Mahābhārata · Adhyāya 8.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.19.1
युधिष्ठिरं महाराज विसृजन्तं शरान्बहून् ।
स्वयं दुर्योधनो राजा प्रत्यगृह्णादभीतवत् ॥ ८.१९.१ ॥
Oh gran rey, mientras Yudhiṣṭhira lanzaba muchas flechas, el rey Duryodhana mismo las recibió como si no tuviera miedo.
8.19.2
तमापतन्तं सहसा तव पुत्रं महारथम् ।
धर्मराजो द्रुतं विद्ध्वा तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.१९.२ ॥
De repente, el rey del dharma atravesó con una flecha a tu hijo, el gran guerrero, que se abalanzaba sobre él, y gritó: '¡Detente, detente!'
8.19.3
स तु तं प्रतिविव्याध नवभिर्निशितैः शरैः ।
सारथिं चास्य भल्लेन भृशं क्रुद्धोऽभ्यताडयत् ॥ ८.१९.३ ॥
Pero él, enfurecido, le respondió a Yudhiṣṭhira con nueve flechas afiladas e hirió con fuerza a su auriga con una flecha bhalla.
8.19.4
ततो युधिष्ठिरो राजन्स्वर्णपुङ्खाञ्शिलीमुखान् ।
दुर्योधनाय चिक्षेप त्रयोदश शिलाशितान् ॥ ८.१९.४ ॥
Entonces, oh rey, Yudhiṣṭhira lanzó contra Duryodhana trece flechas de plumas doradas afiladas en piedra.
8.19.5
चतुर्भिश्चतुरो वाहांस्तस्य हत्वा महारथः ।
पञ्चमेन शिरः कायात्सारथेश्च समाक्षिपत् ॥ ८.१९.५ ॥
Tras matar con cuatro flechas a sus cuatro caballos, el gran guerrero, con una quinta, arrancó del cuerpo la cabeza del auriga.
8.19.6
षष्ठेन तु ध्वजं राज्ञः सप्तमेन तु कार्मुकम् ।
अष्टमेन तथा खङ्गं पातयामास भूतले।
पञ्चभिर्नृपतिं चापि धर्मराजोऽर्दयद्भृशम् ॥ ८.१९.६ ॥
Con la sexta flecha derribó el estandarte del rey, con la séptima su arco, y con la octava hizo caer su espada al suelo; y con cinco flechas el rey del dharma afligió gravemente al propio rey.
8.19.7
हताश्वात्तु रथात्तस्मादवप्लुत्य सुतस्तव ।
उत्तमं व्यसनं प्राप्तो भूमावेवावतिष्ठत ॥ ८.१९.७ ॥
Entonces, con sus caballos muertos, tu hijo saltó de aquel carro y quedó de pie en el suelo, sumido en la suprema desdicha.
8.19.8
तं तु कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा कर्णद्रौणिकृपादयः ।
अभ्यवर्तन्त सहसा परीप्सन्तो नराधिपम् ॥ ८.१९.८ ॥
Al verlo en apuros, Karṇa, el hijo de Droṇa, Kṛpa y los demás se lanzaron de repente, deseosos de proteger al señor de los hombres.
8.19.9
अथ पाण्डुसुताः सर्वे परिवार्य युधिष्ठिरम् ।
अन्वयुः समरे राजंस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ८.१९.९ ॥
Entonces todos los hijos de Pāṇḍu rodearon a Yudhiṣṭhira y le siguieron en la batalla; oh rey, entonces comenzó el combate.
8.19.10
ततस्तूर्यसहस्राणि प्रावाद्यन्त महामृधे ॥ ८.१९.१० ॥
Entonces miles de instrumentos musicales resonaron en aquella gran batalla.
8.19.11
क्ष्वेलाः किलकिलाशब्दाः प्रादुरासन्महीपते ।
यत्राभ्यगच्छन्समरे पाञ्चालाः कौरवैः सह ॥ ८.१९.११ ॥
Oh señor de la tierra, donde los Pāñcālas se encontraron con los Kauravas en batalla, surgieron clamores y gritos de kilakila.
8.19.12
नरा नरैः समाजग्मुर्वारणा वरवारणैः ।
रथाश्च रथिभिः सार्धं हयाश्च हयसादिभिः ॥ ८.१९.१२ ॥
Hombres se encontraron con hombres, nobles elefantes con nobles elefantes, carros con aurigas, y caballos con jinetes.
8.19.13
द्वन्द्वान्यासन्महाराज प्रेक्षणीयानि संयुगे ।
विविधान्यप्यचिन्त्यानि शस्त्रवन्त्युत्तमानि च ॥ ८.१९.१३ ॥
Oh gran rey, en la batalla hubo duelos singulares de muchas clases, inimaginables, armados con armas y excelentes, dignos de contemplarse.
8.19.14
ते शूराः समरे सर्वे चित्रं लघु च सुष्ठु च ।
अयुध्यन्त महावेगाः परस्परवधैषिणः ॥ ८.१९.१४ ॥
Todos aquellos héroes lucharon en la batalla de manera asombrosa, con rapidez y habilidad; de gran velocidad, buscando la muerte unos de otros.
8.19.15
अन्योन्यं समरे जघ्नुर्योधव्रतमनुष्ठिताः ।
न हि ते समरं चक्रुः पृष्ठतो वै कथञ्चन ॥ ८.१९.१५ ॥
Observando el voto del guerrero, se golpearon unos a otros en la batalla; de ningún modo combatían por la espalda.
8.19.16
मुहूर्तमेव तद्युद्वमासीन्मधुरदर्शनम् ।
तत उन्मत्तवद्राजन्निर्मर्यादमवर्तत ॥ ८.१९.१६ ॥
Aquella batalla fue dulce de contemplar solo por un momento; luego, oh rey, prosiguió como enloquecidos, sin límite.
8.19.17
रथी नागं समासाद्य दारयन्निशितैः शरैः ।
प्रेषयामास कालाय शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.१९.१७ ॥
Un guerrero en carro, acercándose a un elefante, desgarrándolo con flechas afiladas, lo envió a la muerte con flechas de juntas dobladas.
8.19.18
नागा हयान्समासाद्य विक्षिपन्तो बहून्रणे ।
दारयामासुरत्युग्रं तत्रतत्र तदातदा ॥ ८.१९.१८ ॥
Los elefantes, acercándose a los caballos, arrojando a muchos en la batalla, los desgarraban aquí y allá, una y otra vez, con gran ferocidad.
8.19.19
हयारोहाश्च बहवः परिवार्य हयोत्तमान् ।
तलशब्दरवांश्चक्रुः सम्पतन्तस्ततस्ततः ॥ ८.१९.१९ ॥
Muchos jinetes rodearon a los excelentes caballos y produjeron el sonido de palmadas, lanzándose de un lado a otro.
8.19.20
धावमानांस्ततस्तांस्तु द्रवमाणान्महागजान् ।
पार्श्वतः पृष्ठतश्चैव निजघ्नुर्हयसादिनः ॥ ८.१९.२० ॥
Entonces los jinetes golpearon a aquellos grandes elefantes que corrían y huían, por los flancos y por detrás.
8.19.21
विद्राव्य च बहूनश्वान्नागा राजन्मदोत्कटाः ।
विषाणैश्चापरे जघ्नुर्ममृदुश्चापरे भृशम् ॥ ८.१९.२१ ॥
Oh rey, los elefantes enfurecidos por el celo dispersaron a muchos caballos; unos golpearon con sus colmillos y otros los pisotearon con violencia.
8.19.22
साश्वारोहांश्च तुरगान्विषामैर्विव्यधू रुषा ।
अपरे चिक्षिपुर्वेगात्प्रगृह्यातिबलास्तदा ॥ ८.१९.२२ ॥
Con furia atravesaron con lanzas a los caballos junto con sus jinetes; otros, muy fuertes, los agarraron y los arrojaron con violencia.
8.19.23
पादातैराहता नागा विवरेषु समन्ततः ।
चक्रुरार्तस्वरं घोरं दुद्रुवुश्च दिशो दश ॥ ८.१९.२३ ॥
Heridos por todas partes por los soldados de a pie, los elefantes, por los huecos, lanzaron un terrible grito de angustia y huyeron en las diez direcciones.
8.19.24
पदातीनां तु सहसा प्रद्रुतानां महाहवे ।
उत्सृज्याभरणं तूर्णमववव्रू रणाजिरे ॥ ८.१९.२४ ॥
En aquella gran batalla, los soldados de a pie huyeron de repente; arrojando sus adornos, los dejaron caer rápidamente allí mismo en el campo de batalla.
8.19.25
निमित्तं मन्यमानास्तु परिणाम्य महागजाः ।
जगृहुर्बिभिदुश्चैव चित्राण्याभरणानि च ॥ ८.१९.२५ ॥
Tomándolo como una señal, los grandes elefantes dieron media vuelta, agarraron los ornamentos variados y los desgarraron.
8.19.26
तांस्तु तत्र प्रसक्तान्वै परिन्वार्य पदातयः ।
हस्त्यारोहान्निजघ्नुस्ते महावेगा बलोत्कटाः ॥ ८.१९.२६ ॥
Rodeando a los jinetes de elefantes que allí se aferraban, los soldados de a pie los mataron; eran de gran velocidad y fuerza feroz.
8.19.27
अपरे हस्तिभिर्हस्तैः खं विक्षिप्ता महाहवे ।
निपतन्तो विषाणाग्रैर्भृशं विद्वाः सुशिक्षितैः ॥ ८.१९.२७ ॥
Otros, en la gran batalla, fueron lanzados al cielo por las trompas de los elefantes, y al caer fueron atravesados violentamente por las puntas de los colmillos de los elefantes bien adiestrados.
8.19.28
अपरे सहसा गृह्य विषाणैरेव सूदिताः ।
सेनान्तरं समासाद्य केचित्तत्र महागजैः ॥ ८.१९.२८ ॥
Otros, súbitamente agarrados, fueron aplastados por los propios colmillos; algunos, al llegar al centro del ejército, fueron muertos allí por los grandes elefantes.
8.19.29
क्षुण्णगात्रा महाराज विक्षिप्य च पुनःपुनः ।
अपरे व्यजनानीव विभ्राम्य निहता मृधे ॥ ८.१९.२९ ॥
Oh gran rey, con los miembros rotos, fueron lanzados una y otra vez; otros, girados como abanicos, murieron en la batalla.
8.19.30
पुरःसराश्च नागानामपरेषां विशाम्पते ।
शरीराण्यतिविद्वानि तत्रतत्र रणाजिरे ॥ ८.१९.३० ॥
Oh señor de los hombres, algunos de los elefantes estaban en la vanguardia, y los cuerpos de los demás, gravemente atravesados, yacían aquí y allá por el campo de batalla.
8.19.31
प्रतिमानेषु कुम्भेषु दन्तवेष्टेषु चापरे ।
निगृहीता भृशं नागाः प्रासतोमरशक्तिभिः ॥ ८.१९.३१ ॥
Otros elefantes, sujetados firmemente por las placas de su armadura, las sienes y las fundas de los colmillos, con lanzas, tomaras y jabalinas.
8.19.32
निगृह्य च गजाः केचित् पार्श्वस्थैर्भृशदारुणैः ।
रथाश्वसादिभिस्तत्र सम्भिन्ना न्यपतन्भुवि ॥ ८.१९.३२ ॥
Algunos elefantes, sujetados y atravesados por los feroces guerreros de carro, jinetes y caballeros situados a sus flancos, cayeron allí al suelo.
8.19.33
सहयाः सादिनस्तत्र तोमरेण महामृधे ।
भूमावमृद्रन्वेगेन सचर्माणं पदातिनम् ॥ ८.१९.३३ ॥
En aquella gran batalla, los jinetes con sus caballos pisotearon rápidamente con sus tomaras a los soldados de a pie, con escudo y todo, contra el suelo.
8.19.34
चछा सावरणान्कांश्चित्तत्रतत्र विशाम्पते ।
रथान्नागाः समासाद्य परिगृह्य च मारिष।
व्याक्षिपन्सहसा तत्र घोररूपे भयानके ॥ ८.१९.३४ ॥
Oh señor de los pueblos, aquí y allá los elefantes alcanzaron y sujetaron algunos carros blindados y de pronto los arrojaron por aquel terrible y espantoso campo de batalla.
8.19.35
नाराचैर्निहताश्चापि गजाः पेतुर्महाबलाः ।
पर्वतस्येव शिखरं वज्ररुग्णं महीतले ॥ ८.१९.३५ ॥
Incluso los poderosos elefantes, derribados por flechas de hierro, cayeron sobre la tierra como la cima de una montaña destrozada por un rayo.
8.19.36
योधा योधान्समासाद्य मुष्टिभिर्व्यहनन्युधि ।
केशेष्वन्योन्यमाक्षिप्य चिक्षिपुर्बिभिदुश्च ह ॥ ८.१९.३६ ॥
Los guerreros se acercaron a los guerreros y los golpearon con los puños en la batalla; agarrándose unos a otros por el cabello, se arrojaron y se desgarraron.
8.19.37
उद्यम्य च भुजानन्ये निक्षिप्य च महीतले ।
पदा चोरः समाक्रम्य स्फुरतोऽपाहरच्छिरः ॥ ८.१९.३७ ॥
Otros, alzando los brazos y arrojándolos al suelo, aplastaron un muslo con el pie y cortaron la cabeza del que aún se retorcía.
8.19.38
पततश्चापरो राजन्विजहारासिना शिरः ।
मृतमन्यो महाराज पदा ताडितवांस्तदा ॥ ८.१९.३८ ॥
Oh rey, uno cortó con la espada la cabeza de un hombre que caía, y otro, oh gran rey, golpeó con el pie al muerto.
8.19.39
जीवतश्च तथैवान्यः शस्त्रं काये न्यमज्जयत् ।
मुष्टियुद्धं महच्चासीद्योधानां तत्र भारत।
तथा केशग्रहश्चोग्रो बाहुयुद्धं च भैरवम् ॥ ८.१९.३९ ॥
Asimismo, otro hundió un arma en el cuerpo de uno que aún vivía. Oh Bhārata, hubo allí un gran combate a puñetazos entre los guerreros, una feroz lucha de agarrarse del cabello y un terrible combate cuerpo a cuerpo.
8.19.40
समासक्तस्य चान्येन अविज्ञातस्तथाऽपरः ।
जहार समरे प्राणान्नानाशस्तैरनेकधा ॥ ८.१९.४० ॥
Uno enredado en el combate fue muerto por otro, y asimismo un hombre no advertido arrebató vidas en la batalla de muchas maneras con diversas armas.
8.19.41
संसक्तेषु च योधेषु वर्तमाने च सङ्कुले ।
कबन्धान्युत्थितानि स्युः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.१९.४१ ॥
Mientras los guerreros estaban enzarzados y el tumulto seguía, se alzaron cientos y miles de troncos sin cabeza.
8.19.42
शोणितैः सिच्यमानानि शस्त्राणि कवचानि च ।
महारागानुरक्तानि वस्त्राणीव चकाशिरे ॥ ८.१९.४२ ॥
Las armas y armaduras salpicadas de sangre brillaban como vestiduras teñidas de un rojo intenso.
8.19.43
एवमेतन्महद्युद्वं दारुणं शस्त्रसङ्कुलम् ।
उन्मत्तगङ्गाप्रतिमं शब्देनापूरयज्जगत् ॥ ८.१९.४३ ॥
Así fue esta gran y terrible batalla, llena de armas, semejante al Gaṅgā enloquecido; con su estruendo llenó el mundo.
8.19.44
नैव स्वे न परे राजन्विज्ञायन्ते शरातुराः ।
योद्वव्यमिति युध्यन्ते राजानो जयगृद्विनः ॥ ८.१९.४४ ॥
Oh rey, entre los atormentados por las flechas no se distinguían ni los propios ni los enemigos; pensando «hay que combatir», los reyes ávidos de victoria luchaban.
8.19.45
स्वान्स्वे जघ्नुर्महराज परांश्चैव समागतान् ।
उभयोः सेनयोर्वीरैर्व्याकुलं समपद्यत ॥ ८.१९.४५ ॥
Oh gran rey, los héroes golpearon a los suyos y también a los enemigos que se habían reunido; ambos ejércitos quedaron sumidos en el caos.
8.19.46
रथैर्भग्नैर्महाराज वारणैश्च निपातितैः ।
हयैश्च पतितैस्तत्र नरैश्च विनिपातितैः ॥ ८.१९.४६ ॥
Oh gran rey, con carros destrozados, elefantes abatidos, caballos caídos y hombres derribados allí (la tierra quedó colmada).
8.19.47
अगम्यरूपा पृथिवी क्षणेन समपद्यत ।
क्षणेनासीन्महीपाल क्षतजौघप्रवर्तिनी ॥ ८.१९.४७ ॥
En un instante la tierra se volvió irreconocible; oh protector de la tierra, en un instante se convirtió en un torrente de sangre.
8.19.48
पाञ्चालानहतत्कर्णस्त्रिगर्तांश्च धनञ्जयः ।
भीमसेनः कुरून्राजन्हस्त्यनीकं च सर्वशः ॥ ८.१९.४८ ॥
Karṇa golpeó a los Pāñcālas, Dhanañjaya (Arjuna) a los Trigartas, y Bhīmasena, oh rey, a los Kurus y a la hueste de elefantes por completo.
8.19.49
एवमेष क्षयो वृत्तः कुरुपाण्डवसेनयोः ।
अपराह्णे गते सूर्ये काङ्क्षतां विपुलं यशः ॥ ८.१९.४९ ॥
Así se produjo esta destrucción entre los ejércitos de los Kurus y los Pāṇḍavas. Cuando la tarde había pasado y el sol declinaba, sucedió a quienes ansiaban una vasta gloria.