మహాభారతం · అధ్యాయం 8.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.20.1
अतितीव्राणि दुःखानि दुःसहानि बहूनि च ।
त्वत्तोऽहं सञ्जयाश्रौषं पुत्राणां चैव सङ्क्षयम् ॥ ८.२०.१ ॥
సంజయా, నీ నుండి అత్యంత తీవ్రమైన, భరించరాని అనేక దుఃఖాలను, కుమారుల వినాశనాన్ని నేను విన్నాను.
8.20.2
यथा त्वं मे कथयसे यथा युद्वमवर्तत ।
न सन्ति सूत कौरव्या इति मे निश्चिता मतिः ॥ ८.२०.२ ॥
సూతా, నువ్వు యుద్ధం ఎలా జరిగిందో చెబుతున్న తీరును బట్టి, కౌరవులు జీవించి లేరన్నదే నా నిశ్చితాభిప్రాయం.
8.20.3
दुर्योधनश्च विरथः कृतस्तत्र महारथः ।
धर्मपुत्रः कथं चक्रे तस्य वा नृपतिः कथम् ॥ ८.२०.३ ॥
అక్కడ దుర్యోధనుడు రథం లేనివాడిగా చేయబడ్డాడు; ధర్మపుత్రుడు అతనితో ఎలా వ్యవహరించాడు, లేక ఆ రాజు ఏమి చేశాడు?
8.20.4
अपराह्णे कथं युद्वमभवद्रोमहर्षणम् ।
तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन कुशलो ह्यसि सञ्जय ॥ ८.२०.४ ॥
అపరాహ్నంలో ఆ రోమాంచకరమైన యుద్ధం ఎలా జరిగింది? దాన్ని నాకు యథార్థంగా చెప్పు; సంజయా, నువ్వు ఇందులో నేర్పరివి.
8.20.5
संसक्तेषु तु सैन्येषु वध्यमानेषु भागशः ।
रथमन्यं समास्थाय पुत्रस्तव विशाम्पते ॥ ८.२०.५ ॥
ప్రజాపతీ, సైన్యాలు కలిసిపోయి భాగాలుగా వధించబడుతున్నప్పుడు, నీ కుమారుడు మరొక రథం ఎక్కాడు.
8.20.6
क्रोधेन महता युक्तः सविषो भुजगो यथा ।
दुर्योधनः समालक्ष्य धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
प्रोवाच सूतं त्वरितो याहियाहीति भारत ॥ ८.२०.६ ॥
మహాక్రోధంతో నిండిన దుర్యోధనుడు, విషపూరిత సర్పంలా ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుని చూసి, త్వరగా సారథితో 'పోనీ, పోనీ' అన్నాడు, భారతా!
8.20.7
तत्र मां प्रापय क्षिप्रं सारथे यत्र पाण्डवः ।
ध्रियमाणातप्रतेण राजा राजति दंशितः ॥ ८.२०.७ ॥
సారథీ, పాండవుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో అక్కడికి నన్ను త్వరగా తీసుకువెళ్లు; గొడుగు పట్టబడిన రాజు కవచం ధరించి ప్రకాశిస్తున్నాడు.
8.20.8
स सूतश्चोदितो राज्ञा राज्ञः स्यन्दनमुत्तमम् ।
युधिष्ठिरस्याभिमुखं प्रेषयामास संयुगे ॥ ८.२०.८ ॥
రాజు ప్రేరణతో ఆ సారథి రాజు ఉత్తమ రథాన్ని యుద్ధంలో యుధిష్ఠిరుడి ఎదురుగా నడిపాడు.
8.20.9
ततो युधिष्ठिरः क्रुद्वः प्रभिन्न इव कुञ्जरः ।
सारथिं चोदयामास याहि यत्र सुयोधनः ॥ ८.२०.९ ॥
అప్పుడు కోపించిన యుధిష్ఠిరుడు మదించిన ఏనుగులా సారథిని "సుయోధనుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో అక్కడికి పో" అని ప్రేరేపించాడు.
8.20.10
तौ समाजग्मतुर्वीरौ भ्रातरौ रथसत्तमौ ॥ ८.२०.१० ॥
ఆ ఇద్దరు వీర సోదరులు, శ్రేష్ఠ రథికులు, ఒకరికొకరు ఎదురుగా వచ్చారు.
8.20.11
समेत्य च महावीरौ संरब्धौ युद्वदुर्मदौ ।
ववर्षतुर्महेष्वासौ शरैरन्योन्यमाहवे ॥ ८.२०.११ ॥
కలిసిన ఆ మహావీరులు, కోపంతో, యుద్ధమదంతో, ఇద్దరు మహాధనుర్ధరులు, యుద్ధంలో ఒకరిపై ఒకరు బాణవర్షం కురిపించారు.
8.20.12
ततो दुर्योधनो राजा धर्मशीलस्य मारिष ।
शिलाशितेन भल्लेन धनुश्चिच्छेद संयुगे ॥ ८.२०.१२ ॥
అప్పుడు ఓ మహనీయా, రాజు దుర్యోధనుడు ధర్మశీలుడి (యుధిష్ఠిరుడి) విల్లును రాతిపై సానపెట్టిన భల్లంతో యుద్ధంలో తెగ్గొట్టాడు.
8.20.13
तं नामृष्यत सङ्क्रुद्धो ह्यवमानं युधिष्ठिरः ।
अपविध्य धनुश्छिन्नं क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ ८.२०.१३ ॥
తీవ్రంగా కోపించిన యుధిష్ఠిరుడు ఆ అవమానాన్ని సహించలేదు. తెగిపోయిన విల్లును పక్కకు విసిరివేసి, కోపంతో ఎర్రబారిన కన్నులతో…
8.20.14
अन्यत्कार्मुकमादाय धर्मपुत्रश्चमूमुखे ।
दुर्योधनस्य चिच्छेद ध्वजं कार्मुकमेव च ॥ ८.२०.१४ ॥
మరొక విల్లు తీసుకుని ధర్మపుత్రుడు సైన్యం ముందుభాగంలో దుర్యోధనుని ధ్వజాన్ని, అతని విల్లును కూడా తెగగొట్టాడు.
8.20.15
अथान्यद्वनुरादाय पुत्रस्ते भरतर्षभ ।
युधिष्ठिरस्य चिक्षेप शरान्कनकभूषणान्।
रुक्मपुङ्खान्प्रसन्नाग्रान्सविषानिव पन्नगान् ॥ ८.२०.१५ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అప్పుడు నీ కుమారుడు మరొక విల్లు తీసుకుని యుధిష్ఠిరునిపై బంగారు అలంకారాలు గల బాణాలను ప్రయోగించాడు; బంగారు రెక్కలు, స్వచ్ఛమైన కొనలు గల అవి విషసర్పాల వలె ఉన్నాయి.
8.20.16
तावन्योन्यं सुसङ्क्रुद्धौ शस्त्रवर्षाण्यमुञ्चताम् ।
सिंहाविव सुसंरब्धौ परस्परजिगीषया ॥ ८.२०.१६ ॥
ఆ ఇద్దరూ ఒకరిపై ఒకరు అత్యంత కోపంతో, ఒకరినొకరు జయించాలన్న కోరికతో, సింహాల వలె ఆవేశంగా ఆయుధ వర్షం కురిపించారు.
8.20.17
जघ्नतुस्तौ रणेऽन्योन्यं नर्दमानौ वृषाविव ।
अन्तरं मार्गमाणौ च चेरतुस्तौ महारथौ ॥ ८.२०.१७ ॥
ఆ ఇద్దరు మహారథులు యుద్ధంలో ఒకరినొకరు కొడుతూ, ఎద్దుల వలె గర్జిస్తూ, ఒకరిలో మరొకరు అవకాశం వెతుకుతూ తిరిగారు.
8.20.18
ततः पूर्णायतोत्सृष्टैः शरैस्तौ तु कृतव्रणौ ।
विरेजतुर्महाराज किंशुकाविव पुष्पितौ ॥ ८.२०.१८ ॥
అప్పుడు పూర్తిగా లాగి వదిలిన బాణాలతో గాయపడిన ఆ ఇద్దరూ, మహారాజా, వికసించిన కింశుక వృక్షాల వలె ప్రకాశించారు.
8.20.19
ततो राजन्विमुञ्चन्तौ सिंहनादान्मुहुर्मुहुः ।
तलयोश्च तथा शब्दान्धनुषश्च महाहवे ॥ ८.२०.१९ ॥
ఓ రాజా, వారిద్దరూ మళ్ళీ మళ్ళీ సింహనాదాలు చేస్తూ, ఆ మహాయుద్ధంలో అరచేతుల శబ్దాలను, విల్లు ధ్వనులను చేశారు.
8.20.20
शङ्खशब्दवरांश्चैव चक्रतुस्तौ नरेश्वरौ ।
अन्योन्यं तौ महाराज पीडयांचक्रतुर्भृशम् ॥ ८.२०.२० ॥
ఆ ఇద్దరు నరేశ్వరులు శంఖధ్వనులను కూడా గొప్పగా చేశారు. ఓ మహారాజా, వారు ఒకరినొకరు తీవ్రంగా బాధించారు.
8.20.21
ततो युधिष्ठिरो राजा पुत्रं तव शरैस्त्रिभिः ।
आजघानोरसि क्रुद्धो वज्रवेगैर्दुरासदैः ॥ ८.२०.२१ ॥
అప్పుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు కోపంతో మీ కుమారుని ఛాతీపై వజ్రవేగంగల, ఎదిరింపరాని మూడు బాణాలతో కొట్టాడు.
8.20.22
प्रतिविव्याध तं तूर्णं तव पुत्रो महीपतिः ।
पञ्चभिर्निशितैर्बाणैः स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ ८.२०.२२ ॥
మీ కుమారుడు, మహీపతి, వెంటనే అతనిని ఎదురుదాడి చేసి, బంగారు రెక్కలు కలిగి రాతిపై సానబెట్టిన ఐదు పదునైన బాణాలతో కొట్టాడు.
8.20.23
ततो दुर्योधनो राजा शक्तिं चिक्षेप भारत ।
सर्वपारशवीं तीक्ष्णां महोल्काप्रतिमां तदा ॥ ८.२०.२३ ॥
ఓ భారతా, అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు పూర్తిగా ఇనుముతో చేసిన, పదునైన, అప్పుడు మహోల్కలా ప్రకాశించే ఒక శక్తిని విసిరాడు.
8.20.24
तामापतन्तीं सहसा धर्मराजः शितैः शरैः ।
त्रिभिश्चिच्छेद सहसा तं च विव्याध पञ्चभिः ॥ ८.२०.२४ ॥
అది అకస్మాత్తుగా దూసుకురావడం చూచి ధర్మరాజు పదునైన మూడు బాణాలతో దానిని తక్షణమే ఖండించి, ఐదు బాణాలతో అతనిని కొట్టాడు.
8.20.25
निपपात ततः साऽथ स्वर्णदण्डा महास्वना ।
निपतन्ती महोल्केव व्यराजच्छिखिसन्निभा ॥ ८.२०.२५ ॥
అప్పుడు బంగారు దండం గల అది మహాధ్వనితో పడింది; పడుతూ అది అగ్నిజ్వాలలా మండే మహోల్కవలె ప్రకాశించింది.
8.20.26
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा पुत्रस्तव विशाम्पते ।
नवभिर्निशितैर्भल्लैर्निजघान युधिष्ठिरम् ॥ ८.२०.२६ ॥
శక్తి నిహతమవడం చూసి, ప్రజాపతీ, మీ కుమారుడు తీక్ష్ణమైన తొమ్మిది భల్లాలతో యుధిష్ఠిరుని కొట్టాడు.
8.20.27
सोऽतिविद्वो बलवता शत्रुणआ शत्रुतापनः ।
दुर्योधनं समुद्दिश्य बाणं जग्राह सत्वरः ॥ ८.२०.२७ ॥
బలవంతుడైన శత్రువుచే తీవ్రంగా గాయపడిన ఆ శత్రుతాపకుడు, దుర్యోధనుని లక్ష్యంగా చేసుకుని వెంటనే ఒక బాణాన్ని అందుకున్నాడు.
8.20.28
समाधत्त च तं बाणं धनुर्मध्ये महाबलः ।
चिक्षेप च महाराज ततः क्रुद्वः पराक्रमी ॥ ८.२०.२८ ॥
ఆ మహాబలుడు బాణాన్ని ధనుస్సు మధ్యలో అమర్చాడు; మహారాజా, అప్పుడు కోపంతో, పరాక్రమంతో దానిని ప్రయోగించాడు.
8.20.29
स तु बाणः समासाद्य तव पुत्रं महारथम् ।
व्यामोहयत राजानं धरणीं च ददार ह ॥ ८.२०.२९ ॥
ఆ బాణం మీ మహారథుడైన కుమారుని చేరి రాజును మూర్ఛపోయేలా చేసింది; భూమిని కూడా చీల్చింది.
8.20.30
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो गदामुद्यम्य वेगितः ।
विधित्सुः कलहस्यान्तं धर्मराजमुपाद्रवत् ॥ ८.२०.३० ॥
అప్పుడు కోపించిన దుర్యోధనుడు గదను ఎత్తి వేగంగా, కలహానికి అంతం చేయాలనే కోరికతో ధర్మరాజుపైకి దూకాడు.
8.20.31
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा दण्डहस्तमिवान्तकम् ।
धर्मराजो महाशक्तिं प्राहिणोत्तव सूनवे ॥ ८.२०.३१ ॥
దండం చేతబట్టిన అంతకుడిలా ఎత్తిన గదతో వచ్చిన అతన్ని చూసి, ధర్మరాజు నీ కుమారునిపై ఒక మహాశక్తిని విసిరాడు.
8.20.32
दीप्यमानां महावेगां महोल्कां ज्वलितामिव ।
यमदण्डनिभां घोरां कालरात्रिमिवापराम् ॥ ८.२०.३२ ॥
ప్రకాశిస్తూ, మహావేగంతో, మండుతున్న మహోల్కలా ఉన్న అది యమదండంలా భయంకరంగా, మరో కాలరాత్రిలా ఉంది.
8.20.33
रथस्थः स तया विद्वो वर्म भित्त्वा स्तनान्तरे ।
भृशं संविग्नहृदयः पपात च मुमोह च ॥ ८.२०.३३ ॥
రథంపై నిలిచి ఉన్న అతడు దానితో గాయపడి, కవచాన్ని చీల్చి రొమ్ము మధ్యలో దిగబడగా, కలత చెందిన హృదయంతో పడిపోయి మూర్ఛిల్లాడు.
8.20.34
नभस्तमाह च ततः प्रतिज्ञामनुपालय ।
नायं वध्यस्तव नृप इत्युक्तः स न्यवर्तत ॥ ८.२०.३४ ॥
అప్పుడు అతనితో "నీ ప్రతిజ్ఞను పాటించు; రాజా, ఇతడు నీచేత వధించదగినవాడు కాడు" అని చెప్పగా అతడు వెనుదిరిగాడు.
8.20.35
ततस्त्वरितमागम्य कृतवर्मा तवात्मजम् ।
प्रत्यपद्यत राजानं निम्नं व्यसनार्णवे ॥ ८.२०.३५ ॥
అప్పుడు త్వరగా వచ్చి కృతవర్మ, విపత్తు సముద్రంలో మునిగిన నీ కుమారుడైన రాజును చేరుకున్నాడు.
8.20.36
गदामादाय भीमोऽपि हेमपट्टपरिष्कृताम् ।
अभिदुद्राव वेगेन कृतवर्माणमाहवे ॥ ८.२०.३६ ॥
భీముడు కూడా బంగారు పట్టీలతో అలంకరించిన గదను తీసుకుని, యుద్ధంలో వేగంగా కృతవర్మపై దూకాడు.
8.20.37
एवं तदभवद्युद्धं त्वदीयानां परैः सह ।
अपराह्णे महाराज काङ्क्षतां विजयं युधि ॥ ८.२०.३७ ॥
మహారాజా, మధ్యాహ్నం మీ వారికి, శత్రువులకు మధ్య ఇలా యుద్ధం జరిగింది; యుద్ధంలో విజయాన్ని కోరుతూ ఇరు పక్షాలు పోరాడాయి.