มหาภารตะ · อัธยายะ 8.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.17.1
धृष्टद्युम्नं कृपो राजन्वारयामास संयुगे ।
यथा दृष्ट्वा वने सिंहं शरभो वारयेद्युधि ॥ ८.१७.१ ॥
สัญชัยกล่าวว่า ข้าแต่พระราชา กฤปะขัดขวางธฤษฏทยุมน์ในการรบ ดุจสรภะที่เห็นสิงโตในป่าแล้วหยุดยั้งมันในการสู้รบ
8.17.2
निरुद्वः पार्षतस्तेन गौतमेन बलीयसा ।
पदात्पदं विचलितुं नाशकत्तत्र भारत ॥ ८.१७.२ ॥
ข้าแต่ภารตะ ธฤษฏทยุมน์ บุตรของปฤษตะ ถูกขัดขวางโดยโคตมะผู้ทรงพลัง จึงไม่อาจก้าวไปข้างหน้าแม้เพียงก้าวเดียวในที่นั้น
8.17.3
गौतमस्य रथं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नरथं प्रति ।
वित्रेसुः सर्वभूतानि क्षयं प्राप्तं च मेनिरे ॥ ८.१७.३ ॥
เมื่อเห็นรถของโคตมะรุดเข้าหารถของธฤษฏทยุมน์ สรรพสัตว์ทั้งปวงก็หวั่นไหว และเข้าใจว่าความพินาศได้มาถึงแล้ว
8.17.4
तदा जल्पन्ति पाण्डूनां रथिनः सादिनस्तथा ।
द्रोणस्य निधनान्नूनं सङ्क्रुद्वो द्विपदां वरः ॥ ८.१७.४ ॥
ครั้งนั้น นักรบบนรถและทหารม้าของปาณฑพพากันพึมพำว่า ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ เดือดดาลด้วยการสิ้นชีพของโทรณะ คงกำลังมาแน่แล้ว
8.17.5
शारद्वतो महातेजा दिव्यास्त्रविदुदारधीः ।
अपि स्वस्ति भवेदद्य धृष्टद्युम्नस्य गौतमात् ॥ ८.१७.५ ॥
ศารทวตะผู้มีเดชรุ่งโรจน์ ผู้รู้อาวุธทิพย์ มีจิตอันประเสริฐ ธฤษฏทยุมน์จะปลอดภัยจากโคตมะในวันนี้หรือไม่
8.17.6
अपीयं वाहिनी कृत्स्ना मुच्येत महतो भयात् ।
अप्ययं ब्राह्मणः सर्वान्न नो हन्यात्समागतान् ॥ ८.१७.६ ॥
กองทัพทั้งสิ้นนี้จะพ้นจากภัยใหญ่หรือไม่ หรือพราหมณ์ผู้นี้จะไม่สังหารพวกเราทั้งหมดที่มาประชุมกันอยู่ที่นี่
8.17.7
यादृशं दृश्यते रूपमन्तकप्रतिमं रणे ।
गमिष्यत्यद्य पदवीं भारद्वाजस्य गौतमः ॥ ८.१७.७ ॥
โคตมะผู้มีรูปในการรบดุจมัจจุราชเอง วันนี้จะเดินตามรอยของภารทวาชะ (โทรณะ)
8.17.8
आचार्यः क्षिप्रहस्तश्च विजयी च सदा युधि ।
अस्त्रवान्वीर्यसम्पन्नः क्रोधेन च समन्वितः ॥ ८.१७.८ ॥
อาจารย์ผู้มือไวและชนะเสมอในการรบ ผู้เชี่ยวชาญอาวุธ ประกอบด้วยพลังและเต็มไปด้วยความโกรธ
8.17.9
पार्षतश्च महायुद्वे विमुखोऽद्याभिलक्ष्यते ।
इत्येवं विविधा वाचस्तावकानां परैः सह।
व्यश्रूयन्त महाराज तयोस्तत्र समागमे ॥ ८.१७.९ ॥
ส่วนปารษตะ (ธฤษฏทยุมน์) ในการมหาสงครามนี้ วันนี้ปรากฏว่าหันหลังให้ศัตรู ข้าแต่มหาราชา ถ้อยคำต่าง ๆ มากมายจากพวกของท่านและจากฝ่ายศัตรู ได้ยินกันในที่ประชุมรบของทั้งสองฝ่ายนั้น
8.17.10
विनिःश्वस्य ततः क्रोधात्कृपः शारद्वतो नृप ।
पार्षतं चार्दयामास निश्चेष्टं सर्वमर्मसु ॥ ८.१७.१० ॥
ครั้นแล้ว ข้าแต่พระราชา กฤปะ บุตรของศารทวตะ ถอนใจยาวด้วยความโกรธ แล้วโจมตีบุตรของปฤษตะ (ธฤษฏทยุมน์) จนนิ่งสงบไม่ไหวติงที่จุดสำคัญทั้งปวง
8.17.11
स हन्यमानः समरे गौतमेन महात्मना ।
कर्तव्यं न स्म जानाति मोहेन महता वृतः ॥ ८.१७.११ ॥
ถูกโคตมะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ฟาดฟันในการรบ เขาถูกความหลงใหลอันยิ่งใหญ่ห่อหุ้มไว้ จึงไม่รู้ว่าตนควรทำสิ่งใด
8.17.12
तमब्रवीत्ततो यन्ता कञ्चित्क्षेमं तु पार्षत ।
ईदृशं व्यसनं युद्धे न ते दृष्टं मया क्वचित् ॥ ८.१७.१२ ॥
ครั้นนั้น สารถีได้กล่าวกับเขาว่า ข้าแต่บุตรของปฤษตะ ท่านสบายดีหรือ ข้าไม่เคยเห็นภัยพิบัติเช่นนี้เกิดกับท่านในการรบเลยสักครั้ง
8.17.13
दैवयोगात्तु ते बाणा नापतन्मर्मभेदिनः ।
प्रेषिता द्विजमुख्येन मर्माण्युद्दिश्य सर्वतः ॥ ८.१७.१३ ॥
ด้วยอำนาจของโชคชะตา ลูกศรของท่านซึ่งเจาะจุดสำคัญได้ มิได้ตกลงไป ทั้งที่ถูกยิงมาจากทุกทิศ มุ่งหมายจุดสำคัญ โดยพราหมณ์ผู้เป็นยอดของพราหมณ์
8.17.14
व्यावर्तये रथं तूर्णं नदीवेगमिवार्णवात् ।
अवध्यं ब्राह्मणं मन्ये येन ते विक्रमो हतः ॥ ८.१७.१४ ॥
ข้าจะรีบหันรถกลับ ดุจกระแสแม่น้ำที่ไหลย้อนกลับจากมหาสมุทร ข้าเห็นว่าพราหมณ์นั้นไม่อาจถูกสังหาร เพราะท่านถูกทำลายความกล้าหาญโดยเขา
8.17.15
धृष्टद्युम्नस्ततो राजञ्शनकैरब्रवीद्वचः ।
मुह्यते मे मनस्तात गात्रस्वेदश्च जायते ॥ ८.१७.१५ ॥
ครั้นนั้น ข้าแต่พระราชา ธฤษฏทยุมน์จึงค่อย ๆ กล่าวถ้อยคำเหล่านี้ว่า ข้าแต่สหาย จิตใจของข้ากำลังมืดมัว และเหงื่อก็ผุดออกจากอวัยวะของข้า
8.17.16
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च सारथे ।
वर्जयन्ब्राह्मणं युद्धे शनैर्याहि यतोऽर्जुनः ॥ ८.१७.१६ ॥
ทั่วร่างของข้าสั่นสะท้าน และขนก็ลุกชัน ข้าแต่สารถี จงหลีกเลี่ยงพราหมณ์ในการรบ ค่อย ๆ ขับไปยังที่ที่อรชุนอยู่เถิด
8.17.17
अर्जुनं भीमसेनं वा समरे प्राप्य सारथे ।
क्षेममद्य भवेन्मह्यमिति मे नैष्ठिकी मतिः ॥ ८.१७.१७ ॥
ข้าแต่สารถี เมื่อไปถึงอรชุนหรือภีมเสนในการรบ วันนี้ขอให้ข้าปลอดภัย นี่คือความตั้งใจที่มั่นคงของข้า
8.17.18
ततः प्रायान्महाराज सारथिस्त्वरयन्हयान् ।
यतो भीमो महेष्वासो युयुधे तव सैनिकैः ॥ ८.१७.१८ ॥
ครั้นนั้น ข้าแต่มหาราชา สารถีก็รีบขับม้าไป ไปยังที่ซึ่งภีมะ ผู้ทรงธนูผู้ยิ่งใหญ่ กำลังสู้รบกับพลทหารของท่าน
8.17.19
प्रद्रुतं च रथं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नस्य मारिष ।
किरञ्शरशतान्येव गौतमोऽनुययौ तदा ॥ ८.१७.१९ ॥
ข้าแต่ท่าน เมื่อเห็นรถของธฤษฏทยุมน์หนีไป โคตมะ (กฤปะ) ก็ไล่ตามไปทันที พลางระดมลูกศรนับร้อย
8.17.20
शङ्खं च पूरयामास मुहुर्मुहुररिन्दमः ।
पार्षतं त्रासयामास महेन्द्रो नमुचिं यथा ॥ ८.१७.२० ॥
ผู้ปราบศัตรูเป่าสังข์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า และทำให้บุตรของปฤษตะหวาดกลัว ดุจมเหนทระทำให้นมุจิหวาดกลัว
8.17.21
शिखण्डिनं तु समरे भीष्ममृत्युं दुरासदम् ।
हार्दिक्यो वारयामास स्मयन्निव मुहुर्मुहुः ॥ ८.१७.२१ ॥
กฤตวรมันผู้เป็นบุตรของหฤทีกะ ขวางศิขัณฑินซึ่งเป็นผู้สังหารภีษมะในสนามรบและเข้าใกล้ได้ยาก ขวางไว้ซ้ำแล้วซ้ำเล่าราวกับกำลังยิ้ม
8.17.22
शिखण्डी तु समासाद्य हृदिकानां महारथम् ।
पञ्चभिर्निशितैर्भल्लैर्जत्रुदेशे समाहनत् ॥ ८.१७.२२ ॥
ศิขัณฑินเข้าไปถึงมหารถีของพวกหฤทีกะ แล้วยิงที่บริเวณไหปลาร้าด้วยลูกศรภัลละอันคมห้าดอก
8.17.23
कृतवर्मा तु सङ्क्रद्धो भित्त्वा षष्ट्या पतत्रिभिः ।
धनुरेकेन चिच्छेद हसन्राजन्महारथः ॥ ८.१७.२३ ॥
ส่วนกฤตวรมันโกรธจัด จึงยิงทะลุด้วยลูกศรมีขนหกสิบดอก แล้วมหารถีผู้นั้นหัวเราะ ข้าแต่พระราชา ตัดคันธนูของศิขัณฑินด้วยลูกศรเพียงดอกเดียว
8.17.24
अथान्यद्वनुरादाय द्रुपदस्यात्मजो बली ।
तिष्ठतिष्ठेति सङ्क्रुद्धो हार्दिक्यं प्रत्यभाषत ॥ ८.१७.२४ ॥
ลำดับนั้น โอรสของท้าวทรุปทะผู้มีกำลัง หยิบคันธนูใหม่ขึ้นมา โกรธจัดและกล่าวกับบุตรของหฤทีกะว่า “หยุดก่อน หยุดก่อน”
8.17.25
ततोऽस्य नवतिं बाणान्रुक्मपुङ्खान्सुतेजनान् ।
प्रेषयामास राजेन्द्र तेऽस्याभ्रश्यन्त वर्मणः ॥ ८.१७.२५ ॥
แล้วข้าแต่จอมกษัตริย์ เขาจึงยิงลูกศรเก้าสิบดอกไปยังกฤตวรมัน ลูกศรมีขนสีทองและลับคมอย่างดี แต่ลูกศรเหล่านั้นถูกเกราะของเขาแล้วกระเด็นออกไป
8.17.26
वितथांस्तान्समालक्ष्य पतितांश्च महीतले ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन कार्मुकं चिच्छिदे भृशम् ॥ ८.१७.२६ ॥
เมื่อเห็นลูกศรเหล่านั้นพลาดเป้าและตกลงบนพื้นดิน เขาจึงตัดคันธนูของอีกฝ่ายขาดสนิทด้วยลูกศรปลายรูปใบมีดคมยิ่ง
8.17.27
अथैनं छिन्नधन्वानं भग्नशृङ्गमिवर्षभम् ।
अशीत्या मार्गणैः क्रुद्धो बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ८.१७.२७ ॥
ลำดับนั้น โกรธจัด เขาจึงยิงกฤตวรมันผู้คันธนูหักและยืนอยู่ดุจโคผู้ที่เขาหักแล้ว ด้วยลูกศรแปดสิบดอก ที่แขน ไหล่ และหน้าอก
8.17.28
कृतवर्मा तु सङ्क्रुद्धो मार्गणैः क्षतविक्षतः ।
ववाम रुधिरं गात्रैः कुम्भवक्रादिवोदकम् ॥ ८.१७.२८ ॥
ส่วนกฤตวรมันโกรธยิ่ง ถูกลูกศรทำให้บาดเจ็บสาหัส เลือดไหลออกจากร่างกายเหมือนน้ำไหลออกจากปากหม้อ
8.17.29
रुधिरेण परिक्लिन्नः कृतवर्मा त्वराजत ।
वर्षेण क्लेदितो राजन्यथा गैरिकपर्वतः ॥ ८.१७.२९ ॥
เปื้อนเลือด กฤตวรมันสว่างไสวขึ้น ข้าแต่พระราชา ดุจภูเขาสีแดงชาดที่ถูกฝนชะจนชุ่ม
8.17.30
अथान्यद्वनुरादाय समार्गणगुणं प्रभुः ।
शिखण्डिनं बाणगणैः स्कन्धदेशे व्यताडयत् ॥ ८.१७.३० ॥
ลำดับนั้น ผู้ทรงอำนาจหยิบคันธนูอีกคันขึ้นมา พร้อมลูกศรและสายธนู แล้วยิงศิขัณฑินที่บ่าด้วยลูกศรจำนวนมาก
8.17.31
स्कन्धदेशस्थितैर्बाणैः शिखण्डी तु व्यराजत ।
शाखाप्रशाखाविपुलः सुमहान्पादपो यथा ॥ ८.१७.३१ ॥
ศิขัณฑินปรากฏงามเด่นด้วยลูกศรที่ปักอยู่บนบ่า ดุจต้นไม้ใหญ่ที่แผ่กิ่งก้านและแขนงกว้างขวาง
8.17.32
तावन्योन्यं भृशं विद्व्वा रुधिरेण समुक्षितौ ।
पोप्लुयमानौ हि यथा महान्तौ शोणितहदे।
तद्वद्विरेजतुर्वीरौ शोणितेन परिप्लुतौ ॥ ८.१७.३२ ॥
ทั้งสองยิงกันอย่างรุนแรง เปื้อนเลือดและชุ่มไปด้วยเลือด ดุจช้างใหญ่สองเชือกที่อาบอยู่ในสระเลือด วีรบุรุษทั้งสองเปื้อนเลือดส่องประกายดังนั้น
8.17.33
यथा च किंशुकौ फुल्लौ पुष्पमासे समागते ।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गौ रक्तचन्दनरूषितौ।
भुजगाविव सङ्क्रुद्धौ रेजतुस्तौ नरोत्तमौ ॥ ८.१७.३३ ॥
เหมือนต้นกิงสุกะสองต้นที่บานสะพรั่งเมื่อถึงฤดูดอกไม้ ร่างกายทั้งหมดเปื้อนเลือดและถูกทาด้วยจันทน์แดง บุรุษผู้ประเสริฐทั้งสองนั้นส่องประกายดุจงูสองตัวที่โกรธจัด
8.17.34
तावुभौ शरवनुन्नाङ्गौ परस्परशरक्षतौ ।
अन्योन्यशृङ्गाभिहतौ रेजतुर्वृषभाविव ॥ ८.१७.३४ ॥
ทั้งสองถูกลูกศรปกคลุมดุจพงไม้ บาดเจ็บจากลูกศรของกันและกัน ถูกเขาของกันและกันชน ส่องประกายดุจโคผู้สองตัว
8.17.35
अन्योन्यस्य वधे यत्नं कुर्वाणौ तौ महारथौ ।
रथाभ्यां चेरतुस्तत्र मण्डलानि सहस्रशः ॥ ८.१७.३५ ॥
มหารถีทั้งสองพยายามสังหารกันและกัน จึงขับรถศึกเป็นวงกลมนับพันรอบในที่นั้น
8.17.36
कृतवर्मा महाराज पार्षतं निशितैः शरैः ।
रणे विव्याध सप्तत्या स्वर्णपुङ्गैः शिलाशितैः ॥ ८.१७.३६ ॥
ข้าแต่มหาราช กฤตวรมันในสนามรบได้ยิงบุตรของปฤษตะด้วยลูกศรคมเจ็ดสิบดอก มีขนสีทองและลับบนหิน
8.17.37
ततोऽस्य समरे बाणं भोजः प्रहरतां वरः ।
जीवितान्तकरं घोरं व्यसृजत्त्वरयाऽन्वितः ॥ ८.१७.३७ ॥
ลำดับนั้น โภชะ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้โจมตี รีบปล่อยลูกศรอันน่าสะพรึงกลัวซึ่งจะปลิดชีวิตเขา ในสนามรบ
8.17.38
स तेनाभिहतो राजन्मूर्च्छामाशु समाविशत् ।
ध्वजयष्टिं च सहसा शिश्रिये कश्मलावृतः ॥ ८.१७.३८ ॥
ข้าแต่พระราชา เขาถูกลูกศรนั้นยิงเข้า ก็หมดสติไปในทันที และด้วยความอ่อนแรง เขาก็เกาะเสาธงไว้อย่างกะทันหัน
8.17.39
अपोवाह रणात्तूर्णं सारथी रथिनां वरम् ।
हार्दिक्यशरसन्तप्तं निःश्वसन्तं पुनःपुनः ॥ ८.१७.३९ ॥
สารถีของเขารีบนำมหารถีผู้ประเสริฐที่สุดออกจากสนามรบ เขาถูกลูกศรของหฤทีกะทำให้ทรมาน และหายใจแรงซ้ำแล้วซ้ำเล่า
8.17.40
पराजिते ततः शूरे द्रुपदस्यात्मजे प्रभो ।
व्यद्रवत्पाण्डवी सेना व्यधमाना समन्ततः ॥ ८.१७.४० ॥
ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ เมื่อวีรบุรุษ โอรสของท้าวทรุปทะ พ่ายแพ้แล้ว กองทัพของปาณฑพก็แตกกระจัดกระจายและหนีไปทุกทิศทาง