अस्त्रयुद्धमवर्तत ॥ ८.१२.२३ ॥
అప్పుడు పాండవుడు ఆ అస్త్రాలతోనే యుద్ధంలో వాటిని ప్రతిఘటించాడు; తరువాత, మహారాజా, భయంకరమైన అస్త్రయుద్ధం జరిగింది.
8.12.24
ग्रहयुद्वं यथा घोरं प्रजासंहरणे ह्यभूत् ।
ते वाणाः समसज्जन्त मुक्तास्ताभ्यां तु भारत ॥ ८.१२.२४ ॥
ప్రజల సంహార సమయంలో గ్రహాల భయంకర యుద్ధం జరిగినట్లుగా, భారతా, వారిద్దరు వదిలిన ఆ బాణాలు ఒకదానితో ఒకటి తగిలాయి.
8.12.25
द्योतग्रन्तो दिशः सर्वास्तव सैन्यं समन्ततः ।
बाणसङ्घैर्वृतं घोरमाकाशं समपद्यत ॥ ८.१२.२५ ॥
మీ సైన్యం అన్ని దిశలను ప్రకాశింపజేస్తూ, అన్ని వైపులా బాణ సమూహాలతో కప్పబడిన భయంకరమైన ఆకాశంగా మారింది.
8.12.26
उल्कापातावृतं युद्धं प्रजानां संक्षये नृप ।
बाणाभिघातात्सञ्जज्ञे तत्र भारत पावकः ॥ ८.१२.२६ ॥
ఓ రాజా, ప్రజల వినాశనంలో ఉల్కాపాతాలతో కప్పబడిన ఆ యుద్ధం జరిగింది; ఓ భారతా, అక్కడ బాణాల తాకిడి వల్ల అగ్ని పుట్టింది.
8.12.27
सविस्फुलिङ्गो दीप्तार्चिर्योऽदहद्वाहिनीद्वयम् ।
तत्र सिद्धा महाराज सम्पतन्तोऽब्रुवन्वचः ॥ ८.१२.२७ ॥
నిప్పురవ్వలతో, ప్రజ్వలించే మంటలతో ఆ అగ్ని రెండు సైన్యాలను దహించింది; మహారాజా, అక్కడ దిగివచ్చిన సిద్ధులు ఈ మాటలు పలికారు.
8.12.28
युद्धानामति सर्वेषां युद्धमेतदिति प्रभो ।
सर्वयुद्धानि चैतस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ ८.१२.२८ ॥
ఓ ప్రభూ, అన్ని యుద్ధాలను మించినది ఇదే; మిగిలిన అన్ని యుద్ధాలు దీనిలో పదహారవ భాగానికైనా సరిపోవు.
8.12.29
नेदृशं च पुनर्युद्धं भविष्यति कदाचन ।
अहो ज्ञानेन सम्पन्नावुभ ब्राह्मणक्षत्रियौ ॥ ८.१२.२९ ॥
ఇలాంటి యుద్ధం మళ్లీ ఎప్పుడూ జరగదు. అహో! జ్ఞానసంపన్నులైన ఈ ఇద్దరు, బ్రాహ్మణుడు మరియు క్షత్రియుడు!
8.12.30
अहो शौर्येण सम्पन्नावुभौ चोग्रपराक्रमौ ।
अहो भीमबलो भीम एतस्य च कृतास्त्रता ॥ ८.१२.३० ॥
అహో! శౌర్యసంపన్నులు, ఉగ్రపరాక్రమం కలిగిన ఆ ఇద్దరు! అహో! భయంకర బలం కలిగిన భీముడు, అతని అస్త్రవిద్యా నైపుణ్యం!
8.12.31
अहो वीर्यस्य सारत्वमहो सौष्ठवमेतयोः ।
स्थितावेतौ हि समरे कालान्तकयमोपमौ ॥ ८.१२.३१ ॥
అహో! వీరిద్దరి పరాక్రమ శ్రేష్ఠత, నైపుణ్యం ఎంత అద్భుతం! యుద్ధంలో నిలిచిన ఈ ఇద్దరూ కాలాంతకుడు, యముడు వంటివారు.
8.12.32
रुद्रौ द्वावि सम्भूतौ यथा द्वाविव भास्करौ ।
यमौ वा पुरुषव्याघ्रौ घोररूपावुभौ रणे ॥ ८.१२.३२ ॥
ఇద్దరు రుద్రులు లేదా ఇద్దరు సూర్యులు పుట్టినట్లు, లేదా కవల యములు వలె—యుద్ధంలో భయంకర రూపులైన ఈ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు.
8.12.33
इति वाचः स्म श्रूयन्ते सिद्धानां वै मुहुर्मुहुः ।
सिंहनादश्च सञ्जज्ञे समेतानां दिवौकसाम् ॥ ८.१२.३३ ॥
ఈ విధంగా సిద్ధుల మాటలు పదే పదే వినిపించాయి; అక్కడ సమావేశమైన దేవతల నుండి సింహనాదం కూడా పుట్టింది.
8.12.34
अद्भुतं चाप्यचिन्त्यं च दृष्ट्वा कर्म तयो रणे ।
सिद्वचारणसङ्घानां विस्मयः समपद्यत ॥ ८.१२.३४ ॥
యుద్ధంలో వారిద్దరి అద్భుతమైన, ఊహకందని కర్మలను చూసి సిద్ధ చారణ సమూహాలు విస్మయం చెందాయి.
8.12.35
प्रशंसन्ति तदा देवाः सिद्वाश्च परमर्षयः ।
साधु द्रौणे महाबाहो साधु भीमेति चाब्रुवन् ॥ ८.१२.३५ ॥
అప్పుడు దేవతలు, సిద్ధులు, పరమ ఋషులు ప్రశంసించారు; "సాధు, ద్రోణపుత్రా, మహాబాహూ! సాధు, భీమా!" అని పలికారు.
8.12.36
तौ शूरौ समरे राजन्परस्परकृतागसौ ।
परस्परमुदीक्षेतां क्रोधादुद्वृत्य चक्षुषी ॥ ८.१२.३६ ॥
ఓ రాజా! యుద్ధంలో ఒకరికొకరు అపరాధం చేసిన ఆ ఇద్దరు శూరులు కోపంతో కళ్లను పెద్దవి చేసి ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు.
8.12.37
क्रोधरक्तेक्षणौ तौ तु क्रोधात्प्रस्फुरिताधरौ ।
क्रोधात्संदष्टदशनौ तथैव दशनच्छदौ ॥ ८.१२.३७ ॥
కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులు కలిగిన ఆ ఇద్దరు, కోపంతో పెదవులు వణకగా, కోపంతో పళ్ళు బిగించి, అలాగే పెదవులు అదిమి ఉన్నారు.
8.12.38
अन्योन्यं छादयन्तौ स्म शरवृष्ट्या महारथौ ।
शराम्बुधारो समरे शस्त्रविद्युत्प्रकाशिनौ ॥ ८.१२.३८ ॥
మహారథులైన ఆ ఇద్దరు యుద్ధంలో బాణ వర్షంతో ఒకరినొకరు కప్పుకుంటూ ఉన్నారు; బాణాల ధారలు నీటిలా, ఆయుధాల మెరుపులు విద్యుత్తులా ప్రకాశించాయి.
8.12.39
तावन्यन्यं ध्वजं विद्व्वा सारथिं च महारणे ।
अन्योन्यस्य हयान्विद्वा बिभिदाते परस्परम् ॥ ८.१२.३९ ॥
ఆ ఇద్దరు మహా యుద్ధంలో ఒకరి ధ్వజాన్ని, సారథిని గుచ్చి, ఒకరి గుర్రాలను కూడా గుచ్చి, పరస్పరం చీల్చసాగారు.
8.12.40
ततः क्रुद्धौ महाराज बाणौ गृह्य महाहवे ।
उभौ चिक्षिपतुस्तूर्ममन्योन्यस्य वधैषिणौ ॥ ८.१२.४० ॥
తరువాత, మహారాజా, కోపోద్రిక్తులైన ఆ ఇద్దరు మహా యుద్ధంలో బాణాలు పట్టుకుని, ఒకరినొకరు చంపాలనుకుంటూ వేగంగా ఒకరిపై ఒకరు ప్రయోగించారు.
8.12.41
तौ सायकौ महाराज द्योतमानौ चमूमुखे ।
आजघ्नतुः समासाद्य वज्रवेगौ दुरासदौ ॥ ८.१२.४१ ॥
మహారాజా, సైన్యం ముందు మెరిసిన ఆ రెండు బాణాలు వజ్రవేగం కలవై, ఎదుర్కోలేనివిగా చేరి కొట్టాయి.
8.12.42
तौ परस्परवेगाच्च शराभ्यां च भृशाहतौ ।
निपेततुर्महावीर्यौ रथोपस्थे तयोस्तदा ॥ ८.१२.४२ ॥
పరస్పర వేగంవల్ల, ఆ బాణాలవల్ల తీవ్రంగా గాయపడిన ఆ మహావీరులిద్దరూ అప్పుడు తమ రథ పీఠంపై పడిపోయారు.
8.12.43
ततस्तु सारथिर्ज्ञात्वा द्रोणपुत्रमचेतनम् ।
अपोवाह रणाद्राजन्सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ८.१२.४३ ॥
అప్పుడు సారథి ద్రోణపుత్రుడు స్పృహ తప్పినవాడని గ్రహించి, ఓ రాజా, సైన్యమంతా చూస్తుండగా అతన్ని యుద్ధరంగం నుండి తీసుకెళ్లాడు.
8.12.44
तथैव पाण्डवं राजन्विह्वलन्तं मुहुर्मुहुः ।
अपोवाह रथेनाजौ विशोकः शत्रुतापनम् ॥ ८.१२.४४ ॥
అలాగే, ఓ రాజా, మళ్లీ మళ్లీ తడబడుతున్న పాండవుడిని, శత్రువులను తపింపజేసే విశోకుడు యుద్ధంలో తన రథంపై తీసుకెళ్లాడు.