महाभारत · अध्याय 8.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.16.1
युयुत्सं तव पुत्रस्य द्रावयन्तं बलं महत् ।
उलूको न्यपतत्तूर्णं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.१६.१ ॥
संजय म्हणाला: तुमच्या पुत्राच्या मोठ्या सैन्याला पळवून लावणाऱ्या युयुत्सूवर उलूक वेगाने झेपावला आणि म्हणाला, 'थांब, थांब!'
8.16.2
युयुत्सुश्च ततो राजञ्शितधारेण पत्रिणा ।
उलूकं ताडयामास वज्रेणेव महाबलम् ॥ ८.१६.२ ॥
हे राजा! मग युयुत्सूने धारदार बाणाने उलूकावर प्रहार केला, जणू वज्राने महाबलवानावर प्रहार केला.
8.16.3
उलूकस्तु ततः क्रुद्धस्तव पुत्रस्य संयुगे ।
क्षुरप्रेण धनुश्छित्त्वा ताडयामास कर्णिना ॥ ८.१६.३ ॥
पण मग उलूक संतापला आणि तुमच्या पुत्राशी युद्धात क्षुरप्र बाणाने धनुष्य तोडून कर्णी बाणाने त्याला मारले.
8.16.4
तदपास्य धनुश्छिन्नं युयुत्सर्वेगवत्तरम् ।
अन्यदादत्त सुमहच्चापं संरक्तलोचनः ॥ ८.१६.४ ॥
मोडलेले धनुष्य फेकून देऊन, लाल डोळ्यांनी युयुत्सूने दुसरे अतिशय मोठे आणि वेगवान धनुष्य घेतले.
8.16.5
शाकुनिं तु ततः षष्ट्या विव्याध भरतर्षभ ।
सारथिं त्रिभिरानर्च्छत्तं च भूयो व्यविध्यत ॥ ८.१६.५ ॥
मग, हे भरतर्षभा, त्याने शकुनीला साठ बाणांनी भेदले; सारथ्याला तीन बाणांनी मारले आणि पुन्हा त्यालाही भेदले.
8.16.6
उलूकस्तं तु विंशत्या विद्व्वा स्वर्णविभूषितैः ।
अथास्य समरे क्रुद्धो ध्वजं चिच्छेद काञ्चनम् ॥ ८.१६.६ ॥
उलूकाने त्याला सोन्याने अलंकृत वीस बाणांनी भेदले, आणि मग संतापून युद्धात त्याचा सोनेरी ध्वज तोडला.
8.16.7
स च्छिन्नयष्टिः सुमहाञ्शीर्यमाणो महाध्वजः ।
पपात प्रमुखे राजन्युयुत्सोः काञ्चनध्वजः ॥ ८.१६.७ ॥
हे राजा, तुटलेल्या दांड्यासह तो प्रचंड सुवर्णध्वज युयुत्सूसमोर कोसळला आणि विखुरला.
8.16.8
ध्वजमुन्मथितं दृष्ट्वा युयुत्सुः क्रोधमूर्च्छितः ।
उलूकं पञ्चभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ॥ ८.१६.८ ॥
ध्वज उखडलेला पाहून क्रोधाने मूर्च्छित झालेल्या युयुत्सूने उलूकाच्या छातीवर पाच बाणांनी प्रहार केला.
8.16.9
उलूकस्तस्य समरे तैलधौतेन मारिष ।
शिरश्चिच्छेद भल्लेन यन्तुर्भरतसत्तम ॥ ८.१६.९ ॥
हे मारिष, भरतश्रेष्ठा, उलूकाने रणांगणात तेलात धुतलेल्या भल्ल बाणाने त्याच्या सारथ्याचे मस्तक तोडले.
8.16.10
तच्छिन्नमपतद्भूमौ युयुत्सोः सारथेस्तदा ।
तारारूपं यथा चित्रं निपपात महीतले ॥ ८.१६.१० ॥
तेव्हा युयुत्सूच्या सारथ्याचे ते छिन्न मस्तक तेजस्वी ताऱ्यासारखे भूमीवर कोसळले.
8.16.11
जघान चतुरोऽश्वांश्च तं च विव्याध पञ्चभिः ।
सोऽतिविद्वो बलवता प्रत्यपायाद्रथान्तरम् ॥ ८.१६.११ ॥
त्याने चार घोडे ठार केले आणि त्याला पाच बाणांनी विद्ध केले. बलवानाने अतिशय जखमी होऊन तो दुसऱ्या रथाकडे माघारी गेला.
8.16.12
तं निर्जित्य रणे राजन्नुलूकस्त्वरितो ययौ ।
पाञ्चालान्सृञ्जयांश्चैव विनिघ्नन्निशितैः शरैः ॥ ८.१६.१२ ॥
हे राजा, रणांगणात त्याला जिंकून उलूक वेगाने पांचाल आणि सृंजयांकडे गेला आणि तीक्ष्ण बाणांनी त्यांचा संहार करत राहिला.
8.16.13
शतानीकं महाराज श्रुतकर्मा सुतस्तव ।
व्यश्वसूतरथं चक्रे निमेषार्धादसम्भ्रमः ॥ ८.१६.१३ ॥
हे महाराज, तुमचा पुत्र श्रुतकर्मा अर्ध निमेषात, जराही गोंधळ न होता, शतानीकाचा रथ घोडे व सारथ्याविना करून टाकला.
8.16.14
हताश्वे तु रथे तिष्ठञ्शतानीको महारथः ।
गदां चिक्षेप सङ्क्रुद्धस्तव पुत्रस्य मारिष ॥ ८.१६.१४ ॥
घोडे मारलेल्या रथावर उभा राहिलेला महारथी शतानीक संतप्त होऊन, हे मारिष, तुमच्या पुत्रावर गदा फेकला.
8.16.15
सा कृत्वा स्यन्दनं भस्म हयांश्चैव ससारथीन् ।
पपात धरणीं तूर्णं दारयन्तीव भारत ॥ ८.१६.१५ ॥
ती गदा रथ, घोडे आणि सारथी भस्म करून, हे भारता, जणू पृथ्वी फोडत वेगाने जमिनीवर पडली.
8.16.16
तावुभौ विरथौ वीरौ कुरूणां कीर्तिवर्धनौ ।
व्यपाक्रमेतां युद्वात्तु प्रेक्षमाणौ परस्परम् ॥ ८.१६.१६ ॥
कुरूंची कीर्ती वाढवणारे ते दोघे वीर रथविहीन होऊन, एकमेकांकडे पाहत युद्धातून माघारी फिरले.
8.16.17
पुत्रस्तु तव सम्भ्रान्तो विविंशो रथमारुहत् ।
शतानीकोऽपि त्वरितः प्रतिविन्ध्यरथं गतः ॥ ८.१६.१७ ॥
तुमचा पुत्र विविंश गोंधळून एका रथावर चढला; शतानीकही घाईने प्रतिविन्ध्याच्या रथाकडे गेला.
8.16.18
सुतमोमं तु शकुनिर्विद्व्वा तु निशितैः शरैः ।
नाकम्पयत सङ्क्रुद्वो वार्योघ इव पर्वतम् ॥ ८.१६.१८ ॥
शकुनीने तीक्ष्ण बाणांनी सुतसोमाला विद्ध केले; पण संतप्त असूनही, पाण्याचा लोंढा पर्वताला हलवू शकत नाही तसे त्याला हलवू शकला नाही.
8.16.19
सुतसोमस्तु तं दृष्ट्वा पितुरत्यन्तवैरिणम् ।
शरैरनेकसाहस्रैश्छादयामास भारत ॥ ८.१६.१९ ॥
परंतु सुतसोमाने आपल्या पित्याच्या अत्यंत वैऱ्याला पाहून हजारो बाणांनी त्याला झाकून टाकले, हे भारता.
8.16.20
ताञ्शराञ्शकुनिस्तूर्णं चिच्छेदान्यैः पतत्रिभिः ।
लघ्वस्त्रश्चित्रयोधी च जितकाशी च संयुगे ॥ ८.१६.२० ॥
शकुनीने ते बाण लगेच इतर पंखयुक्त बाणांनी तोडले; तो हलक्या शस्त्रांचा, विचित्र योद्धा आणि युद्धात विजयाची इच्छा बाळगणारा होता.
8.16.21
निवार्य समरे चापि शरांस्तान्निशितैः शरैः ।
आजघान सुसङ्क्रुद्धः सुतसोमं त्रिभिः शरैः ॥ ८.१६.२१ ॥
युद्धात ते बाण अडवून, अत्यंत संतप्त होऊन त्याने सुतसोमाला तीन बाणांनी प्रहार केला.
8.16.22
नाकम्पयत सङ्क्रुद्धो वार्योघ इव पर्वतम् ।
तस्याश्वान्केतनं सूतं तिलशो व्यधमच्छरैः।
श्यालस्तव महाराज तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ८.१६.२२ ॥
क्रुद्ध असूनही, पाण्याचा प्रवाह पर्वताला हलवू शकत नाही तसा त्याने सुतसोमाला हलवले नाही. त्याने त्याचे घोडे, ध्वज व सारथी बाणांनी तिळाएवढ्या तुकड्यांत फोडले. तेव्हा, महाराजा, तुमच्या मेहुण्यासाठी लोक ओरडले.
8.16.23
हताश्वो विरथश्चैव छिन्नकेतुश्च मारिष ।
धन्वी धनुर्वरं गृह्य रथाद्भूमावतिष्ठत ॥ ८.१६.२३ ॥
घोडे मारले गेले, रथ नष्ट झाला आणि ध्वज तुटला, हे मारिष, तरीही धनुर्धराने उत्तम धनुष्य घेऊन रथातून उतरून भूमीवर उभा राहिला.
8.16.24
व्यसृजत्सायकांश्चैव स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाशितान् ।
छादयामासुरथ ते तव श्यालस्य तं रथम्।
शळभानामिव व्राताः शरव्राता महारथम् ॥ ८.१६.२४ ॥
त्याने सोन्याच्या पंखांचे, दगडावर धारदार केलेले बाण सोडले. मग त्यांनी तुमच्या मेहुण्याच्या त्या रथाला टोळांच्या थव्यांप्रमाणे झाकून टाकले; बाणांच्या थव्यांनी त्या महारथाला वेढले.
8.16.25
सञ्छाद्यमानोऽपि दृढं विव्यथे नैव सौबलः ।
प्रममाथ शरांस्तस्य शरव्रातैर्महायशाः ॥ ८.१६.२५ ॥
झाकला गेला तरीही सौबल (शकुनि) अजिबात व्यथित झाला नाही; त्या महायशस्वीने बाणसमूहांनी त्याचे बाण चूर्ण केले.
8.16.26
तत्रातुष्यन्त योधाश्च सिद्वाश्चापि दिवि स्थिताः ।
सुतसोमस्य तत्कर्म दृष्ट्वाऽश्रद्वेयमद्भुतम्।
रथस्थं शकुनिं यत्तु पदातिः समयोधयत् ॥ ८.१६.२६ ॥
तेथे योद्धे आनंदले आणि आकाशात उभे असलेले सिद्धही. सुतसोमाचे ते अविश्वसनीय व अद्भुत कर्म पाहून—रथावर बसलेल्या शकुनीशी पायी उभा राहून त्याने युद्ध केले.
8.16.27
तस्य तीक्ष्णैर्महावेगैर्भल्लैः सन्नतपर्वभिः ।
व्यहनत्कारामुकं राजंस्तूणीरांश्चैव सर्वशः ॥ ८.१६.२७ ॥
त्याच्या तीक्ष्ण, महावेगवान, वाकलेल्या पेरांच्या भल्लांनी, हे राजन्, त्याने धनुष्य मोडले आणि भात्यांचेही सर्वत्र तुकडे केले.
8.16.28
स च्छिन्नधन्वा विरथः खङ्गमुद्यम्य चानदत् ।
वैदूर्योत्पलवर्णाभं दन्तिदन्तमयत्सरुम् ॥ ८.१६.२८ ॥
धनुष्य तुटून रथहीन झालेल्या त्याने वैडूर्य व नीलकमळाच्या रंगाची, हस्तिदंती मूठ असलेली तलवार उचलून गर्जना केली.
8.16.29
भ्राम्यमाणं ततस्तं तु विमलाम्बरवर्चसम् ।
कालदण्डोपमं मेने सुतसोमस्य धीमतः ॥ ८.१६.२९ ॥
तेव्हा फिरणाऱ्या त्या तलवारीला—निर्मल आकाशासारखी चमकणाऱ्या तलवारीला—बुद्धिमान सुतसोमाने कालदंडासारखे मानले.
8.16.30
सोऽचरत्सहसा खङ्गी मण्डलानि सहस्रशः ।
चतुर्दश महाराज शिक्षाबलसमन्वितः ॥ ८.१६.३० ॥
तो खड्गधारी अचानक हजारो वर्तुळाकार हालचाली करीत फिरला—हे महाराज, प्रशिक्षणाच्या बळाने युक्त होऊन, चौदा वेळा.
8.16.31
भ्रान्तमुद्धान्तमाविद्धमाप्लुतं विप्लुतं सृतम् ।
सम्पातसमुदीर्णे च दर्शयामास संयुगे ॥ ८.१६.३१ ॥
तो युद्धात भ्रान्त, उद्धान्त, आविद्ध, आप्लुत, विप्लुत आणि सृत अशा गती तसेच सम्पात व उदीर्ण हे प्रहार दाखवू लागला.
8.16.32
सौबलस्तु ततस्तस्य शरांश्चिक्षेप वीर्यवान् ।
तानापतत एवाशु चिच्छेद परमासिना ॥ ८.१६.३२ ॥
तेव्हा पराक्रमी सौबलाने त्याच्यावर बाण सोडले; ते येताच त्याने उत्तम खड्गाने ते तत्काळ तोडले.
8.16.33
ततः क्रुद्धो महाराज सौबलः परवीरहा ।
प्राहिणोत्सुतसोमाय शरानाशीविषोपमान् ॥ ८.१६.३३ ॥
तेव्हा हे महाराजा, क्रुद्ध झालेल्या शत्रुवीरांचा संहारक सौबलाने सुतसोमावर विषारी सर्पासारखे बाण सोडले.
8.16.34
चिच्छेद तांस्तु खङ्गेन शिक्षया च बलेन च ।
दर्शयँल्लाघवं युद्धे तार्क्ष्यतुल्यपराक्रमः ॥ ८.१६.३४ ॥
त्याने खड्ग, शिक्षण आणि बळ यांच्या साहाय्याने ते बाण तोडले; युद्धात आपली चपळता दाखवणारा, गरुडासमान पराक्रम असलेला तो होता.
8.16.35
तस्य सञ्चरतो राजन्मण्डलावर्तने तदा ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन खङ्गं चिच्छेद सुप्रभम् ॥ ८.१६.३५ ॥
हे राजा, तो वर्तुळाकार फिरत असताना अत्यंत तीक्ष्ण क्षुरप्र बाणाने त्याने त्याची तेजस्वी तलवार तोडली.
8.16.36
स च्छिन्नः सहसा भूमौ निपपात महानसिः ।
अधर्मस्य स्थितं हस्ते सुत्सरोस्तत्र भारत ॥ ८.१६.३६ ॥
ते तुटलेले महान खड्ग अचानक जमिनीवर पडले; हे भारता, तेथे ते अधर्माच्या हातात व सुत्सरूच्या हातात होते.
8.16.37
छिन्नमाज्ञाय निस्त्रिंशमवप्लुत्य पदानि षट् ।
प्राविध्यत ततः शेषं सुतसोमो महारथः ॥ ८.१६.३७ ॥
तलवार तुटल्याचे जाणून सहा पावले उडी मारून महारथी सुतसोमाने उरलेला भाग फेकला.
8.16.38
तच्छित्त्वा सगुणं चापं रणे तस्य महात्मनः ।
पपात धरणीं तूर्णं स्वर्णवज्रविभूषितम् ॥ ८.१६.३८ ॥
रणांगणावर त्या महात्म्याचे दोरीसह धनुष्य तोडल्यावर, सोने आणि वज्राने सजवलेले ते लवकर जमिनीवर पडले.
8.16.39
सुतसोमस्ततोऽगच्छच्छ्रुतकीर्तेर्महारथम् ।
सौबलोऽपि धनुर्गृह्य घोरमन्यत्सुदुर्जयम् ॥ ८.१६.३९ ॥
नंतर सुतसोम श्रुतकीर्तीच्या महारथाकडे गेला; सौबलानेही भयंकर आणि दुर्जय दुसरे धनुष्य घेतले.
8.16.40
अभ्ययात्पाण्डवानीकं निघ्नञ्शत्रुगणान्बहून् ।
तत्र नादो महानासीत्पाण्डवानां विशाम्पते ॥ ८.१६.४० ॥
तो पांडवसेनेवर चालून गेला आणि अनेक शत्रुगण मारू लागला. हे नरपते, तेथे पांडवांकडून मोठा गजर उठला.
8.16.41
सौबलं समरे दृष्ट्वा विचरन्तमभीतवत् ।
तान्यनीकानि दृप्तानि शस्त्रवन्ति महान्ति च।
द्राव्यमाणान्यदृश्यन्त सौबलेन महात्मना ॥ ८.१६.४१ ॥
रणांगणावर निर्भयासारखा फिरणारा सौबल पाहून, ते गर्विष्ठ, शस्त्रधारी मोठे सैन्य महात्मा सौबलाकडून पळवले जात असलेले दिसले.
8.16.42
यथा दैत्यचमूं राजन्देवराजो ममर्द ह ।
तथैव पाण्वीं सेनां सौबलेयो व्यनाशयत् ॥ ८.१६.४२ ॥
हे राजा, जसे देवराज इंद्राने दैत्यांच्या सेनेला चिरडले, तसेच सौबलेयाने पांडवसेनेचा नाश केला.