మహాభారతం · అధ్యాయం 8.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.16.1
युयुत्सं तव पुत्रस्य द्रावयन्तं बलं महत् ।
उलूको न्यपतत्तूर्णं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.१६.१ ॥
సంజయుడు ఇలా అన్నాడు: నీ కుమారుని గొప్ప సైన్యాన్ని తరిమికొడుతున్న యుయుత్సుపై ఉలూకుడు వేగంగా దూకి, 'ఆగు, ఆగు!' అన్నాడు.
8.16.2
युयुत्सुश्च ततो राजञ्शितधारेण पत्रिणा ।
उलूकं ताडयामास वज्रेणेव महाबलम् ॥ ८.१६.२ ॥
ఓ రాజా! అప్పుడు యుయుత్సుడు పదునైన బాణంతో ఉలూకుణ్ణి కొట్టాడు, వజ్రాయుధంతో మహాబలుణ్ణి కొట్టినట్లు.
8.16.3
उलूकस्तु ततः क्रुद्धस्तव पुत्रस्य संयुगे ।
क्षुरप्रेण धनुश्छित्त्वा ताडयामास कर्णिना ॥ ८.१६.३ ॥
అయితే ఉలూకుడు కోపించి, నీ కుమారునితో యుద్ధంలో క్షురప్ర బాణంతో అతని ధనస్సును ఛేదించి, కర్ణి బాణంతో కొట్టాడు.
8.16.4
तदपास्य धनुश्छिन्नं युयुत्सर्वेगवत्तरम् ।
अन्यदादत्त सुमहच्चापं संरक्तलोचनः ॥ ८.१६.४ ॥
విరిగిన ధనుస్సును పారవేసి, ఎర్రని కన్నులతో యుయుత్సుడు మరొక అతి పెద్ద, వేగవంతమైన ధనుస్సును పట్టుకున్నాడు.
8.16.5
शाकुनिं तु ततः षष्ट्या विव्याध भरतर्षभ ।
सारथिं त्रिभिरानर्च्छत्तं च भूयो व्यविध्यत ॥ ८.१६.५ ॥
అప్పుడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అతడు శకునిని అరవై బాణాలతో గుచ్చాడు, సారథిని మూడింటితో కొట్టి, మళ్ళీ అతన్నీ గుచ్చాడు.
8.16.6
उलूकस्तं तु विंशत्या विद्व्वा स्वर्णविभूषितैः ।
अथास्य समरे क्रुद्धो ध्वजं चिच्छेद काञ्चनम् ॥ ८.१६.६ ॥
ఉలూకుడు అతన్ని బంగారంతో అలంకరించిన ఇరవై బాణాలతో గుచ్చి, తరువాత కోపంతో యుద్ధంలో అతని బంగారు ధ్వజాన్ని ఛేదించాడు.
8.16.7
स च्छिन्नयष्टिः सुमहाञ्शीर्यमाणो महाध्वजः ।
पपात प्रमुखे राजन्युयुत्सोः काञ्चनध्वजः ॥ ८.१६.७ ॥
రాజా, విరిగిన దండంతో ఆ గొప్ప బంగారు ధ్వజం యుయుత్సు ముందు పడి ఛిద్రమైంది.
8.16.8
ध्वजमुन्मथितं दृष्ट्वा युयुत्सुः क्रोधमूर्च्छितः ।
उलूकं पञ्चभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ॥ ८.१६.८ ॥
ధ్వజం కూలిపోవడం చూసి కోపంతో మూర్ఛిల్లిన యుయుత్సు ఉలూకుని రొమ్ముపై ఐదు బాణాలతో కొట్టాడు.
8.16.9
उलूकस्तस्य समरे तैलधौतेन मारिष ।
शिरश्चिच्छेद भल्लेन यन्तुर्भरतसत्तम ॥ ८.१६.९ ॥
మారిష, భరతశ్రేష్ఠా, ఉలూకుడు యుద్ధంలో నూనెతో మెరుగుపెట్టిన భల్ల బాణంతో అతని సారథి తలను నరికాడు.
8.16.10
तच्छिन्नमपतद्भूमौ युयुत्सोः सारथेस्तदा ।
तारारूपं यथा चित्रं निपपात महीतले ॥ ८.१६.१० ॥
అప్పుడు యుయుత్సు సారథి తెగిపడిన ఆ తల, ప్రకాశించే తారలా భూమిపై పడింది.
8.16.11
जघान चतुरोऽश्वांश्च तं च विव्याध पञ्चभिः ।
सोऽतिविद्वो बलवता प्रत्यपायाद्रथान्तरम् ॥ ८.१६.११ ॥
అతను నాలుగు గుర్రాలను చంపి, అతన్ని ఐదు బాణాలతో గుచ్చాడు. బలవంతుడి చేత తీవ్రంగా గాయపడి అతను మరో రథం వైపు వెనుదిరిగాడు.
8.16.12
तं निर्जित्य रणे राजन्नुलूकस्त्वरितो ययौ ।
पाञ्चालान्सृञ्जयांश्चैव विनिघ्नन्निशितैः शरैः ॥ ८.१६.१२ ॥
రాజా, యుద్ధంలో అతన్ని జయించి ఉలూకుడు వేగంగా పాంచాలులను, సృంజయులను పడగొడుతూ, పదునైన బాణాలతో వారిని సంహరిస్తూ ముందుకు సాగాడు.
8.16.13
शतानीकं महाराज श्रुतकर्मा सुतस्तव ।
व्यश्वसूतरथं चक्रे निमेषार्धादसम्भ्रमः ॥ ८.१६.१३ ॥
మహారాజా, మీ కుమారుడు శ్రుతకర్మ అర్ధ నిమిషంలో, ఏ మాత్రం కలతచెందకుండా, శతానీకుని రథాన్ని గుర్రాలు, సారథి లేకుండా చేశాడు.
8.16.14
हताश्वे तु रथे तिष्ठञ्शतानीको महारथः ।
गदां चिक्षेप सङ्क्रुद्धस्तव पुत्रस्य मारिष ॥ ८.१६.१४ ॥
గుర్రాలు చచ్చిన రథంపై నిలిచిన మహారథుడు శతానీకుడు కోపంతో, మారిష, మీ కుమారునిపై గదను విసిరాడు.
8.16.15
सा कृत्वा स्यन्दनं भस्म हयांश्चैव ससारथीन् ।
पपात धरणीं तूर्णं दारयन्तीव भारत ॥ ८.१६.१५ ॥
ఆ గద రథాన్ని, గుర్రాలను, సారథులను భస్మం చేసి, భారతా, భూమిని చీల్చుతున్నట్లుగా వేగంగా నేలపై పడింది.
8.16.16
तावुभौ विरथौ वीरौ कुरूणां कीर्तिवर्धनौ ।
व्यपाक्रमेतां युद्वात्तु प्रेक्षमाणौ परस्परम् ॥ ८.१६.१६ ॥
కురువుల కీర్తిని పెంచిన ఆ ఇద్దరు వీరులు రథహీనులై, ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ యుద్ధం నుండి వెనుదిరిగారు.
8.16.17
पुत्रस्तु तव सम्भ्रान्तो विविंशो रथमारुहत् ।
शतानीकोऽपि त्वरितः प्रतिविन्ध्यरथं गतः ॥ ८.१६.१७ ॥
మీ కుమారుడు వివింశుడు కలతతో ఒక రథం ఎక్కాడు; శతానీకుడు కూడా త్వరగా ప్రతివింధ్యుని రథం వద్దకు వెళ్ళాడు.
8.16.18
सुतमोमं तु शकुनिर्विद्व्वा तु निशितैः शरैः ।
नाकम्पयत सङ्क्रुद्वो वार्योघ इव पर्वतम् ॥ ८.१६.१८ ॥
శకుని వాడి బాణాలతో సుతసోముని గాయపరిచాడు; కానీ కోపంతో ఉన్నప్పటికీ, నీటి ప్రవాహం పర్వతాన్ని కదపనట్లు అతన్ని కదపలేకపోయాడు.
8.16.19
सुतसोमस्तु तं दृष्ट्वा पितुरत्यन्तवैरिणम् ।
शरैरनेकसाहस्रैश्छादयामास भारत ॥ ८.१६.१९ ॥
అయితే సుతసోముడు తన తండ్రికి అత్యంత శత్రువైన అతనిని చూసి, అనేక వేల బాణాలతో అతనిని కప్పివేశాడు, ఓ భారతా.
8.16.20
ताञ्शराञ्शकुनिस्तूर्णं चिच्छेदान्यैः पतत्रिभिः ।
लघ्वस्त्रश्चित्रयोधी च जितकाशी च संयुगे ॥ ८.१६.२० ॥
శకునిడు వెంటనే ఆ బాణాలను ఇతర పింఛాలున్న బాణాలతో ఖండించాడు; అతడు తేలికైన ఆయుధాలు కలవాడు, విచిత్ర యోధుడు, యుద్ధంలో విజయాన్ని కోరినవాడు.
8.16.21
निवार्य समरे चापि शरांस्तान्निशितैः शरैः ।
आजघान सुसङ्क्रुद्धः सुतसोमं त्रिभिः शरैः ॥ ८.१६.२१ ॥
యుద్ధంలో ఆ బాణాలను అడ్డుకుని, అత్యంత కోపంతో అతడు సుతసోముని మూడు బాణాలతో కొట్టాడు.
8.16.22
नाकम्पयत सङ्क्रुद्धो वार्योघ इव पर्वतम् ।
तस्याश्वान्केतनं सूतं तिलशो व्यधमच्छरैः।
श्यालस्तव महाराज तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ८.१६.२२ ॥
కోపంతో ఉన్నా వరద జలం పర్వతాన్ని కదల్చలేనట్లు అతడు సుతసోముని కదల్చలేకపోయాడు. అతని గుర్రాలను, ధ్వజాన్ని, సారథిని బాణాలతో నువ్వుగింజల్లా ముక్కలు చేశాడు. అప్పుడు, మహారాజా, నీ బావమరిది కొరకు జనులు గొల్లుమన్నారు.
8.16.23
हताश्वो विरथश्चैव छिन्नकेतुश्च मारिष ।
धन्वी धनुर्वरं गृह्य रथाद्भूमावतिष्ठत ॥ ८.१६.२३ ॥
గుర్రాలు చంపబడి, రథం లేకుండా, ధ్వజం విరిగిపోయి, ఓ మారిషా, విలుకాడు ఉత్తమ ధనువును పట్టుకుని రథం నుండి దిగి నేలపై నిలబడ్డాడు.
8.16.24
व्यसृजत्सायकांश्चैव स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाशितान् ।
छादयामासुरथ ते तव श्यालस्य तं रथम्।
शळभानामिव व्राताः शरव्राता महारथम् ॥ ८.१६.२४ ॥
అతడు బంగారు పింఛాలున్న, రాతిపై సానపెట్టిన బాణాలను ప్రయోగించాడు. అప్పుడు వారు నీ బావమరిది ఆ రథాన్ని మిడతల గుంపుల్లా కప్పివేశారు; బాణాల గుంపులు ఆ మహారథుని చుట్టుముట్టాయి.
8.16.25
सञ्छाद्यमानोऽपि दृढं विव्यथे नैव सौबलः ।
प्रममाथ शरांस्तस्य शरव्रातैर्महायशाः ॥ ८.१६.२५ ॥
కప్పబడినప్పటికీ సౌబలుడు (శకుని) ఏమాత్రం కలత చెందలేదు; ఆ మహాయశస్వి తన బాణ సమూహాలతో అతని బాణాలను విరిచివేశాడు.
8.16.26
तत्रातुष्यन्त योधाश्च सिद्वाश्चापि दिवि स्थिताः ।
सुतसोमस्य तत्कर्म दृष्ट्वाऽश्रद्वेयमद्भुतम्।
रथस्थं शकुनिं यत्तु पदातिः समयोधयत् ॥ ८.१६.२६ ॥
అక్కడ యోధులు సంతోషించారు, ఆకాశంలో నిలిచిన సిద్ధులు కూడా. సుతసోముని ఆ కర్మను—నమ్మశక్యం కాని, అద్భుతమైన ఆ కర్మను—చూసి, రథంలో ఉన్న శకునిని కాలినడకన నిలిచి అతను ఎదుర్కొన్నాడు.
8.16.27
तस्य तीक्ष्णैर्महावेगैर्भल्लैः सन्नतपर्वभिः ।
व्यहनत्कारामुकं राजंस्तूणीरांश्चैव सर्वशः ॥ ८.१६.२७ ॥
అతని తీక్ష్ణమైన, మహావేగవంతమైన, వంగిన కీళ్ల భల్లాలతో, ఓ రాజా, అతడు ధనుస్సును విరిచి, అంబులపొదులన్నింటినీ కూడా ముక్కలు చేశాడు.
8.16.28
स च्छिन्नधन्वा विरथः खङ्गमुद्यम्य चानदत् ।
वैदूर्योत्पलवर्णाभं दन्तिदन्तमयत्सरुम् ॥ ८.१६.२८ ॥
ధనుస్సు విరిగి రథం లేని అతడు, వైడూర్యం, నీలోత్పలం వంటి వర్ణం కలిగి, ఏనుగుదంతపు పిడి గల ఖడ్గాన్ని ఎత్తి గర్జించాడు.
8.16.29
भ्राम्यमाणं ततस्तं तु विमलाम्बरवर्चसम् ।
कालदण्डोपमं मेने सुतसोमस्य धीमतः ॥ ८.१६.२९ ॥
అప్పుడు తిరుగుతున్న ఆ ఖడ్గాన్ని—నిర్మలమైన ఆకాశంలా ప్రకాశిస్తున్నదానిని—బుద్ధిమంతుడైన సుతసోముడు కాలదండంలా భావించాడు.
8.16.30
सोऽचरत्सहसा खङ्गी मण्डलानि सहस्रशः ।
चतुर्दश महाराज शिक्षाबलसमन्वितः ॥ ८.१६.३० ॥
ఆ ఖడ్గధారి అకస్మాత్తుగా వేలాది వృత్తాకార విన్యాసాలు చేస్తూ తిరిగాడు—ఓ మహారాజా, శిక్షణా బలంతో కూడినవాడై, పదునాలుగు సార్లు.
8.16.31
भ्रान्तमुद्धान्तमाविद्धमाप्लुतं विप्लुतं सृतम् ।
सम्पातसमुदीर्णे च दर्शयामास संयुगे ॥ ८.१६.३१ ॥
అతడు యుద్ధంలో భ్రాంతం, ఉద్ధాంతం, ఆవిద్ధం, ఆప్లుతం, విప్లుతం, సృతం అనే గతులను, సంపాతం మరియు ఉదీర్ణం అనే దాడులను ప్రదర్శించాడు.
8.16.32
सौबलस्तु ततस्तस्य शरांश्चिक्षेप वीर्यवान् ।
तानापतत एवाशु चिच्छेद परमासिना ॥ ८.१६.३२ ॥
అప్పుడు పరాక్రమవంతుడైన సౌబలుడు అతనిపై బాణాలు ప్రయోగించాడు; అవి తన వైపు రాగానే అతడు ఉత్తమ ఖడ్గంతో వేగంగా ఛేదించాడు.
8.16.33
ततः क्रुद्धो महाराज सौबलः परवीरहा ।
प्राहिणोत्सुतसोमाय शरानाशीविषोपमान् ॥ ८.१६.३३ ॥
అప్పుడు మహారాజా, కోపోద్రిక్తుడైన శత్రువీరులను సంహరించే సౌబలుడు సుతసోముడిపై విషసర్పాలతో సమానమైన బాణాలను ప్రయోగించాడు.
8.16.34
चिच्छेद तांस्तु खङ्गेन शिक्षया च बलेन च ।
दर्शयँल्लाघवं युद्धे तार्क्ष्यतुल्यपराक्रमः ॥ ८.१६.३४ ॥
అతడు ఖడ్గంతో, నైపుణ్యంతో, బలంతో ఆ బాణాలను ఛేదించాడు; యుద్ధంలో తన చురుకుదనాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, గరుత్మంతుడితో సమానమైన పరాక్రమం కలవాడు.
8.16.35
तस्य सञ्चरतो राजन्मण्डलावर्तने तदा ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन खङ्गं चिच्छेद सुप्रभम् ॥ ८.१६.३५ ॥
రాజా, అతడు వృత్తాకారంగా తిరుగుతూ కదులుతున్నప్పుడు, అతి పదునైన క్షురప్ర బాణంతో అతని ప్రకాశవంతమైన ఖడ్గాన్ని ఛేదించాడు.
8.16.36
स च्छिन्नः सहसा भूमौ निपपात महानसिः ।
अधर्मस्य स्थितं हस्ते सुत्सरोस्तत्र भारत ॥ ८.१६.३६ ॥
ఆ ఛేదించబడిన మహాఖడ్గం అకస్మాత్తుగా నేలపై పడింది; భారతా, అక్కడ అది అధర్ముని చేతిలో ఉండినది, సుత్సరుని చేతిలోనిది.
8.16.37
छिन्नमाज्ञाय निस्त्रिंशमवप्लुत्य पदानि षट् ।
प्राविध्यत ततः शेषं सुतसोमो महारथः ॥ ८.१६.३७ ॥
కత్తి విరిగిపోయిందని తెలుసుకుని ఆరు అడుగులు దూకి, మహారథుడైన సుతసోముడు మిగిలిన భాగాన్ని విసిరాడు.
8.16.38
तच्छित्त्वा सगुणं चापं रणे तस्य महात्मनः ।
पपात धरणीं तूर्णं स्वर्णवज्रविभूषितम् ॥ ८.१६.३८ ॥
యుద్ధంలో ఆ మహాత్ముని త్రాడుతో కూడిన విల్లును నరికివేయగా, బంగారం, వజ్రాలతో అలంకరించబడినది వేగంగా నేలపై పడింది.
8.16.39
सुतसोमस्ततोऽगच्छच्छ्रुतकीर्तेर्महारथम् ।
सौबलोऽपि धनुर्गृह्य घोरमन्यत्सुदुर्जयम् ॥ ८.१६.३९ ॥
అప్పుడు సుతసోముడు శ్రుతకీర్తి మహారథం వైపు వెళ్ళాడు; సౌబలుడు కూడా భయంకరమైన, జయించడానికి కష్టమైన మరొక విల్లును పట్టాడు.
8.16.40
अभ्ययात्पाण्डवानीकं निघ्नञ्शत्रुगणान्बहून् ।
तत्र नादो महानासीत्पाण्डवानां विशाम्पते ॥ ८.१६.४० ॥
అతడు పాండవ సేనపైకి దూసుకెళ్లి అనేక శత్రుగణాలను చంపాడు. ఓ ప్రజాపతీ, అక్కడ పాండవుల నుండి మహా ధ్వని లేచింది.
8.16.41
सौबलं समरे दृष्ट्वा विचरन्तमभीतवत् ।
तान्यनीकानि दृप्तानि शस्त्रवन्ति महान्ति च।
द्राव्यमाणान्यदृश्यन्त सौबलेन महात्मना ॥ ८.१६.४१ ॥
యుద్ధంలో భయం లేనివానిలా తిరుగుతున్న సౌబలుని చూసి, ఆ గర్విష్ఠ, ఆయుధధారులైన మహా సైన్యాలు మహాత్ముడైన సౌబలునిచే తరిమివేయబడుతున్నట్లు కనిపించాయి.
8.16.42
यथा दैत्यचमूं राजन्देवराजो ममर्द ह ।
तथैव पाण्वीं सेनां सौबलेयो व्यनाशयत् ॥ ८.१६.४२ ॥
రాజా, దేవరాజు ఇంద్రుడు దైత్యుల సైన్యాన్ని అణచివేసినట్లే, సౌబలుని కుమారుడు పాండవ సేనను నాశనం చేశాడు.