महाभारत · अध्याय 8.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.22.1
स्वेन च्छन्देन नः सर्वानवधीद्व्यक्तमर्जुनः ।
न ह्यस्य समरे मुच्येदन्तकोऽप्याततायिनः ॥ ८.२२.१ ॥
अर्जुनाने स्वेच्छेने आपल्या सर्वांना स्पष्टपणे वधले. युद्धात त्याच्यापासून आततायीला यमही सोडवू शकत नाही.
8.22.2
पार्थो ह्येकोऽहरद्भद्रामेकश्चाग्निमतर्पयत् ।
एकश्चेमां महीं जित्वा चक्रे बलिभृतो नृपान् ॥ ८.२२.२ ॥
पृथेचा पुत्र अर्जुन एकटाच त्या शुभाला (खाण्डवाला) घेऊन गेला; एकटाच अग्नीला तृप्त केले. एकटाच या पृथ्वीला जिंकून राजांना खंडणी देणारे केले.
8.22.3
एको निवातकवचनानहनद्दिव्यकार्मुकः ।
एकः किरातरूपेण स्थितं शर्वमयोधयत् ॥ ८.२२.३ ॥
एकटाच दिव्य धनुष्याने त्याने निवातकवचांना मारले. एकटाच किरातरूपात उभ्या असलेल्या शर्वाशी (शिवाशी) युद्ध केले.
8.22.4
एको ह्यरक्षद्भरतानेको भवमतोषयत् ।
तेनैकेन जिताः सर्वे मदीया ह्युग्रतेजसः ॥ ८.२२.४ ॥
एकटाच त्याने भरतांचे रक्षण केले; एकटाच भवाला (शिवाला) प्रसन्न केले. त्या एकाच्याच द्वारे माझे उग्रतेजस्वी सर्व लोक जिंकले गेले.
8.22.5
न ते निन्द्याः प्रशस्यास्ते यत्ते चक्रुर्ब्रवीहि तत् ।
ततो दुर्योधनः सूत पश्चात्किमकरोत्तदा ॥ ८.२२.५ ॥
ते निंदनीय नाहीत, प्रशंसनीय आहेत. त्यांनी जे केले ते सांग. हे सूता, तेव्हा नंतर दुर्योधनाने काय केले?
8.22.6
हतप्रहतविध्वस्ता विवर्मायुधवाहनाः ।
दीनस्वरा दूयमाना मानिनः शत्रुनिर्जिताः ॥ ८.२२.६ ॥
मारले गेलेले, प्रहार झालेले, विध्वस्त; कवच, शस्त्र व वाहनांविना; दीन स्वराचे, पीडित, अभिमानी—शत्रूंनी जिंकलेले.
8.22.7
शिबिरस्थाः पुनर्मन्त्रं मन्त्रयन्ति स्म कौरवाः ।
भग्नदंष्ट्रा हतविषाः पादाक्रान्ता इवोरगाः ॥ ८.२२.७ ॥
छावणीत राहिलेले कौरव पुन्हा मसलत करू लागले; दात मोडलेल्या, विष नष्ट झालेल्या, पायाखाली तुडवलेल्या सापांप्रमाणे.
8.22.8
तानब्रवीत्ततः कर्णः क्रुद्वः सर्प इव श्वसन् ।
करं करेण निष्पीड्य प्रेक्षमाणस्तवात्मजम् ॥ ८.२२.८ ॥
तेव्हा रागावलेला कर्ण त्यांना म्हणाला; सापासारखा फुत्कारत, हाताने हात दाबत, तुमच्या पुत्राकडे पाहत.
8.22.9
यत्तो दृढश्च दक्षश्च धृतिमानर्जुनः सदा ।
सम्बोधयति चाप्येनं यथाकालमधोक्षजः ॥ ८.२२.९ ॥
अर्जुन सदैव सावध, दृढ, कुशल आणि धैर्यवान आहे; योग्य वेळी अधोक्षज (कृष्ण) त्याला प्रेरणा देतात.
8.22.10
सहसाऽस्त्रविसर्गेण वयं तेनाद्य वञ्चिताः ।
श्वस्त्वहं तस्य सङ्कल्पं सर्वं हन्ता महीपते ॥ ८.२२.१० ॥
अचानक अस्त्र सोडल्यामुळे आज आपण त्याच्याकडून फसलो आहोत; पण उद्या मी त्याचा सर्व संकल्प नष्ट करीन, हे राजा.
8.22.11
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सोऽनुजज्ञे नृपोत्तमान् ।
तेऽनुज्ञाता नृपाः सर्वे स्वानि वेश्मानि भेजिरे ॥ ८.२२.११ ॥
असे म्हटल्यावर तो 'ठीक आहे' म्हणाला आणि उत्तम राजांना निरोप दिला; निरोप मिळालेले सर्व राजे आपापल्या घरी गेले.
8.22.12
सुखोषितास्तां रजनीं हृष्टा युद्वाय निर्ययुः ।
तेऽपश्यन्विहितं व्यूहं धर्मराजेन दुर्जयम्।
प्रयत्नात्कुरुमुख्येन बृहस्पत्युशनोमतात् ॥ ८.२२.१२ ॥
ती रात्र सुखाने घालवून आनंदाने ते युद्धासाठी निघाले; बृहस्पती आणि उशनसाच्या मतानुसार कुरुश्रेष्ठाने प्रयत्नपूर्वक धर्मराजाने रचलेला दुर्जय व्यूह त्यांनी पाहिला.
8.22.13
अथ प्रतीपकर्तारं प्रवीरं परवीरहा ।
सस्मार वृषभस्कन्धं कर्णं दुर्योधनस्तदा ॥ ८.२२.१३ ॥
तेव्हा शत्रुवीरांचा नाश करणारा दुर्योधन, प्रतिपक्षाला विरोध करणारा, वृषभासारखे खांदे असलेला वीर कर्ण याचे स्मरण करता झाला.
8.22.14
पुरन्दरसमं युद्वे मरुद्गणसमं बले ।
कार्तवीर्यसमं वीर्ये कर्णं राज्ञोऽगमन्मनः ॥ ८.२२.१४ ॥
युद्धात इंद्रासमान, बलात मरुद्गणांसमान, पराक्रमात कार्तवीर्यासमान कर्णाकडे राजाचे मन गेले.
8.22.15
सर्वेषां चैव सैन्यानां कर्णमेवागमन्मनः ।
सूतपुत्रं महेष्वासं बन्धुमात्ययिकेष्विव ॥ ८.२२.१५ ॥
सर्व सैन्यांचे मनही कर्णाकडेच गेले; संकटकाळी बंधूकडे मन जावे तसे, त्या सूतपुत्र महाधनुर्धर कर्णाकडे.
8.22.16
ततो दुर्योधनः सूत पश्चात्किमकरोत्तदा ।
यद्वोऽगमन्मनो मन्दाः कर्णं वैकर्तनं प्रति ॥ ८.२२.१६ ॥
हे सूता, तेव्हा दुर्योधनाने पुढे काय केले? अरे मूर्खांनो, तुमचे मन विकर्तनपुत्र कर्णाकडे का गेले?
8.22.17
अप्यपश्यत राधेयं शीतार्ता इव भास्करम् ।
कृतेऽवहारे सैन्यानां प्रवृत्ते च रणे पुनः ॥ ८.२२.१७ ॥
सैन्ये माघारी गेल्यानंतर आणि युद्ध पुन्हा सुरू झाल्यावर, थंडीने त्रस्त माणसे जसे सूर्याकडे पाहतात तसे त्यांनी राधेय कर्णाकडे पाहिले काय?
8.22.18
दुर्योधनं च तत्राजौ पाण्डवेन भृशार्दितम् ।
पराक्रान्तान्पाण्डुसुतान्दृष्ट्वाऽपि भृशार्दितम् ॥ ८.२२.१८ ॥
तेथे युद्धात पांडवाकडून अत्यंत पीडित झालेल्या दुर्योधनाला आणि पराक्रमी पांडुपुत्रांना पाहूनही ते अत्यंत पीडित झाले.
8.22.19
कथं वैकर्तनः कर्णस्तत्रायुध्यत सञ्जय ।
कथं च पाण्डवाः सर्वे युयुधुस्तत्र सूतजम् ॥ ८.२२.१९ ॥
संजया, तिथे वैकर्तन कर्णाने कसे युद्ध केले? आणि तिथे सर्व पांडवांनी त्या सूतपुत्राशी कसे युद्ध केले?
8.22.20
कर्णो ह्येको महाबाहुर्हन्यात्पार्थान्ससृञ्जयान् ।
कर्णस्य भुजयोर्वीर्यं शक्रविष्णुसमं युधि ॥ ८.२२.२० ॥
महाबाहू कर्ण एकटाच सृंजयांसह पार्थांना मारू शकतो. युद्धात कर्णाच्या बाहूंचे पराक्रम इंद्र आणि विष्णूसमान आहे.
8.22.21
तस्य शस्त्राणि घोराणि विक्रमश्च महात्मनः ।
कर्णमाश्रित्य सङ्ग्रामे मत्तो दुर्योधनो नृपः ॥ ८.२२.२१ ॥
त्या महात्म्याची भयंकर शस्त्रे आणि पराक्रम आहेत. युद्धात कर्णाचा आश्रय घेऊन राजा दुर्योधन मत्त झाला आहे.
8.22.22
दुर्योधनं ततो दृष्ट्वा पाण्डवेन भृशार्दितम् ।
पराक्रान्तान्पाण्डुसुतान्दृष्ट्वा चापि महारथः ॥ ८.२२.२२ ॥
नंतर पांडवाकडून अत्यंत पीडित झालेल्या दुर्योधनाला पाहून, आणि पराक्रमी पांडुपुत्रांनाही पाहून, हे महारथा...
8.22.23
कर्णमाश्रित्य सङ्ग्रामे मन्दो दुर्योधनः पुनः ।
जेतुमुत्सहते पार्थान्सपुत्रान्सहकेशवान् ॥ ८.२२.२३ ॥
कर्णाचा आश्रय घेऊन मूर्ख दुर्योधन युद्धात पुन्हा पार्थांना, त्यांच्या पुत्रांसह आणि केशवासह जिंकू इच्छितो.
8.22.24
यः सौबलं तथा तात नीतिमानिति मन्यते ।
कर्णं चाग्रतिमं युद्वे देवैरपि दुरुत्सहम् ॥ ८.२२.२४ ॥
हे तात, जो (दुर्योधन) सौबल शकुनीला आणि युद्धात अग्रगण्य, देवांनाही दुर्जय असलेल्या कर्णाला नीतिमान मानतो.
8.22.25
मन्यतेऽभ्यधिकं पार्थादेवं चास्य हृदि स्थितम् ।
विजेष्यति रणे कर्ण एकः पर्थान्ससोमकान्।
मम चैव सदा मन्दः शंसते नित्यमग्रतः ॥ ८.२२.२५ ॥
कर्ण पार्थापेक्षा श्रेष्ठ आहे असे तो मानतो; त्याच्या हृदयात हेच स्थिर आहे. युद्धात कर्ण एकटाच पार्थांना आणि सोमकांना जिंकेल, असे तो मूर्ख माझ्यासमोर सतत सांगत असतो.
8.22.26
अहो बत महद्दुःखं यत्र पाण्डुसुतान्रणे ।
नातरद्रभसः कर्णो दैवं नूनं परायणम् ॥ ८.२२.२६ ॥
अरे, युद्धात पांडुपुत्रांना मागे टाकण्यात उग्र कर्ण असमर्थ ठरला — हे किती मोठे दुःख! निश्चितच दैव हेच परम आश्रय आहे.
8.22.27
अहो द्यूतस्य निष्ठेयं घोरा सम्प्रति वर्तते ॥ ८.२२.२७ ॥
अरे, द्यूताचे हे भयंकर फळ आता घडत आहे.
8.22.28
अहो तीव्राणि दुःखानि दुर्योधनकृतान्यहम् ।
सोढा घोराणि बहुशः शल्यभूतानि सञ्जय ॥ ८.२२.२८ ॥
अरे, दुर्योधनाने घडवलेली तीव्र दुःखे मी वारंवार सोसली आहेत — ती भयंकर, काट्यांसारखी टोचणारी होती. हे संजया!
8.22.29
सौबलं च तदा तात नीतिमानिति मन्यते ।
कर्णश्च रभसो नित्यं राजा त चाप्यनुव्रतः ॥ ८.२२.२९ ॥
हे तात! तेव्हा सौबल (शकुनी) याला तो नीतिमान मानतो; कर्ण सदा उग्र आहे; राजाही त्याच्याचा अनुयायी आहे.
8.22.30
यदेवं वर्तमानेषु महायुद्वेषु सञ्जय ।
अश्रौषं निहतान्पुत्रान्नित्यमेव विनिर्जितान् ॥ ८.२२.३० ॥
हे संजया! अशी महायुद्धे चालू असताना माझे पुत्र सतत मारले गेले आणि पूर्णपणे पराजित झाले, असे मी ऐकले.
8.22.31
न पाण्डवानां समरे कश्चिदस्ति हतः किल ।
स्त्रीमध्यमिव गाहन्ते दैवं तु बलवत्तरम् ॥ ८.२२.३१ ॥
युद्धात पांडवांपैकी कोणीही मारला गेलेला नाही; ते जणू स्त्रियांच्या मध्ये शिरत आहेत. पण दैव अधिक बलवान आहे.
8.22.32
राजन्पूर्वनिमित्तानि धर्मिष्ठानि विचिन्तय। ॥ ८.२२.३२ ॥
हे राजा, पूर्वीची धर्मानुकूल शकुने विचारात घ्या.
8.22.33
अतिक्रान्तं हि यत्कार्यं पश्चाच्चिन्तयते नरः ।
तच्चास्य न भवेत्कार्यं चिन्तया च विनश्यति ॥ ८.२२.३३ ॥
घडून गेलेल्या कार्याची माणूस नंतर चिंता करतो; ती चिंता ते कार्य परत आणत नाही, आणि चिंतेने तो नाश पावतो.
8.22.34
तदिदं तव कार्यं तु दूरप्राप्तं विजानता ।
न कृतं यत्त्वया पूर्वं प्राप्ताप्राप्तविचारणम् ॥ ८.२२.३४ ॥
म्हणून हे तुमचे कार्य आहे, ज्याचे परिणाम दूरवर पोहोचतात. जाणत्याने ते करायला हवे होते; पण तुम्ही आधी काय मिळेल आणि काय मिळणार नाही याचा विचार केला नाही.
8.22.35
उक्तोऽसि बहुधा राज्ञन्मा युध्यस्वेति पाण्डवैः ।
न च तत्त्वग्रहीर्द्वेषात्पाण्डवेषु विशाम्पते ॥ ८.२२.३५ ॥
हे राजा, 'युद्ध करू नका' असे पांडवांनी तुम्हाला अनेक वेळा सांगितले होते; पण हे प्रजापती, द्वेषामुळे तुम्ही ते मान्य केले नाही.
8.22.36
त्वया पापानि घोराणि समाचीर्णानि पाण्डुषु ।
त्वत्कृते वर्तते घोरः पार्थिवानां जनक्षयः ॥ ८.२२.३६ ॥
तुम्ही पांडवांविरुद्ध घोर पापकर्मे केली; तुमच्यामुळेच राजांचा भयंकर संहार चालू आहे.
8.22.37
तत्त्विदानीमतिक्रान्तं मा शुचो भरतर्षभ ।
शृणु सर्वं यथावृत्तं घोरं वैशसमुच्यते ॥ ८.२२.३७ ॥
आता ते गतकाळात गेले आहे, हे भरतर्षभा, शोक करू नकोस. जे जसे घडले ते सर्व ऐक. तो भयंकर संहार आता सांगितला जातो.
8.22.38
प्रभातायां रजन्यां तु कर्णो राजानमभ्ययात् ।
समेत्य च महाबाहुर्दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ ८.२२.३८ ॥
रात्र सरल आणि प्रभात झाले तेव्हा कर्ण राजाकडे गेला. महाबाहू कर्ण दुर्योधनाला भेटून म्हणाला.
8.22.39
अद्य राजन्समेष्यामि पाण्डवेन यशस्विना ।
निहनिष्यामि तं वीरं स वा मां निहनिष्यति ॥ ८.२२.३९ ॥
आज, हे राजा, मी यशस्वी पांडवाशी लढेन. मी त्या वीराला ठार मारीन, किंवा तो मला ठार मारील.
8.22.40
बहुत्वान्मम कार्याणां तथा पार्थस्य भारत ।
नाभूत्समागमो राजन्मम चैवार्जुनस्य च ॥ ८.२२.४० ॥
हे भारता, माझ्या आणि पार्थाच्या अनेक कार्यांमुळे, हे राजा, माझी आणि अर्जुनाची भेट झाली नव्हती.
8.22.41
इदं तु मे यथाप्रज्ञं शृणु वाक्यं विशाम्पते ।
अनिहत्य रणे पार्थं नाहमेष्यामि भारत ॥ ८.२२.४१ ॥
हे विशांपते, माझ्या बुद्धीनुसार हे वचन ऐक: हे भारता, रणात पार्थाला ठार मारल्याशिवाय मी परत येणार नाही.
8.22.42
हतप्रवीरे सैन्येऽस्मिन्मयि चावस्थिते युधि ।
अभियास्यति मां पार्थः शक्रशक्तिविनाकृतम् ॥ ८.२२.४२ ॥
या सैन्यातील वीर मारले गेले आणि मी युद्धात उभा असताना, इंद्रशक्तीने वंचित झालेल्या मला पार्थ आक्रमण करील.
8.22.43
ततः श्रेयस्करं यच्च तन्निबोध जनेश्वर ।
आयुधानां च मे वीर्यं दिव्यानामर्जुनस्य च ॥ ८.२२.४३ ॥
नंतर जे कल्याणकारी आहे ते ऐका, हे जनेश्वर — माझ्या शस्त्रांचे पराक्रम आणि अर्जुनाच्या दिव्य शस्त्रांचे पराक्रमही.
8.22.44
कार्यस्य महतो भेदे लाघवे दूरपातने ।
सौष्ठवे चास्त्रपाते च सव्यसाची न मत्समः ॥ ८.२२.४४ ॥
मोठे कार्य भेदण्यात, चपळाईत, दुरून प्रहार करण्यात, कौशल्यात आणि अस्त्रप्रयोगात सव्यसाची माझ्यासमान नाही.
8.22.45
प्राणे शौर्येऽथ विज्ञाने विक्रमे चापि भारत ।
निमित्तज्ञानयोगे च सव्यसाची न मत्समः ॥ ८.२२.४५ ॥
प्राणात, शौर्यात, विज्ञानात, विक्रमातही, हे भारता, शकुनज्ञानाच्या योगातही सव्यसाची माझ्यासमान नाही.
8.22.46
सर्वायुधमहामात्रं विजयं नाम तद्वनुः ।
इन्द्रार्थं प्रियकामेन निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ ८.२२.४६ ॥
त्या धनुष्याचे नाव 'विजय' आहे, सर्व आयुधांचा महामात्य; इंद्रासाठी, त्याला प्रिय करण्याच्या इच्छेने विश्वकर्म्याने ते निर्मिले.
8.22.47
येन दैत्यगणान्राजञ्जितवान्वै शतक्रतुः ।
यस्य घोषेण दैत्यानां व्यामुह्यन्त दिशो दश ॥ ८.२२.४७ ॥
हे राजा, ज्याच्या योगे शतक्रतू इंद्राने दैत्यगणांना जिंकले, ज्याच्या घोषाने दैत्यांच्या दहा दिशा गोंधळल्या.
8.22.48
तद्भार्गवाय प्रायच्छच्छक्रः परमसम्मतम् ।
तद्दिव्यं भार्गवो मह्यमददद्वनुरत्तमम् ॥ ८.२२.४८ ॥
ते परमसन्मान्य धनुष्य इंद्राने भार्गवाला दिले; ते दिव्य उत्तम धनुष्य भार्गवाने मला दिले.
8.22.49
तेन योत्स्ये महाबाहुमर्जुनं जयतां वरम् ।
यथेन्द्रः समरे सर्वान्दैतेयान्वै समागतान्।
निजघान तथा सर्वाञ्जेष्यामि युधि पाण्डवान् ॥ ८.२२.४९ ॥
त्या धनुष्याने मी विजेत्यांमध्ये श्रेष्ठ अशा महाबाहू अर्जुनाशी युद्ध करीन. समरांगणात जमलेल्या सर्व दैत्यांचा इंद्राने जसा नाश केला, तसेच मी युद्धात सर्व पाण्डवांना जिंकीन.
8.22.50
धनुर्घोरं रामदत्तं गाण्डीवात्तद्विशिष्यते ।
त्रिस्सप्तकृत्वः पृथिवी धनुषा येन निर्जिता ॥ ८.२२.५० ॥
रामाने दिलेले ते भयानक धनुष्य गाण्डीवापेक्षा श्रेष्ठ आहे; त्याने एकवीस वेळा पृथ्वी जिंकली गेली.
8.22.51
धनुषो ह्यस्य कर्माणि दिव्यानि प्राह भार्गवः ।
तद्रामो ह्यददन्मह्यं तेन योत्स्यामि पाण्डवम् ॥ ८.२२.५१ ॥
या धनुष्याची दिव्य कर्मे भार्गवाने सांगितली आहेत. म्हणूनच रामाने ते मला दिले; त्यानेच मी पाण्डवाशी युद्ध करीन.
8.22.52
अद्य दुर्योधनाहं त्वां नन्दयिष्ये सबान्धवम् ।
निहत्य समरे वीरमर्जुनं जयतां वरम् ॥ ८.२२.५२ ॥
हे दुर्योधना, आज मी तुला बांधवांसह आनंदित करीन. युद्धात वीर आणि विजेत्यांमध्ये श्रेष्ठ अशा अर्जुनाचा वध करून.
8.22.53
सपर्वतवनद्वीपा हतवीरा ससागरा ।
पुत्रपौत्रप्रतिष्ठा ते भविष्यत्यद्य पार्थिव ॥ ८.२२.५३ ॥
हे राजा, पर्वत, वने, बेटे आणि समुद्रांसह ही पृथ्वी, वीर मारले गेल्यावर आज तुझ्या पुत्रपौत्रांमध्ये प्रस्थापित होईल.
8.22.54
नाशक्यं विद्यते मेऽद्य त्वत्प्रियार्थं विशेषतः ।
सम्यग्धर्मानुरक्तस्य सिद्विरात्मवतो यथा ॥ ८.२२.५४ ॥
आज तुझ्या प्रियासाठी, विशेषतः माझ्यासाठी, काहीही अशक्य नाही; सम्यक् धर्मात अनुरक्त आणि आत्मसंयमी पुरुषाला जशी सिद्धी मिळते तसे.
8.22.55
न हि मे विक्रमं सोढुं स शक्तोऽग्निं तरुर्यथा ।
अवश्यं तु मया वाच्यं येन हीनोऽस्मि फल्गुनात् ॥ ८.२२.५५ ॥
वृक्ष जसा अग्नी सहन करू शकत नाही, तसा तो माझा पराक्रम सहन करू शकत नाही. तरीही फल्गुनापेक्षा मी कशात हीन आहे हे मला अवश्य सांगायला हवे.
8.22.56
ज्या तस्य धनुषो दिव्या तथाऽक्षय्ये महेषुधी ।
सारथिस्तस्य गोविन्दो मम तादृङ्ग विद्यते ॥ ८.२२.५६ ॥
त्याच्या धनुष्याची दोरी दिव्य आहे, तसेच त्याचे दोन महान अक्षय भाते. त्याचा सारथी गोविंद आहे; माझ्याकडेही असाच आहे.
8.22.57
तस्य दिव्यं धनुः श्रेष्ठं गाण्डीवमजितं युधि ।
विजयं च महद्दिव्यं ममापि धनुरुत्तमम् ॥ ८.२२.५७ ॥
त्याचे दिव्य आणि श्रेष्ठ धनुष्य म्हणजे युद्धात अजिंक्य गांडीव; माझे महान दिव्य आणि उत्तम धनुष्य विजय आहे.
8.22.58
तत्राहमधिकः पार्थाद्वनुषा तेन पार्थिव ।
येन चाप्यधिको वीरः पाण्डवस्तन्निबोध मे ॥ ८.२२.५८ ॥
हे राजा, त्या धनुष्यामुळे मी पार्थापेक्षा श्रेष्ठ आहे; आणि ज्या कारणाने तो वीर पांडव माझ्यापेक्षाही श्रेष्ठ आहे, ते माझ्याकडून ऐका.
8.22.59
रश्मिग्राहश्च दाशार्हः सर्वलोकनमस्कृतः ।
अग्निदत्तश्च वै दिव्यो रथः काञ्चनभूषणः ॥ ८.२२.५९ ॥
लगाम धरणारा दाशार्ह आहे, जो सर्वलोकांनी नमस्कारलेला आहे; आणि अग्नीने दिलेला दिव्य रथ सोन्याच्या अलंकारांनी सुशोभित आहे.
8.22.60
अच्छेद्याः सर्वतो वीर वाजिनश्च मनोजवाः ।
ध्वजश्च दिव्यो द्युतिमान्वानरोपि भयङ्करः ॥ ८.२२.६० ॥
हे वीरा, त्याचे घोडे सर्व बाजूंनी अभेद्य आणि मनासारखे वेगवान आहेत; त्याचा ध्वज दिव्य व तेजस्वी आहे, आणि त्यावरील वानरही भयंकर आहे.
8.22.61
कृष्णश्च जगतः स्रष्टा रथं तमभिरक्षति ।
एभिस्त्रिभिरहं हीनो युद्वुमिच्छामि पाण्डवम् ॥ ८.२२.६१ ॥
जगाचा निर्माता कृष्ण त्या रथाचे रक्षण करतो. या तिघांशिवाय मी पांडवाशी युद्ध करू इच्छितो.
8.22.62
अयं तु सदृशः शौरेः शल्यः समितिशोभनः ।
सारथ्यं यदि मे कुर्याद्द्रुवस्ते विजयो भवेत् ॥ ८.२२.६२ ॥
हा शल्य शौरि (कृष्ण) यांच्यासारखा आहे आणि युद्धात शोभणारा आहे. हा माझे सारथ्य करील तर तुझा विजय निश्चित होईल.
8.22.63
तस्य मे सारथिः शल्यो भवत्वसुकरः परैः ।
नाराचान्गार्ध्रपत्रांश्च शकटानि वहन्तु मे ॥ ८.२२.६३ ॥
माझा सारथी शल्य असो; त्याला शत्रू सहज जिंकू शकणार नाहीत. नाराच आणि गृध्रपत्र बाणांनी भरलेली गाडी माझ्यासाठी चालू दे.
8.22.64
रथाश्च मुख्या राजेन्द्र युक्ता वाजिभिरुत्तमैः ।
आयान्तु पश्चात्सततं मामेव भरतर्षभ ॥ ८.२२.६४ ॥
हे राजेंद्रा, उत्तम घोड्यांनी जुंपलेले प्रमुख रथ सतत माझ्या मागून येऊ दे. हे भरतर्षभा!
8.22.65
एवमभ्यधिकः पार्थाद्भविष्यामि गुणैरहम् ।
शल्योप्यभ्यधिकः कृष्णादर्जुनादपिचाप्यहम् ॥ ८.२२.६५ ॥
अशा प्रकारे मी गुणांत पार्थापेक्षा (अर्जुनापेक्षा) श्रेष्ठ ठरेन. शल्यही कृष्णापेक्षा श्रेष्ठ ठरेल, आणि मीही अर्जुनापेक्षा श्रेष्ठ ठरेन.
8.22.66
यथाऽश्वहृदयं वेद दाशार्हः परवीरहा ।
तथा शल्यो विजानीते हयज्ञानं महारथः ॥ ८.२२.६६ ॥
दाशार्ह (कृष्ण), शत्रुवीरांचा संहारक, जसा अश्वहृदय जाणतो, तसाच महारथी शल्य अश्वज्ञान चांगले जाणतो.
8.22.67
बाहुवीर्ये समो नास्ति मद्रराजस्य कश्चन ।
तथाऽस्त्रे मत्समो नास्ति कश्चिदेव धनुर्धरः ॥ ८.२२.६७ ॥
बाहुबलात मद्रराज शल्याच्या बरोबरीचा कोणी नाही, आणि अस्त्रविद्येत माझ्या बरोबरीचा कोणी धनुर्धर नाही.
8.22.68
तथा शल्यसमो नास्ति हयज्ञाने हि कश्चन ।
सोऽयमभ्यधिकः कृष्णाद्भविष्यति रथो मम ॥ ८.२२.६८ ॥
त्याचप्रमाणे अश्वज्ञानात शल्याच्या बरोबरीचा कोणी नाही. म्हणून माझा हा रथ कृष्णाच्या रथापेक्षाही श्रेष्ठ ठरेल.
8.22.69
एवं कृते रथस्थोऽहं गुणैरभ्यधिकोऽर्जुनात् ।
विजयेयमहं सङ्ख्ये फल्गुनं कुरुसत्तम ॥ ८.२२.६९ ॥
असे केल्यास, रथात उभा राहून मी गुणांनी अर्जुनापेक्षा श्रेष्ठ होऊन युद्धात फल्गुनाला जिंकीन, हे कुरुश्रेष्ठा.
8.22.70
समुद्यातुं न शक्ष्यन्ति देवा अपि सवासवाः ।
एतत्कृतं महाराज त्वयेच्छामि परन्तप ॥ ८.२२.७० ॥
इंद्रासह देवसुद्धा त्यावर हल्ला करू शकणार नाहीत. हे महाराज, हे शत्रुतापका, हे तुझ्याकडून व्हावे अशी माझी इच्छा आहे.
8.22.71
क्रियतामेष कामो मे मा वः कालोऽत्यगादयम् ।
एवं कृते कृतं मह्यं त्वया सर्वं भविष्यति ॥ ८.२२.७१ ॥
माझी ही इच्छा पूर्ण करा; तुमचा हा काळ वाया जाऊ देऊ नका. असे केल्यास तुमच्याकडून माझे सर्व काही साध्य होईल.
8.22.72
ततो द्रक्ष्यसि सङ्ग्रामे यत्करिष्यामि भारत ।
सर्वथा पाण्डवान्सङ्ख्ये विजेष्ये वै समागतान् ॥ ८.२२.७२ ॥
तेव्हा, हे भरतवंशजा, युद्धात मी काय करतो ते तू पाहशील. युद्धात एकत्र आलेल्या पांडवांना मी सर्वथा नक्कीच जिंकेन.
8.22.73
न हि मे समरे शक्ताः समुद्यातुं सुरासुराः ।
किमु पाण्डुसुता राजन्रणे मानुषयोनयः ॥ ८.२२.७३ ॥
हे राजा, युद्धात देव आणि असुरही माझ्याशी सामना करू शकत नाहीत; मनुष्ययोनीत जन्मलेले पांडुपुत्र तर कोण?
8.22.74
एवमुक्तस्तव सुतः कर्णेनाहवशोभिना ।
सम्पूज्य सम्प्रहृष्टात्मा ततो राधेयमब्रवीत् ॥ ८.२२.७४ ॥
युद्धात शोभणाऱ्या कर्णाने असे म्हटल्यावर तुमच्या पुत्राने त्याचा सन्मान करून, आनंदित मनाने राधेयाला म्हटले.
8.22.75
एवमेतत्करिष्यामि यथा त्वं कर्ण मन्यसे ।
सोपासङ्गा रथाः साश्वाः स्वनुयास्यन्ति संयुगे ॥ ८.२२.७५ ॥
कर्णा, तुला वाटते तसेच मी करीन; भाते आणि घोड्यांसह रथ युद्धात तुझ्या मागोमाग येतील.
8.22.76
नाराचान्गार्ध्रपत्रांश्च शकटानि वहन्तु ते ।
अनुयास्याम कर्ण त्वां वयं सर्वे च पार्थिवाः ॥ ८.२२.७६ ॥
नाराच आणि गिधाडाच्या पंखांचे बाण तुझ्या गाड्या वाहून नेवोत; कर्णा, आम्ही सर्व राजे तुझ्या मागे चालू.
8.22.77
एवमुक्त्वा महाराज तव पुत्रः प्रतापवान् ।
अभिगम्याब्रवीद्राजा मद्रराजमिदं वचः ॥ ८.२२.७७ ॥
हे महाराज, असे बोलून तुमचा पराक्रमी पुत्र मद्रराजाजवळ जाऊन हे वचन बोलला.