મહાભારત · અધ્યાય 8.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.15.1
नकुलं रभसं युद्धे द्रावयन्तं वरूथिनीम् ।
कर्णो वैकर्तनो राजन्वारयामास वै रुषा ॥ ८.१५.१ ॥
હે રાજન્! યુદ્ધમાં વેગથી સેનાને ભગાડતા નકુલને વૈકર્તન કર્ણે ક્રોધથી રોક્યો.
8.15.2
नकुलस्तु ततः कर्णं प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
चिरस्य बत दृष्टोऽहं दैवतैः सौम्यचक्षुषा। ॥ ८.१५.२ ॥
ત્યારે નકુલે હસતાં કર્ણને આ કહ્યું: "લાંબા સમય પછી, દેવોની કૃપાથી સૌમ્ય દૃષ્ટિથી હું તને જોઈ શક્યો."
8.15.3
यस्य मे त्वं रणे पाप चक्षुर्विषयमागतः ।
त्वं हि मूलमनर्थानां वैरस्य कलहस्य च। ॥ ८.१५.३ ॥
"હે પાપી! યુદ્ધમાં તું મારી દૃષ્ટિએ આવ્યો છે. અનર્થો, વૈર અને કલહનું મૂળ તું જ છે."
8.15.4
त्वद्दोषात्कुरवः क्षीणाः समासाद्य परस्परम् ।
त्वामद्य समरे हत्वा कृतकृत्योऽस्मि विज्वरः ॥ ८.१५.४ ॥
"તારા દોષથી કૌરવો એકબીજા સાથે અથડાઈને ક્ષીણ થયા. આજે યુદ્ધમાં તને મારીને હું કૃતકૃત્ય અને ચિંતામુક્ત થયો છું."
8.15.5
एवमुक्तः प्रत्युवाच नकुलं सूतनन्दनः ।
सदृशं राजपुत्रस्य धन्विनश्च विशेषतः ॥ ८.१५.५ ॥
આમ કહેવાયા પછી સૂતપુત્ર કર્ણે નકુલને ઉત્તર આપ્યો; તે રાજપુત્ર અને ખાસ કરીને ધનુર્ધર માટે યોગ્ય હતું.
8.15.6
प्रहरस्व च मे वीर पश्यामस्तव पौरुषम् ।
कर्म कृत्वा रमे शूर ततः कत्थितुमर्हसि ॥ ८.१५.६ ॥
"હે વીર! મારા પર પ્રહાર કર; અમે તારું પરાક્રમ જોઈશું. હે શૂર! કાર્ય કરીને જ તારે બડાઈ મારવી ઘટે."
8.15.7
अनुक्त्वा समरे तात शूरा युध्यन्ति शक्तितः ।
प्रयुध्यस्व मया शक्त्या हनिष्ये दर्पमेव ते ॥ ८.१५.७ ॥
હે વત્સ, શૂરવીરો યુદ્ધમાં બડાઈ માર્યા વિના પોતાની શક્તિ પ્રમાણે લડે છે. મારી સાથે લડ; મારી શક્તિથી તારા અભિમાનને જ હું નષ્ટ કરીશ.
8.15.8
इत्युक्त्वा प्राहरत्तूर्णं पाण्डुपुत्राय सूतजः ।
विव्याध चैनं समरे त्रिसप्तत्या शिलीमुखैः ॥ ८.१५.८ ॥
આમ કહીને સૂતપુત્રે તરત પાંડુપુત્ર પર પ્રહાર કર્યો અને યુદ્ધમાં તેર-ત્રીસ એટલે કે ત્રેવીસ... ના, તેને તોંતેર બાણોથી વીંધ્યો: તે ત્રિસપ્તતિ એટલે તોંતેર ઉપર ત્રણ, અર્થાત ત્યાંથી તેણે તેને તોતેર બાણોથી વીંધ્યો.
8.15.9
नकुलस्तु ततो विद्वः सूतपुत्रेण भारत ।
अशीत्याऽऽशीविषप्रख्यैः सूतपुत्रमविध्यत ॥ ८.१५.९ ॥
હે ભારત, ત્યારે સૂતપુત્રથી વીંધાયેલા નકુળે વિષધર સર્પો સમાન એંસી બાણોથી સૂતપુત્રને વીંધ્યો.
8.15.10
तस्य कर्णो धनुश्छित्त्वा स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः ।
त्रिंशता परमेष्वासः शरैः पाण्डवमर्दयत् ॥ ८.१५.१० ॥
તેનું ધનુષ્ય કાપીને પરમ ધનુર્ધર કર્ણે પથ્થર પર ધાર કાઢેલાં સોનેરી પીંછાવાળાં ત્રીસ બાણોથી પાંડવને પીડિત કર્યો.
8.15.11
ते तस्य कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे ।
आशीविषा यथा नागा भित्त्वा गां सलिलं पपुः ॥ ८.१५.११ ॥
તે બાણોએ તેનું કવચ ભેદીને યુદ્ધમાં લોહી પીધું, જેમ વિષધર નાગો ધરતી ભેદીને પાણી પીએ છે.
8.15.12
अथान्यद्वनुरादाय हेमपृष्ठं दुरासदम् ।
कर्णं विव्याध सप्तत्या सारथिञ्च त्रिभिः शरैः ॥ ८.१५.१२ ॥
પછી સોનેરી પીઠવાળું, અજેય એવું બીજું ધનુષ્ય લઈને તેણે કર્ણને સિત્તેર બાણોથી અને સારથિને ત્રણ બાણોથી વીંધ્યો.
8.15.13
ततः क्रुद्धो महाराज नकुलः परवीहा ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन कर्णस्य धनुराच्छिनत् ॥ ८.१५.१३ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, ક્રોધે ભરાયેલા શત્રુસંહારક નકુલે અતિ તીક્ષ્ણ ક્ષુરપ્ર બાણથી કર્ણનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
8.15.14
अथैनं छिन्नधन्वानं सायकानां शतैस्त्रिभिः ।
आजघ्ने प्रहसन्वीरः सर्वलोकमहारथम् ॥ ८.१५.१४ ॥
પછી ધનુષ્ય તૂટી ગયેલા એ સર્વલોકપ્રસિદ્ધ મહારથી કર્ણ પર એ વીરે હસતાં હસતાં ત્રણસો બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
8.15.15
कर्णमभ्यर्दितं दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रेण मारिष ।
विस्मयं परमं जग्मुर्ऋषयः सह दैवतैः ॥ ८.१५.१५ ॥
હે માનનીય, પાંડુપુત્ર દ્વારા કર્ણને પીડિત થતો જોઈને ઋષિઓ દેવતાઓ સહિત અતિ વિસ્મય પામ્યા.
8.15.16
अथान्यद्वनुरादाय कर्णो वैकर्तनस्तदा ।
नकुलं पञ्छभिर्बाणैर्जत्रुदेशे समार्पयत् ॥ ८.१५.१६ ॥
ત્યારે વિકર્તનના પુત્ર કર્ણે બીજું ધનુષ્ય લઈને પાંચ બાણોથી નકુલના જત્રુ-પ્રદેશ પર પ્રહાર કર્યો.
8.15.17
उरस्थैरथ तैर्बाणैर्माद्रीपुत्रो व्यरोचत ।
स्वरश्मिभिरिवादित्यो भुवने विसृजन्प्रभाम् ॥ ८.१५.१७ ॥
છાતીમાં ખૂંપેલાં એ બાણોથી માદ્રીપુત્ર નકુલ, જગતમાં પોતાનાં કિરણો વેરતા સૂર્યની જેમ શોભ્યા.
8.15.18
नकुलस्तु ततः कर्णं विद्व्वा सप्तभिराशुगैः ।
अथास्य धनुषः कोटिं पुनश्चिच्छेद मारिष ॥ ८.१५.१८ ॥
પછી નકુલે કર્ણને સાત વેગવાન બાણોથી વીંધી, હે માનનીય, તેના ધનુષ્યનો છેડો ફરી કાપી નાખ્યો.
8.15.19
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय समरे वेगवत्तरम् ।
नकुलस्य ततो बैणैः समन्ताच्छादयद्दिशः ॥ ८.१५.१९ ॥
તેણે યુદ્ધમાં બીજું, વધુ વેગવાન ધનુષ્ય ઉપાડ્યું; પછી નકુલના બાણોથી ચારે બાજુની દિશાઓ ઢાંકી દીધી.
8.15.20
सञ्छाद्यमानः सहसा कर्णचाप्युतैः सरैः ।
चिच्छेद स शरांस्तूर्णं शरैरेव महारथः ॥ ८.१५.२० ॥
કર્ણના તીક્ષ્ણ બાણોથી અચાનક ઢંકાયેલા તે મહારથીએ પણ તરત બાણો વડે જ તેનાં બાણો કાપી નાખ્યાં.
8.15.21
ततो बाणमयं जालं विततं व्योम्न्यदृश्यत ।
खद्योतानामिव व्रातैः सम्पतद्भिर्यथा नभः ॥ ८.१५.२१ ॥
ત્યારે આકાશમાં બાણોથી બનેલી જાળ ફેલાયેલી દેખાઈ, જેમ ઊડતા આગિયાઓના ટોળાંથી આકાશ ભરાઈ જાય.
8.15.22
तैर्विमुक्तैः शरशतैश्छादितं गगनं तदा ।
शलभानां यथा व्रातैस्तद्वदासीद्विशाम्पते ॥ ८.१५.२२ ॥
તેમણે છોડેલાં સેંકડો બાણોથી ત્યારે આકાશ ઢંકાઈ ગયું, હે રાજન; તીડના ટોળાંથી ઢંકાય તેમ.
8.15.23
ते शरा हेमविकृताः सम्पन्तौ मुहुर्मुहुः ।
श्रेणीकृता व्यकाशान्त क्रौञ्चाः श्रेणीकृता इव ॥ ८.१५.२३ ॥
સોનાથી સજાવેલાં તે બાણો વારંવાર ઊડી, હારમાં ગોઠવાઈ, હારબંધ ક્રૌંચ પક્ષીઓની જેમ ચમક્યાં.
8.15.24
बाणजालवृते व्योम्नि च्छादिते च दिवाकरे ।
न स्म सम्पतते भूतं किञ्चिदप्यन्तरिक्षगम् ॥ ८.१५.२४ ॥
આકાશ બાણોની જાળથી ઘેરાઈ ગયું અને સૂર્ય પણ ઢંકાઈ ગયો, ત્યારે આકાશમાં વિચરતું કોઈ પ્રાણી પણ ઊડી શક્યું નહીં.
8.15.25
निरुद्वे तत्र मार्गे च शरसङ्घैः समन्ततः ।
व्यरोचेतां महात्मानौ कालसूर्याविवोदितौ ॥ ८.१५.२५ ॥
ત્યાં માર્ગ ચારે બાજુથી બાણોના સમૂહોથી રોકાઈ જતાં, તે બંને મહાત્માઓ ઉદય પામેલા કાળસૂર્યો સમાન ઝળહળ્યા.
8.15.26
कर्णचापच्युतैर्बाणैर्वध्यमानास्तु सोमकाः ।
अवालीयन्त राजेन्द्र वेदनार्ता भूशार्दिताः ॥ ८.१५.२६ ॥
કર્ણના ધનુષ્યથી છૂટેલા બાણોથી હણાતા સોમકો, હે રાજેન્દ્ર, પીડાથી વ્યથિત થઈ અત્યંત ઘાયલ થઈ પાછા હટી ગયા.
8.15.27
नकुलस्य तथा बाणैर्हन्यमाना चमूस्तव ।
व्यशीर्यत दिशो राजन्वातनुन्ना इवाम्बुदाः ॥ ८.१५.२७ ॥
નકુલના બાણોથી હણાતી તમારી સેના પણ, હે રાજન, પવનથી હંકારાયેલા વાદળોની જેમ દિશાઓમાં વિખેરાઈ ગઈ.
8.15.28
ते सेने हन्यमाने तु ताभ्यां दिव्यैर्महाशरैः ।
शरपातमपाक्रम्य तस्थतुः प्रेक्षिके तदा ॥ ८.१५.२८ ॥
તે બંનેના દિવ્ય મહાબાણોથી હણાતી તે બંને સેનાઓ ત્યારે બાણોની પહોંચથી દૂર હટીને પ્રેક્ષકો બનીને ઊભી રહી.
8.15.29
प्रोत्सारितजने तस्मिन्कर्णपाण्डवयोः शरैः ।
अविध्येतां महात्मानावन्योन्यं शरवृष्टिभिः ॥ ८.१५.२९ ॥
ત્યાંથી લોકોને હટાવી દેવાતાં, કર્ણ અને પાંડવ એ બંને મહાત્માઓ બાણોની વર્ષાથી એકબીજાને વીંધવા લાગ્યા.
8.15.30
विदर्शयन्तौ दिव्यानि शस्त्राणि रणमूर्धनि ।
छादयन्तौ च सहसा परस्परवधैषिणौ ॥ ८.१५.३० ॥
રણભૂમિના અગ્રભાગમાં દિવ્ય શસ્ત્રો બતાવતા, અચાનક એકબીજાને ઢાંકતા, પરસ્પરના વધની ઇચ્છા રાખતા એ બંને.
8.15.31
नकुलेन शरा मुक्ता कङ्कबर्हिणवाससः ।
सूतपुत्रमवच्छाद्य व्यतिष्ठन्त यथाऽम्बरे ॥ ८.१५.३१ ॥
નકુલે છોડેલાં બાણો, કંક અને મોરનાં પીંછાંવાળાં, સૂતપુત્રને ઢાંકીને આકાશમાં ઊભાં રહ્યાં.
8.15.32
तथैव सूतपुत्रेण प्रेषिताः परमाहवे ।
पाण्डुपुत्रमवच्छाद्य व्यतिष्ठन्ताम्बरे शराः ॥ ८.१५.३२ ॥
એ જ રીતે સૂતપુત્રે પરમ યુદ્ધમાં મોકલેલાં બાણો પાંડુપુત્રને ઢાંકીને આકાશમાં ઊભાં રહ્યાં.
8.15.33
शरवेश्मप्रविष्टौ तौ ददृशाते न कैश्चन ।
सूर्याचन्द्रमसौ राजञ्छाद्यमानौ घनैरिव ॥ ८.१५.३३ ॥
બાણોના ઘરમાં પ્રવેશેલા તે બંનેને કોઈએ જોયા નહીં, હે રાજન; વાદળોથી ઢંકાયેલા સૂર્ય-ચંદ્ર જેવા.
8.15.34
ततः क्रुद्धो रणे कर्णः कृत्वा घोरतरं वपुः ।
पाण्डवं छादयामास समन्ताच्छरवृष्टिभिः ॥ ८.१५.३४ ॥
ત્યારે રણમાં ક્રોધે ભરાયેલા કર્ણે પોતાનું રૂપ વધુ ભયંકર બનાવીને બાણોની વર્ષાથી પાંડવને ચારેબાજુથી ઢાંકી દીધો.
8.15.35
सोऽतिच्छन्नो महाराज सूतपुत्रेण पाण्डवः ।
न चकार व्यथां राजन्भास्करो जलदैर्यथा ॥ ८.१५.३५ ॥
સૂતપુત્ર દ્વારા સંપૂર્ણપણે ઢંકાયેલો હોવા છતાં, હે મહારાજ, તે પાંડુપુત્ર વ્યથિત ન થયો, હે રાજન; વાદળોથી ઢંકાયેલા સૂર્યની જેમ.
8.15.36
ततः प्रहस्याधिरथिः शरजालानि मारिष ।
प्रेषयामास समरे शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.१५.३६ ॥
ત્યારે હસીને અધિરથપુત્રે, હે મારિષ, યુદ્ધમાં સેંકડો અને હજારો બાણજાળ મોકલ્યાં.
8.15.37
एकच्छायमभूत्सर्वं तस्य बाणैर्महात्मनः ।
अभ्रच्छायेव सञ्जज्ञे सम्पतद्भिः शरोत्तमैः ॥ ८.१५.३७ ॥
તે મહાત્માના બાણોથી બધું એક જ છાયામાં ઢંકાઈ ગયું. પડતા શ્રેષ્ઠ બાણોથી તે મેઘની છાયા જેવું થયું.
8.15.38
ततः कर्णो महाराज धनुश्छित्त्वा महात्मनः ।
सारथिं पातयामास रथनीडाद्वसन्निव ॥ ८.१५.३८ ॥
પછી, હે મહારાજ, કર્ણે તે મહાત્માનું ધનુષ્ય કાપીને તેના સારથિને રથની બેઠકમાંથી બેઠેલાની જેમ નીચે પાડી દીધો.
8.15.39
ततोऽश्वांश्छतुरश्चास्य चतुर्भिर्निशितैः शरैः ।
यमस्य भवनं तूर्णं प्रेषयामास भारत ॥ ८.१५.३९ ॥
પછી, હે ભારત, તેના ચારેય ઘોડાઓને ચાર તીક્ષ્ણ બાણોથી તેણે તરત યમલોકમાં મોકલી દીધા.
8.15.40
अथास्य तं रथं दिव्यं तिलशो व्यधमच्छरैः ।
पताकां चक्ररक्षांश्च गदां खङ्गं च मारिष ॥ ८.१५.४० ॥
પછી તેના તે દિવ્ય રથને બાણોથી તલ જેવડા ટુકડા કરી નાખ્યો; હે મારિષ, તેની પતાકા, ચક્રરક્ષકો, ગદા અને ખડ્ગ પણ.
8.15.41
शतचन्द्रं च तच्चर्म सर्वापकरणानि च ।
सुवर्णविकृतं तच्च धनुः शरमाहवे ॥ ८.१५.४१ ॥
તેની તે શતચંદ્ર ઢાલ, બધી સામગ્રી, સોનાથી શણગારેલું તે ધનુષ્ય અને યુદ્ધમાં બાણ પણ.
8.15.42
हताश्वो विरथश्चैव विवर्मा च विशाम्पते ।
अवतीर्य रथात्तूर्णं परिघं गृह्य धिष्ठितः ॥ ८.१५.४२ ॥
હે પ્રજાપતિ, ઘોડા મરાયા પછી, રથહીન અને કવચહીન થઈને તે તરત રથથી ઊતર્યો અને લોખંડની ગદા લઈને દૃઢતાથી ઊભો રહ્યો.
8.15.43
तमुद्यतं महारघोरं परिघं तस्य सूतजः ।
व्यहनत्सायकै राजन्सुतीक्ष्णैर्भारसाधनैः ॥ ८.१५.४३ ॥
રાજન, સૂતપુત્રે ઉગામેલા એ અતિ ભયાનક લોખંડી પરિઘને અતિ તીક્ષ્ણ, ભાર સહી શકે એવા બાણોથી ભાંગી નાખ્યો.
8.15.44
व्यायुधं चैनमालक्ष्य शरैः सन्नतपर्वभिः ।
आर्पयद्बहुभिः कर्णो न चैनं समपीडयत् ॥ ८.१५.४४ ॥
તેને નિઃશસ્ત્ર જોઈને કર્ણે વળેલી ગાંઠોવાળા અનેક બાણોથી તેના પર પ્રહાર કર્યો, પણ તેને સંપૂર્ણ પીડા ન આપી.
8.15.45
स हन्यमानः समरे कृतास्त्रेण बलीयसा ।
प्राद्रवत्सहसा राजन्नकुलो व्याकुलेन्द्रियः ॥ ८.१५.४५ ॥
હે રાજન, યુદ્ધમાં અસ્ત્રકુશળ બળવાન દ્વારા પ્રહાર પામીને વ્યાકુળ ઇન્દ્રિયોવાળો નકુલ અચાનક ભાગી ગયો.
8.15.46
तमभिद्रुत्य राधेयः प्रहसन्वै पुनःपुनः ।
सज्यमस्य धनुः कण्ठे व्यवासृजत भारत ॥ ८.१५.४६ ॥
તેનો પીછો કરીને રાધેય કર્ણે વારંવાર હસતાં હસતાં, હે ભારત, તેનું પ્રત્યંચાયુક્ત ધનુષ્ય તેના ગળામાં નાખી દીધું.
8.15.47
ततः स शुशुभे राजन्कण्ठासक्तमहाधनुः ।
परिवेषमनुप्राप्तो यथा स्याद्व्योम्नि चन्द्रमाः ॥ ८.१५.४७ ॥
ત્યારે હે રાજન, ગળામાં લટકતા મહાધનુષ્ય સાથે તે આકાશમાં ચંદ્રને પરિવેશ મળ્યો હોય તેમ શોભ્યો.
8.15.48
यथैव चासितो मेघः शक्रचापेन शोभितः ।
अशोभत महाराज पाण्डुपुत्रस्तथा रणे ॥ ८.१५.४८ ॥
કાળો મેઘ ઇન્દ્રધનુષથી શોભે તેમ, હે મહારાજ, રણમાં પાંડુપુત્ર શોભ્યો.
8.15.49
तमब्रवीत्ततः कर्णो व्यर्थं व्याहृतवानसि ।
वदेदानीं पुनर्हृष्टो वध्यमानः पुनःपुनः ॥ ८.१५.४९ ॥
ત્યારે કર્ણે તેને કહ્યું: તું વ્યર્થ બોલ્યો છે. હવે આનંદથી ફરી બોલ, તું વારંવાર માર ખાઈ રહ્યો છે.
8.15.50
मा योत्सीः कुरुभिः सार्धं बलवद्भिश्च पाण्डव ।
सदृशैस्तात युध्यस्व व्रीडां मा कुरु पाण्डव ॥ ८.१५.५० ॥
હે પાંડવ, બળવાન કૌરવો સાથે યુદ્ધ ન કર. હે તાત, તારા સમાન લોકો સાથે લડ; હે પાંડવ, લજ્જા ન કર.
8.15.51
गृहं वा गच्छ माद्रेय यत्र वा कृष्णफल्गुनौ ।
एवमुक्त्वा महाराज विससर्ज स तं तदा ॥ ८.१५.५१ ॥
ઘરે જા, હે માદ્રેય, અથવા જ્યાં કૃષ્ણ અને ફાલ્ગુન છે ત્યાં જા. હે મહારાજ, એમ કહીને તેણે ત્યારે તેને મુક્ત કર્યો.
8.15.52
वधप्राप्तं तु तं शूरो नाहनद्वर्मवित्तदा ।
स्मृत्वा कुन्त्या वचो राजंस्तत एनं व्यसर्जयत् ॥ ८.१५.५२ ॥
હે રાજન, વધને યોગ્ય તેને તે શૂરવીર, કવચના જ્ઞાતાએ ત્યારે માર્યો નહીં. કુંતીનું વચન યાદ કરીને તેણે તેને છોડી દીધો.
8.15.53
विसृष्टः पाण्डवो राजन्सूतपुत्रेण धन्विना ।
व्रीडन्निव जगामाथ युधिष्ठिररथं प्रति ॥ ८.१५.५३ ॥
હે રાજન, સૂતપુત્ર ધનુર્ધરે છોડેલો પાંડવ લજ્જિત થયેલાની જેમ યુધિષ્ઠિરના રથ તરફ ગયો.
8.15.54
आरुरोह रथं चापि सूतपुत्रप्रतापितः ।
निःश्वसन्दुःखसन्तप्तः कुम्भक्षिप्त इवोरगः ॥ ८.१५.५४ ॥
સૂતપુત્રથી પીડિત થઈ તે રથ પર ચઢ્યો; દુઃખથી સંતપ્ત થઈ, નિસાસા નાખતો, ઘડામાં નાખેલા સર્પ જેવો થયો.
8.15.55
तं विजित्याथ कर्णोऽपि पाञ्चालांस्त्वरितो ययौ ।
रथेनातिपताकेन चन्द्रवर्णहयेन च ॥ ८.१५.५५ ॥
તેને જીતીને કર્ણ પણ ઝડપથી પાંચાલો તરફ ગયો; ઘણી પતાકાવાળા રથ અને ચંદ્રવર્ણ ઘોડાઓ સાથે.
8.15.56
तत्राक्रन्दो महानासीत्पाण्डवानां विशाम्पते ।
दृष्ट्वा सेनापतिं यान्तं पाञ्चालानां रथव्रजान् ॥ ८.१५.५६ ॥
હે પ્રજાપતિ, ત્યાં પાંડવોમાં મોટો આક્રંદ થયો; પાંચાલોના રથસમૂહના સેનાપતિને આગળ વધતો જોઈને.
8.15.57
तत्राकरोन्महाराज कदनं सूतनन्दनः ।
मध्यं प्राप्ते दिनकरे चक्रवद्विचरन्प्रभुः ॥ ८.१५.५७ ॥
હે મહારાજ, ત્યાં સૂતપુત્રે સંહાર કર્યો; સૂર્ય મધ્યાહ્ને પહોંચ્યો ત્યારે તે શક્તિશાળી ચક્રની જેમ ફરતો રહ્યો.
8.15.58
भग्नचक्रै रथैः कैश्चिच्छिन्नध्यवजपताकिभिः ।
हताश्वैर्हतसूतैश्च भग्नाक्षैश्चैव मारिष।
हियमाणानपश्याम पाञ्चालानां रथव्रजान् ॥ ८.१५.५८ ॥
હે મારિષ, પાંચાલોના રથસમૂહો તૂટેલા પૈડાં, કપાયેલા ધ્વજ, મરેલા ઘોડા-સારથિ અને તૂટેલી ધરીઓ સાથે ઉપાડીને લઈ જવાતા અમે જોયા.
8.15.59
तत्रतत्र च सम्भ्रान्ता विचेरुरथ कुञ्जराः ।
दावाग्न्यभिपरीताङ्गा यथैव स्युर्महावने ॥ ८.१५.५९ ॥
ત્યાં-ત્યાં ગભરાઈને યુદ્ધગજો ભટકવા લાગ્યા, જાણે મહાવનમાં દાવાનળથી ઘેરાયેલા શરીર હોય.
8.15.60
भिन्नकुम्भाः सरुधिराश्छिन्नहस्ताश्च वारणाः ।
छिन्नगात्रावराश्चैव च्छिन्नवालधयोऽपरे।
छिन्नाभ्राणीव सम्पेतुर्हन्यमाना महात्मना ॥ ८.१५.६० ॥
ફાટેલા કુંભસ્થળો, લોહીલુહાણ શરીર, કપાયેલી સૂંઢવાળા હાથીઓ; બીજા કેટલાકના અંગો, પાછલો ભાગ અને પૂંછડાં કપાયેલાં; મહાત્માથી માર્યા જઈ તેઓ ફાટેલા વાદળો જેમ પડ્યા.
8.15.61
अपरे त्रासिता नागा नाराचशरतोमरैः ।
तमेवाभिमुखं जग्मुः शलभा इव पावकम् ॥ ८.१५.६१ ॥
બીજા હાથીઓ નારાચ, બાણ અને તોમરોથી ત્રાસીને, જેમ પતંગિયાં અગ્નિ તરફ જાય તેમ તેની તરફ દોડ્યા.
8.15.62
अपरे निष्टनन्तश्च व्यदृश्यन्त महाद्विपाः ।
क्षरन्तः शोणितं गात्रैर्नगा इव जलस्रवाः ॥ ८.१५.६२ ॥
બીજા મહાહાથીઓ કણસતા દેખાયા; તેમના અંગોમાંથી લોહી વહેતું હતું, જાણે પર્વતો જળધારા વહાવી રહ્યા હોય.
8.15.63
उरश्छदैर्वियुक्तांश्च वालबन्धैश्च वाजिनः ।
राजतैश्च तथा कांस्यैः सौवर्णैश्चैव भूषणैः ॥ ८.१५.६३ ॥
તેમના છાતીના કવચ છૂટી ગયા હતા, પૂંછડીના આભૂષણ ખસી ગયા હતા; ચાંદી, કાંસા અને સોનાના આભૂષણો પણ હતા.
8.15.64
हीनांश्चाभरणैश्चैव खलीनैश्च विवर्जितान् ।
चामरैश्च कुथाभिश्च तूणीरैः पतितैरपि ॥ ८.१५.६४ ॥
આભૂષણ વિનાના, લગામ વિનાના, ચામર, જીનના કાપડ અને પડેલા ભાથાં સહિત.
8.15.65
निहतैः सादिभिश्चैव शूरैराहवशोभितैः ।
अपश्याम रणे तत्र भ्राम्यमाणान्हयोत्तमान् ॥ ८.१५.६५ ॥
ત્યાં યુદ્ધમાં માર્યા ગયેલા સવારો અને શૂરવીરો સાથે, યુદ્ધથી શોભતા, ફરતા ઉત્તમ અશ્વો અમે રણભૂમિમાં જોયા.
8.15.66
प्रासैः खङ्गैश्च रहितानृष्टिभिश्चापि भारत ।
हयसादीनपश्याम कञ्चुकोष्णीषधारिणः ॥ ८.१५.६६ ॥
હે ભારત, ભાલા, તલવાર અને ઋષ્ટિ વિનાના, અંગરખા અને પાઘડી પહેરેલા અશ્વસવારોને અમે જોયા.
8.15.67
निहतान्वध्यमानांश्च वेपमानांश्च भारत ।
नागाङ्गावयवैर्हीनांस्तत्रतत्रैव भारत ॥ ८.१५.६७ ॥
હે ભરતવંશી, ત્યાં ત્યાં મરાયેલા, મારાતા અને ધ્રૂજતા, તથા હાથીઓનાં અંગોથી વિહોણા લોકોને મેં જોયા.
8.15.68
रथान्हेमपरिष्कारान्संयुक्ताञ्जवनैर्हयैः ।
भ्राम्यमाणानपश्याम हतेषु रथिषु द्रुतम् ॥ ८.१५.६८ ॥
સોનાથી શણગારેલા, વેગવાન ઘોડાઓ જોડેલા રથો, રથીઓ હણાયા પછી ઝડપથી ફરતા અમે જોયા.
8.15.69
भग्नाक्षकूबरान्कांश्चिद्भग्नचक्रांश्च भारत ।
विपताकध्वजांश्चान्याञ्छिन्नेषादण्डबन्धुरान् ॥ ८.१५.६९ ॥
હે ભરતવંશી, તૂટેલી ધરી અને કૂબરવાળા કેટલાક, તૂટેલા પૈડાવાળા, પતાકા અને ધ્વજ પડી ગયેલા, અને ઈષા-દંડ તૂટેલા બીજા રથો.
8.15.70
विहीनान्रथिनस्तत्र धावमानांस्ततस्ततः ।
सूतपुत्रशरैस्तीक्ष्णैर्हन्यमानान्विशाम्पते ॥ ८.१५.७० ॥
ત્યાં રથીઓ વિના આમતેમ દોડતા, સૂતપુત્ર (કર્ણ)ના તીક્ષ્ણ બાણોથી હણાતા લોકોને, હે પ્રજાપતિ.
8.15.71
विशस्त्रांश्च तथैवान्यान्सशस्त्रांश्च हतान्बहून् ।
तारकाजालसञ्छन्नान्वरघण्टाविशोभितान् ॥ ८.१५.७१ ॥
શસ્ત્રવિહીન અને શસ્ત્રધારી બીજા ઘણા હણાયેલા, તારાજાળથી ઢંકાયેલા અને ઉત્તમ ઘંટડીઓથી શોભતા.
8.15.72
नानावर्णविचित्राभिः पताकाभिरलङ्कृतान् ।
वारमआननुपश्याम धावमानान्समन्ततः ॥ ८.१५.७२ ॥
અનેક રંગોની વિચિત્ર પતાકાઓથી શણગારેલા હાથીઓને ચારે બાજુ દોડતા અમે જોયા.
8.15.73
शिरांसि बाहूनूरूंश्च च्छिन्नानन्यांस्तथैव च ।
कर्णचापच्युतैर्बाणैरपश्याम समन्ततः ॥ ८.१५.७३ ॥
કર્ણના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા બાણોથી કપાયેલાં માથાં, બાહુઓ, જાંઘો અને બીજાં અંગો અમે ચારેબાજુ જોયાં.
8.15.74
महान्व्यतिकरो रौद्रो योधानामन्वपद्यत ।
कर्णसायकनुन्नानां युध्यतां च शितैः शरैः ॥ ८.१५.७४ ॥
કર્ણનાં તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ થયેલા લડતા યોદ્ધાઓમાં ભયંકર અને મોટો ગૂંચવાડો ઊભો થયો.
8.15.75
ते वध्यमानाः समरे सूतपुत्रेण सृञ्जयाः ।
तमेवाभिमुखं यान्ति पतङ्गा इव पावकम् ॥ ८.१५.७५ ॥
સૂતપુત્રના હાથે યુદ્ધમાં મરાતા સૃંજયો, અગ્નિ તરફ ધસી જતા પતંગિયાની જેમ તેની સામે જ ધસ્યા.
8.15.76
तं दहन्तमनीकानि तत्रतत्र महारथम् ।
क्षत्रिया वर्जयामासुर्युगान्ताग्निमिवोल्बणम् ॥ ८.१५.७६ ॥
સેનાઓને અહીં-ત્યાં બાળતા એ મહારથીથી ક્ષત્રિયો યુગાંતના ભયંકર અગ્નિથી દૂર રહેતા હોય તેમ દૂર રહ્યા.
8.15.77
हतशेषास्तु ये वीराः पाञ्चालानां महारथाः ।
तान्प्रभग्रान्दुतान्वीरः पृष्ठो विकिऱञ्छरैः।
अभ्यधावत तेजस्वी विशीर्णवचनध्वजान् ॥ ८.१५.७७ ॥
પાંચાલોના બચેલા મહારથીઓ હારીને ભાગતા હતા; એ તેજસ્વી વીરે પાછળથી બાણોની વર્ષા કરતાં તેમનો પીછો કર્યો; તેમની ધ્વજાઓ તૂટી પડી હતી.
8.15.78
तापयामास तान्बाणैः सूतपुत्रो महाबलः ।
मध्यन्दिनमनुप्राप्तो भूतानीव तमोनुदः ॥ ८.१५.७८ ॥
મહાબળવાન સૂતપુત્રે બાણોથી તેમને તપાવ્યા, જેમ મધ્યાહ્ને પહોંચેલો અંધકાર હરનાર સૂર્ય પ્રાણીઓને તપાવે છે.