ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.19.1
युधिष्ठिरं महाराज विसृजन्तं शरान्बहून् ।
स्वयं दुर्योधनो राजा प्रत्यगृह्णादभीतवत् ॥ ८.१९.१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣ ਛੱਡਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਪ ਨਿਡਰ ਵਾਂਗ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
8.19.2
तमापतन्तं सहसा तव पुत्रं महारथम् ।
धर्मराजो द्रुतं विद्ध्वा तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.१९.२ ॥
ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਦੌੜ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਥੀ ਨੂੰ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਰੁਕ ਜਾ, ਰੁਕ ਜਾ!'
8.19.3
स तु तं प्रतिविव्याध नवभिर्निशितैः शरैः ।
सारथिं चास्य भल्लेन भृशं क्रुद्धोऽभ्यताडयत् ॥ ८.१९.३ ॥
ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਨੌਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਭੱਲ ਬਾਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
8.19.4
ततो युधिष्ठिरो राजन्स्वर्णपुङ्खाञ्शिलीमुखान् ।
दुर्योधनाय चिक्षेप त्रयोदश शिलाशितान् ॥ ८.१९.४ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਤੇਰਾਂ ਬਾਣ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੱਲ ਛੱਡੇ।
8.19.5
चतुर्भिश्चतुरो वाहांस्तस्य हत्वा महारथः ।
पञ्चमेन शिरः कायात्सारथेश्च समाक्षिपत् ॥ ८.१९.५ ॥
ਚਾਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਬਾਣ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਤੋਂ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
8.19.6
षष्ठेन तु ध्वजं राज्ञः सप्तमेन तु कार्मुकम् ।
अष्टमेन तथा खङ्गं पातयामास भूतले।
पञ्चभिर्नृपतिं चापि धर्मराजोऽर्दयद्भृशम् ॥ ८.१९.६ ॥
ਛੇਵੇਂ ਬਾਣ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਝੰਡਾ, ਸੱਤਵੇਂ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ।
8.19.7
हताश्वात्तु रथात्तस्मादवप्लुत्य सुतस्तव ।
उत्तमं व्यसनं प्राप्तो भूमावेवावतिष्ठत ॥ ८.१९.७ ॥
ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਰਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਤਰਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।
8.19.8
तं तु कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा कर्णद्रौणिकृपादयः ।
अभ्यवर्तन्त सहसा परीप्सन्तो नराधिपम् ॥ ८.१९.८ ॥
ਉਸਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਕਰਨ, ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
8.19.9
अथ पाण्डुसुताः सर्वे परिवार्य युधिष्ठिरम् ।
अन्वयुः समरे राजंस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ८.१९.९ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਏ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
8.19.10
ततस्तूर्यसहस्राणि प्रावाद्यन्त महामृधे ॥ ८.१९.१० ॥
ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਜੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ।
8.19.11
क्ष्वेलाः किलकिलाशब्दाः प्रादुरासन्महीपते ।
यत्राभ्यगच्छन्समरे पाञ्चालाः कौरवैः सह ॥ ८.१९.११ ॥
ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਂਚਾਲ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਿੜੇ, ਉੱਥੇ ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਲ ਅਤੇ ਕਿਲਕਿਲਾ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉੱਠੀਆਂ।
8.19.12
नरा नरैः समाजग्मुर्वारणा वरवारणैः ।
रथाश्च रथिभिः सार्धं हयाश्च हयसादिभिः ॥ ८.१९.१२ ॥
ਮਨੁੱਖ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਰਥ ਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿੜ ਗਏ।
8.19.13
द्वन्द्वान्यासन्महाराज प्रेक्षणीयानि संयुगे ।
विविधान्यप्यचिन्त्यानि शस्त्रवन्त्युत्तमानि च ॥ ८.१९.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀ ਉੱਤਮ ਦਵੰਦ ਯੁੱਧ ਹੋਏ; ਉਹ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਸਨ।
8.19.14
ते शूराः समरे सर्वे चित्रं लघु च सुष्ठु च ।
अयुध्यन्त महावेगाः परस्परवधैषिणः ॥ ८.१९.१४ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੂਰਮੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਫੁਰਤੀ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਲੜੇ; ਉਹ ਮਹਾਂ-ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਸਨ।
8.19.15
अन्योन्यं समरे जघ्नुर्योधव्रतमनुष्ठिताः ।
न हि ते समरं चक्रुः पृष्ठतो वै कथञ्चन ॥ ८.१९.१५ ॥
ਯੋਧੇ ਦੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ; ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
8.19.16
मुहूर्तमेव तद्युद्वमासीन्मधुरदर्शनम् ।
तत उन्मत्तवद्राजन्निर्मर्यादमवर्तत ॥ ८.१९.१६ ॥
ਉਹ ਜੰਗ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਮਿੱਠਾ ਲੱਗਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਬਿਨਾਂ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਚੱਲਣ ਲੱਗਾ।
8.19.17
रथी नागं समासाद्य दारयन्निशितैः शरैः ।
प्रेषयामास कालाय शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.१९.१७ ॥
ਇੱਕ ਰਥੀ ਹਾਥੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਝੁਕੇ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕਾਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
8.19.18
नागा हयान्समासाद्य विक्षिपन्तो बहून्रणे ।
दारयामासुरत्युग्रं तत्रतत्र तदातदा ॥ ८.१९.१८ ॥
ਹਾਥੀ ਘੋੜਿਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਛਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਰਹੇ।
8.19.19
हयारोहाश्च बहवः परिवार्य हयोत्तमान् ।
तलशब्दरवांश्चक्रुः सम्पतन्तस्ततस्ततः ॥ ८.१९.१९ ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੀ ਥਾਪੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
8.19.20
धावमानांस्ततस्तांस्तु द्रवमाणान्महागजान् ।
पार्श्वतः पृष्ठतश्चैव निजघ्नुर्हयसादिनः ॥ ८.१९.२० ॥
ਫਿਰ ਦੌੜਦੇ, ਭੱਜਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਗਜਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਤੇ ਪਿੱਛਿਓਂ ਮਾਰਿਆ।
8.19.21
विद्राव्य च बहूनश्वान्नागा राजन्मदोत्कटाः ।
विषाणैश्चापरे जघ्नुर्ममृदुश्चापरे भृशम् ॥ ८.१९.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਦ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤੇ; ਕਈਆਂ ਨੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤੇ।
8.19.22
साश्वारोहांश्च तुरगान्विषामैर्विव्यधू रुषा ।
अपरे चिक्षिपुर्वेगात्प्रगृह्यातिबलास्तदा ॥ ८.१९.२२ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਹੋਰ ਬੜੇ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗੇ।
8.19.23
पादातैराहता नागा विवरेषु समन्ततः ।
चक्रुरार्तस्वरं घोरं दुद्रुवुश्च दिशो दश ॥ ८.१९.२३ ॥
ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਪਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਿਆਨਕ ਚੀਖ ਮਾਰ ਕੇ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
8.19.24
पदातीनां तु सहसा प्रद्रुतानां महाहवे ।
उत्सृज्याभरणं तूर्णमववव्रू रणाजिरे ॥ ८.१९.२४ ॥
ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਅਚਾਨਕ ਭੱਜ ਗਏ; ਗਹਿਣੇ ਛੱਡ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
8.19.25
निमित्तं मन्यमानास्तु परिणाम्य महागजाः ।
जगृहुर्बिभिदुश्चैव चित्राण्याभरणानि च ॥ ८.१९.२५ ॥
ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਮਹਾਗਜ ਮੁੜੇ ਅਤੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਗਹਿਣੇ ਫੜ ਕੇ ਪਾੜਨ ਲੱਗੇ।
8.19.26
तांस्तु तत्र प्रसक्तान्वै परिन्वार्य पदातयः ।
हस्त्यारोहान्निजघ्नुस्ते महावेगा बलोत्कटाः ॥ ८.१९.२६ ॥
ਉੱਥੇ ਜੁੜੇ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਮਹਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਨ।
8.19.27
अपरे हस्तिभिर्हस्तैः खं विक्षिप्ता महाहवे ।
निपतन्तो विषाणाग्रैर्भृशं विद्वाः सुशिक्षितैः ॥ ८.१९.२७ ॥
ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਸੁਸਿੱਖਿਅਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਗਏ।
8.19.28
अपरे सहसा गृह्य विषाणैरेव सूदिताः ।
सेनान्तरं समासाद्य केचित्तत्र महागजैः ॥ ८.१९.२८ ॥
ਕੁਝ ਹੋਰ ਅਚਾਨਕ ਫੜੇ ਜਾ ਕੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਕੁਝ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉੱਥੇ ਮਹਾਗਜਾਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।
8.19.29
क्षुण्णगात्रा महाराज विक्षिप्य च पुनःपुनः ।
अपरे व्यजनानीव विभ्राम्य निहता मृधे ॥ ८.१९.२९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਟੁੱਟੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਛਾਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੱਖਿਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁਮਾਏ ਜਾ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ।
8.19.30
पुरःसराश्च नागानामपरेषां विशाम्पते ।
शरीराण्यतिविद्वानि तत्रतत्र रणाजिरे ॥ ८.१९.३० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਕੁਝ ਅਗਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸਨ; ਹੋਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਪਏ ਸਨ।
8.19.31
प्रतिमानेषु कुम्भेषु दन्तवेष्टेषु चापरे ।
निगृहीता भृशं नागाः प्रासतोमरशक्तिभिः ॥ ८.१९.३१ ॥
ਹੋਰ ਕੁਝ ਹਾਥੀ ਕਵਚ-ਪੱਤਰਾਂ, ਮੱਥਿਆਂ ਅਤੇ ਦੰਦ-ਖੋਲਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਸ, ਤੋਮਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਕਸ ਕੇ ਫੜੇ ਗਏ।
8.19.32
निगृह्य च गजाः केचित् पार्श्वस्थैर्भृशदारुणैः ।
रथाश्वसादिभिस्तत्र सम्भिन्ना न्यपतन्भुवि ॥ ८.१९.३२ ॥
ਕੁਝ ਹਾਥੀ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਰਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੜੇ ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
8.19.33
सहयाः सादिनस्तत्र तोमरेण महामृधे ।
भूमावमृद्रन्वेगेन सचर्माणं पदातिनम् ॥ ८.१९.३३ ॥
ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਤੋਮਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਢਾਲ ਵਾਲੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
8.19.34
चछा सावरणान्कांश्चित्तत्रतत्र विशाम्पते ।
रथान्नागाः समासाद्य परिगृह्य च मारिष।
व्याक्षिपन्सहसा तत्र घोररूपे भयानके ॥ ८.१९.३४ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਕਵਚ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਫੜ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣੇ ਰਣਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
8.19.35
नाराचैर्निहताश्चापि गजाः पेतुर्महाबलाः ।
पर्वतस्येव शिखरं वज्ररुग्णं महीतले ॥ ८.१९.३५ ॥
ਨਾਰਾਚਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਮਹਾਬਲੀ ਹਾਥੀ ਵੀ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਪਰਬਤ-ਸ਼ਿਖਰ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
8.19.36
योधा योधान्समासाद्य मुष्टिभिर्व्यहनन्युधि ।
केशेष्वन्योन्यमाक्षिप्य चिक्षिपुर्बिभिदुश्च ह ॥ ८.१९.३६ ॥
ਯੋਧੇ ਯੋਧਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦੇ; ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚਦੇ, ਸੁੱਟਦੇ ਅਤੇ ਪਾੜ ਦਿੰਦੇ।
8.19.37
उद्यम्य च भुजानन्ये निक्षिप्य च महीतले ।
पदा चोरः समाक्रम्य स्फुरतोऽपाहरच्छिरः ॥ ८.१९.३७ ॥
ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਾਹਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਪੱਟ ਦਬਾ ਕੇ, ਤੜਫਦੇ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਲਿਆ।
8.19.38
पततश्चापरो राजन्विजहारासिना शिरः ।
मृतमन्यो महाराज पदा ताडितवांस्तदा ॥ ८.१९.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਡਿੱਗਦੇ ਦਾ ਸਿਰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਠੋਕਰ ਮਾਰੀ।
8.19.39
जीवतश्च तथैवान्यः शस्त्रं काये न्यमज्जयत् ।
मुष्टियुद्धं महच्चासीद्योधानां तत्र भारत।
तथा केशग्रहश्चोग्रो बाहुयुद्धं च भैरवम् ॥ ८.१९.३९ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਖੋਭ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੁੱਕਾ-ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਭਿਆਨਕ ਵਾਲ ਫੜਨਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਂਹ-ਯੁੱਧ ਵੀ ਹੋਇਆ।
8.19.40
समासक्तस्य चान्येन अविज्ञातस्तथाऽपरः ।
जहार समरे प्राणान्नानाशस्तैरनेकधा ॥ ८.१९.४० ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਅਣਦੇਖੇ ਨੇ ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰ ਲਏ।
8.19.41
संसक्तेषु च योधेषु वर्तमाने च सङ्कुले ।
कबन्धान्युत्थितानि स्युः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.१९.४१ ॥
ਯੋਧੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਘਮਸਾਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਰ-ਰਹਿਤ ਧੜ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
8.19.42
शोणितैः सिच्यमानानि शस्त्राणि कवचानि च ।
महारागानुरक्तानि वस्त्राणीव चकाशिरे ॥ ८.१९.४२ ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਗੂੜ੍ਹੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
8.19.43
एवमेतन्महद्युद्वं दारुणं शस्त्रसङ्कुलम् ।
उन्मत्तगङ्गाप्रतिमं शब्देनापूरयज्जगत् ॥ ८.१९.४३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ, ਭਿਆਨਕ, ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਯੁੱਧ ਉਨਮੱਤ ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਸੀ; ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
8.19.44
नैव स्वे न परे राजन्विज्ञायन्ते शरातुराः ।
योद्वव्यमिति युध्यन्ते राजानो जयगृद्विनः ॥ ८.१९.४४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪਛਾਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; 'ਲੜਨਾ ਹੈ' ਸੋਚ ਕੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਲੋਭੀ ਰਾਜੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
8.19.45
स्वान्स्वे जघ्नुर्महराज परांश्चैव समागतान् ।
उभयोः सेनयोर्वीरैर्व्याकुलं समपद्यत ॥ ८.१९.४५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇ ਆਏ ਹੋਏ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ; ਦੋਵੇਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
8.19.46
रथैर्भग्नैर्महाराज वारणैश्च निपातितैः ।
हयैश्च पतितैस्तत्र नरैश्च विनिपातितैः ॥ ८.१९.४६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਟੁੱਟੇ ਰੱਥਾਂ, ਡਿੱਗੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਡਿੱਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ (ਧਰਤੀ ਭਰ ਗਈ)।
8.19.47
अगम्यरूपा पृथिवी क्षणेन समपद्यत ।
क्षणेनासीन्महीपाल क्षतजौघप्रवर्तिनी ॥ ८.१९.४७ ॥
ਪਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ; ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ।
8.19.48
पाञ्चालानहतत्कर्णस्त्रिगर्तांश्च धनञ्जयः ।
भीमसेनः कुरून्राजन्हस्त्यनीकं च सर्वशः ॥ ८.१९.४८ ॥
ਕਰਨ ਨੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ, ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਮਾਰਿਆ)।
8.19.49
एवमेष क्षयो वृत्तः कुरुपाण्डवसेनयोः ।
अपराह्णे गते सूर्ये काङ्क्षतां विपुलं यशः ॥ ८.१९.४९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਹਾਰ ਹੋਇਆ। ਦੁਪਹਿਰ ਬੀਤਣ ਤੇ ਸੂਰਜ ਢਲਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਵਿਪੁਲ ਯਸ਼ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਵਾਪਰਿਆ।