મહાભારત · અધ્યાય 8.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.16.1
युयुत्सं तव पुत्रस्य द्रावयन्तं बलं महत् ।
उलूको न्यपतत्तूर्णं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.१६.१ ॥
સંજય બોલ્યા: તમારા પુત્રની મોટી સેનાને ભગાડી રહેલા યુયુત્સુ પર ઉલૂક ઝડપથી ધસી ગયો અને કહ્યું, 'ઊભો રહે, ઊભો રહે!'
8.16.2
युयुत्सुश्च ततो राजञ्शितधारेण पत्रिणा ।
उलूकं ताडयामास वज्रेणेव महाबलम् ॥ ८.१६.२ ॥
હે રાજન્! પછી યુયુત્સુએ તીક્ષ્ણ ધારવાળા બાણથી ઉલૂકને પ્રહાર કર્યો, જાણે વજ્રથી મહાબળવાનને માર્યો હોય.
8.16.3
उलूकस्तु ततः क्रुद्धस्तव पुत्रस्य संयुगे ।
क्षुरप्रेण धनुश्छित्त्वा ताडयामास कर्णिना ॥ ८.१६.३ ॥
પરંતુ પછી ઉલૂક ક્રોધે ભરાયો અને તમારા પુત્ર સાથેના યુદ્ધમાં ક્ષુરપ્ર બાણથી ધનુષ્ય કાપી કર્ણી બાણથી પ્રહાર કર્યો.
8.16.4
तदपास्य धनुश्छिन्नं युयुत्सर्वेगवत्तरम् ।
अन्यदादत्त सुमहच्चापं संरक्तलोचनः ॥ ८.१६.४ ॥
તૂટેલું ધનુષ્ય ફેંકી દઈ, લાલ આંખોવાળા યુયુત્સુએ બીજું અતિ મોટું અને વેગવાન ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું.
8.16.5
शाकुनिं तु ततः षष्ट्या विव्याध भरतर्षभ ।
सारथिं त्रिभिरानर्च्छत्तं च भूयो व्यविध्यत ॥ ८.१६.५ ॥
પછી, હે ભરતર્ષભ, તેણે શકુનિને સાઠ બાણોથી વીંધ્યો; સારથિને ત્રણથી પ્રહાર કર્યો, અને ફરી તેને પણ વીંધ્યો.
8.16.6
उलूकस्तं तु विंशत्या विद्व्वा स्वर्णविभूषितैः ।
अथास्य समरे क्रुद्धो ध्वजं चिच्छेद काञ्चनम् ॥ ८.१६.६ ॥
ઉલૂકે તેને સોનાથી શણગારેલા વીસ બાણોથી વીંધ્યો, પછી ક્રોધે ભરાઈ યુદ્ધમાં તેની સોનેરી ધ્વજા કાપી નાખી.
8.16.7
स च्छिन्नयष्टिः सुमहाञ्शीर्यमाणो महाध्वजः ।
पपात प्रमुखे राजन्युयुत्सोः काञ्चनध्वजः ॥ ८.१६.७ ॥
હે રાજન, તૂટેલા દંડવાળો એ વિશાળ સુવર્ણધ્વજ યુયુત્સુની સામે પડીને વિખરાઈ ગયો.
8.16.8
ध्वजमुन्मथितं दृष्ट्वा युयुत्सुः क्रोधमूर्च्छितः ।
उलूकं पञ्चभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ॥ ८.१६.८ ॥
ધ્વજ ઉખડી પડેલો જોઈ ક્રોધથી મૂર્છિત થયેલા યુયુત્સુએ ઉલૂકની છાતીમાં પાંચ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
8.16.9
उलूकस्तस्य समरे तैलधौतेन मारिष ।
शिरश्चिच्छेद भल्लेन यन्तुर्भरतसत्तम ॥ ८.१६.९ ॥
હે મારિષ, ભરતશ્રેષ્ઠ, ઉલૂકે યુદ્ધમાં તેલે ધોયેલા ભલ્લ બાણથી તેના સારથિનું મસ્તક કાપી નાખ્યું.
8.16.10
तच्छिन्नमपतद्भूमौ युयुत्सोः सारथेस्तदा ।
तारारूपं यथा चित्रं निपपात महीतले ॥ ८.१६.१० ॥
ત્યારે યુયુત્સુના સારથિનું એ કપાયેલું મસ્તક તેજસ્વી તારાની જેમ ભૂમિ પર પડ્યું.
8.16.11
जघान चतुरोऽश्वांश्च तं च विव्याध पञ्चभिः ।
सोऽतिविद्वो बलवता प्रत्यपायाद्रथान्तरम् ॥ ८.१६.११ ॥
તેણે ચાર ઘોડાઓને મારી નાખ્યા અને તેને પાંચ બાણોથી વીંધ્યો. બળવાન દ્વારા અતિશય ઘાયલ થઈ તે બીજા રથ તરફ પાછો ફર્યો.
8.16.12
तं निर्जित्य रणे राजन्नुलूकस्त्वरितो ययौ ।
पाञ्चालान्सृञ्जयांश्चैव विनिघ्नन्निशितैः शरैः ॥ ८.१६.१२ ॥
હે રાજન, યુદ્ધમાં તેને પરાજિત કરીને ઉલૂક ઝડપથી પાંચાલો અને સૃંજયો તરફ ધસ્યો, તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમનો સંહાર કરતો.
8.16.13
शतानीकं महाराज श्रुतकर्मा सुतस्तव ।
व्यश्वसूतरथं चक्रे निमेषार्धादसम्भ्रमः ॥ ८.१६.१३ ॥
હે મહારાજ, તમારા પુત્ર શ્રુતકર્માએ અર્ધી પળમાં, જરાય ગભરાયા વિના, શતાનીકનો રથ ઘોડા અને સારથી વિનાનો કરી દીધો.
8.16.14
हताश्वे तु रथे तिष्ठञ्शतानीको महारथः ।
गदां चिक्षेप सङ्क्रुद्धस्तव पुत्रस्य मारिष ॥ ८.१६.१४ ॥
ઘોડા માર્યા ગયેલા રથ પર ઊભેલા મહારથી શતાનીકે ક્રોધે ભરાઈને, હે મારિષ, તમારા પુત્ર પર ગદા ફેંકી.
8.16.15
सा कृत्वा स्यन्दनं भस्म हयांश्चैव ससारथीन् ।
पपात धरणीं तूर्णं दारयन्तीव भारत ॥ ८.१६.१५ ॥
તે ગદાએ રથ, ઘોડા અને સારથીઓને ભસ્મ કરી, હે ભારત, જાણે ધરતીને ચીરતી હોય તેમ ઝડપથી ભૂમિ પર પડી.
8.16.16
तावुभौ विरथौ वीरौ कुरूणां कीर्तिवर्धनौ ।
व्यपाक्रमेतां युद्वात्तु प्रेक्षमाणौ परस्परम् ॥ ८.१६.१६ ॥
કુરુઓની કીર્તિ વધારનારા તે બંને વીરો રથવિહોણા થઈ, એકબીજા સામે જોતા યુદ્ધમાંથી પાછા ફર્યા.
8.16.17
पुत्रस्तु तव सम्भ्रान्तो विविंशो रथमारुहत् ।
शतानीकोऽपि त्वरितः प्रतिविन्ध्यरथं गतः ॥ ८.१६.१७ ॥
તમારો પુત્ર વિવિંશ ગભરાઈને એક રથ પર ચઢ્યો; શતાનીક પણ ઉતાવળે પ્રતિવિંધ્યના રથ તરફ ગયો.
8.16.18
सुतमोमं तु शकुनिर्विद्व्वा तु निशितैः शरैः ।
नाकम्पयत सङ्क्रुद्वो वार्योघ इव पर्वतम् ॥ ८.१६.१८ ॥
શકુનિએ તીક્ષ્ણ બાણોથી સુતસોમને વીંધ્યો; પણ ક્રોધે ભરાયો હોવા છતાં, પાણીનો પ્રવાહ પર્વતને ન હલાવી શકે તેમ તેને હલાવી ન શક્યો.
8.16.19
सुतसोमस्तु तं दृष्ट्वा पितुरत्यन्तवैरिणम् ।
शरैरनेकसाहस्रैश्छादयामास भारत ॥ ८.१६.१९ ॥
પરંતુ સુતસોમે પોતાના પિતાના અત્યંત શત્રુને જોઈને હજારો બાણોથી તેને ઢાંકી દીધો, હે ભારત.
8.16.20
ताञ्शराञ्शकुनिस्तूर्णं चिच्छेदान्यैः पतत्रिभिः ।
लघ्वस्त्रश्चित्रयोधी च जितकाशी च संयुगे ॥ ८.१६.२० ॥
શકુનિએ તરત જ તે બાણોને બીજા પાંખવાળા બાણોથી કાપી નાખ્યા; તે હળવા શસ્ત્રોવાળો, વિચિત્ર યોદ્ધો અને યુદ્ધમાં વિજય ઇચ્છતો હતો.
8.16.21
निवार्य समरे चापि शरांस्तान्निशितैः शरैः ।
आजघान सुसङ्क्रुद्धः सुतसोमं त्रिभिः शरैः ॥ ८.१६.२१ ॥
યુદ્ધમાં તે બાણોને રોકીને, અત્યંત ક્રોધે ભરાઈ તેણે સુતસોમને ત્રણ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
8.16.22
नाकम्पयत सङ्क्रुद्धो वार्योघ इव पर्वतम् ।
तस्याश्वान्केतनं सूतं तिलशो व्यधमच्छरैः।
श्यालस्तव महाराज तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ८.१६.२२ ॥
ક્રોધે ભરાયેલો હોવા છતાં, પૂરનો પ્રવાહ પર્વતને હલાવી ન શકે તેમ તે સુતસોમને હલાવી ન શક્યો. તેણે તેના ઘોડા, ધ્વજ અને સારથિને બાણોથી તલ જેવડા ટુકડા કરી નાખ્યા. ત્યારે, મહારાજ, તમારા સાળા માટે લોકો પોકારી ઊઠ્યા.
8.16.23
हताश्वो विरथश्चैव छिन्नकेतुश्च मारिष ।
धन्वी धनुर्वरं गृह्य रथाद्भूमावतिष्ठत ॥ ८.१६.२३ ॥
ઘોડા માર્યા ગયા, રથ વિનાનો થયો અને ધ્વજા તૂટી, હે મારિષ, છતાં ધનુર્ધર શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય લઈને રથ પરથી ઊતરીને ભૂમિ પર ઊભો રહ્યો.
8.16.24
व्यसृजत्सायकांश्चैव स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाशितान् ।
छादयामासुरथ ते तव श्यालस्य तं रथम्।
शळभानामिव व्राताः शरव्राता महारथम् ॥ ८.१६.२४ ॥
તેણે સોનાની પાંખવાળા, પથ્થર પર ધારદાર કરેલા બાણો છોડ્યા. પછી તેમણે તમારા સાળાના તે રથને તીડના ટોળાંની જેમ ઢાંકી દીધો; બાણોના ટોળાએ તે મહારથીને ઘેરી લીધો.
8.16.25
सञ्छाद्यमानोऽपि दृढं विव्यथे नैव सौबलः ।
प्रममाथ शरांस्तस्य शरव्रातैर्महायशाः ॥ ८.१६.२५ ॥
ઢંકાઈ જવા છતાં સૌબલ (શકુનિ) લેશમાત્ર વ્યથિત ન થયો; તે મહાયશસ્વીએ શરસમૂહોથી તેના બાણોને ભાંગી નાખ્યા.
8.16.26
तत्रातुष्यन्त योधाश्च सिद्वाश्चापि दिवि स्थिताः ।
सुतसोमस्य तत्कर्म दृष्ट्वाऽश्रद्वेयमद्भुतम्।
रथस्थं शकुनिं यत्तु पदातिः समयोधयत् ॥ ८.१६.२६ ॥
ત્યાં યોદ્ધાઓ હર્ષિત થયા અને આકાશમાં રહેલા સિદ્ધો પણ. સુતસોમનું તે અવિશ્વસનીય અને અદ્ભુત કર્મ જોઈને—રથમાં બેઠેલા શકુનિ સામે તેણે પગે ચાલીને યુદ્ધ કર્યું.
8.16.27
तस्य तीक्ष्णैर्महावेगैर्भल्लैः सन्नतपर्वभिः ।
व्यहनत्कारामुकं राजंस्तूणीरांश्चैव सर्वशः ॥ ८.१६.२७ ॥
તેના તીક્ષ્ણ, મહાવેગી, વળેલા સાંધાવાળા ભલ્લોથી, હે રાજન્, તેણે ધનુષ્ય ભાંગી નાખ્યું અને ભાથાંને પણ સર્વત્ર ચૂરેચૂરા કર્યા.
8.16.28
स च्छिन्नधन्वा विरथः खङ्गमुद्यम्य चानदत् ।
वैदूर्योत्पलवर्णाभं दन्तिदन्तमयत्सरुम् ॥ ८.१६.२८ ॥
ધનુષ્ય તૂટી રથહીન બનેલા તેણે વૈડૂર્ય અને નીલકમળના રંગની, હાથીદાંતની મૂઠવાળી તલવાર ઉપાડીને ગર્જના કરી.
8.16.29
भ्राम्यमाणं ततस्तं तु विमलाम्बरवर्चसम् ।
कालदण्डोपमं मेने सुतसोमस्य धीमतः ॥ ८.१६.२९ ॥
ત્યારે ફરતી તે તલવારને—નિર્મળ આકાશ સમાન ચમકતી તલવારને—બુદ્ધિમાન સુતસોમે કાળદંડ સમાન માની.
8.16.30
सोऽचरत्सहसा खङ्गी मण्डलानि सहस्रशः ।
चतुर्दश महाराज शिक्षाबलसमन्वितः ॥ ८.१६.३० ॥
તે ખડ્ગધારી અચાનક હજારો વર્તુળાકાર ગતિઓ કરતો ફર્યો—હે મહારાજ, શિક્ષણના બળથી યુક્ત થઈને, ચૌદ વાર.
8.16.31
भ्रान्तमुद्धान्तमाविद्धमाप्लुतं विप्लुतं सृतम् ।
सम्पातसमुदीर्णे च दर्शयामास संयुगे ॥ ८.१६.३१ ॥
તે યુદ્ધમાં ભ્રાન્ત, ઉદ્ધાન્ત, આવિદ્ધ, આપ્લુત, વિપ્લુત અને સૃત ગતિઓ તથા સંપાત અને ઉદીર્ણ પ્રહારો બતાવવા લાગ્યો.
8.16.32
सौबलस्तु ततस्तस्य शरांश्चिक्षेप वीर्यवान् ।
तानापतत एवाशु चिच्छेद परमासिना ॥ ८.१६.३२ ॥
ત્યારે પરાક્રમી સૌબલે તેના પર બાણ છોડ્યાં; તે આવતાં જ તેણે ઉત્તમ ખડ્ગથી તરત કાપી નાખ્યાં.
8.16.33
ततः क्रुद्धो महाराज सौबलः परवीरहा ।
प्राहिणोत्सुतसोमाय शरानाशीविषोपमान् ॥ ८.१६.३३ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, ક્રોધે ભરાયેલા શત્રુવીરોના સંહારક સૌબલે સુતસોમ પર વિષધર સર્પો સમાન બાણ છોડ્યાં.
8.16.34
चिच्छेद तांस्तु खङ्गेन शिक्षया च बलेन च ।
दर्शयँल्लाघवं युद्धे तार्क्ष्यतुल्यपराक्रमः ॥ ८.१६.३४ ॥
તેણે ખડ્ગ, શિક્ષા અને બળ વડે તે બાણ કાપી નાખ્યાં; યુદ્ધમાં પોતાની ચપળતા દર્શાવતો, તાર્ક્ષ્ય (ગરુડ) સમાન પરાક્રમી તે હતો.
8.16.35
तस्य सञ्चरतो राजन्मण्डलावर्तने तदा ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन खङ्गं चिच्छेद सुप्रभम् ॥ ८.१६.३५ ॥
હે રાજન, તે વર્તુળાકારે ફરતો હતો ત્યારે અતિ તીક્ષ્ણ ક્ષુરપ્ર બાણથી તેણે તેની તેજસ્વી તલવાર કાપી નાખી.
8.16.36
स च्छिन्नः सहसा भूमौ निपपात महानसिः ।
अधर्मस्य स्थितं हस्ते सुत्सरोस्तत्र भारत ॥ ८.१६.३६ ॥
તે કપાયેલું મહાન ખડ્ગ અચાનક ભૂમિ પર પડ્યું; હે ભારત, ત્યાં તે અધર્મના હાથમાં અને સુત્સરુના હાથમાં હતું.
8.16.37
छिन्नमाज्ञाय निस्त्रिंशमवप्लुत्य पदानि षट् ।
प्राविध्यत ततः शेषं सुतसोमो महारथः ॥ ८.१६.३७ ॥
તલવાર તૂટી ગઈ જાણીને છ પગલાં કૂદીને મહારથી સુતસોમે બાકીનો ભાગ ફેંક્યો.
8.16.38
तच्छित्त्वा सगुणं चापं रणे तस्य महात्मनः ।
पपात धरणीं तूर्णं स्वर्णवज्रविभूषितम् ॥ ८.१६.३८ ॥
યુદ્ધમાં તે મહાત્માનું દોરી સહિતનું ધનુષ્ય કાપતાં, સોના અને વજ્રથી શણગારેલું તે તરત ધરતી પર પડ્યું.
8.16.39
सुतसोमस्ततोऽगच्छच्छ्रुतकीर्तेर्महारथम् ।
सौबलोऽपि धनुर्गृह्य घोरमन्यत्सुदुर्जयम् ॥ ८.१६.३९ ॥
પછી સુતસોમ શ્રુતકીર્તિના મહારથ તરફ ગયો; સૌબલે પણ ભયંકર અને દુર્જય બીજું ધનુષ્ય લીધું.
8.16.40
अभ्ययात्पाण्डवानीकं निघ्नञ्शत्रुगणान्बहून् ।
तत्र नादो महानासीत्पाण्डवानां विशाम्पते ॥ ८.१६.४० ॥
તે પાંડવ સેના પર ધસી ગયો અને અનેક શત્રુસમૂહોને હણ્યા. હે પ્રજાપતિ, ત્યાં પાંડવોમાંથી મોટો કોલાહલ ઊઠ્યો.
8.16.41
सौबलं समरे दृष्ट्वा विचरन्तमभीतवत् ।
तान्यनीकानि दृप्तानि शस्त्रवन्ति महान्ति च।
द्राव्यमाणान्यदृश्यन्त सौबलेन महात्मना ॥ ८.१६.४१ ॥
યુદ્ધમાં નિર્ભય હોય તેમ ફરતા સૌબલને જોઈને, તે ગર્વિત, શસ્ત્રધારી મહાન સેનાઓ મહાત્મા સૌબલ દ્વારા ભગાડાતી દેખાઈ.
8.16.42
यथा दैत्यचमूं राजन्देवराजो ममर्द ह ।
तथैव पाण्वीं सेनां सौबलेयो व्यनाशयत् ॥ ८.१६.४२ ॥
હે રાજન, જેમ દેવરાજ ઇન્દ્રે દૈત્યોની સેનાને કચડી નાખી હતી, તેમ જ સૌબલેયે પાંડવ સેનાનો નાશ કર્યો.