มหาภารตะ · อัธยายะ 8.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.12.1
भीमसेनं ततो द्रौणी राजन्विव्याध पत्रिणा ।
परया त्वरया युक्तो दर्शयन्नस्त्रलाघवम् ॥ ८.१२.१ ॥
ครั้งนั้น ข้าแต่พระราชา บุตรของโทรณะด้วยความเร็วอันยิ่งยวด และแสดงความชำนาญในศาสตราวุธ ได้ยิงพระภีมเสนด้วยลูกศร
8.12.2
अथैनं पुनराजघ्ने नवत्या निशितैः शरैः ।
सर्वमर्माणि सम्प्रेक्ष्य मर्मज्ञो लघुहस्तवत् ॥ ८.१२.२ ॥
ต่อมา เขาได้ยิงพระภีมเสนอีกด้วยลูกศรคมกล้าเก้าสิบลูก เมื่อพิจารณาจุดสำคัญทั้งปวงแล้ว ด้วยมือที่คล่องแคล่วว่องไว ผู้รู้จุดสำคัญเช่นนั้น
8.12.3
भीमसेनः समाकीर्णो द्रौणिना निशितैः शरैः ।
रराज समरे राजन्रश्मिवानिव भास्करः ॥ ८.१२.३ ॥
ข้าแต่พระราชา พระภีมเสนถูกลูกศรคมกล้าของบุตรโทรณะปกคลุมอยู่ทั่วทั้งตัว ได้รุ่งโรจน์ในการรบ ดุจดวงอาทิตย์ที่มีรัศมีแผ่ซ่าน
8.12.4
ततः शरसहस्रेण सुप्रयुक्तेन पाण्डवः ।
द्रोणपुत्रमवच्छाद्य सिंहनादममुञ्चत ॥ ८.१२.४ ॥
ครั้งนั้น ปาณฑพผู้นั้นได้ปกคลุมบุตรของโทรณะด้วยลูกศรพันลูกที่ยิงอย่างแม่นยำ แล้วคำรามดุจเสียงสิงโต
8.12.5
शरैः सरांस्ततो द्रौणिः संवार्य युधि पाण्डवम् ।
ललाटेऽभ्याहनद्राजन्नाराचेन स्मयन्निव ॥ ८.१२.५ ॥
ครั้งนั้น บุตรของโทรณะ ใช้ลูกศรสกัดลูกศรในการรบ แล้วยิงปาณฑพที่หน้าผากด้วยลูกศรเหล็ก ข้าแต่พระราชา ดุจยิ้มอยู่
8.12.6
ललाटस्थं ततो बाणं धारयामास पाण्डवः ।
यथा शृङ्गं वने दृप्तः खङ्गो धारयते नृप ॥ ८.१२.६ ॥
ครั้งนั้น ปาณฑพคงให้ลูกศรที่ปักอยู่ที่หน้าผากค้างไว้ ข้าแต่พระราชา ดุจแรดผู้ทะนงในป่าที่ยกเขาของตนไว้
8.12.7
ततो द्रौणिं रणे भीमो यतमानं पराक्रमी ।
त्रिभिर्विव्याध नाराचैर्ललाटे विस्मयन्निव ॥ ८.१२.७ ॥
ครั้งนั้น พระภีมผู้กล้าหาญ ได้ยิงดราวนิผู้กำลังพยายามอยู่ในการรบด้วยลูกศรเหล็กสามลูกที่หน้าผาก ดุจประหลาดใจ
8.12.8
ललाटस्थैस्ततो बाणैर्ब्राह्मणोऽसौ व्यशोभत ।
प्रावृषीव यथा सिक्तस्त्रिशृङ्गः पर्वतोत्तमः ॥ ८.१२.८ ॥
ครั้งนั้น พราหมณ์ผู้นั้น ด้วยลูกศรที่ปักอยู่บนหน้าผาก ได้รุ่งโรจน์ ดุจภูเขาอันเลิศที่มียอดสามยอดซึ่งเปียกชุ่มในฤดูฝน
8.12.9
ततः शरशतैर्द्रौणिरर्दयामास पाण्डवम् ।
न चैनं कम्पयामास मातरिश्वेव पर्वतम् ॥ ८.१२.९ ॥
ครั้งนั้น ดราวนิได้ทำให้ปาณฑพทุกข์ทรมานด้วยลูกศรนับร้อย แต่ไม่อาจทำให้เขาสั่นไหวได้ ดุจลมไม่อาจพัดภูเขาให้สั่นไหวได้
8.12.10
तथैव पांण्डवो युद्धे द्रौणिं शरशतैः शितैः ।
नाकम्पयत संहृष्टो वार्योध इव पर्वतम् ॥ ८.१२.१० ॥
ในทำนองเดียวกัน ปาณฑพผู้ปีติยินดี ได้ทำให้ดราวนิทุกข์ทรมานในการรบด้วยลูกศรคมกล้าหลายร้อยลูก แต่ไม่อาจทำให้เขาสั่นไหวได้ ดุจกระแสน้ำที่หลากมาไม่อาจพัดภูเขาให้สั่นไหวได้
8.12.11
तावन्योन्यं शरैर्घोरैश्छादयानौ महारथौ ।
रथवर्यगतौ वीरौ शुशुभाते बलोत्कटौ ॥ ८.१२.११ ॥
วีรบุรุษทั้งสองผู้เป็นมหารถีนั้น ปกคลุมกันและกันด้วยลูกศรอันน่าสะพรึงกลัว ยืนอยู่บนรถศึกชั้นเลิศ ต่างรุ่งโรจน์เป็นวีรบุรุษผู้ดุดันด้วยกำลัง
8.12.12
आदित्याविव सन्दीप्तौ लोकक्षयकरावुभौ ।
स्वरश्मिभिरिवान्योन्यं तापयन्तौ शरोत्तमैः ॥ ८.१२.१२ ॥
ทั้งสองดุจดวงอาทิตย์สองดวงที่ลุกโชน ผู้ทำให้โลกทั้งหลายพินาศ ต่างแผดเผากันและกันด้วยลูกศรอันเลิศ ดุจด้วยรัศมีของตน
8.12.13
ततः प्रविकृते यत्नं कुर्वाणौ तौ महारणे ।
कृतप्रतिकृते यत्तौ शरसङ्घैरभीतवत् ॥ ८.१२.१३ ॥
ครั้งนั้น ในการรบอันยิ่งใหญ่นั้น ทั้งสองผู้ตื่นตัวและพยายามอย่างยิ่ง ตอบโต้การโจมตีด้วยการโจมตี ต่อสู้ด้วยลูกศรเป็นกลุ่มใหญ่ ดุจไม่หวั่นเกรง
8.12.14
व्याघ्राविव च सङ्ग्रामे चेरतुस्तौ नरोत्तमौ ।
शरदंष्ट्रौ दुराधर्षौ चापवक्रौ भयङ्करौ ॥ ८.१२.१४ ॥
ในการสงครามนั้น บุรุษผู้เลิศทั้งสองเดินวนเวียนดุจเสือโคร่ง มีลูกศรเป็นเขี้ยว ยากที่ใครจะต้านทาน น่าสะพรึงด้วยคันธนูที่งอโค้ง
8.12.15
अभूतां तावदृश्यौ च शरजालैः समन्ततः ।
मेघजालैरिव च्छनौ गगने चन्द्रभास्करौ ॥ ८.१२.१५ ॥
ทั้งสองถูกซ่อนเร้นจากการมองเห็นด้วยข่ายลูกศรจากทุกทิศ ดุจดวงจันทร์และดวงอาทิตย์บนท้องฟ้าที่ถูกบดบังด้วยข่ายเมฆ
8.12.16
चकाशेते मुहूर्तेन ततस्तावप्यरिन्दमौ ।
विमुक्तावभ्रजालेन अङ्गारकबुधाविव ॥ ८.१२.१६ ॥
ครั้งนั้น ในชั่วขณะเดียว ทั้งสองผู้ปราบศัตรูนั้นก็รุ่งโรจน์ขึ้น หลุดพ้นจากข่ายเมฆ ดุจดาวอังคารและดาวพุธ
8.12.17
अथ तत्रैव सङ्ग्रमे वर्तमाने सुदारुणे ।
अपसव्यं ततश्चक्रे द्रौणिस्तत्र वृकोदरम् ॥ ८.१२.१७ ॥
ครั้งนั้น ขณะที่การรบอันน่าสะพรึงยิ่งนั้นกำลังดำเนินอยู่ที่นั่น บุตรของโทรณะได้วนรถอ้อมพระวฤโกทระ โดยให้พระองค์อยู่ทางขวา
8.12.18
किरञ्छरशतैरुग्रैर्धाराभिरिव पर्वतम् ।
न तु तन्ममृषे भीमः शत्रोर्विजलक्षणम् ॥ ८.१२.१८ ॥
ยิงลูกศรดุร้ายนับร้อยดุจสายน้ำหลั่งลงบนภูเขา แต่พระภีมมิอาจทนต่อเครื่องหมายแห่งชัยชนะของศัตรูนั้นได้
8.12.19
प्रतिचक्रे ततो राजन्पाण्डवोऽप्यपसव्यतः ।
मण्डलानां विभागेन गतप्रत्यागतेन च ॥ ८.१२.१९ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้งนั้น ปาณฑพก็โต้ตอบ วนรถจากทางซ้าย ด้วยการแบ่งการเคลื่อนที่เป็นวงและด้วยการเดินหน้าแล้วถอยกลับ
8.12.20
बभूव तुमुलं युद्धं तयोः पुरुषसिंहयोः ।
चरित्वा विविधान्मार्गान्मण्डलस्थानमेव च ॥ ८.१२.२० ॥
การรบอันอึกทึกได้เกิดขึ้นระหว่างบุรุษราชสีห์ทั้งสองนั้น ขณะที่พวกเขาเคลื่อนไปตามเส้นทางต่าง ๆ และตามตำแหน่งวงเวียนนั้นเอง
8.12.21
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैरन्योन्यमभिजघ्नतुः ।
अन्योन्यस्य वधे चैव चक्रतुर्यत्नमुत्तमम् ॥ ८.१२.२१ ॥
พวกเขาต่างยิงกันด้วยลูกศรที่ปล่อยจากคันธนูที่ดึงสุดแรง และต่างพยายามอย่างยิ่งยวดเพื่อสังหารกันและกัน
8.12.22
ईषतुर्विरथं चैव कर्तुमन्योन्यमाहवे ।
ततो द्रौणिर्महास्त्राणि प्रादुश्चक्रे महारथः ॥ ८.१२.२२ ॥
ในการรบพวกเขาต่างพยายามจะทำให้อีกฝ่ายต้องสูญเสียรถศึก จากนั้นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ บุตรของโทรณะ ได้ปล่อยอาวุธทิพย์อันยิ่งใหญ่ออกมา
8.12.23
तान्यस्त्रैरेव समरे प्रतिजघ्नेऽथ पाण्डवः ।
ततो घोरं महाराज अस्त्रयुद्धमवर्तत ॥ ८.१२.२३ ॥
จากนั้นปาณฑพผู้นั้นได้ต้านอาวุธเหล่านั้นด้วยอาวุธของตนเองในสมรภูมิ แล้วการต่อสู้ด้วยอาวุธทิพย์อันน่าสะพรึงก็อุบัติขึ้น โอ้มหาราชเอ๋ย
8.12.24
ग्रहयुद्वं यथा घोरं प्रजासंहरणे ह्यभूत् ।
ते वाणाः समसज्जन्त मुक्तास्ताभ्यां तु भारत ॥ ८.१२.२४ ॥
ดังการรบอันน่าสะพรึงของเหล่าดาวเคราะห์ในคราวที่สัตว์โลกถูกทำลาย ลูกศรที่ทั้งสองฝ่ายปล่อยออกไปก็ปะทะกันเช่นนั้น โอ้ภารตะเอ๋ย
8.12.25
द्योतग्रन्तो दिशः सर्वास्तव सैन्यं समन्ततः ।
बाणसङ्घैर्वृतं घोरमाकाशं समपद्यत ॥ ८.१२.२५ ॥
กองทัพทั้งหมดของท่านทำให้ทุกทิศสว่างไสวไปทั่วทุกด้าน ท้องฟ้ากลายเป็นสิ่งน่าสะพรึง ถูกกลุ่มลูกศรปกคลุมไปทั้งหมด
8.12.26
उल्कापातावृतं युद्धं प्रजानां संक्षये नृप ।
बाणाभिघातात्सञ्जज्ञे तत्र भारत पावकः ॥ ८.१२.२६ ॥
โอ้พระราชาเอ๋ย การรบนั้นถูกห่อหุ้มด้วยอุกกาบาตที่ตกลงมาในคราวที่มนุษย์ถูกทำลาย โอ้ภารตะเอ๋ย ที่นั่นเองไฟได้ถือกำเนิดขึ้นจากการกระทบของลูกศร
8.12.27
सविस्फुलिङ्गो दीप्तार्चिर्योऽदहद्वाहिनीद्वयम् ।
तत्र सिद्धा महाराज सम्पतन्तोऽब्रुवन्वचः ॥ ८.१२.२७ ॥
ไฟนั้นพร้อมประกายและเปลวอันลุกโชน ได้เผาทัพทั้งสองฝ่าย โอ้มหาราชเอ๋ย ที่นั่นเหล่าสิทธะผู้สำเร็จแล้วได้ลงมาและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
8.12.28
युद्धानामति सर्वेषां युद्धमेतदिति प्रभो ।
सर्वयुद्धानि चैतस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ ८.१२.२८ ॥
โอ้เจ้าผู้เป็นใหญ่ การรบครั้งนี้เหนือกว่าการรบทั้งปวง การรบอื่นทั้งหมดไม่คู่ควรแม้แต่หนึ่งในสิบหกส่วนของการรบนี้
8.12.29
नेदृशं च पुनर्युद्धं भविष्यति कदाचन ।
अहो ज्ञानेन सम्पन्नावुभ ब्राह्मणक्षत्रियौ ॥ ८.१२.२९ ॥
การรบเช่นนี้จะไม่เกิดขึ้นอีกเลยในกาลใด ๆ ช่างน่าอัศจรรย์! ทั้งสองผู้นี้ ทั้งพราหมณ์และกษัตริย์ ล้วนพร้อมพรั่งด้วยความรู้
8.12.30
अहो शौर्येण सम्पन्नावुभौ चोग्रपराक्रमौ ।
अहो भीमबलो भीम एतस्य च कृतास्त्रता ॥ ८.१२.३० ॥
ช่างน่าอัศจรรย์! ทั้งสองผู้นี้ล้วนพร้อมพรั่งด้วยความกล้าหาญและพลังอันดุดัน ช่างน่าอัศจรรย์! ภีมะผู้มีกำลังน่าพรั่นพรึง และความชำนาญในอาวุธของท่านผู้นี้
8.12.31
अहो वीर्यस्य सारत्वमहो सौष्ठवमेतयोः ।
स्थितावेतौ हि समरे कालान्तकयमोपमौ ॥ ८.१२.३१ ॥
ช่างน่าอัศจรรย์ในความเป็นเลิศแห่งวีรภาพ และความชำนาญของทั้งสองผู้นี้! ทั้งสองยืนอยู่ในสมรภูมิ ดุจกาลผู้ปลิดชีพและพระยม
8.12.32
रुद्रौ द्वावि सम्भूतौ यथा द्वाविव भास्करौ ।
यमौ वा पुरुषव्याघ्रौ घोररूपावुभौ रणे ॥ ८.१२.३२ ॥
ดุจรุทรสองพระองค์ที่อุบัติขึ้น หรือดุจดวงอาทิตย์สองดวง หรือดุจพระยมฝาแฝด ทั้งสองเป็นเสือในหมู่มนุษย์ มีรูปร่างน่าสะพรึงทั้งคู่ในการรบ
8.12.33
इति वाचः स्म श्रूयन्ते सिद्धानां वै मुहुर्मुहुः ।
सिंहनादश्च सञ्जज्ञे समेतानां दिवौकसाम् ॥ ८.१२.३३ ॥
ถ้อยคำของเหล่าสิทธะจึงได้ยินซ้ำแล้วซ้ำเล่า และเสียงคำรามดุจสิงโตก็ดังขึ้นจากเหล่าทวยเทพแห่งสวรรค์ที่มาประชุมกัน
8.12.34
अद्भुतं चाप्यचिन्त्यं च दृष्ट्वा कर्म तयो रणे ।
सिद्वचारणसङ्घानां विस्मयः समपद्यत ॥ ८.१२.३४ ॥
เมื่อเห็นการกระทำอันน่าอัศจรรย์และเกินจะคาดคิดของทั้งสองในการรบ หมู่สิทธะและจารณะก็เกิดความพิศวง
8.12.35
प्रशंसन्ति तदा देवाः सिद्वाश्च परमर्षयः ।
साधु द्रौणे महाबाहो साधु भीमेति चाब्रुवन् ॥ ८.१२.३५ ॥
ครั้งนั้นเหล่าทวยเทพ สิทธะ และมหาฤๅษีต่างสรรเสริญ กล่าวว่า "ดีแล้ว บุตรของโทรณะ ผู้มีแขนทรงพลังเอ๋ย! ดีแล้ว ภีมะ!"
8.12.36
तौ शूरौ समरे राजन्परस्परकृतागसौ ।
परस्परमुदीक्षेतां क्रोधादुद्वृत्य चक्षुषी ॥ ८.१२.३६ ॥
โอ้พระราชาเอ๋ย วีรบุรุษทั้งสองนั้น ต่างก็ทำผิดต่อกันในสมรภูมิ จ้องมองกันและกัน กลอกตาด้วยความโกรธ
8.12.37
क्रोधरक्तेक्षणौ तौ तु क्रोधात्प्रस्फुरिताधरौ ।
क्रोधात्संदष्टदशनौ तथैव दशनच्छदौ ॥ ८.१२.३७ ॥
ทั้งสองมีนัยน์ตาแดงด้วยความโกรธ ริมฝีปากสั่นระริกด้วยความกริ้ว ฟันขบกันแน่นด้วยความโกรธ และริมฝีปากก็เม้มแน่นเช่นกัน
8.12.38
अन्योन्यं छादयन्तौ स्म शरवृष्ट्या महारथौ ।
शराम्बुधारो समरे शस्त्रविद्युत्प्रकाशिनौ ॥ ८.१२.३८ ॥
มหารถทั้งสองปกคลุมกันและกันด้วยห่าฝนลูกศร ในสมรภูมิ กระแสลูกศรดุจสายน้ำ และอาวุธแวบวาบดุจสายฟ้า
8.12.39
तावन्यन्यं ध्वजं विद्व्वा सारथिं च महारणे ।
अन्योन्यस्य हयान्विद्वा बिभिदाते परस्परम् ॥ ८.१२.३९ ॥
ในมหาสมรภูมินั้น ทั้งสองต่างยิงธงและสารถีของกันและกัน ยิงม้าของกันและกัน แล้วต่างฉีกทึ้งกันและกัน
8.12.40
ततः क्रुद्धौ महाराज बाणौ गृह्य महाहवे ।
उभौ चिक्षिपतुस्तूर्ममन्योन्यस्य वधैषिणौ ॥ ८.१२.४० ॥
ครั้งนั้น โอ้มหาราชเอ๋ย วีรบุรุษทั้งสองผู้โกรธเกรี้ยว หยิบลูกศรขึ้นในมหาสมรภูมิ ปรารถนาความตายของกันและกัน ต่างเหวี่ยงลูกศรใส่กันอย่างรวดเร็ว
8.12.41
तौ सायकौ महाराज द्योतमानौ चमूमुखे ।
आजघ्नतुः समासाद्य वज्रवेगौ दुरासदौ ॥ ८.१२.४१ ॥
มหาราชเอ๋ย ลูกศรทั้งสองนั้นเรืองแสงอยู่ที่แนวหน้าของกองทัพ พุ่งเร็วดุจสายฟ้าและรับมือได้ยาก เมื่อไปถึงเป้าหมายก็พุ่งเข้าปะทะ
8.12.42
तौ परस्परवेगाच्च शराभ्यां च भृशाहतौ ।
निपेततुर्महावीर्यौ रथोपस्थे तयोस्तदा ॥ ८.१२.४२ ॥
วีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสองถูกแรงปะทะซึ่งกันและกันและถูกลูกศรเหล่านั้นยิงซ้ำอย่างรุนแรง จึงล้มลงบนพื้นรถศึกของตนทั้งสองในขณะนั้น
8.12.43
ततस्तु सारथिर्ज्ञात्वा द्रोणपुत्रमचेतनम् ।
अपोवाह रणाद्राजन्सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ८.१२.४३ ॥
ครั้นแล้วนายสารถีเมื่อรู้ว่าบุตรของโทรณะไร้สติ จึงนำพาเขาออกจากสนามรบไปต่อหน้าต่อตาทหารทั้งกองทัพ มหาราชเอ๋ย
8.12.44
तथैव पाण्डवं राजन्विह्वलन्तं मुहुर्मुहुः ।
अपोवाह रथेनाजौ विशोकः शत्रुतापनम् ॥ ८.१२.४४ ॥
เช่นเดียวกัน มหาราชเอ๋ย วิศกะผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่นได้นำพาปาณฑพผู้ซวนเซไปมาซ้ำแล้วซ้ำเล่า ออกจากสนามรบด้วยรถศึกของตน