મહાભારત · અધ્યાય 8.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.21.1
ततः कर्णं पुरस्कृत्य त्वदीया युद्वदुर्मदाः ।
पुनरावृत्य सङ्ग्रामं चक्रुर्देवासुरोपमम् ॥ ८.२१.१ ॥
પછી કર્ણને આગળ રાખીને યુદ્ધમદે મત્ત તમારા યોદ્ધાઓએ ફરી પાછા ફરીને દેવાસુર યુદ્ધ જેવો સંગ્રામ કર્યો.
8.21.2
द्विरदनररथाश्वशङ्खशब्दैः ।
परिहृषिता विविधैश्च शस्त्रपातैः।
द्विरदरथपदातिसादिसङ्घाः ।
परिकुपिताभिमुखाः प्रजघ्निरे ते ॥ ८.२१.२ ॥
હાથી, માણસો, રથ અને ઘોડાના શંખનાદથી અને વિવિધ શસ્ત્રપ્રહારોથી હર્ષિત થઈ, હાથી, રથ, પાયદળ અને ઘોડેસવારોના સમૂહો ક્રોધે ભરાઈ સામે થઈને પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
8.21.3
शितपरश्वथसासिपट्टसै… ।
रिषुभिरनेकविधैश्च सूदिताः।
द्विरदरथहया महाहवे ।
वरपुरुषैः पुरुषाश्च वाहनैः ॥ ८.२१.३ ॥
તીક્ષ્ણ ફરસી, ભાલા, તલવાર, પટ્ટિશથી... વિવિધ બાણોથી કચડાયા; એ મહાયુદ્ધમાં હાથી, રથ, ઘોડા, શ્રેષ્ઠ પુરુષો, અન્ય માણસો અને વાહનો હણાયા.
8.21.4
कमलदिनकरेन्दुसन्निभैः ।
सितदशनैः सुमुखाक्षिनासिकैः।
रुचिरमकुटकुण्डलैर्मही ।
पुरुषशिरोभिरुपस्तृता बभौ ॥ ८.२१.४ ॥
કમળ, સૂર્ય અને ચંદ્ર જેવા, શ્વેત દાંત, સુંદર મુખ, આંખ અને નાક ધરાવતા, સુંદર મુકુટ-કુંડળધારી પુરુષોનાં મસ્તકોથી ઢંકાયેલી પૃથ્વી શોભી ઊઠી.
8.21.5
परिघमुसलशक्तितौमरै… ।
र्नखरभुशुण्डिगदाशतैर्हताः।
द्विरदनरहयाः सहस्रशो ।
रुधिरनदीप्रवहास्तदाऽभवन् ॥ ८.२१.५ ॥
લોખંડી પરિઘ, મુસળ, શક્તિ, તોમરથી... નખર, ભુશુંડી અને સેંકડો ગદાઓથી હજારો હાથી, માણસો અને ઘોડા હણાયા; ત્યારે લોહીની નદીઓ વહેવા લાગી.
8.21.6
प्रहतरथनराश्वकुञ्जरं ।
प्रतिभयदर्शनमुल्बणव्रणम्।
तदहितहतमाबभौ बलं ।
पितृपतिराष्ट्रमिव प्रजाक्षये ॥ ८.२१.६ ॥
રથ, માણસો, ઘોડા, હાથી પ્રહારથી પડેલા, જોવામાં ભયાનક, ભીષણ ઘાવવાળા, શત્રુઓએ હણેલું એ સૈન્ય, પ્રજાના સંહાર સમયે યમરાજના રાજ્ય જેવું શોભ્યું.
8.21.7
अथ तव नरदेव सैनिका… ।
स्तव च सुताः सुरसूनुसन्निभाः।
अमितबलपुरः सरा रणे ।
कुरुवृषभाः शिनिपुत्रमभ्ययुः ॥ ८.२१.७ ॥
હે નરદેવ, તમારા સૈનિકો… અને દેવપુત્રો સમાન તમારા પુત્રો, અમિત બળવાન અગ્રણીઓના નેતૃત્વમાં યુદ્ધમાં શિનિના પુત્ર તરફ આગળ વધ્યા.
8.21.8
तदतिरुधिरभीममाबभौ ।
पुरुषवराश्वरथद्विपाकुलम्।
लवणजलसमुद्वतस्वनं ।
बलमसुरामरसैन्यसप्रभम् ॥ ८.२१.८ ॥
તે સેના અતિરક્તથી ભયંકર દેખાઈ; શ્રેષ્ઠ વીરો, અશ્વો, રથો અને હાથીઓથી ભરેલી; ખારા જળના ઊછળેલા સમુદ્રની ગર્જના જેવી; અસુર અને અમરોની સેના સમાન પ્રભાવાળી.
8.21.9
सुरपतिसमविक्रमस्तत… ।
स्त्रिदशवरावरजोपमं युधि।
दिनकरकिरणप्रभैः पृषत्कै ।
रवितनयोऽभ्यहनच्छिनिप्रवीरम् ॥ ८.२१.९ ॥
દેવપતિ સમાન પરાક્રમી તે પછી… દેવોમાં શ્રેષ્ઠના નાનાભાઈ સમાન, યુદ્ધમાં સૂર્યકિરણ સમાન પ્રભાવાળા બાણોથી સૂર્યપુત્રે શિનિના પ્રવીરને પ્રહાર કર્યો.
8.21.10
तमपि सरथवाजिसारथिं ।
शिनिवृषभो विविधैः शरैस्त्वरन्।
भुजगविषसमप्रभै रणे ।
पुरुषवरं समवास्तृणोत्तदा ॥ ८.२१.१० ॥
શિનિવૃષભે પણ તેને, તેના રથ, અશ્વો અને સારથિ સહિત, ઝડપથી વિવિધ બાણોથી—સર્પવિષ સમાન પ્રભાવાળાં બાણોથી—યુદ્ધમાં તે પુરુષશ્રેષ્ઠને ત્યારે ઢાંકી દીધો.
8.21.11
शिनिवृषभशरैर्निपीडितं ।
तव सुहृदो वसुषेणमभ्ययुः।
त्वरितमतिरथा रथर्षभं ।
द्विरदरथाश्वपदातिभिः सह ॥ ८.२१.११ ॥
શિનિવૃષભના બાણોથી પીડાયેલા વસુષેણ તરફ તમારા મિત્રો ઝડપથી ગયા. અતિરથીઓ હાથી, રથ, અશ્વ અને પાયદળ સાથે રથશ્રેષ્ઠ તરફ આગળ આવ્યા.
8.21.12
तदुदधिनिभमाद्रवद्बलं ।
त्वरिततरैः समभिद्रुतं परैः।
द्रुपदसुतमुखैस्तदाऽभवत् ।
पुरुषरथाश्वगजक्षयो महान् ॥ ८.२१.१२ ॥
સમુદ્ર સમાન તે સેના આગળ દોડી; શત્રુઓએ અતિ વેગથી, દ્રુપદપુત્રોના નેતૃત્વમાં હુમલો કર્યો. ત્યારે માણસો, રથો, અશ્વો અને હાથીઓનો મોટો સંહાર થયો.
8.21.13
अथ पुरुषवरौ कृताह्निकौ ।
भवमभिपूज्य यथाविधि प्रभुम्।
अरिवधकृतनिश्चयौ द्रुतं ।
तव बलमर्जुनकेशवौ सृतौ ॥ ८.२१.१३ ॥
પછી તે બંને શ્રેષ્ઠ પુરુષો, નિત્યકર્મ પૂર્ણ કરી, વિધિ પ્રમાણે પ્રભુ ભવની પૂજા કરીને, શત્રુવધના નિશ્ચય સાથે ઝડપથી તમારી સેના તરફ આગળ વધ્યા — અર્જુન અને કેશવ.
8.21.14
जलदनिनदनिःस्वनं रथं ।
पवनविधूतपताककेतनम्।
सितहयमुपयान्तमन्तिकं ।
कृतमनसो ददृशुस्तदाऽरयः ॥ ८.२१.१४ ॥
મેઘગર્જના જેવો અવાજ કરતો, પવનથી હલતી પતાકા-ધ્વજાઓવાળો, શ્વેત અશ્વોથી યુક્ત રથ નજીક આવતો તે સમયે દૃઢનિશ્ચયી શત્રુઓએ જોયો.
8.21.15
अथ विष्फार्य गाण्डीवं रथे नृत्यन्निवार्जुनः ।
शरसम्बाधमकरोत्खं दिशः प्रदिशस्तथा ॥ ८.२१.१५ ॥
પછી અર્જુને ગાંડીવ ધનુષ્યને ખેંચીને, રથ પર નૃત્ય કરતા હોય તેમ, આકાશ, દિશાઓ અને ઉપદિશાઓને બાણોથી ભરી દીધાં.
8.21.16
रथान्विमानप्रतिमान्मज्जयन्सायुधध्वजान् ।
ससारथींस्तदा बाणैरभ्राणीवानिलोऽवधीत् ॥ ८.२१.१६ ॥
ત્યારે તેણે વિમાન જેવા રથોને, શસ્ત્રો ધ્વજો અને સારથિઓ સહિત, બાણોથી ડુબાડી દીધા; પવન જેમ વાદળોનો નાશ કરે તેમ તેમનો નાશ કર્યો.
8.21.17
गजान्गजप्रयन्तॄंश्च वैजयन्त्यायुधध्वजान् ।
सादिनोऽश्वांश्च पत्तींश्च शरैर्निन्ये यमक्षयम् ॥ ८.२१.१७ ॥
હાથીઓ, હાથીચાલકો, વિજયપતાકા શસ્ત્રો અને ધ્વજો સહિત, ઘોડેસવારો, ઘોડાઓ અને પગપાળા સૈનિકોને બાણોથી તેણે યમલોક મોકલી દીધા.
8.21.18
तमन्तकमिव क्रुद्धमनिवार्यं महारथम् ।
दुर्योधनोऽभ्ययादेको निघ्नन्बाणैरजिह्मगैः ॥ ८.२१.१८ ॥
ક્રોધિત, યમ જેવા અનિવાર્ય તે મહારથી તરફ દુર્યોધન એકલો સીધા ઉડતા બાણોથી પ્રહાર કરતો આગળ વધ્યો.
8.21.19
तस्यार्जुनो धनुः सूतमश्वान्केतुं च सायकैः ।
हत्वा सप्तभिरेकेन च्छत्रं चिच्छेद पत्रिणा ॥ ८.२१.१९ ॥
અર્જુને તેનું ધનુષ્ય, સારથિ, ઘોડા અને ધ્વજ બાણોથી પ્રહાર કરીને, એક પીંછાવાળા બાણથી તેનું છત્ર કાપી નાખ્યું.
8.21.20
नवमं च समाधाय व्यसृजत्प्राणघातिनम् ।
दुर्योधनायेषुवरं तं द्रौणिः सप्तधाऽच्छिनत् ॥ ८.२१.२० ॥
નવમું, પ્રાણઘાતક બાણ ચડાવીને તેણે દુર્યોધન તરફ છોડ્યું; પણ દ્રોણપુત્રે એ શ્રેષ્ઠ બાણને સાત ટુકડા કરી કાપી નાખ્યું.
8.21.21
ततो द्रौणेर्धनुश्छित्वा हत्वा चाश्वरथाञ्शरैः ।
कृपस्यापि तदत्युग्रं धनुश्चिच्छेद पाण्डवः ॥ ८.२१.२१ ॥
પછી પાંડવે દ્રોણપુત્રનું ધનુષ્ય કાપ્યું, બાણોથી ઘોડા અને રથને મારીને કૃપનું અતિ ભયંકર ધનુષ્ય પણ કાપી નાખ્યું.
8.21.22
हार्दिक्यस्य धनुश्छित्त्वा ध्वजं चाश्वांस्तदाऽवधीत् ।
दुःशासनस्येष्वसनं छित्त्वा राधेयमभ्ययात् ॥ ८.२१.२२ ॥
હાર્દિક્ય (કૃતવર્મા)નું ધનુષ્ય કાપીને, તેનો ધ્વજ અને ઘોડા ત્યારે જ પાડી નાખ્યા; પછી દુઃશાસનનું ધનુષ્ય કાપીને તે રાધેય કર્ણ તરફ આગળ વધ્યો.
8.21.23
अथ सात्यकिमुत्सृज्य त्वरन्कर्णोऽर्जुनं त्रिभिः ।
विद्व्वा विव्याध विंशत्या कृष्णं पार्थं पुनःपुनः ॥ ८.२१.२३ ॥
પછી સાત્યકિને છોડીને ઉતાવળથી કર્ણે અર્જુનને ત્રણ બાણોથી વીંધ્યો, અને પછી વીસ બાણોથી કૃષ્ણ અને પાર્થને વારંવાર વીંધ્યા.
8.21.24
न ग्लानिरासीत्कर्णस्य क्षिपतः सायकान्बहून् ।
रणे विनिघ्नतः शत्रून्क्रुद्धस्येव शतक्रतोः ॥ ८.२१.२४ ॥
રણમાં અનેક બાણો છોડીને શત્રુઓને મારતા કર્ણને થાક નહોતો; તે જાણે ક્રોધિત શતક્રતુ (ઇન્દ્ર) હતો.
8.21.25
अथ सात्यकिरागत्य कर्णं विद्द्वा शितैः शरैः ।
नवत्या नवभिश्चोग्रैः शतेन पुनरार्पयत् ॥ ८.२१.२५ ॥
પછી સાત્યકિ આવીને તીક્ષ્ણ બાણોથી કર્ણને વીંધ્યો; નેવું અને નવ ભયંકર બાણોથી અને ફરીથી સો બાણોથી તેને ફરી ઘાયલ કર્યો.
8.21.26
ततः प्रवीराः पार्थानां सर्वे कर्णमपीडयन् ।
युधामन्युः शिखण्डी च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ॥ ८.२१.२६ ॥
પછી પાંડવોના સર્વ વીરોએ કર્ણને પીડ્યો; યુધામન્યુ, શિખંડી, દ્રૌપદીના પુત્રો અને પ્રભદ્રકો.
8.21.27
उत्तमौजा युयुत्सुश्च यमौ पार्षत एव च ।
चेदिकारूशमात्स्यानां केकयानां च यद्बलं ॥ ८.२१.२७ ॥
ઉત્તમૌજા, યુયુત્સુ, જોડિયા ભાઈઓ, પાર્ષત, અને ચેદિ, કારૂષ, મત્સ્ય તથા કેકયોનું જે બળ હતું.
8.21.28
चेकितानश्च बलवान्धर्मराजश्च सुव्रतः ।
एते रथाश्वद्विरदैः पत्तिभिश्चोग्रविक्रमैः ॥ ८.२१.२८ ॥
બળવાન ચેકિતાન અને સુવ્રત ધર્મરાજ; આ સર્વ રથો, ઘોડાઓ, હાથીઓ અને ભયંકર પરાક્રમી પાયદળ સાથે હતા.
8.21.29
परिवार्य रणे कर्णं नानाशस्त्रैरवाकिरन् ।
भाषन्तो वाग्भिरुग्राभिः सर्वे कर्णवधे धृताः ॥ ८.२१.२९ ॥
યુદ્ધમાં કર્ણને ઘેરીને તેમણે વિવિધ શસ્ત્રોની વર્ષા કરી; કઠોર વચનો બોલતા સર્વે કર્ણવધ માટે દૃઢસંકલ્પ હતા.
8.21.30
तां शस्त्रवृष्टिं बहुधा कर्णश्छित्त्वा शितैः शरैः ।
अपोवाहास्त्रवीर्येण द्रुमं भङ्क्त्वेव मारुतः ॥ ८.२१.३० ॥
કર્ણે તે શસ્ત્રવર્ષાને તીક્ષ્ણ બાણોથી અનેક રીતે કાપી, પોતાના અસ્ત્રબળથી તેને દૂર હટાવી; જેમ પવન વૃક્ષને ભાંગે.
8.21.31
रथिनः समहामात्रान्गजानश्वान्ससादिनः ।
पत्तिव्रातांश्च सङ्क्रुद्वो निघ्नन्कर्णो व्यदृश्यत ॥ ८.२१.३१ ॥
ક્રોધે ભરાયેલો કર્ણ રથીઓ, મહામાત્રો સહિતના હાથીઓ, ઘોડાઓ, તેમના સવારો અને પાયદળના સમૂહોને હણતો દેખાયો.
8.21.32
तद्वध्यमानं पाण्डूनां बलं कर्णास्त्रतेजसा ।
विशस्त्रपत्रदेहासु प्राय आसीत्पराङ्मुखम् ॥ ८.२१.३२ ॥
કર્ણના અસ્ત્રોના તેજથી માર્યું જતું પાંડવોનું તે સૈન્ય, શસ્ત્ર અને ધ્વજ ગુમાવીને, મોટે ભાગે પીઠ ફેરવીને ભાગ્યું.
8.21.33
अथ कर्णास्त्रमस्त्रेण प्रतिहत्यार्जुनः स्मयन् ।
दिशं खं चैव भूमिं च प्रावृणोच्छरवृष्टिभिः ॥ ८.२१.३३ ॥
ત્યારે અર્જુને હસતાં હસતાં કર્ણના અસ્ત્રને પોતાના અસ્ત્રથી પ્રતિહત કરીને, બાણોની વર્ષાથી દિશાઓ, આકાશ અને પૃથ્વીને ઢાંકી દીધી.
8.21.34
मुसलानीव सम्पेतुः परिघा इव चेषवः ।
शतघ्न्य इव चाप्यन्ये वज्राण्युग्राणि चापरे ॥ ८.२१.३४ ॥
બાણો મુસળો જેવાં, લોખંડી પરિઘો જેવાં પડ્યાં; કેટલાંક શતઘ્ની જેવાં અને બીજાં ભયંકર વજ્ર જેવાં પડ્યાં.
8.21.35
तैर्वध्यमानं तत्सैन्यं सपत्त्यश्वरथद्विपम् ।
निमीलिताक्षमत्यर्थं बभ्राम च ननाद च ॥ ८.२१.३५ ॥
તે બાણોથી માર્યું જતું તે સૈન્ય, પાયદળ, ઘોડા, રથ અને હાથીઓ સહિત, આંખો બંધ કરીને ખૂબ ભટક્યું અને ગર્જ્યું.
8.21.36
निष्कैवल्यं तदा युद्वं प्रापुरश्वनरद्विपाः ।
हन्यमानाः शरैरार्तास्तदा भीताः प्रदुद्रुवुः ॥ ८.२१.३६ ॥
ત્યારે યુદ્ધ નિરાશ્રય બન્યું; ઘોડા, માણસો અને હાથીઓ બાણોથી ઘવાઈને પીડિત અને ભયભીત થઈ ભાગ્યા.
8.21.37
त्वदीयानां तदा युद्वे संसक्तानां जयैषिणाम् ।
गिरिमस्तं समासाद्य प्रत्यपद्यत भानुमान् ॥ ८.२१.३७ ॥
ત્યારે યુદ્ધમાં લાગેલા, વિજયની ઇચ્છા રાખતા તમારા યોદ્ધાઓ વચ્ચે, તેજસ્વી સૂર્ય પર્વતશિખરે પહોંચી અસ્ત થયો.
8.21.38
तमसा च महाराज रजसा च विशेषतः ।
न किञ्चित्प्रत्यपश्याम शुभं वा यदि वाऽशुभम् ॥ ८.२१.३८ ॥
હે મહારાજ, અંધકાર અને ખાસ કરીને ધૂળને કારણે અમને શુભ કે અશુભ કંઈ પણ દેખાતું નહોતું.
8.21.39
ते त्रस्यन्तो महेष्वासा रात्रियुद्वस्य भारत ।
अपयानं ततश्चक्रुः सहिताः सर्वयोधिभिः ॥ ८.२१.३९ ॥
હે ભારત, રાત્રિના યુદ્ધથી ભયભીત થયેલા તે મહાધનુર્ધરોએ બધા યોદ્ધાઓ સાથે મળીને પીછેહઠ કરી.
8.21.40
कौरवेष्वपयातेषु तदा राजन्दिनक्षये ।
जयं सुमनसः प्राप्य पार्थाः स्वशिबिरं ययुः ॥ ८.२१.४० ॥
હે રાજન, દિવસના અંતે કૌરવો પાછા ફર્યા ત્યારે, વિજય મેળવીને પ્રસન્નચિત્ત પાર્થો પોતાના શિબિર તરફ ગયા.
8.21.41
वादित्रशब्दैर्विविधैः सिंहनादैः सगर्जितैः ।
परानुवहन्तश्च स्तुवन्तश्चाच्युतार्जुनौ ॥ ८.२१.४१ ॥
વિવિધ વાદ્યોના અવાજ, સિંહનાદ અને ગર્જનાઓ સાથે, શત્રુઓને સંભળાય તેમ, અચ્યુત અને અર્જુનની સ્તુતિ કરતા તેઓ ગયા.
8.21.42
कृतेऽवहारे तैर्वीरैः सैनिकाः सर्व एव ते ।
आशीर्वाचः पाण्डवेषु प्रायुञ्जन्त नरेश्वराः ॥ ८.२१.४२ ॥
તે વીરોએ પીછેહઠ કર્યા પછી, બધા સૈનિકો અને રાજાઓ પાંડવો પર આશીર્વાદ વચનો ઉચ્ચારવા લાગ્યા.
8.21.43
ततः कृतेऽवहारे च प्रहृष्टास्तत्र पाण्डवाः ।
निशायां शिबिरं गत्वा न्यवसन्त नरेश्वराः ॥ ८.२१.४३ ॥
પછી યુદ્ધવિરામ થતાં ત્યાંના પાંડવો હર્ષિત થયા. રાત્રે છાવણીમાં જઈને નરેશ્વરો ત્યાં રોકાયા.
8.21.44
ततो रक्षः पिशाचाश्च श्वापदाश्चैव सङ्घशः ।
जग्मुरायोधनं घोरं रुद्रस्याक्रीडसन्निभम् ॥ ८.२१.४४ ॥
પછી રાક્ષસો, પિશાચો અને હિંસક પશુઓ ટોળે ટોળાં બનીને એ ભયંકર રણભૂમિ તરફ ગયા; તે રુદ્રની ક્રીડાભૂમિ જેવી હતી.