മഹാഭാരതം · അധ്യായം 8.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.2.1
तच्छ्रुत्वा कर्णहननं पुत्रांश्चैव पलायितान् ।
धृतराष्ट्रो नृपश्चैव द्विजश्रेष्ठ किमब्रवीत् ॥ ८.२.१ ॥
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, കർണ്ണവധവും പുത്രന്മാർ ഓടിപ്പോയതും കേട്ടപ്പോൾ രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ എന്തു പറഞ്ഞു?
8.2.2
प्राप्तवान्व्यसनं घोरं पुत्रव्यसनजं महत् ।
काले यदुक्तवांस्तस्मिंस्तन्ममाचक्ष्व तत्त्वतः ॥ ८.२.२ ॥
പുത്രനാശത്താൽ ഉണ്ടായ ആ ഘോരവും മഹത്തുമായ ദുരിതത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹം അന്നു പറഞ്ഞത് എനിക്ക് യഥാർത്ഥമായി പറഞ്ഞുതരിക.
8.2.3
एतच्छ्रुत्वा महाराज धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
अब्रवीत्सञ्जयं सूतं शोकसंविग्नमानसः ॥ ८.२.३ ॥
മഹാരാജാവേ, ഇതു കേട്ട് അംബികയുടെ പുത്രനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ, ശോകത്താൽ കലങ്ങിയ മനസ്സോടെ സൂതനായ സഞ്ജയനോട് പറഞ്ഞു.
8.2.4
दुष्प्रणीतेन मे तात पुत्रस्यादीर्घजीविनः ।
हतं वैकर्तनं श्रुत्वा शोको मर्माणि कृन्तति ॥ ८.२.४ ॥
പ്രിയനേ, എന്റെ ദുർന്നീതിയാൽ, അല്പായുസ്സായ പുത്രനാൽ, വൈകർത്തനൻ (കർണ്ണൻ) കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നു കേട്ട് ശോകം എന്റെ മർമ്മങ്ങളെ മുറിക്കുന്നു.
8.2.5
तस्य मे संशयं छिन्धि दुःखपारं तितीर्षतः ।
कुरूणां सृञ्जयानां च के जीवन्ति के मृताः ॥ ८.२.५ ॥
ദുഃഖസാഗരം കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എന്റെ ഈ സംശയം അറുക്കുക. കൗരവരിലും സൃഞ്ജയരിലും ആരൊക്കെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു, ആരൊക്കെ മരിച്ചു?
8.2.6
हतः शान्तनवो राजन्दुराधर्षः प्रतापवान् ।
हत्वा पाण्डवयोधानामर्बुदं दशभिर्दिनैः ॥ ८.२.६ ॥
രാജാവേ, ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മർ, ദുർധർഷനും പ്രതാപിയുമായ അദ്ദേഹം കൊല്ലപ്പെട്ടു. പത്തു ദിവസങ്ങൾകൊണ്ട് പാണ്ഡവയോദ്ധാക്കളിൽ ഒരർബുദം (പത്തുകോടി) പേരെ വധിച്ചവനാണ് അദ്ദേഹം.
8.2.7
तथा द्रोणो महेष्वासः पाञ्चालानां रथव्रजान् ।
निहत्य युधि दुर्धर्षः पञ्चाद्रुक्मरथो हतः ॥ ८.२.७ ॥
അതുപോലെ മഹാധനുർധരനായ ദ്രോണൻ പാഞ്ചാലരുടെ രഥസംഘങ്ങളെ സംഹരിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ അജയ്യനായ ആ സ്വർണരഥയോദ്ധാവ് ഒടുവിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.8
हतशेषस्य भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना ।
अर्धं निहत्य सैन्यस्य कर्णो वैकर्तनो हतः ॥ ८.२.८ ॥
ഭീഷ്മനും മഹാത്മാവായ ദ്രോണനും ശേഷിച്ച സൈന്യത്തിന്റെ പകുതി സംഹരിച്ച ശേഷം, വൈകർതനൻ കർണനും വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.9
विविंशतिर्महाराज राजपुत्रो महाबलः ।
आनर्तयोधाञ्शतशो निहत्य निहतो रणे ॥ ८.२.९ ॥
മഹാരാജാവേ, രാജപുത്രനും മഹാബലനുമായ വിവിംശതി ആനർത യോദ്ധാക്കളെ നൂറുകണക്കിന് സംഹരിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ തന്നെയും വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.10
तथा पुत्रो विकर्णस्ते क्षत्रव्रतमनुस्मरन् ।
क्षीणबाणो हतः शूरः स्थितो ह्यभिमुखः परैः ॥ ८.२.१० ॥
അതുപോലെ നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ വികർണൻ ക്ഷത്രിയവ്രതം ഓർത്ത്, അമ്പുകൾ തീർന്നിട്ടും ശത്രുക്കൾക്കെതിരെ നിന്ന് വീരനായി വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.11
धोररूपान्परिक्लेशान्दुर्योधनकृतान्बहून् ।
प्रतिज्ञां स्मरता तेन भीमसेनेन पातितः ॥ ८.२.११ ॥
ദുര്യോധനൻ വരുത്തിവച്ച പല ഭയങ്കര ക്ലേശങ്ങളും ഓർത്ത്, തന്റെ പ്രതിജ്ഞ മറക്കാതിരുന്ന ഭീമസേനൻ അവനെ വീഴ്ത്തി.
8.2.12
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ राजपुत्रौ महारथौ ।
कृत्वा स्वसुकरं कर्म गतौ वैवस्वतक्षयम् ॥ ८.२.१२ ॥
അവന്തിയിലെ രാജകുമാരന്മാരും മഹാരഥന്മാരുമായ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും, സഹോദരിക്ക് യോഗ്യമായ കർമം ചെയ്ത് വൈവസ്വത യമലോകത്തേക്ക് പോയി.
8.2.13
सिन्धुराष्ट्रमुखानीह दश राष्ट्राणि यानिह ।
यस्य तिष्ठन्ति वचने यः स्थितस्तव शासने ॥ ८.२.१३ ॥
സിന്ധുരാഷ്ട്രം മുതലായ ഇവിടത്തെ പത്തു രാഷ്ട്രങ്ങൾ ആരുടെ വാക്കിൽ നിന്നുവോ, അവൻ നിന്റെ ശാസനയിൽ നിലകൊണ്ടവനായിരുന്നു.
8.2.14
अक्षौहिणीर्दशैकां च विनिर्जित्य शितैः शरैः ।
सोऽर्जुनेन हतो राजन्महावीर्यो जयद्रथः ॥ ८.२.१४ ॥
പതിനൊന്ന് അക്ഷൗഹിണി സേനയെ മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ ജയിച്ച മഹാവീര്യനായ ജയദ്രഥൻ, രാജാവേ, അർജ്ജുനനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.15
तथा दुर्योधनसुतस्तरस्वी युद्धदुर्मदः ।
वर्तमानः पितुः शास्त्रे सौभद्रेण निपातितः ॥ ८.२.१५ ॥
അതുപോലെ യുദ്ധമദത്തിൽ ഉന്മത്തനായ വീരനായ ദുര്യോധനപുത്രൻ, പിതാവിന്റെ ശാസനയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ സൗഭദ്രനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
8.2.16
तथा दौःशासनिः सूरो बाहुशाली रणोत्कटः ।
द्रौपदेयेन सङ्गम्य गमितो यमसादनम् ॥ ८.२.१६ ॥
അതുപോലെ ദുശ്ശാസനപുത്രൻ, ശൂരനും ബാഹുബലിയും രണത്തിൽ ഉഗ്രനുമായവൻ, ദ്രൗപദീപുത്രനുമായി ഏറ്റുമുട്ടി യമലോകത്തേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു.
8.2.17
किरातानामधिपतिः सागरानूपवासिनाम् ।
देवराजस्य धर्मात्मा प्रियो बहुमतः सखा ॥ ८.२.१७ ॥
കിരാതരുടെ അധിപതി, സമുദ്രതീരത്തെ ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവരുടെ നാഥൻ, ധർമ്മാത്മാവ്, ദേവരാജന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) പ്രിയനും ഏറെ ബഹുമാനിതനുമായ സുഹൃത്ത്.
8.2.18
भगदत्तो महीपालः क्षत्रधर्मरतः सदा ।
धनञ्जयेन विक्रम्य गमितो यमसादनम् ॥ ८.२.१८ ॥
ഭഗദത്തൻ, ഭൂപാലൻ, എന്നും ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ മുഴുകിയവൻ, ധനഞ്ജയനോടു വിക്രമത്തോടെ പോരാടി യമലോകത്തേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു.
8.2.19
तथा कौरवदायादो न्यस्तशस्त्रो महायशाः ।
हतो भूरिश्रवा राजञ्शूरः सात्यकिना युधि ॥ ८.२.१९ ॥
അതുപോലെ കൗരവ അവകാശിയായ, മഹായശസ്വിയായ ഭൂരിശ്രവസ്സ്, ആയുധങ്ങൾ താഴെവെച്ചിരിക്കെ, രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ശൂരനായ സാത്യകിയാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു।
8.2.20
श्रुतायुरपि चाम्बष्ठः क्षत्रियाणां धुरन्धरः ।
चरन्नभीतवत्सङ्ख्ये निहतः सव्यसाचिना ॥ ८.२.२० ॥
ക്ഷത്രിയരിൽ മുഖ്യനായ ശ്രുതായുസ്സും, ഭയമില്ലാത്തവനെപ്പോലെ യുദ്ധത്തിൽ സഞ്ചരിക്കവേ, സവ്യസാചിയാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു।
8.2.21
तव पुत्रः सदामर्षी कृतास्त्रो युद्धदुर्मदः ।
दुःशासनो महाराज भीमसेनेन पातितः ॥ ८.२.२१ ॥
എപ്പോഴും കോപമുള്ളവനും, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനും, യുദ്ധത്തിൽ മദോന്മത്തനുമായ നിന്റെ പുത്രൻ ദുഃശാസനൻ, മഹാരാജാവേ, ഭീമസേനനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു।
8.2.22
यस्य राजन्गजानीकं बहुसाहस्रमद्भुतम् ।
सुदक्षिणः स सङ्ग्रामे निहतः सव्यसाचिना ॥ ८.२.२२ ॥
രാജാവേ, ആയിരക്കണക്കിന് അദ്ഭുതമായ ആനപ്പടയുള്ള സുദക്ഷിണൻ യുദ്ധത്തിൽ സവ്യസാചിയാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു।
8.2.23
कोसलानामधिपतिर्हत्वा बहुमतान्परान् ।
सौभद्रेणेह विक्रम्य गमितो यमसादनम् ॥ ८.२.२३ ॥
കോസലരുടെ അധിപതി, പല ബഹുമാന്യരായ ശത്രുക്കളെയും കൊന്നവൻ, ഇവിടെ സൗഭദ്രനാൽ വീര്യത്തോടെ യമലോകത്തേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു।
8.2.24
बहुशो योधयित्वा तु भीमसेनं महारथम् ।
चित्रसेनस्तव सुतो भीमसेनेन पातितः ॥ ८.२.२४ ॥
മഹാരഥനായ ഭീമസേനനോട് പലതവണ പൊരുതിയ ശേഷം, നിന്റെ പുത്രൻ ചിത്രസേനനും ഭീമസേനനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു।
8.2.25
मद्रराजात्मजः शूरः परेषां भयवर्धनः ।
असिचर्मधरः श्रीमान्सौभद्रेण निपातितः ॥ ८.२.२५ ॥
മദ്രരാജാവിന്റെ പുത്രനും ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമുണ്ടാക്കിയ ശൂരനുമായവൻ, വാളും പരിചയും ധരിച്ച ആ തേജസ്വി, സൗഭദ്രനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
8.2.26
समः कर्णस्य समरे यः स कर्णस्य पश्यतः ।
वृषसेनो महातेजाः शीघ्रास्त्रो दृढविक्रमः ॥ ८.२.२६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കർണ്ണനു തുല്യനായവനും മഹാതേജസ്വിയും ശീഘ്രാസ്ത്രനും ദൃഢവിക്രമിയുമായ വൃഷസേനൻ കർണ്ണന്റെ കണ്മുന്നിൽ (വീണു).
8.2.27
अभिमन्योर्वधं स्मृत्वा प्रतिज्ञामपि चात्मनः ।
धनञ्जयेन विक्रम्य गमितो यमसादनम् ॥ ८.२.२७ ॥
അഭിമന്യുവിന്റെ വധവും തന്റെ പ്രതിജ്ഞയും ഓർത്ത്, ധനഞ്ജയൻ വിക്രമത്തോടെ അവനെ യമസദനത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
8.2.28
नित्यं प्रसक्तवैरो यः पाण्डवैः पृथिवीपतिः ।
विश्राव्य वैरं पार्थेन श्रुतायुः स निपातितः ॥ ८.२.२८ ॥
പാണ്ഡവരോട് എപ്പോഴും വൈരം പുലർത്തിയിരുന്ന ആ ഭൂപതി ശ്രുതായുസ്സ്, പാർത്ഥൻ തന്റെ വൈരം പ്രഖ്യാപിച്ചശേഷം വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
8.2.29
शल्यपुत्रस्तु विक्रान्तः सहदेवेन मारिष ।
हतो रुक्मरथो राजञ्श्यालो मातुलजो युधि ॥ ८.२.२९ ॥
ശല്യന്റെ വീരപുത്രൻ, ഹേ മാന്യാ, സഹദേവനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു. ഹേ രാജാവേ, രുക്മരഥൻ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു, അവൻ നിന്റെ ശ്വാലനും മാതുലജനുമായിരുന്നു.
8.2.30
राजा भागीरथो वृद्धो बृहत्क्षत्रश्च केकयः ।
पराक्रमन्तौ विक्रान्तौ निहतौ वीर्यवत्तरौ ॥ ८.२.३० ॥
രാജാവായ ഭാഗീരഥനും വൃദ്ധനായ, കേകയനായ ബൃഹത്ക്ഷത്രനും, പരാക്രമം കാട്ടി അത്യന്തം വീരന്മാരായി വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.31
भगदत्तसुतो राजन्कृतप्रज्ञो मंहाबलः ।
श्येनवच्चरता सङ्ख्ये नकुलेन निपातितः ॥ ८.२.३१ ॥
രാജാവേ, ഭഗദത്തന്റെ പുത്രനും മഹാബലനും ബുദ്ധിമാനുമായവൻ യുദ്ധത്തിൽ പരുന്തിനെപ്പോലെ സഞ്ചരിച്ച നകുലനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
8.2.32
पितामहस्तव तथा बाह्लीकः सह बाह्लिकैः ।
निहतो भीमसेनेन महाबालपराक्रमः ॥ ८.२.३२ ॥
നിങ്ങളുടെ മുത്തച്ഛൻ ബാഹ്ലീകനും ബാഹ്ലീകരോടൊപ്പം ഭീമസേനനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു; അദ്ദേഹം മഹാബലനും പരാക്രമിയുമായിരുന്നു.
8.2.33
जयत्सेनस्तथा राजञ्जारासन्धिर्महाबलः ।
मागधो निहतः सङ्ख्ये सौभद्रेण महात्मना ॥ ८.२.३३ ॥
രാജാവേ, ജരാസന്ധന്റെ മഹാബലനായ പുത്രൻ ജയത്സേനനും യുദ്ധത്തിൽ മഹാത്മാവായ സൗഭദ്രനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.34
पुत्रस्ते दुर्मुखो राजन्दुःसहश्च महारथः ।
गदया भीमसेनेन निहतौ शूरमानिनौ ॥ ८.२.३४ ॥
രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരായ ദുർമുഖനും മഹാരഥനായ ദുഃസഹനും, തങ്ങളെ വീരന്മാരെന്ന് കരുതിയവർ, ഭീമസേനന്റെ ഗദയാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.35
दुर्मर्षणो दुर्विषहो दुर्जयश्च महारथः ।
कृत्वा त्वसुकरं कर्म गता वैवस्वतक्षयम् ॥ ८.२.३५ ॥
മഹാരഥന്മാരായ ദുർമർഷണനും ദുർവിഷഹനും ദുർജയനും ദുഷ്കരമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത് വൈവസ്വതന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോയി.
8.2.36
उभौ कलिङ्गवृषकौ भ्रातरौ युद्धदुर्मदौ ।
कृत्वा चासुकरं कर्म गतौ वैवस्वतक्षयम् ॥ ८.२.३६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മദോന്മത്തരായ കലിംഗത്തിലെ വൃഷക സഹോദരന്മാർ ഇരുവരും ദുഷ്കരമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത് വൈവസ്വതന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോയി.
8.2.37
सचिवो वृषपर्वा ते शूरः परमवीर्यवान् ।
भीमसेनेन विक्रम्य गमितो यमसादनम् ॥ ८.२.३७ ॥
നിങ്ങളുടെ സഖാവ് വൃഷപർവ്വൻ, ശൂരനും പരമവീര്യവാനുമായവൻ, ഭീമസേനൻ വീര്യത്തോടെ ആക്രമിച്ച് യമസദനത്തിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു.
8.2.38
तथैव पौरवो राजा नागायुतबलो महान् ।
समरे पाण्डुपुत्रेण निहतः सव्यसाचिना ॥ ८.२.३८ ॥
അതുപോലെ, പതിനായിരം ആനകളുടെ ബലമുള്ള മഹാനായ പൗരവ രാജാവും യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡുപുത്രനായ സവ്യസാചിയാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.39
वसातयो महाराज द्विसाहस्राः प्रहारिणः ।
शूरसेनाश्च विक्रान्ताः सर्वे युधि निपातिताः ॥ ८.२.३९ ॥
മഹാരാജാവേ, രണ്ടായിരം പ്രഹാരികളായ വസാതികളും വിക്രമശാലികളായ ശൂരസേനരും എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
8.2.40
अभीषाहाः कवचिनः प्रहरन्तो रणोत्कटाः ।
शिबयश्च रथोदाराः कालिङ्गसहिता हताः ॥ ८.२.४० ॥
പരിച ഏന്തിയവരും കവചധാരികളും പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നവരും യുദ്ധത്തിൽ ഉഗ്രരുമായ ശിബികളും ശ്രേഷ്ഠരഥികളും കലിംഗരോടൊപ്പം വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.41
गोकुले नित्यसंवृद्धा युद्धे परमकोपनाः ।
गोपालाः कृतवीरास्ते निहताः सव्यसाचिना ॥ ८.२.४१ ॥
ഗോകുലത്തിൽ എപ്പോഴും വളർന്നവരും യുദ്ധത്തിൽ അത്യന്തം കോപികളുമായ വീരഗോപാലന്മാർ സവ്യസാചിയാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.42
श्रेणयो बहुसाहस्राः संशप्तकगणाश्च ये ।
ते सर्वे पार्थमासाद्य गदा वैवस्वतक्षयम् ॥ ८.२.४२ ॥
പതിനായിരക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കളുടെ നിരകളും സംശപ്തകഗണങ്ങളും പാർത്ഥനെ നേരിട്ട് വൈവസ്വതന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോയി.
8.2.43
श्यालौ तव महाराज राजानौ वृषकाचलौ ।
त्वदर्थमतिविक्रान्तौ निहतौ सव्यसाचिना ॥ ८.२.४३ ॥
മഹാരാജാവേ, നിങ്ങളുടെ അളിയന്മാരായ വൃഷകനും അചലനും നിങ്ങൾക്കുവേണ്ടി അത്യധികം വിക്രമത്തോടെ പൊരുതി സവ്യസാചിയാൽ (അർജുനനാൽ) വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.44
उग्रकर्मा महेष्वासो नामतः कर्मतस्तथा ।
साल्वराजो महाबाहुर्भीमसेनेन पातितः ॥ ८.२.४४ ॥
ഉഗ്രകർമ്മാവും മഹാധനുർധരനും പേരിലും കർമ്മത്തിലും പ്രസിദ്ധനുമായ മഹാബാഹുവായ സാല്വരാജാവ് ഭീമസേനനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
8.2.45
ओघवांश्च महाराज बृहन्तः सहितौ रणे ।
पराक्रमन्तौ मित्रार्थे गतौ वैवस्वतक्षयम् ॥ ८.२.४५ ॥
മഹാരാജാവേ, ഓഘവാനും ബൃഹന്തനും യുദ്ധത്തിൽ ഒന്നിച്ച് മിത്രത്തിനുവേണ്ടി വിക്രമിച്ചു പൊരുതി വൈവസ്വതന്റെ (യമന്റെ) ലോകത്തെത്തി.
8.2.46
तथैव रथिनां श्रेष्ठः क्षेमधूर्तिर्विशाम्पते ।
निहतो गदया राजन्भीमसेनेन संयुगे ॥ ८.२.४६ ॥
അതുപോലെ, ജനനായകാ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ക്ഷേമധൂർത്തി, രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനന്റെ ഗദയാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.47
तथा राजन्महेष्वासो जलसन्धौ महाबलः ।
सुमहत्कदनं कृत्वा हतः सात्यकिना रणे ॥ ८.२.४७ ॥
അതുപോലെ, രാജാവേ, മഹാധനുർധരനും മഹാബലവാനുമായ ജലസന്ധൻ വലിയ സംഹാരം നടത്തി യുദ്ധത്തിൽ സാത്യകിയാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.48
अलम्बुसो राक्षसेन्द्रः खरबन्धुरयानवान् ।
घटोत्कचेन विक्रम्य गमितो यमसादनम् ॥ ८.२.४८ ॥
രാക്ഷസരാജാവായ അലംബുസൻ, കഴുതകൾ വലിക്കുന്ന രഥമുള്ളവൻ, ഘടോത്കചനാൽ വിക്രമത്തോടെ യമലോകത്തേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു.
8.2.49
राधेयः सूतपुत्रश्च भ्रातरश्च महारथाः ।
केकयाः सर्वशश्चापि निहताः स्व्यसाचिना ॥ ८.२.४९ ॥
രാധേയനും സൂതപുത്രനും അവന്റെ സഹോദരന്മാരായ മഹാരഥന്മാരും കേകയരെല്ലാവരും സവ്യസാചിയായ അർജുനനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.2.50
मालवा मद्रकाश्चैव द्राविडाश्चोग्रकर्मिणः ।
यौधेयाश्च ललित्थाश्च क्षुद्रकाश्चाप्युशीनराः ॥ ८.२.५० ॥
മാളവരും മദ്രകരും ഉഗ്രകർമ്മികളായ ദ്രാവിഡരും യൗധേയരും ലലിത്ഥരും ക്ഷുദ്രകരും ഉശീനരരും.
8.2.51
मावेल्लकास्तुण्डिकेराः सावित्रीपुत्रकाश्च ये ।
प्राच्योदीच्याः प्रतीच्याश्च दाक्षिणात्याश्च मारिष ॥ ८.२.५१ ॥
മാവെല്ലകരും തുണ്ഡികേരരും സാവിത്രീ പുത്രന്മാരും കിഴക്ക്, വടക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്, തെക്ക് ദിക്കുകളിലെ ജനങ്ങളും, ഓ മാരിഷ.
8.2.52
पत्तीनां निहताः सङ्घा हयानां प्रयुतानि च ।
रथव्रजाश्च निहता हताश्च वरवारणाः ॥ ८.२.५२ ॥
കാലാൾപ്പടയുടെ കൂട്ടങ്ങൾ വധിക്കപ്പെട്ടു, കുതിരകളുടെ ലക്ഷങ്ങളും; രഥസംഘങ്ങളും ശ്രേഷ്ഠ ആനകളും നശിച്ചു.
8.2.53
सध्वजाः सायुधाः शूराः सवर्माम्बरभूषणाः ।
कालेन महताऽऽयस्ताः कुशलैर्ये च वर्धिताः ॥ ८.२.५३ ॥
കൊടികളോടും ആയുധങ്ങളോടും കവചം, വസ്ത്രം, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവയോടും കൂടിയ വീരന്മാർ, വിദഗ്ധരാൽ വളർത്തപ്പെട്ടവർ, മഹാകാലത്താൽ നശിച്ചു.
8.2.54
ते हताः समरे राजन्पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा ।
अन्ये तथाऽमितबलाः परस्परवधैषिणः ॥ ८.२.५४ ॥
രാജാവേ, അവർ യുദ്ധത്തിൽ അനായാസകർമ്മിയായ പൃഥാപുത്രൻ അർജുനനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു; അമിതബലരായ മറ്റുള്ളവരും പരസ്പരം വധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചവരും അങ്ങനെതന്നെ.
8.2.55
एते चान्ये च बहवो राजानः सगणा रणे ।
हताः सहस्रशो राजन्यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ८.२.५५ ॥
ഇവരും മറ്റ് പല രാജാക്കന്മാരും തങ്ങളുടെ പരിവാരങ്ങളോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് കൊല്ലപ്പെട്ടു, രാജാവേ, ഇതിനെക്കുറിച്ചാണ് നീ എന്നോട് ചോദിക്കുന്നത്.
8.2.56
एवमेष क्षयो वृत्तः कर्णार्जुनसमागमे ।
महेन्द्रेण यथा वृत्रो यथा रामेण रावणः ॥ ८.२.५६ ॥
കർണ്ണാർജ്ജുനന്മാരുടെ സമാഗമത്തിൽ ഇപ്രകാരം ഈ സംഹാരം സംഭവിച്ചു, മഹേന്ദ്രനാൽ വൃത്രൻ എന്നപോലെയും രാമനാൽ രാവണൻ എന്നപോലെയും.
8.2.57
यथा कृष्णेन नरको मुरुश्च निहतो रणे ।
कार्तवीर्यश्च रामेण भार्गवेण यथा हतः ॥ ८.२.५७ ॥
കൃഷ്ണനാൽ നരകനും മുരനും യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടതുപോലെയും, ഭാർഗവ രാമനാൽ കാർത്തവീര്യൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതുപോലെയും.
8.2.58
सज्ञातिबान्धवः शूरः समरे युद्धदुर्मदः ।
रणे कृत्वा महद्युद्धं घोरं त्रैलोक्यमोहनम् ॥ ८.२.५८ ॥
ബന്ധുജനങ്ങളോടൊപ്പമുള്ള ശൂരൻ, യുദ്ധമദത്താൽ ഉന്മത്തനായവൻ, യുദ്ധത്തിൽ മഹത്തും ഘോരവുമായ യുദ്ധം ചെയ്ത്, മൂന്നുലോകത്തെയും മോഹിപ്പിക്കുന്ന.
8.2.59
यथा स्कन्देन महिषो यथा रुद्रेण चान्धकः ।
तथाऽर्जुनेन स हतो द्वैरथे युद्धदुर्मदः ॥ ८.२.५९ ॥
സ്കന്ദനാൽ മഹിഷനും രുദ്രനാൽ അന്ധകനും കൊല്ലപ്പെട്ടതുപോലെ, യുദ്ധമദത്താൽ ഉന്മത്തനായ അവൻ ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിൽ അർജ്ജുനനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
8.2.60
सामात्यबान्धवो राजन्कर्णः प्रहरतां वरः ।
जयाशा धार्तराष्ट्राणां वैरस्य च मुखं नृपः ॥ ८.२.६० ॥
മന്ത്രിമാരും ബന്ധുക്കളുമൊത്തുള്ള രാജാവേ, യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കർണ്ണൻ, ധാർത്തരാഷ്ട്രരുടെ വിജയപ്രതീക്ഷയ്ക്കും വൈരത്തിനും മൂലമായിരുന്ന രാജാവ്.
8.2.61
तीर्णं तत्पाण्डवै राजन्यत्पुरा नावबुध्यसे ।
उच्यमानो महाराज बन्धुभिर्हितकाङ्क्षिभिः ॥ ८.२.६१ ॥
രാജാവേ, നീ മുമ്പ് മനസ്സിലാക്കാതിരുന്നത് പാണ്ഡവർ മറികടന്നുകഴിഞ്ഞു. മഹാരാജാവേ, നിന്റെ നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബന്ധുക്കൾ പറഞ്ഞിട്ടും (നീ മനസ്സിലാക്കിയില്ല).
8.2.62
न कृतं च त्वया पूर्वं दैवेन विधिना बलात् ।
तदिदं समनुप्राप्तं व्यसनं सुमहात्ययम् ॥ ८.२.६२ ॥
നീ മുമ്പ് ചെയ്യാതിരുന്നത്, ദൈവവും വിധിയും ബലമായി, ഈ അതിഭയങ്കരമായ ദുരന്തം ഇപ്പോൾ വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു.
8.2.63
गाणां राज्यकामानां त्वया राजन्हितैषिणा ।
अहितान्येव चीर्णानि तेषां ते फलमागतम् ॥ ८.२.६३ ॥
രാജാവേ, രാജ്യം ആഗ്രഹിച്ചവരോട് നിന്റെ നന്മ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് നീ ചെയ്തതെല്ലാം അഹിതമായിരുന്നു; അതിന്റെ ഫലം ഇപ്പോൾ നിന്നിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.