మహాభారతం · అధ్యాయం 8.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.17.1
धृष्टद्युम्नं कृपो राजन्वारयामास संयुगे ।
यथा दृष्ट्वा वने सिंहं शरभो वारयेद्युधि ॥ ८.१७.१ ॥
సంజయుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ రాజా, అడవిలో సింహాన్ని చూసిన శరభం దాన్ని అడ్డుకున్నట్లు, యుద్ధంలో కృపుడు ధృష్టద్యుమ్నుని అడ్డుకున్నాడు.
8.17.2
निरुद्वः पार्षतस्तेन गौतमेन बलीयसा ।
पदात्पदं विचलितुं नाशकत्तत्र भारत ॥ ८.१७.२ ॥
ఓ భారతా, బలవంతుడైన గౌతముడు అడ్డుకోవడంతో పార్షతుడు అక్కడ ఒక అడుగైనా ముందుకు వేయలేకపోయాడు.
8.17.3
गौतमस्य रथं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नरथं प्रति ।
वित्रेसुः सर्वभूतानि क्षयं प्राप्तं च मेनिरे ॥ ८.१७.३ ॥
గౌతముని రథం ధృష్టద్యుమ్నుని రథం వైపు వెళ్లడం చూసి సర్వ ప్రాణులు భయపడ్డాయి; వినాశం సమీపించిందని భావించాయి.
8.17.4
तदा जल्पन्ति पाण्डूनां रथिनः सादिनस्तथा ।
द्रोणस्य निधनान्नूनं सङ्क्रुद्वो द्विपदां वरः ॥ ८.१७.४ ॥
అప్పుడు పాండవుల రథికులు, అశ్వికులు చెప్పుకున్నారు: ద్రోణుని మరణంతో కోపించిన నరులలో శ్రేష్ఠుడు నిశ్చయంగా వస్తున్నాడని.
8.17.5
शारद्वतो महातेजा दिव्यास्त्रविदुदारधीः ।
अपि स्वस्ति भवेदद्य धृष्टद्युम्नस्य गौतमात् ॥ ८.१७.५ ॥
మహాతేజస్వి, దివ్యాస్త్రవేత్త, ఉదారబుద్ధి గల శారద్వతుడు (కృపుడు) — ఈ రోజు గౌతముని నుండి ధృష్టద్యుమ్నునికి క్షేమం కలుగుతుందా?
8.17.6
अपीयं वाहिनी कृत्स्ना मुच्येत महतो भयात् ।
अप्ययं ब्राह्मणः सर्वान्न नो हन्यात्समागतान् ॥ ८.१७.६ ॥
ఈ సమస్త సేన గొప్ప భయం నుండి విముక్తి పొందుతుందా? లేక ఈ బ్రాహ్మణుడు ఇక్కడ చేరిన మనందరినీ చంపడా?
8.17.7
यादृशं दृश्यते रूपमन्तकप्रतिमं रणे ।
गमिष्यत्यद्य पदवीं भारद्वाजस्य गौतमः ॥ ८.१७.७ ॥
యుద్ధంలో యముని వంటి రూపం కనిపిస్తున్న ఈ గౌతముడు (కృపుడు) నేడు భారద్వాజుని (ద్రోణుని) మార్గాన్ని అనుసరిస్తాడు.
8.17.8
आचार्यः क्षिप्रहस्तश्च विजयी च सदा युधि ।
अस्त्रवान्वीर्यसम्पन्नः क्रोधेन च समन्वितः ॥ ८.१७.८ ॥
ఆచార్యుడు (ద్రోణుడు) వేగమైన చేతులు కలవాడు, యుద్ధంలో ఎల్లప్పుడూ విజయుడు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడు, పరాక్రమసంపన్నుడు, కోపంతో నిండినవాడు.
8.17.9
पार्षतश्च महायुद्वे विमुखोऽद्याभिलक्ष्यते ।
इत्येवं विविधा वाचस्तावकानां परैः सह।
व्यश्रूयन्त महाराज तयोस्तत्र समागमे ॥ ८.१७.९ ॥
పార్షతుడు (ధృష్టద్యుమ్నుడు) మహాయుద్ధంలో నేడు వెనుదిరిగినవాడిగా కనిపిస్తున్నాడు. ఓ మహారాజా, ఆ ఇద్దరి కలయికలో మీ వారి, శత్రువుల మధ్య అనేక రకాల మాటలు వినిపించాయి.
8.17.10
विनिःश्वस्य ततः क्रोधात्कृपः शारद्वतो नृप ।
पार्षतं चार्दयामास निश्चेष्टं सर्वमर्मसु ॥ ८.१७.१० ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు శరద్వంతుని కుమారుడైన కృపుడు కోపంతో దీర్ఘంగా నిట్టూర్చి, పార్షతుణ్ణి (ధృష్టద్యుమ్నుణ్ణి) తీవ్రంగా కొట్టి అతని సర్వ మర్మస్థానాలపై గాయపరచి నిశ్చేష్టుణ్ణి చేశాడు.
8.17.11
स हन्यमानः समरे गौतमेन महात्मना ।
कर्तव्यं न स्म जानाति मोहेन महता वृतः ॥ ८.१७.११ ॥
మహాత్ముడైన గౌతముడు (కృపుడు) యుద్ధంలో కొట్టబడినవాడై, మహా మోహంతో ఆవరించబడి, ఇప్పుడు ఏమి చేయాలో తెలియకున్నాడు.
8.17.12
तमब्रवीत्ततो यन्ता कञ्चित्क्षेमं तु पार्षत ।
ईदृशं व्यसनं युद्धे न ते दृष्टं मया क्वचित् ॥ ८.१७.१२ ॥
అప్పుడు సారథి అతనితో ఇలా అన్నాడు, 'ఓ పార్షతా, నీకు క్షేమమేనా? యుద్ధంలో నీకు ఇంత ఆపద నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు.'
8.17.13
दैवयोगात्तु ते बाणा नापतन्मर्मभेदिनः ।
प्रेषिता द्विजमुख्येन मर्माण्युद्दिश्य सर्वतः ॥ ८.१७.१३ ॥
దైవయోగం వల్ల, ద్విజశ్రేష్ఠుడు మర్మస్థానాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని అన్ని వైపుల నుండి ప్రయోగించిన నీ బాణాలు మర్మాలను భేదించకుండా పడిపోయాయి.
8.17.14
व्यावर्तये रथं तूर्णं नदीवेगमिवार्णवात् ।
अवध्यं ब्राह्मणं मन्ये येन ते विक्रमो हतः ॥ ८.१७.१४ ॥
నదీ ప్రవాహం సముద్రం నుండి వెనుకకు మరలినట్లు, వేగంగా రథాన్ని వెనక్కి తిప్పుతాను. నీ పరాక్రమాన్ని అడ్డుకున్న ఆ బ్రాహ్మణుడు అవధ్యుడని నేను భావిస్తున్నాను.
8.17.15
धृष्टद्युम्नस्ततो राजञ्शनकैरब्रवीद्वचः ।
मुह्यते मे मनस्तात गात्रस्वेदश्च जायते ॥ ८.१७.१५ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, ధృష్టద్యుమ్నుడు నెమ్మదిగా ఇలా అన్నాడు — ఓ తాతా, నా మనసు మోహంలో పడుతోంది, నా అవయవాల నుండి చెమట కారుతోంది.
8.17.16
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च सारथे ।
वर्जयन्ब्राह्मणं युद्धे शनैर्याहि यतोऽर्जुनः ॥ ८.१७.१६ ॥
నా శరీరం వణుకుతోంది, ఓ సారథీ, రోమాంచం కలుగుతోంది. యుద్ధంలో బ్రాహ్మణుని తప్పించుకుంటూ, అర్జునుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో అటు నెమ్మదిగా నడుపు.
8.17.17
अर्जुनं भीमसेनं वा समरे प्राप्य सारथे ।
क्षेममद्य भवेन्मह्यमिति मे नैष्ठिकी मतिः ॥ ८.१७.१७ ॥
ఓ సారథీ, యుద్ధంలో అర్జునుని లేదా భీమసేనుని చేరి ఈ రోజు నాకు క్షేమం కలగాలి — ఇదే నా దృఢ నిశ్చయం.
8.17.18
ततः प्रायान्महाराज सारथिस्त्वरयन्हयान् ।
यतो भीमो महेष्वासो युयुधे तव सैनिकैः ॥ ८.१७.१८ ॥
అప్పుడు, ఓ మహారాజా, సారథి గుర్రాలను త్వరపెట్టి, మహాధనుర్ధరుడైన భీముడు నీ సైనికులతో పోరాడుతున్న చోటికి వెళ్ళాడు.
8.17.19
प्रद्रुतं च रथं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नस्य मारिष ।
किरञ्शरशतान्येव गौतमोऽनुययौ तदा ॥ ८.१७.१९ ॥
మారిష, ధృష్టద్యుమ్నుని రథం పారిపోవడం చూసి గౌతముడు (కృపుడు) అప్పుడు వందల కొద్దీ బాణాలను కురిపిస్తూ అతనిని వెంబడించాడు.
8.17.20
शङ्खं च पूरयामास मुहुर्मुहुररिन्दमः ।
पार्षतं त्रासयामास महेन्द्रो नमुचिं यथा ॥ ८.१७.२० ॥
శత్రువులను అణచువాడు మళ్ళీ మళ్ళీ శంఖం ఊదాడు; మహేంద్రుడు నముచిని భయపెట్టినట్లు పార్షతుడిని (ధృష్టద్యుమ్నుడిని) భయపెట్టాడు.
8.17.21
शिखण्डिनं तु समरे भीष्ममृत्युं दुरासदम् ।
हार्दिक्यो वारयामास स्मयन्निव मुहुर्मुहुः ॥ ८.१७.२१ ॥
యుద్ధంలో భీష్ముని మరణమైన, సమీపించడానికి కష్టమైన శిఖండిని, హార్దిక్యుడు (కృతవర్మ) నవ్వుతున్నట్లుగా మళ్ళీ మళ్ళీ అడ్డుకున్నాడు.
8.17.22
शिखण्डी तु समासाद्य हृदिकानां महारथम् ।
पञ्चभिर्निशितैर्भल्लैर्जत्रुदेशे समाहनत् ॥ ८.१७.२२ ॥
శిఖండి హృదికుల మహారథుని (కృతవర్మను) చేరుకుని, ఐదు వాడి భల్లాలతో అతని జత్రు ప్రదేశంపై కొట్టాడు.
8.17.23
कृतवर्मा तु सङ्क्रद्धो भित्त्वा षष्ट्या पतत्रिभिः ।
धनुरेकेन चिच्छेद हसन्राजन्महारथः ॥ ८.१७.२३ ॥
కానీ కృతవర్మ కోపంతో, అరవై రెక్కల బాణాలతో అతనిని చీల్చి, నవ్వుతూ, రాజా, ఆ మహారథుడు ఒకే బాణంతో అతని ధనుస్సును ఖండించాడు.
8.17.24
अथान्यद्वनुरादाय द्रुपदस्यात्मजो बली ।
तिष्ठतिष्ठेति सङ्क्रुद्धो हार्दिक्यं प्रत्यभाषत ॥ ८.१७.२४ ॥
అప్పుడు ద్రుపదుని బలవంతుడైన కుమారుడు మరొక ధనుస్సును తీసుకుని, కోపంతో హార్దిక్యునితో, 'నిలు, నిలు!' అన్నాడు.
8.17.25
ततोऽस्य नवतिं बाणान्रुक्मपुङ्खान्सुतेजनान् ।
प्रेषयामास राजेन्द्र तेऽस्याभ्रश्यन्त वर्मणः ॥ ८.१७.२५ ॥
అప్పుడు అతడు అతనిపై బంగారు రెక్కలు గల, అతి పదునైన తొంభై బాణాలు ప్రయోగించాడు. ఓ రాజేంద్రా, అవి అతని కవచం నుండి జారిపోయాయి.
8.17.26
वितथांस्तान्समालक्ष्य पतितांश्च महीतले ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन कार्मुकं चिच्छिदे भृशम् ॥ ८.१७.२६ ॥
ఆ బాణాలు వ్యర్థమై నేలపై పడటం చూసి, అతడు అతి పదునైన క్షురప్ర బాణంతో అతని విల్లును పూర్తిగా తెగగొట్టాడు.
8.17.27
अथैनं छिन्नधन्वानं भग्नशृङ्गमिवर्षभम् ।
अशीत्या मार्गणैः क्रुद्धो बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ८.१७.२७ ॥
అప్పుడు విల్లు విరిగి, కొమ్ము విరిగిన ఎద్దులా ఉన్న అతనిని, కోపించి ఎనభై బాణాలతో అతని భుజాలపై, ఛాతీపై కొట్టాడు.
8.17.28
कृतवर्मा तु सङ्क्रुद्धो मार्गणैः क्षतविक्षतः ।
ववाम रुधिरं गात्रैः कुम्भवक्रादिवोदकम् ॥ ८.१७.२८ ॥
కానీ కృతవర్మ, బాణాలతో తీవ్రంగా గాయపడి, కోపంతో ఉన్నాడు. అతని అవయవాల నుండి కుండ నోటి నుండి నీరు కారినట్లు రక్తం కారింది.
8.17.29
रुधिरेण परिक्लिन्नः कृतवर्मा त्वराजत ।
वर्षेण क्लेदितो राजन्यथा गैरिकपर्वतः ॥ ८.१७.२९ ॥
రక్తంతో తడిసిన కృతవర్మ ప్రకాశించాడు, ఓ రాజా, వర్షంతో తడిసిన గైరిక పర్వతంలా.
8.17.30
अथान्यद्वनुरादाय समार्गणगुणं प्रभुः ।
शिखण्डिनं बाणगणैः स्कन्धदेशे व्यताडयत् ॥ ८.१७.३० ॥
అప్పుడు ప్రభువు మరొక విల్లును తీసుకుని, బాణాలు, నారితో సహా, శిఖండి భుజంపై బాణాల సమూహంతో కొట్టాడు.
8.17.31
स्कन्धदेशस्थितैर्बाणैः शिखण्डी तु व्यराजत ।
शाखाप्रशाखाविपुलः सुमहान्पादपो यथा ॥ ८.१७.३१ ॥
భుజ ప్రదేశంలో నాటుకున్న బాణాలతో శిఖండి ప్రకాశించాడు, కొమ్మలు ఉపకొమ్మలు విస్తరించిన మహా వృక్షంలా.
8.17.32
तावन्योन्यं भृशं विद्व्वा रुधिरेण समुक्षितौ ।
पोप्लुयमानौ हि यथा महान्तौ शोणितहदे।
तद्वद्विरेजतुर्वीरौ शोणितेन परिप्लुतौ ॥ ८.१७.३२ ॥
ఒకరినొకరు తీవ్రంగా గాయపరచి, రక్తంతో తడిసిన ఆ ఇద్దరు వీరులు, రక్తపు మడుగులో ఈదుతున్న రెండు మహా ఏనుగుల్లా ప్రకాశించారు.
8.17.33
यथा च किंशुकौ फुल्लौ पुष्पमासे समागते ।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गौ रक्तचन्दनरूषितौ।
भुजगाविव सङ्क्रुद्धौ रेजतुस्तौ नरोत्तमौ ॥ ८.१७.३३ ॥
వసంత మాసంలో వికసించిన రెండు కింశుక వృక్షాల్లా, రక్తంతో సర్వాంగాలు తడిసి, ఎర్రచందనం పూసుకున్న కోపోద్రిక్త రెండు సర్పాల్లా ఆ నరోత్తములు ప్రకాశించారు.
8.17.34
तावुभौ शरवनुन्नाङ्गौ परस्परशरक्षतौ ।
अन्योन्यशृङ्गाभिहतौ रेजतुर्वृषभाविव ॥ ८.१७.३४ ॥
బాణాల అడవితో కప్పబడిన దేహాలు కలవారు, ఒకరి బాణాలతో మరొకరు గాయపడిన ఆ ఇద్దరు, ఒకరి కొమ్ములతో మరొకరు కుమ్ముకున్న రెండు ఎద్దుల్లా ప్రకాశించారు.
8.17.35
अन्योन्यस्य वधे यत्नं कुर्वाणौ तौ महारथौ ।
रथाभ्यां चेरतुस्तत्र मण्डलानि सहस्रशः ॥ ८.१७.३५ ॥
ఒకరినొకరు చంపడానికి ప్రయత్నిస్తున్న ఆ ఇద్దరు మహారథులు, అక్కడ తమ రథాలతో వేలకొద్దీ వలయాలు తిరిగారు.
8.17.36
कृतवर्मा महाराज पार्षतं निशितैः शरैः ।
रणे विव्याध सप्तत्या स्वर्णपुङ्गैः शिलाशितैः ॥ ८.१७.३६ ॥
మహారాజా! కృతవర్మ యుద్ధంలో పార్షతుణ్ణి పదునైన బాణాలతో, బంగారు రెక్కలు, రాతిపై సానపెట్టిన మొనలు కలిగిన డెబ్బై బాణాలతో గుచ్చాడు.
8.17.37
ततोऽस्य समरे बाणं भोजः प्रहरतां वरः ।
जीवितान्तकरं घोरं व्यसृजत्त्वरयाऽन्वितः ॥ ८.१७.३७ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో ప్రహరించేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన భోజుడు అతనిపై ప్రాణాంతకమైన భయంకర బాణాన్ని త్వరగా ప్రయోగించాడు.
8.17.38
स तेनाभिहतो राजन्मूर्च्छामाशु समाविशत् ।
ध्वजयष्टिं च सहसा शिश्रिये कश्मलावृतः ॥ ८.१७.३८ ॥
రాజా, ఆ బాణంతో దెబ్బతిన్నవాడై అతడు వెంటనే మూర్ఛలో మునిగి, మోహంతో కప్పబడి అకస్మాత్తుగా ధ్వజస్తంభాన్ని పట్టుకున్నాడు.
8.17.39
अपोवाह रणात्तूर्णं सारथी रथिनां वरम् ।
हार्दिक्यशरसन्तप्तं निःश्वसन्तं पुनःपुनः ॥ ८.१७.३९ ॥
రథికులలో శ్రేష్ఠుడైనవానిని సారథి హార్దిక్యుని బాణంతో బాధపడి మళ్లీ మళ్లీ నిట్టూర్చుతున్నవానిని త్వరగా యుద్ధం నుండి తీసుకెళ్లాడు.
8.17.40
पराजिते ततः शूरे द्रुपदस्यात्मजे प्रभो ।
व्यद्रवत्पाण्डवी सेना व्यधमाना समन्ततः ॥ ८.१७.४० ॥
ప్రభూ, అప్పుడు ద్రుపదుని కుమారుడైన ఆ శూరుడు ఓడిపోగా, పాండవ సేన నాలుగు దిక్కులా చెదిరి పారిపోయింది.