Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.15

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

8.15.1

नकुलं रभसं युद्धे द्रावयन्तं वरूथिनीम् ।
कर्णो वैकर्तनो राजन्वारयामास वै रुषा ॥ ८.१५.१ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ଯୁଦ୍ଧରେ ବେଗରେ ସେନାକୁ ପଳାଉଥିବା ନକୁଳକୁ ବୈକର୍ତନ କର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧରେ ରୋକିଲେ।

8.15.2

नकुलस्तु ततः कर्णं प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
चिरस्य बत दृष्टोऽहं दैवतैः सौम्यचक्षुषा। ॥ ८.१५.२ ॥

ତା'ପରେ ନକୁଳ ହସି ହସି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ: "ବହୁ ସମୟ ପରେ, ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ସୌମ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଲି।"

8.15.3

यस्य मे त्वं रणे पाप चक्षुर्विषयमागतः ।
त्वं हि मूलमनर्थानां वैरस्य कलहस्य च। ॥ ८.१५.३ ॥

"ହେ ପାପୀ! ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିପଥକୁ ଆସିଛ। ଅନର୍ଥ, ବୈର ଓ କଳହର ମୂଳ ତୁମେ ହିଁ।"

8.15.4

त्वद्दोषात्कुरवः क्षीणाः समासाद्य परस्परम् ।
त्वामद्य समरे हत्वा कृतकृत्योऽस्मि विज्वरः ॥ ८.१५.४ ॥

"ତୁମ ଦୋଷରୁ କୌରବମାନେ ପରସ୍ପର ସହ ସଂଘର୍ଷ କରି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଗଲେ। ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ବଧ କରି ମୁଁ କୃତକୃତ୍ୟ ଓ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।"

8.15.5

एवमुक्तः प्रत्युवाच नकुलं सूतनन्दनः ।
सदृशं राजपुत्रस्य धन्विनश्च विशेषतः ॥ ८.१५.५ ॥

ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ନକୁଳଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ତାହା ରାଜପୁତ୍ର ଓ ବିଶେଷ ଭାବେ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଥିଲା।

8.15.6

प्रहरस्व च मे वीर पश्यामस्तव पौरुषम् ।
कर्म कृत्वा रमे शूर ततः कत्थितुमर्हसि ॥ ८.१५.६ ॥

"ହେ ବୀର! ମୋ ଉପରେ ପ୍ରହାର କର; ଆମେ ତୁମର ପରାକ୍ରମ ଦେଖିବା। ହେ ଶୂର! କର୍ମ କରିସାରିବା ପରେ ତୁମେ ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ।"

8.15.7

अनुक्त्वा समरे तात शूरा युध्यन्ति शक्तितः ।
प्रयुध्यस्व मया शक्त्या हनिष्ये दर्पमेव ते ॥ ८.१५.७ ॥

ହେ ବତ୍ସ, ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା ନ କରି ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଲଢନ୍ତି। ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର; ମୋ ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ଅହଂକାରକୁ ହିଁ ବିନାଶ କରିବି।

8.15.8

इत्युक्त्वा प्राहरत्तूर्णं पाण्डुपुत्राय सूतजः ।
विव्याध चैनं समरे त्रिसप्तत्या शिलीमुखैः ॥ ८.१५.८ ॥

ଏହା କହି ସୂତପୁତ୍ର ଶୀଘ୍ର ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ତେସତୁରି ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲା।

8.15.9

नकुलस्तु ततो विद्वः सूतपुत्रेण भारत ।
अशीत्याऽऽशीविषप्रख्यैः सूतपुत्रमविध्यत ॥ ८.१५.९ ॥

ହେ ଭାରତ, ତା'ପରେ ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ ନକୁଳ ବିଷସର୍ପ ସଦୃଶ ଅଶୀଟି ବାଣରେ ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

8.15.10

तस्य कर्णो धनुश्छित्त्वा स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः ।
त्रिंशता परमेष्वासः शरैः पाण्डवमर्दयत् ॥ ८.१५.१० ॥

ତା'ର ଧନୁ କାଟି ପରମ ଧନୁର୍ଧର କର୍ଣ୍ଣ ପଥର ଉପରେ ଧାର ଦିଆଯାଇଥିବା ସୁନା ପକ୍ଷର ତିରିଶଟି ବାଣରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କଲେ।

8.15.11

ते तस्य कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे ।
आशीविषा यथा नागा भित्त्वा गां सलिलं पपुः ॥ ८.१५.११ ॥

ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ କବଚ ଭେଦ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ତ ପାନ କଲେ, ଯେପରି ବିଷସର୍ପମାନେ ଭୂମି ଭେଦି ଜଳ ପାନ କରନ୍ତି।

8.15.12

अथान्यद्वनुरादाय हेमपृष्ठं दुरासदम् ।
कर्णं विव्याध सप्तत्या सारथिञ्च त्रिभिः शरैः ॥ ८.१५.१२ ॥

ତା'ପରେ ସୁନା ପିଠିର, ଦୁର୍ଜୟ ଆଉ ଏକ ଧନୁ ଧରି ସେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସତୁରି ବାଣରେ ଓ ସାରଥିଙ୍କୁ ତିନି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

8.15.13

ततः क्रुद्धो महाराज नकुलः परवीहा ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन कर्णस्य धनुराच्छिनत् ॥ ८.१५.१३ ॥

ତା'ପରେ ହେ ମହାରାଜ, କ୍ରୋଧିତ ଶତ୍ରୁସଂହାରକ ନକୁଳ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଧନୁ କାଟିଦେଲେ।

8.15.14

अथैनं छिन्नधन्वानं सायकानां शतैस्त्रिभिः ।
आजघ्ने प्रहसन्वीरः सर्वलोकमहारथम् ॥ ८.१५.१४ ॥

ତା'ପରେ ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସର୍ବଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାରଥୀ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସେ ବୀର ହସି ହସି ତିନିଶହ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।

8.15.15

कर्णमभ्यर्दितं दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रेण मारिष ।
विस्मयं परमं जग्मुर्ऋषयः सह दैवतैः ॥ ८.१५.१५ ॥

ହେ ମାରିଷ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କର୍ଣ୍ଣ ପୀଡ଼ିତ ହେବାର ଦେଖି ଋଷିମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଅତି ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

8.15.16

अथान्यद्वनुरादाय कर्णो वैकर्तनस्तदा ।
नकुलं पञ्छभिर्बाणैर्जत्रुदेशे समार्पयत् ॥ ८.१५.१६ ॥

ତା'ପରେ ବିକର୍ତନଙ୍କ ପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନୁ ଧରି ପାଞ୍ଚ ବାଣରେ ନକୁଳଙ୍କ ଜତ୍ରୁ-ସ୍ଥାନରେ ଆଘାତ କଲେ।

8.15.17

उरस्थैरथ तैर्बाणैर्माद्रीपुत्रो व्यरोचत ।
स्वरश्मिभिरिवादित्यो भुवने विसृजन्प्रभाम् ॥ ८.१५.१७ ॥

ଛାତିରେ ବିଦ୍ଧ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ସହ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ନକୁଳ, ଜଗତରେ ନିଜ କିରଣ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ଶୋଭିଲେ।

8.15.18

नकुलस्तु ततः कर्णं विद्व्वा सप्तभिराशुगैः ।
अथास्य धनुषः कोटिं पुनश्चिच्छेद मारिष ॥ ८.१५.१८ ॥

ତା'ପରେ ନକୁଳ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସାତୋଟି ଦ୍ରୁତଗାମୀ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କରି, ହେ ମାରିଷ, ତାଙ୍କ ଧନୁର ଅଗ୍ରଭାଗ ପୁଣି କାଟିଦେଲେ।

8.15.19

सोऽन्यत्कार्मुकमादाय समरे वेगवत्तरम् ।
नकुलस्य ततो बैणैः समन्ताच्छादयद्दिशः ॥ ८.१५.१९ ॥

ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଉ ଏକ, ଅଧିକ ବେଗବାନ ଧନୁ ଉଠାଇଲା; ତା'ପରେ ନକୁଳଙ୍କ ବାଣରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ ଢାଙ୍କି ଦେଲା।

8.15.20

सञ्छाद्यमानः सहसा कर्णचाप्युतैः सरैः ।
चिच्छेद स शरांस्तूर्णं शरैरेव महारथः ॥ ८.१५.२० ॥

କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ହଠାତ୍ ଢଙ୍କା ପଡ଼ି ସେ ମହାରଥୀ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ବାଣରେ ହିଁ ତାଙ୍କର ବାଣ କାଟିଦେଲେ।

8.15.21

ततो बाणमयं जालं विततं व्योम्न्यदृश्यत ।
खद्योतानामिव व्रातैः सम्पतद्भिर्यथा नभः ॥ ८.१५.२१ ॥

ତା'ପରେ ଆକାଶରେ ବାଣରେ ନିର୍ମିତ ଜାଲ ବିସ୍ତୃତ ଦେଖାଗଲା, ଯେପରି ଉଡ଼ନ୍ତା ଜୋନାକି ଝାଉଁକରେ ଆକାଶ ଭରିଯାଏ।

8.15.22

तैर्विमुक्तैः शरशतैश्छादितं गगनं तदा ।
शलभानां यथा व्रातैस्तद्वदासीद्विशाम्पते ॥ ८.१५.२२ ॥

ସେମାନଙ୍କ ଛାଡ଼ିଥିବା ଶହ ଶହ ବାଣରେ ସେତେବେଳେ ଆକାଶ ଢାଙ୍କି ଗଲା, ହେ ରାଜନ୍; ପଙ୍ଗପାଳ ଝାଉଁକରେ ଢାଙ୍କି ଯାଇଥିବାପରି।

8.15.23

ते शरा हेमविकृताः सम्पन्तौ मुहुर्मुहुः ।
श्रेणीकृता व्यकाशान्त क्रौञ्चाः श्रेणीकृता इव ॥ ८.१५.२३ ॥

ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ ସେହି ବାଣ ବାରମ୍ବାର ଉଡ଼ି, ଧାଡ଼ିରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ଧାଡ଼ିବାନ୍ଧି କ୍ରୌଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀପରି ଝଲସିଲେ।

8.15.24

बाणजालवृते व्योम्नि च्छादिते च दिवाकरे ।
न स्म सम्पतते भूतं किञ्चिदप्यन्तरिक्षगम् ॥ ८.१५.२४ ॥

ଆକାଶ ବାଣ ଜାଲରେ ଘେରିଗଲା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଢାଙ୍କି ଗଲା, ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ଉଡ଼ି ପାରିଲା ନାହିଁ।

8.15.25

निरुद्वे तत्र मार्गे च शरसङ्घैः समन्ततः ।
व्यरोचेतां महात्मानौ कालसूर्याविवोदितौ ॥ ८.१५.२५ ॥

ସେଠାରେ ପଥ ସବୁ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଶରସମୂହ ଦ୍ୱାରା ଅବରୁଦ୍ଧ ହେଲେ, ସେହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ଉଦିତ କାଳସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

8.15.26

कर्णचापच्युतैर्बाणैर्वध्यमानास्तु सोमकाः ।
अवालीयन्त राजेन्द्र वेदनार्ता भूशार्दिताः ॥ ८.१५.२६ ॥

କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣରେ ଆହତ ସୋମକମାନେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ହୋଇ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।

8.15.27

नकुलस्य तथा बाणैर्हन्यमाना चमूस्तव ।
व्यशीर्यत दिशो राजन्वातनुन्ना इवाम्बुदाः ॥ ८.१५.२७ ॥

ନକୁଳଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହେଉଥିବା ଆପଣଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ୍, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଠେଲାଯାଇଥିବା ମେଘ ପରି ଦିଗ ଦିଗରେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇଗଲା।

8.15.28

ते सेने हन्यमाने तु ताभ्यां दिव्यैर्महाशरैः ।
शरपातमपाक्रम्य तस्थतुः प्रेक्षिके तदा ॥ ८.१५.२८ ॥

ସେମାନଙ୍କ ଦୁହିଁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମହାବାଣରେ ଆହତ ହେଉଥିବା ସେହି ଦୁଇ ସେନା, ସେତେବେଳେ ବାଣ ପରିସରରୁ ସରି ଦର୍ଶକ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ।

8.15.29

प्रोत्सारितजने तस्मिन्कर्णपाण्डवयोः शरैः ।
अविध्येतां महात्मानावन्योन्यं शरवृष्टिभिः ॥ ८.१५.२९ ॥

ସେଠାରୁ ଲୋକମାନେ ଦୂରେଇ ଦିଆଯିବାରୁ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ବାଣ ବର୍ଷାରେ ପରସ୍ପରକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

8.15.30

विदर्शयन्तौ दिव्यानि शस्त्राणि रणमूर्धनि ।
छादयन्तौ च सहसा परस्परवधैषिणौ ॥ ८.१५.३० ॥

ରଣମୂର୍ଦ୍ଧାରେ ଦିବ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ସହସା ପରସ୍ପରକୁ ଆବୃତ କରି, ପରସ୍ପରର ବଧ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ସେହି ଦୁଇ ଜଣ।

8.15.31

नकुलेन शरा मुक्ता कङ्कबर्हिणवाससः ।
सूतपुत्रमवच्छाद्य व्यतिष्ठन्त यथाऽम्बरे ॥ ८.१५.३१ ॥

ନକୁଳଙ୍କ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବାଣ, କଙ୍କ ଓ ମୟୂର ପଖରେ ଯୁକ୍ତ, ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଢାଙ୍କି ଆକାଶରେ ରହିଲେ।

8.15.32

तथैव सूतपुत्रेण प्रेषिताः परमाहवे ।
पाण्डुपुत्रमवच्छाद्य व्यतिष्ठन्ताम्बरे शराः ॥ ८.१५.३२ ॥

ସେହିପରି ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରେରିତ ବାଣ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଢାଙ୍କି ଆକାଶରେ ରହିଲେ।

8.15.33

शरवेश्मप्रविष्टौ तौ ददृशाते न कैश्चन ।
सूर्याचन्द्रमसौ राजञ्छाद्यमानौ घनैरिव ॥ ८.१५.३३ ॥

ବାଣର ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ସେହି ଦୁଇଜଣ କାହାରିକୁ ଦେଖା ଦେଲେ ନାହିଁ, ହେ ରାଜନ୍; ମେଘରେ ଢାଙ୍କି ହୋଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଚନ୍ଦ୍ର ପରି।

8.15.34

ततः क्रुद्धो रणे कर्णः कृत्वा घोरतरं वपुः ।
पाण्डवं छादयामास समन्ताच्छरवृष्टिभिः ॥ ८.१५.३४ ॥

ତାପରେ ରଣରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ କର୍ଣ୍ଣ ନିଜ ରୂପକୁ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର କରି ବାଣ ବର୍ଷାରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ଢାଙ୍କିଦେଲେ।

8.15.35

सोऽतिच्छन्नो महाराज सूतपुत्रेण पाण्डवः ।
न चकार व्यथां राजन्भास्करो जलदैर्यथा ॥ ८.१५.३५ ॥

ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଢଙ୍କା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ହେ ରାଜନ୍; ମେଘରେ ଢଙ୍କା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି।

8.15.36

ततः प्रहस्याधिरथिः शरजालानि मारिष ।
प्रेषयामास समरे शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.१५.३६ ॥

ତାପରେ ହସି ହସି ଅଧିରଥପୁତ୍ର, ହେ ମାରିଷ, ରଣରେ ଶହ ଓ ହଜାର ବାଣଜାଲ ପଠାଇଲେ।

8.15.37

एकच्छायमभूत्सर्वं तस्य बाणैर्महात्मनः ।
अभ्रच्छायेव सञ्जज्ञे सम्पतद्भिः शरोत्तमैः ॥ ८.१५.३७ ॥

ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବାଣରେ ସବୁ ଗୋଟିଏ ଛାୟାରେ ଆବୃତ ହେଲା। ପଡୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣରେ ତାହା ମେଘଛାୟା ପରି ଲାଗିଲା।

8.15.38

ततः कर्णो महाराज धनुश्छित्त्वा महात्मनः ।
सारथिं पातयामास रथनीडाद्वसन्निव ॥ ८.१५.३८ ॥

ତା'ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, କର୍ଣ୍ଣ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଧନୁ କାଟି ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ରଥ ଆସନରୁ ବସିଥିବା ପରି ତଳେ ପକାଇଲା।

8.15.39

ततोऽश्वांश्छतुरश्चास्य चतुर्भिर्निशितैः शरैः ।
यमस्य भवनं तूर्णं प्रेषयामास भारत ॥ ८.१५.३९ ॥

ତା'ପରେ, ହେ ଭାରତ, ତାଙ୍କ ଚାରି ଘୋଡାକୁ ଚାରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲା।

8.15.40

अथास्य तं रथं दिव्यं तिलशो व्यधमच्छरैः ।
पताकां चक्ररक्षांश्च गदां खङ्गं च मारिष ॥ ८.१५.४० ॥

ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ସେହି ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ବାଣରେ ତିଳ ପରିମାଣ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି ଦେଲା; ହେ ମାରିଷ, ତାଙ୍କ ପତାକା, ଚକ୍ରରକ୍ଷକ, ଗଦା ଓ ଖଡ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ।

8.15.41

शतचन्द्रं च तच्चर्म सर्वापकरणानि च ।
सुवर्णविकृतं तच्च धनुः शरमाहवे ॥ ८.१५.४१ ॥

ତାଙ୍କ ସେହି ଶତଚନ୍ଦ୍ର ଢାଲ, ସବୁ ସାମଗ୍ରୀ, ସୁନାରେ ସଜାଯାଇଥିବା ସେହି ଧନୁ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣ ମଧ୍ୟ।

8.15.42

हताश्वो विरथश्चैव विवर्मा च विशाम्पते ।
अवतीर्य रथात्तूर्णं परिघं गृह्य धिष्ठितः ॥ ८.१५.४२ ॥

ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଘୋଡା ହତ ହୋଇ, ରଥହୀନ ଓ କବଚହୀନ ହୋଇ ସେ ଶୀଘ୍ର ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଲୌହ ପରିଘ ହାତରେ ନେଇ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲା।

8.15.43

तमुद्यतं महारघोरं परिघं तस्य सूतजः ।
व्यहनत्सायकै राजन्सुतीक्ष्णैर्भारसाधनैः ॥ ८.१५.४३ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ସୂତପୁତ୍ର ଉଠାଇଥିବା ସେଇ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଲୌହ ପରିଘକୁ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଭାର ସହିପାରୁଥିବା ବାଣରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।

8.15.44

व्यायुधं चैनमालक्ष्य शरैः सन्नतपर्वभिः ।
आर्पयद्बहुभिः कर्णो न चैनं समपीडयत् ॥ ८.१५.४४ ॥

ତାଙ୍କୁ ନିରସ୍ତ୍ର ଦେଖି କର୍ଣ୍ଣ ନଇଁଥିବା ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ଅନେକ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୀଡ଼ିତ କଲେ ନାହିଁ।

8.15.45

स हन्यमानः समरे कृतास्त्रेण बलीयसा ।
प्राद्रवत्सहसा राजन्नकुलो व्याकुलेन्द्रियः ॥ ८.१५.४५ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ରକୁଶଳ ବଳବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ ବ୍ୟାକୁଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନକୁଳ ହଠାତ୍ ପଳାଇଲେ।

8.15.46

तमभिद्रुत्य राधेयः प्रहसन्वै पुनःपुनः ।
सज्यमस्य धनुः कण्ठे व्यवासृजत भारत ॥ ८.१५.४६ ॥

ତାଙ୍କୁ ପିଛାକରି ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ ବାରମ୍ବାର ହସି, ହେ ଭାରତ, ତାଙ୍କର ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଧନୁକୁ ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ପକାଇଦେଲେ।

8.15.47

ततः स शुशुभे राजन्कण्ठासक्तमहाधनुः ।
परिवेषमनुप्राप्तो यथा स्याद्व्योम्नि चन्द्रमाः ॥ ८.१५.४७ ॥

ତା'ପରେ ହେ ରାଜନ୍, ଗଳାରେ ଝୁଲୁଥିବା ମହାଧନୁ ସହ ସେ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରିବେଷ ପାଇଲା ପରି ଶୋଭିଲେ।

8.15.48

यथैव चासितो मेघः शक्रचापेन शोभितः ।
अशोभत महाराज पाण्डुपुत्रस्तथा रणे ॥ ८.१५.४८ ॥

କଳା ମେଘ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁରେ ଶୋଭେ ପରି, ହେ ମହାରାଜ, ରଣରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ସେହିପରି ଶୋଭିଲେ।

8.15.49

तमब्रवीत्ततः कर्णो व्यर्थं व्याहृतवानसि ।
वदेदानीं पुनर्हृष्टो वध्यमानः पुनःपुनः ॥ ८.१५.४९ ॥

ଏପରେ କର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ତୁମେ ବୃଥା କଥା କହିଛ। ଏବେ ଆନନ୍ଦରେ ପୁଣି କୁହ, ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛ।

8.15.50

मा योत्सीः कुरुभिः सार्धं बलवद्भिश्च पाण्डव ।
सदृशैस्तात युध्यस्व व्रीडां मा कुरु पाण्डव ॥ ८.१५.५० ॥

ହେ ପାଣ୍ଡବ, ବଳବାନ କୌରବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର ନାହିଁ। ହେ ତାତ, ନିଜ ସମକକ୍ଷମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର; ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଲଜ୍ଜା କର ନାହିଁ।

8.15.51

गृहं वा गच्छ माद्रेय यत्र वा कृष्णफल्गुनौ ।
एवमुक्त्वा महाराज विससर्ज स तं तदा ॥ ८.१५.५१ ॥

ଘରକୁ ଯାଅ, ହେ ମାଦ୍ରେୟ, କିମ୍ବା ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଫାଲ୍ଗୁନ ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ଯାଅ। ହେ ମହାରାଜ, ଏହା କହି ସେ ତାଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

8.15.52

वधप्राप्तं तु तं शूरो नाहनद्वर्मवित्तदा ।
स्मृत्वा कुन्त्या वचो राजंस्तत एनं व्यसर्जयत् ॥ ८.१५.५२ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ବଧଯୋଗ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସେହି ବୀର, କବଚଜ୍ଞ ସେତେବେଳେ ଆଘାତ କଲେ ନାହିଁ। କୁନ୍ତୀଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

8.15.53

विसृष्टः पाण्डवो राजन्सूतपुत्रेण धन्विना ।
व्रीडन्निव जगामाथ युधिष्ठिररथं प्रति ॥ ८.१५.५३ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ସୂତପୁତ୍ର ଧନୁର୍ଧର ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇ ପାଣ୍ଡବ ଲଜ୍ଜିତଙ୍କ ପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରଥ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।

8.15.54

आरुरोह रथं चापि सूतपुत्रप्रतापितः ।
निःश्वसन्दुःखसन्तप्तः कुम्भक्षिप्त इवोरगः ॥ ८.१५.५४ ॥

ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ; ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ, ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଭାଣ୍ଡରେ ପକାଯାଇଥିବା ସାପ ପରି ଥିଲେ।

8.15.55

तं विजित्याथ कर्णोऽपि पाञ्चालांस्त्वरितो ययौ ।
रथेनातिपताकेन चन्द्रवर्णहयेन च ॥ ८.१५.५५ ॥

ତାଙ୍କୁ ଜିତି କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ; ଅନେକ ପତାକାଯୁକ୍ତ ରଥ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଘୋଡ଼ା ସହିତ।

8.15.56

तत्राक्रन्दो महानासीत्पाण्डवानां विशाम्पते ।
दृष्ट्वा सेनापतिं यान्तं पाञ्चालानां रथव्रजान् ॥ ८.१५.५६ ॥

ହେ ପ୍ରଜାପତି, ସେଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଉଠିଲା; ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ରଥସମୂହର ସେନାପତିଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଯାଉଥିବାର ଦେଖି।

8.15.57

तत्राकरोन्महाराज कदनं सूतनन्दनः ।
मध्यं प्राप्ते दिनकरे चक्रवद्विचरन्प्रभुः ॥ ८.१५.५७ ॥

ହେ ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ସୂତପୁତ୍ର ନରସଂହାର କଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପହଞ୍ଚିବା ବେଳେ ସେହି ପ୍ରଭୁ ଚକ୍ର ପରି ବୁଲି ବିଚରଣ କଲେ।

8.15.58

भग्नचक्रै रथैः कैश्चिच्छिन्नध्यवजपताकिभिः ।
हताश्वैर्हतसूतैश्च भग्नाक्षैश्चैव मारिष।
हियमाणानपश्याम पाञ्चालानां रथव्रजान् ॥ ८.१५.५८ ॥

ହେ ମାରିଷ, ଆମେ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ରଥସମୂହ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଚକ, କାଟିଥିବା ଧ୍ୱଜ, ମୃତ ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ଏବଂ ଭଗ୍ନ ଅକ୍ଷ ସହିତ ନିଆ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଲୁ।

8.15.59

तत्रतत्र च सम्भ्रान्ता विचेरुरथ कुञ्जराः ।
दावाग्न्यभिपरीताङ्गा यथैव स्युर्महावने ॥ ८.१५.५९ ॥

ସେଠାରେ ସେଠାରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ହାତୀମାନେ ବୁଲିଲେ, ଯେପରି ମହାବନରେ ଦାବାନଳରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ଶରୀର ହୁଅନ୍ତି।

8.15.60

भिन्नकुम्भाः सरुधिराश्छिन्नहस्ताश्च वारणाः ।
छिन्नगात्रावराश्चैव च्छिन्नवालधयोऽपरे।
छिन्नाभ्राणीव सम्पेतुर्हन्यमाना महात्मना ॥ ८.१५.६० ॥

ଭଗ୍ନ କୁମ୍ଭ, ରକ୍ତାକ୍ତ ଶରୀର ଓ କଟା ଶୁଣ୍ଡର ହାତୀ; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ, ପଛଭାଗ ଓ ଲାଞ୍ଜ କଟାଯାଇଥିଲା; ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଘାତରେ ମାରି ସେମାନେ ଛିନ୍ନ ମେଘ ପରି ପଡ଼ିଗଲେ।

8.15.61

अपरे त्रासिता नागा नाराचशरतोमरैः ।
तमेवाभिमुखं जग्मुः शलभा इव पावकम् ॥ ८.१५.६१ ॥

ଅନ୍ୟ ହାତୀମାନେ ନାରାଚ, ବାଣ ଓ ତୋମରରେ ଭୀତ ହୋଇ, ପତଙ୍ଗ ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଆଡ଼କୁ ଯାଏ ସେପରି ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।

8.15.62

अपरे निष्टनन्तश्च व्यदृश्यन्त महाद्विपाः ।
क्षरन्तः शोणितं गात्रैर्नगा इव जलस्रवाः ॥ ८.१५.६२ ॥

ଅନ୍ୟ ମହାହସ୍ତୀମାନେ କଷ୍ଟରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ଦେଖାଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗରୁ ରକ୍ତ ବହୁଥିଲା, ଯେପରି ପର୍ବତ ଝରଣା ବହାଉଛନ୍ତି।

8.15.63

उरश्छदैर्वियुक्तांश्च वालबन्धैश्च वाजिनः ।
राजतैश्च तथा कांस्यैः सौवर्णैश्चैव भूषणैः ॥ ८.१५.६३ ॥

ସେମାନଙ୍କ ବକ୍ଷକବଚ ଖସିଯାଇଥିଲା, ଲାଞ୍ଜର ଅଳଙ୍କାର ଖସିଥିଲା; ରୂପା, କାଂସା ଓ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

8.15.64

हीनांश्चाभरणैश्चैव खलीनैश्च विवर्जितान् ।
चामरैश्च कुथाभिश्च तूणीरैः पतितैरपि ॥ ८.१५.६४ ॥

ଅଳଙ୍କାର ବିନା, ଲଗାମ ବିନା, ଚାମର, କୁଥ ଓ ପଡ଼ିଥିବା ତୂଣୀର ସହିତ।

8.15.65

निहतैः सादिभिश्चैव शूरैराहवशोभितैः ।
अपश्याम रणे तत्र भ्राम्यमाणान्हयोत्तमान् ॥ ८.१५.६५ ॥

ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଓ ବୀରମାନଙ୍କ ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୋଭିତ, ଘୂରୁଥିବା ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖିଲୁ।

8.15.66

प्रासैः खङ्गैश्च रहितानृष्टिभिश्चापि भारत ।
हयसादीनपश्याम कञ्चुकोष्णीषधारिणः ॥ ८.१५.६६ ॥

ହେ ଭାରତ, ପ୍ରାସ, ଖଡ୍ଗ ଓ ଋଷ୍ଟି ବିନା, ଅଙ୍ଗରଖା ଓ ପଗଡ଼ି ପିନ୍ଧିଥିବା ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଦେଖିଲୁ।

8.15.67

निहतान्वध्यमानांश्च वेपमानांश्च भारत ।
नागाङ्गावयवैर्हीनांस्तत्रतत्रैव भारत ॥ ८.१५.६७ ॥

ହେ ଭରତବଂଶଧର, ସେଠାରେ ସେଠାରେ ନିହତ, ବଧ୍ୟମାନ ଓ କମ୍ପମାନ ଏବଂ ହାତୀର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି।

8.15.68

रथान्हेमपरिष्कारान्संयुक्ताञ्जवनैर्हयैः ।
भ्राम्यमाणानपश्याम हतेषु रथिषु द्रुतम् ॥ ८.१५.६८ ॥

ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରଯୁକ୍ତ, ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଘୋଡ଼ାରେ ଯୋଜିତ ରଥଗୁଡ଼ିକ, ରଥୀମାନେ ହତ ହେବା ପରେ ଶୀଘ୍ର ଘୂରୁଥିବା ଆମେ ଦେଖିଲୁ।

8.15.69

भग्नाक्षकूबरान्कांश्चिद्भग्नचक्रांश्च भारत ।
विपताकध्वजांश्चान्याञ्छिन्नेषादण्डबन्धुरान् ॥ ८.१५.६९ ॥

ହେ ଭରତବଂଶଧର, ଭଗ୍ନ ଅକ୍ଷ ଓ କୂବରଯୁକ୍ତ କେତେକ, ଭଗ୍ନ ଚକ୍ରଯୁକ୍ତ, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ପଡ଼ିଯାଇଥିବା, ଓ ଈଷା-ଦଣ୍ଡ ଛିନ୍ନ ଅନ୍ୟ ରଥ।

8.15.70

विहीनान्रथिनस्तत्र धावमानांस्ततस्ततः ।
सूतपुत्रशरैस्तीक्ष्णैर्हन्यमानान्विशाम्पते ॥ ८.१५.७० ॥

ସେଠାରେ ରଥୀ ବିହୀନ ହୋଇ ଏଠାସେଠି ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ (କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ) ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ, ହେ ପ୍ରଜାପତି।

8.15.71

विशस्त्रांश्च तथैवान्यान्सशस्त्रांश्च हतान्बहून् ।
तारकाजालसञ्छन्नान्वरघण्टाविशोभितान् ॥ ८.१५.७१ ॥

ଅସ୍ତ୍ରବିହୀନ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଅନ୍ୟ ବହୁ ନିହତ, ତାରାଜାଲରେ ଆବୃତ, ଉତ୍ତମ ଘଂଟିରେ ଶୋଭିତ।

8.15.72

नानावर्णविचित्राभिः पताकाभिरलङ्कृतान् ।
वारमआननुपश्याम धावमानान्समन्ततः ॥ ८.१५.७२ ॥

ନାନା ବର୍ଣ୍ଣର ବିଚିତ୍ର ପତାକାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଚାରିଆଡ଼େ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଆମେ ଦେଖିଲୁ।

8.15.73

शिरांसि बाहूनूरूंश्च च्छिन्नानन्यांस्तथैव च ।
कर्णचापच्युतैर्बाणैरपश्याम समन्ततः ॥ ८.१५.७३ ॥

କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣରେ କଟାଯାଇଥିବା ମସ୍ତକ, ବାହୁ, ଊରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଚାରିଆଡ଼େ ଆମେ ଦେଖିଲୁ।

8.15.74

महान्व्यतिकरो रौद्रो योधानामन्वपद्यत ।
कर्णसायकनुन्नानां युध्यतां च शितैः शरैः ॥ ८.१५.७४ ॥

କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ମହା ବିଶୃଙ୍ଖଳା ଉପୁଜିଲା।

8.15.75

ते वध्यमानाः समरे सूतपुत्रेण सृञ्जयाः ।
तमेवाभिमुखं यान्ति पतङ्गा इव पावकम् ॥ ८.१५.७५ ॥

ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଉଥିବା ସୃଞ୍ଜୟମାନେ, ଅଗ୍ନି ଆଡ଼କୁ ଧାଉଥିବା ପତଙ୍ଗ ପରି ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ହିଁ ଧାଇଁଲେ।

8.15.76

तं दहन्तमनीकानि तत्रतत्र महारथम् ।
क्षत्रिया वर्जयामासुर्युगान्ताग्निमिवोल्बणम् ॥ ८.१५.७६ ॥

ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏଣେତେଣେ ଦହୁଥିବା ସେହି ମହାରଥୀଙ୍କଠାରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଯୁଗାନ୍ତର ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିଲେ।

8.15.77

हतशेषास्तु ये वीराः पाञ्चालानां महारथाः ।
तान्प्रभग्रान्दुतान्वीरः पृष्ठो विकिऱञ्छरैः।
अभ्यधावत तेजस्वी विशीर्णवचनध्वजान् ॥ ८.१५.७७ ॥

ପାଞ୍ଚାଳଙ୍କ ବଞ୍ଚିଥିବା ମହାରଥୀମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇ ପଳାଉଥିଲେ; ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ ବୀର ପଛରୁ ବାଣ ବର୍ଷାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ପିଛା କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଧ୍ୱଜା ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିଲା।

8.15.78

तापयामास तान्बाणैः सूतपुत्रो महाबलः ।
मध्यन्दिनमनुप्राप्तो भूतानीव तमोनुदः ॥ ८.१५.७८ ॥

ମହାବଳ ସୂତପୁତ୍ର ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ତପାଇଲେ, ଯେପରି ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଅନ୍ଧକାର ନାଶକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ତପାଏ।