മഹാഭാരതം · അധ്യായം 8.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.12.1
भीमसेनं ततो द्रौणी राजन्विव्याध पत्रिणा ।
परया त्वरया युक्तो दर्शयन्नस्त्रलाघवम् ॥ ८.१२.१ ॥
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ദ്രോണപുത്രൻ അത്യന്തം വേഗത്തോടെ, അസ്ത്രലാഘവം പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഭീമസേനനെ അമ്പുകൊണ്ട് തുളച്ചു.
8.12.2
अथैनं पुनराजघ्ने नवत्या निशितैः शरैः ।
सर्वमर्माणि सम्प्रेक्ष्य मर्मज्ञो लघुहस्तवत् ॥ ८.१२.२ ॥
അപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും മൂർച്ചയുള്ള തൊണ്ണൂറ് അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവനെ പ്രഹരിച്ചു; എല്ലാ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളും നന്നായി കണ്ടറിഞ്ഞ്, മർമ്മജ്ഞനായി, ലഘുവായ കൈകൊണ്ട്.
8.12.3
भीमसेनः समाकीर्णो द्रौणिना निशितैः शरैः ।
रराज समरे राजन्रश्मिवानिव भास्करः ॥ ८.१२.३ ॥
ദ്രോണപുത്രന്റെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ട ഭീമസേനൻ യുദ്ധത്തിൽ, രാജാവേ, രശ്മികളോടുകൂടിയ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
8.12.4
ततः शरसहस्रेण सुप्रयुक्तेन पाण्डवः ।
द्रोणपुत्रमवच्छाद्य सिंहनादममुञ्चत ॥ ८.१२.४ ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡവൻ നന്നായി പ്രയോഗിച്ച ആയിരം അമ്പുകൾകൊണ്ട് ദ്രോണപുത്രനെ മറച്ച്, സിംഹനാദം മുഴക്കി.
8.12.5
शरैः सरांस्ततो द्रौणिः संवार्य युधि पाण्डवम् ।
ललाटेऽभ्याहनद्राजन्नाराचेन स्मयन्निव ॥ ८.१२.५ ॥
അപ്പോൾ ദ്രോണപുത്രൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അമ്പുകളെ തടഞ്ഞ്, യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവനെ, രാജാവേ, പുഞ്ചിരിക്കുന്നവനെപ്പോലെ നാരാചംകൊണ്ട് നെറ്റിയിൽ പ്രഹരിച്ചു.
8.12.6
ललाटस्थं ततो बाणं धारयामास पाण्डवः ।
यथा शृङ्गं वने दृप्तः खङ्गो धारयते नृप ॥ ८.१२.६ ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡവൻ നെറ്റിയിൽ തറച്ച അമ്പിനെ പിടിച്ചുനിർത്തി; രാജാവേ, കാട്ടിൽ മദിച്ച കാണ്ടാമൃഗം തന്റെ കൊമ്പു താങ്ങുന്നതുപോലെ.
8.12.7
ततो द्रौणिं रणे भीमो यतमानं पराक्रमी ।
त्रिभिर्विव्याध नाराचैर्ललाटे विस्मयन्निव ॥ ८.१२.७ ॥
അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ പൊരുതുന്ന ദ്രൗണിയെ പരാക്രമിയായ ഭീമൻ മൂന്ന് നാരാചങ്ങൾ കൊണ്ട് നെറ്റിയിൽ എയ്തു, വിസ്മയിച്ചവനെപ്പോലെ.
8.12.8
ललाटस्थैस्ततो बाणैर्ब्राह्मणोऽसौ व्यशोभत ।
प्रावृषीव यथा सिक्तस्त्रिशृङ्गः पर्वतोत्तमः ॥ ८.१२.८ ॥
അപ്പോൾ നെറ്റിയിൽ തറച്ച ബാണങ്ങളാൽ ആ ബ്രാഹ്മണൻ (ദ്രൗണി) മഴക്കാലത്ത് നനഞ്ഞ ശ്രേഷ്ഠമായ ത്രിശൃംഗ പർവതം പോലെ ശോഭിച്ചു.
8.12.9
ततः शरशतैर्द्रौणिरर्दयामास पाण्डवम् ।
न चैनं कम्पयामास मातरिश्वेव पर्वतम् ॥ ८.१२.९ ॥
അപ്പോൾ ദ്രൗണി നൂറുകണക്കിന് ബാണങ്ങളാൽ പാണ്ഡവനെ പീഡിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ കാറ്റ് പർവതത്തെ ഇളക്കാത്തതുപോലെ അവനെ ഇളക്കാനായില്ല.
8.12.10
तथैव पांण्डवो युद्धे द्रौणिं शरशतैः शितैः ।
नाकम्पयत संहृष्टो वार्योध इव पर्वतम् ॥ ८.१२.१० ॥
അതുപോലെ പാണ്ഡവനും യുദ്ധത്തിൽ മൂർച്ചയുള്ള നൂറുകണക്കിന് ബാണങ്ങളാൽ ദ്രൗണിയെ എതിരിട്ടു; ആഹ്ലാദത്തോടെ അവനെ ഇളക്കിയില്ല, വെള്ളപ്പാച്ചിൽ പർവതത്തെ ഇളക്കാത്തതുപോലെ.
8.12.11
तावन्योन्यं शरैर्घोरैश्छादयानौ महारथौ ।
रथवर्यगतौ वीरौ शुशुभाते बलोत्कटौ ॥ ८.१२.११ ॥
ആ രണ്ട് മഹാരഥന്മാരും പരസ്പരം ഭയങ്കരമായ ബാണങ്ങളാൽ മറച്ചുകൊണ്ട്, ശ്രേഷ്ഠ രഥങ്ങളിൽ നിന്ന്, ബലത്തിൽ ഉഗ്രരായ വീരന്മാരായി ശോഭിച്ചു.
8.12.12
आदित्याविव सन्दीप्तौ लोकक्षयकरावुभौ ।
स्वरश्मिभिरिवान्योन्यं तापयन्तौ शरोत्तमैः ॥ ८.१२.१२ ॥
രണ്ട് ആദിത്യന്മാരെപ്പോലെ ജ്വലിച്ച്, ലോകനാശം വരുത്തുന്ന ഇരുവരും, തങ്ങളുടെ രശ്മികൾ പോലെയുള്ള ശ്രേഷ്ഠ ബാണങ്ങളാൽ പരസ്പരം ചുട്ടുപൊള്ളിച്ചു.
8.12.13
ततः प्रविकृते यत्नं कुर्वाणौ तौ महारणे ।
कृतप्रतिकृते यत्तौ शरसङ्घैरभीतवत् ॥ ८.१२.१३ ॥
പിന്നീട് ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ആ ഇരുവരും കോപിച്ച് പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ട്, പ്രത്യാക്രമണത്തിനു പ്രത്യാക്രമണം നടത്തി, ഭയമില്ലാത്തവരെപ്പോലെ അമ്പുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ പോരാടി.
8.12.14
व्याघ्राविव च सङ्ग्रामे चेरतुस्तौ नरोत्तमौ ।
शरदंष्ट्रौ दुराधर्षौ चापवक्रौ भयङ्करौ ॥ ८.१२.१४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആ നരോത്തമന്മാർ കടുവകളെപ്പോലെ സഞ്ചരിച്ചു; അമ്പുകളായിരുന്നു അവരുടെ കോമ്പല്ലുകൾ, ആർക്കും തോൽപ്പിക്കാനാകാത്തവർ, വളഞ്ഞ വില്ലുകളുമായി ഭയങ്കരരായിരുന്നു.
8.12.15
अभूतां तावदृश्यौ च शरजालैः समन्ततः ।
मेघजालैरिव च्छनौ गगने चन्द्रभास्करौ ॥ ८.१२.१५ ॥
അമ്പുകളുടെ വലകളാൽ എല്ലാ ഭാഗത്തും ആ ഇരുവരും കാണാതായി; ആകാശത്ത് മേഘജാലങ്ങളാൽ മറഞ്ഞ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലെ.
8.12.16
चकाशेते मुहूर्तेन ततस्तावप्यरिन्दमौ ।
विमुक्तावभ्रजालेन अङ्गारकबुधाविव ॥ ८.१२.१६ ॥
പിന്നെ ഒരു നിമിഷത്തിൽ ശത്രുനിഗ്രഹികളായ ആ ഇരുവരും മേഘജാലത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായ ചൊവ്വയും ബുധനും പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
8.12.17
अथ तत्रैव सङ्ग्रमे वर्तमाने सुदारुणे ।
अपसव्यं ततश्चक्रे द्रौणिस्तत्र वृकोदरम् ॥ ८.१२.१७ ॥
അവിടെത്തന്നെ ആ അതിഭീകരമായ യുദ്ധം നടക്കുമ്പോൾ, ദ്രോണപുത്രൻ അവിടെ വൃകോദരനെ (ഭീമനെ) അപസവ്യമായി വലംവച്ചു.
8.12.18
किरञ्छरशतैरुग्रैर्धाराभिरिव पर्वतम् ।
न तु तन्ममृषे भीमः शत्रोर्विजलक्षणम् ॥ ८.१२.१८ ॥
ഉഗ്രങ്ങളായ നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ വർഷിച്ചുകൊണ്ട്, പർവതത്തിൽ മഴധാരകൾ പോലെ; എന്നാൽ ഭീമൻ ശത്രുവിന്റെ ആ വിജയചിഹ്നം സഹിച്ചില്ല.
8.12.19
प्रतिचक्रे ततो राजन्पाण्डवोऽप्यपसव्यतः ।
मण्डलानां विभागेन गतप्रत्यागतेन च ॥ ८.१२.१९ ॥
രാജാവേ, അപ്പോൾ പാണ്ഡവനും ഇടത്തോട്ടു തിരിഞ്ഞ് പ്രത്യാക്രമണം നടത്തി; മണ്ഡലങ്ങളുടെ വിഭാഗത്താലും പോകലും മടങ്ങലും കൊണ്ടും.
8.12.20
बभूव तुमुलं युद्धं तयोः पुरुषसिंहयोः ।
चरित्वा विविधान्मार्गान्मण्डलस्थानमेव च ॥ ८.१२.२० ॥
ആ രണ്ടു പുരുഷസിംഹങ്ങൾ തമ്മിൽ കഠിനമായ യുദ്ധം ഉണ്ടായി; പലവിധ വഴികളിൽ സഞ്ചരിച്ചും മണ്ഡല സ്ഥാനങ്ങളിലും അവർ നീങ്ങി.
8.12.21
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैरन्योन्यमभिजघ्नतुः ।
अन्योन्यस्य वधे चैव चक्रतुर्यत्नमुत्तमम् ॥ ८.१२.२१ ॥
പൂർണ്ണമായി വലിച്ചയച്ച അമ്പുകളാൽ അവർ പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു; പരസ്പരം വധിക്കുന്നതിന് ഉത്തമമായ ശ്രമം നടത്തി.
8.12.22
ईषतुर्विरथं चैव कर्तुमन्योन्यमाहवे ।
ततो द्रौणिर्महास्त्राणि प्रादुश्चक्रे महारथः ॥ ८.१२.२२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം തേരില്ലാത്തവരാക്കാൻ അവർ ശ്രമിച്ചു; അപ്പോൾ മഹാരഥനായ ദ്രോണപുത്രൻ മഹാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രകടമാക്കി.
8.12.23
तान्यस्त्रैरेव समरे प्रतिजघ्नेऽथ पाण्डवः ।
ततो घोरं महाराज अस्त्रयुद्धमवर्तत ॥ ८.१२.२३ ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡവൻ ആ അസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ടുതന്നെ യുദ്ധത്തിൽ അവയെ പ്രതിരോധിച്ചു; പിന്നെ, മഹാരാജാവേ, ഭയങ്കരമായ അസ്ത്രയുദ്ധം ഉണ്ടായി.
8.12.24
ग्रहयुद्वं यथा घोरं प्रजासंहरणे ह्यभूत् ।
ते वाणाः समसज्जन्त मुक्तास्ताभ्यां तु भारत ॥ ८.१२.२४ ॥
ജനസംഹാര സമയത്ത് ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം പോലെ, ഭാരതാ, അവർ ഇരുവരും എയ്ത ആ അമ്പുകൾ പരസ്പരം കൂട്ടിമുട്ടി.
8.12.25
द्योतग्रन्तो दिशः सर्वास्तव सैन्यं समन्ततः ।
बाणसङ्घैर्वृतं घोरमाकाशं समपद्यत ॥ ८.१२.२५ ॥
നിങ്ങളുടെ സൈന്യം എല്ലാ ദിക്കുകളെയും പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, എല്ലാ വശങ്ങളിലും അമ്പുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട ഭയങ്കരമായ ആകാശമായി മാറി.
8.12.26
उल्कापातावृतं युद्धं प्रजानां संक्षये नृप ।
बाणाभिघातात्सञ्जज्ञे तत्र भारत पावकः ॥ ८.१२.२६ ॥
രാജാവേ, ജനങ്ങളുടെ സംഹാരത്തിൽ ഉൽക്കാപതനങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട ആ യുദ്ധം നടന്നു; ഭാരതാ, അവിടെ അമ്പുകളുടെ പ്രഹരത്തിൽ അഗ്നി ഉണ്ടായി.
8.12.27
सविस्फुलिङ्गो दीप्तार्चिर्योऽदहद्वाहिनीद्वयम् ।
तत्र सिद्धा महाराज सम्पतन्तोऽब्रुवन्वचः ॥ ८.१२.२७ ॥
തീപ്പൊരികളോടും ജ്വലിക്കുന്ന ജ്വാലകളോടും കൂടിയ ആ അഗ്നി ഇരു സേനകളെയും ദഹിപ്പിച്ചു; മഹാരാജാവേ, അവിടെ ഇറങ്ങിവന്ന സിദ്ധന്മാർ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
8.12.28
युद्धानामति सर्वेषां युद्धमेतदिति प्रभो ।
सर्वयुद्धानि चैतस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ ८.१२.२८ ॥
പ്രഭോ, എല്ലാ യുദ്ധങ്ങളെയും അതിലംഘിക്കുന്നതാണ് ഈ യുദ്ധം; മറ്റെല്ലാ യുദ്ധങ്ങളും ഇതിന്റെ പതിനാറിലൊന്നിന് പോലും അർഹമല്ല.
8.12.29
नेदृशं च पुनर्युद्धं भविष्यति कदाचन ।
अहो ज्ञानेन सम्पन्नावुभ ब्राह्मणक्षत्रियौ ॥ ८.१२.२९ ॥
ഇതുപോലൊരു യുദ്ധം ഇനി ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല. അഹോ! ജ്ഞാനസമ്പന്നരായ ഇരുവരും, ബ്രാഹ്മണനും ക്ഷത്രിയനും!
8.12.30
अहो शौर्येण सम्पन्नावुभौ चोग्रपराक्रमौ ।
अहो भीमबलो भीम एतस्य च कृतास्त्रता ॥ ८.१२.३० ॥
അഹോ! ശൗര്യസമ്പന്നരും ഉഗ്രപരാക്രമികളുമായ ആ ഇരുവരും! അഹോ! ഭയങ്കര ബലമുള്ള ഭീമൻ, അവന്റെ അസ്ത്രവിദ്യാപാടവവും!
8.12.31
अहो वीर्यस्य सारत्वमहो सौष्ठवमेतयोः ।
स्थितावेतौ हि समरे कालान्तकयमोपमौ ॥ ८.१२.३१ ॥
അഹോ! ഇവരുടെ വീര്യത്തിന്റെ മികവും വൈദഗ്ധ്യവും എത്ര അത്ഭുതകരം! യുദ്ധത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഇവർ ഇരുവരും കാലനും അന്തകനും യമനും പോലെയാണ്.
8.12.32
रुद्रौ द्वावि सम्भूतौ यथा द्वाविव भास्करौ ।
यमौ वा पुरुषव्याघ्रौ घोररूपावुभौ रणे ॥ ८.१२.३२ ॥
രണ്ടു രുദ്രന്മാരോ രണ്ടു സൂര്യന്മാരോ ജനിച്ചതുപോലെ, അല്ലെങ്കിൽ ഇരട്ട യമന്മാരെപ്പോലെ—യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കര രൂപമുള്ള ഈ ഇരുവരും പുരുഷവ്യാഘ്രങ്ങൾ.
8.12.33
इति वाचः स्म श्रूयन्ते सिद्धानां वै मुहुर्मुहुः ।
सिंहनादश्च सञ्जज्ञे समेतानां दिवौकसाम् ॥ ८.१२.३३ ॥
ഇങ്ങനെ സിദ്ധന്മാരുടെ വാക്കുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കേൾക്കപ്പെട്ടു; അവിടെ സമ്മേളിച്ച ദേവന്മാരുടെ സിംഹനാദവും ഉയർന്നു.
8.12.34
अद्भुतं चाप्यचिन्त्यं च दृष्ट्वा कर्म तयो रणे ।
सिद्वचारणसङ्घानां विस्मयः समपद्यत ॥ ८.१२.३४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവർ ഇരുവരുടെയും അദ്ഭുതകരവും ചിന്തിക്കാനാവാത്തതുമായ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് സിദ്ധ-ചാരണ സംഘങ്ങൾ വിസ്മയിച്ചു.
8.12.35
प्रशंसन्ति तदा देवाः सिद्वाश्च परमर्षयः ।
साधु द्रौणे महाबाहो साधु भीमेति चाब्रुवन् ॥ ८.१२.३५ ॥
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും പരമര്ഷിമാരും പ്രശംസിച്ചു; "സാധു, ദ്രോണപുത്രാ, മഹാബാഹോ! സാധു, ഭീമാ!" എന്നു പറഞ്ഞു.
8.12.36
तौ शूरौ समरे राजन्परस्परकृतागसौ ।
परस्परमुदीक्षेतां क्रोधादुद्वृत्य चक्षुषी ॥ ८.१२.३६ ॥
രാജാവേ! യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം തെറ്റു ചെയ്ത ആ രണ്ടു ശൂരന്മാരും കോപത്താൽ കണ്ണുകൾ ഉരുട്ടി പരസ്പരം നോക്കി.
8.12.37
क्रोधरक्तेक्षणौ तौ तु क्रोधात्प्रस्फुरिताधरौ ।
क्रोधात्संदष्टदशनौ तथैव दशनच्छदौ ॥ ८.१२.३७ ॥
കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ള ആ ഇരുവരും കോപത്താൽ അധരം വിറച്ചും, കോപത്താൽ പല്ലുകൾ കടിച്ചും, അതുപോലെ അധരങ്ങൾ അമർത്തിയും നിന്നു.
8.12.38
अन्योन्यं छादयन्तौ स्म शरवृष्ट्या महारथौ ।
शराम्बुधारो समरे शस्त्रविद्युत्प्रकाशिनौ ॥ ८.१२.३८ ॥
മഹാരഥന്മാരായ ആ ഇരുവരും യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുമഴകൊണ്ട് പരസ്പരം മറച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; അമ്പുകളുടെ ധാരകൾ വെള്ളംപോലെയും ആയുധങ്ങളുടെ മിന്നൽ വൈദ്യുതിപോലെയും തിളങ്ങി.
8.12.39
तावन्यन्यं ध्वजं विद्व्वा सारथिं च महारणे ।
अन्योन्यस्य हयान्विद्वा बिभिदाते परस्परम् ॥ ८.१२.३९ ॥
ആ ഇരുവരും മഹായുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം കൊടിയെയും സാരഥിയെയും തുളച്ച്, പരസ്പരം കുതിരകളെയും തുളച്ച്, അന്യോന്യം പിളർത്താൻ തുടങ്ങി.
8.12.40
ततः क्रुद्धौ महाराज बाणौ गृह्य महाहवे ।
उभौ चिक्षिपतुस्तूर्ममन्योन्यस्य वधैषिणौ ॥ ८.१२.४० ॥
പിന്നെ, മഹാരാജാവേ, കോപിച്ച ആ ഇരുവരും മഹായുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകളെടുത്ത്, പരസ്പരവധം ആഗ്രഹിച്ച്, വേഗത്തിൽ അന്യോന്യം എയ്തു.
8.12.41
तौ सायकौ महाराज द्योतमानौ चमूमुखे ।
आजघ्नतुः समासाद्य वज्रवेगौ दुरासदौ ॥ ८.१२.४१ ॥
മഹാരാജാവേ, സേനാമുഖത്ത് തിളങ്ങിയ ആ രണ്ട് അമ്പുകളും വജ്രവേഗമുള്ളവയായി, എതിർക്കാനാവാത്തവയായി, എത്തി പ്രഹരിച്ചു.
8.12.42
तौ परस्परवेगाच्च शराभ्यां च भृशाहतौ ।
निपेततुर्महावीर्यौ रथोपस्थे तयोस्तदा ॥ ८.१२.४२ ॥
പരസ്പരവേഗത്താലും ആ അമ്പുകളാലും കഠിനമായി ഏറ്റ ആ മഹാവീരന്മാർ അപ്പോൾ തങ്ങളുടെ രഥത്തട്ടിൽ വീണു.
8.12.43
ततस्तु सारथिर्ज्ञात्वा द्रोणपुत्रमचेतनम् ।
अपोवाह रणाद्राजन्सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ८.१२.४३ ॥
അപ്പോൾ സാരഥി ദ്രോണപുത്രൻ ബോധമറ്റവനാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, രാജാവേ, സർവ്വസൈന്യവും കാൺകെ അവനെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയി.
8.12.44
तथैव पाण्डवं राजन्विह्वलन्तं मुहुर्मुहुः ।
अपोवाह रथेनाजौ विशोकः शत्रुतापनम् ॥ ८.१२.४४ ॥
അതുപോലെ, രാജാവേ, ആവർത്തിച്ച് വിറയ്ക്കുന്ന പാണ്ഡവനെ, ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്ന വിശോകൻ യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ രഥത്തിൽ കൊണ്ടുപോയി.