Mahābhārata · Adhyāya 8.24

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

8.24.1

भूय एव तु मद्रेश यत्त्वा वक्ष्यामि तच्छृणु ।
यथा पुरावृत्तमिदं युद्धे देवासुरे प्रभो ॥ ८.२४.१ ॥

Señor de los Madras, escucha ahora lo que te voy a contar: este relato antiguo de la batalla entre dioses y asuras, oh señor.

8.24.2

यदुक्तवान्पितुर्मह्यं मार्कण्डेयो महातपाः ।
ब्रुवतस्तदशेषेण मम राजर्षिसत्तम।
निबोध मनसा चात्र न ते कार्या विचारणा ॥ ८.२४.२ ॥

Lo que Mārkaṇḍeya, el gran asceta, dijo a mi padre y me contó por completo, oh mejor de los reyes sabios: entiéndelo con atención y no tengas dudas al respecto.

8.24.3

समुत्पन्नो हि राजानः प्रमोह इति निश्चयम् ।
कृत्वा चैव व्यवस्यन्ति सर्वे धर्मार्थनिश्चयान् ॥ ८.२४.३ ॥

Habiendo decidido primero que la confusión ha surgido en los reyes, todos toman sus decisiones sobre asuntos de dharma y riqueza.

8.24.4

देवानामसुराणां च महानासीत्समुच्छ्रयः ।
सैंहिकेयास्तदोद्वृत्ता विबुधानवसूदयन्।
ते निरस्तः कृता देवैर्दानवा बलगर्विताः ॥ ८.२४.४ ॥

Entre los dioses y los asuras surgió un gran tumulto. Entonces los hijos de Siṃhikā, volviéndose insolentes, comenzaron a aplastar a los dioses; pero los Dānavas, orgullosos de su fuerza, fueron derrotados por los dioses.

8.24.5

तत्रासीत्प्रथमो राजन्सङ्ग्रामस्तारकामयः ।
निर्जिताश्च ततो दैत्या दैवतैरिति नः श्रुतिः ॥ ८.२४.५ ॥

Allí, oh rey, la primera batalla fue la guerra de Tāraka; y luego, según hemos oído, los daityas fueron vencidos por los dioses.

8.24.6

भग्नदर्पा निरुत्साहाः पातालं विविशुस्तदा ॥ ८.२४.६ ॥

Con el orgullo quebrado y sin ánimo, entonces entraron en el inframundo.

8.24.7

निर्जितेषु च दैत्येषु तारकस्य सुतास्त्रयः ।
ताराक्षः कमलाक्षश्च विद्युन्माली च पार्थिव ॥ ८.२४.७ ॥

Oh rey, cuando los daitias fueron vencidos, Tāraka tuvo tres hijos: Tārākṣa, Kamalākṣa y Vidyunmālin.

8.24.8

तप उग्रं समास्थाय नियमे परमे स्थिताः ।
तपसा कर्णयामासुर्देहांस्ताञ्शत्रुकर्शनाः ॥ ८.२४.८ ॥

Tras emprender una austeridad feroz y mantenerse firmes en la suprema disciplina, aquellos vencedores de enemigos castigaron sus cuerpos con penitencia.

8.24.9

दमेन तपसा चैव नियमेन समाधिना ।
तेषां पितामहः प्रीतो वरदः प्रददौ वरम् ॥ ८.२४.९ ॥

Complacido con su dominio de sí, austeridad, observancia y concentración, el abuelo, dador de dones, les concedió un don.

8.24.10

अवध्यत्वं च ते सर्वे सर्वभूतेषु सर्वदा ।
सहिता वरयामासः सर्वलोकपितामहम् ॥ ८.२४.१० ॥

Todos juntos pidieron al abuelo de todos los mundos la invulnerabilidad, siempre y entre todos los seres.

8.24.11

तानब्रवीत्तदा देवः सर्वलोकगुरुः प्रभुः ।
नास्ति सर्वामरत्वं वै निवर्तध्वमितोऽसुराः।
अन्यं वरं वृणीध्वं वै रोचते यादृशो हि वः ॥ ८.२४.११ ॥

Entonces el dios, el señor, maestro de todos los mundos, les dijo: "La inmortalidad absoluta no existe. Volved de aquí, asuras. Elegid otro don, el que os agrade."

8.24.12

ततस्ते सहिता राजन्सम्प्रधार्यासकृद्बहुः ।
सर्वलोकेश्वरं वाक्यं प्रणम्यैनमथाऽब्रुवन् ॥ ८.२४.१२ ॥

Entonces, oh rey, todos juntos deliberaron repetidamente y largamente; y tras inclinarse ante el señor de todos los mundos, le dijeron estas palabras.

8.24.13

वस्तुमिच्छाम नगरं कर्तुं कामगमं शुभम् ।
सर्वकामसमृद्वार्थमवध्यं देवदानवैः ॥ ८.२४.१३ ॥

Deseamos construir una ciudad auspiciosa que se mueva a voluntad, rica en el cumplimiento de todos los deseos, invulnerable a dioses y demonios.

8.24.14

यक्षरक्षोरगगणैर्नानाजातिभिरेव च ।
न कृत्याभिर्न शस्त्रैश्च न शापैर्ब्रह्मवादिनाम्।
वध्येत त्रिपुरं देव प्रयच्छेः प्रपितामह ॥ ८.२४.१४ ॥

Que esa ciudad triple no sea destruida por hostes de yakṣas, rākṣasas y serpientes, por seres de diversas especies, por la magia, por las armas ni por las maldiciones de los que hablan el Brahman. Oh dios, bisabuelo, concédelo.

8.24.15

वयं पुराणि त्रीण्येव समास्थाय महीमिमाम् ।
विचरिष्याम लोकेऽस्मिंस्त्वत्प्रसादपुरस्कृताः ॥ ८.२४.१५ ॥

Establecidos sobre esta tierra solo en tres ciudades, con tu gracia por delante, recorreremos este mundo.

8.24.16

ततो वर्षसहस्रेषु समेष्यामः परस्परम् ।
एकीभावं गभिष्यन्ति पुराण्येतानि चानघ ॥ ८.२४.१६ ॥

Entonces, tras miles de años, nos reuniremos, y estas ciudades, oh inmaculado, se harán una sola.

8.24.17

समागतानि चैतानि यो हन्याद्भगवांस्तदा ।
एकेषुणा देववरः स नो मृत्युर्भविष्यति ॥ ८.२४.१७ ॥

Cuando estas se hayan reunido, el dios bienaventurado, el mejor de los dioses, que las golpee con una sola flecha, ese será nuestra muerte.

8.24.18

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवानां पितामहः ।
एवमस्त्विति तान्देवः प्रत्युक्त्वा प्राविशद्दिवम् ॥ ८.२४.१८ ॥

Habiendo oído las palabras de aquellos dānavas, el dios abuelo les respondió: "Así sea", y entró en el cielo.

8.24.19

ते तु लब्धवराः प्रीताः सम्प्रधार्य परस्परम् ।
पुरत्रयविसृष्ट्यर्थं मयं वव्रुर्महारथाः।
विश्वकार्माणमजरं दैत्यदानवपूजितम् ॥ ८.२४.१९ ॥

Habiendo obtenido sus dones, aquellos grandes guerreros, complacidos, deliberaron entre sí y eligieron a Maya para construir las tres ciudades; él es como el inmortal Viśvakarman, venerado por los daityas y dānavas.

8.24.20

ततो मयः स्वतपसा चक्रे धीमान्पुराणि च ।
त्रीणि काञ्चनमेकं वै रौप्यं कार्ष्णायसं तथा ॥ ८.२४.२० ॥

Entonces el sabio Maya, por el poder de su propia austeridad, construyó tres ciudades: una de oro, una de plata y una de hierro oscuro.

8.24.21

काञ्चनं दिवि तत्रासीदन्तरिक्षे च राजतम् ।
आयसं चाभवद्भौमं तदा तेषां परन्तप ॥ ८.२४.२१ ॥

La ciudad de oro estaba en el cielo, la de plata en el aire, y la de hierro estaba en la tierra, oh abrasador de enemigos.

8.24.22

एकैकं योजनशतं विस्तृतं तावदायतम् ।
दृढं चाट्टालकयुतं बृहत्प्राकारतोरणम् ॥ ८.२४.२२ ॥

Cada ciudad tenía cien yojanas de ancho y otro tanto de largo; era fuerte, provista de atalayas, con grandes murallas y puertas.

8.24.23

गृहप्रवरसम्बाधमसम्बाधमहापथम् ।
प्रासादैर्विविधैश्चापि द्वारैश्चैवोपशोभितम् ॥ ८.२४.२३ ॥

Aquella ciudad estaba llena de excelentes casas, tenía amplias grandes avenidas y estaba adornada con diversos palacios y puertas.

8.24.24

त्रिपुरं तेषु चाप्यासन्राजानो वै पृथक्पृथक् ।
दिव्यमाल्याम्बरधरा दैतेया राजसत्तम ॥ ८.२४.२४ ॥

En aquellas tres ciudades había reyes, cada uno aparte, daiteyas que vestían guirnaldas y ropajes divinos — oh mejor de los reyes.

8.24.25

काञ्चनं तारकाक्षस्य दिव्यमासीन्महात्मनः ।
राजतं कमलाक्षस्य विद्युन्मालिन आयसम् ॥ ८.२४.२५ ॥

La ciudad divina del magnánimo Tārakākṣa era de oro, la de Kamalākṣa de plata y la de Vidyunmālin de hierro.

8.24.26

त्रयस्ते दैत्यराजानस्त्रीँल्लोकानाशु तेजसा ।
आक्रम्य तस्थुरूचुश्च कश्च नाम प्रजापतिः ॥ ८.२४.२६ ॥

Aquellos tres reyes de los daityas, dominando rápidamente los tres mundos con su resplandor, se alzaron y dijeron: '¿Quién es, en verdad, el señor de las criaturas?'

8.24.27

तेषां दानवमुख्यानां प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
कोट्याश्चाप्रतिवीराणां समाजग्मुस्ततस्ततः ॥ ८.२४.२७ ॥

Cientos de miles y millones de aquellos principales dānavas, y decenas de millones de héroes sin rival, se reunieron desde aquí y desde allá.

8.24.28

मांसाशिनः सुदृप्ताश्च सुरैर्विनिकृताः पुरा ।
महदैश्वर्यमिच्छन्तस्त्रिपुरं दुर्गमाश्रिताः ॥ ८.२४.२८ ॥

Devoradores de carne y muy soberbios, derrotados antes por los dioses, deseando un gran poder se refugiaron en el inexpugnable Tripura.

8.24.29

सर्वेषां च पुनश्चैषां सर्वयोगवहो मयः ।
तमाश्रित्य हि ते सर्वेऽवर्तयन्नकुतोभयाः ॥ ८.२४.२९ ॥

Maya, portador de todo recurso, era el apoyo de todos ellos y también de estos; confiando en él, todos vivían sin temor alguno.

8.24.30

यो हि यं मनसा कामं दध्यौ त्रिपुरसंश्रयः ।
तस्मै तस्मै मयस्तं तं विदधे मायया तदा ॥ ८.२४.३० ॥

Cualquier deseo que el morador de Tripura meditara en su mente, Maya entonces lo producía para él mediante su ilusión.

8.24.31

तारकाक्षसुतश्चासीद्वरिर्नाम महाबलः ।
तपस्तेपे परमकं येनातुष्यत्पितामहः ॥ ८.२४.३१ ॥

Vari, hijo de Tārakākṣa, era un ser de gran poder. Realizó una austeridad suprema, con la que el Abuelo quedó complacido.

8.24.32

सन्तुष्टमवृणोद्देवं वापी भवतुः नः पुरे ।
शस्त्रैर्विनिहता यत्र क्षिप्ताः स्युर्बलवत्तराः ॥ ८.२४.३२ ॥

Complacido, el dios fue invocado por un don: que haya un estanque en nuestra ciudad, en el que, si se arrojan los muertos por las armas, se vuelvan mucho más fuertes.

8.24.33

स तु लब्ध्वा वरं वीरस्तारकाक्षसुतो हरिः ।
ससृजे तत्र वापीं तां मृतसञ्जीविनीं प्रभो ॥ ८.२४.३३ ॥

Aquel héroe, Hari, hijo de Tārakākṣa, habiendo obtenido el don, oh señor, creó allí aquel estanque que devuelve a la vida a los muertos.

8.24.34

येन रूपेण यो दैत्यो येन वेषेण चाप्यथ ।
क्षिप्यते निहतो वाप्यां तादृशेनैव जायते।
सम्पूर्णबलवीर्यस्तु राजञ्छौर्यसमन्वितः ॥ ८.२४.३४ ॥

En cualquier forma y con cualquier atuendo que un demonio, muerto, sea arrojado al estanque, en esa misma forma renace. Oh rey, se vuelve dotado de plena fuerza, vigor y valor.

8.24.35

एवं वीर्येण संयुक्तां कृतां तेन महात्मना ।
तां प्राप्य त्रैपुरा वापीं लोकान्सर्वान्बबाधिरे ॥ ८.२४.३५ ॥

Habiendo obtenido así aquel estanque, dotado de tal poder y hecho por aquel magnánimo, los demonios de Tripura oprimieron a todos los mundos.

8.24.36

महता तपसा सिद्धाः सुराणां भयवर्धनाः ।
एकस्मिन्निहते दैत्ये सृजन्ति स्म दशासुरान्।
न तेषां विद्यते युद्वे क्षयो राजन्कथञ्चन ॥ ८.२४.३६ ॥

Perfeccionados por una gran austeridad, aumentando el temor de los dioses, cuando un demonio era abatido, creaban diez asuras. Oh rey, en la batalla nunca les llegaba la destrucción de ninguna manera.

8.24.37

ततस्ते लोभमोहाभ्यामभिभूता विचेतसः ।
निर्भीकाः सहिताः सर्वे स्थापिताः समलोलुपाः ॥ ८.२४.३७ ॥

Entonces ellos, vencidos por la codicia y la ilusión, sin juicio y sin miedo, todos reunidos, se establecieron, igualmente ávidos.

8.24.38

विद्राव्य सगणान्देवांस्तत्रतत्र तदातदा ।
विचेरुः स्वेन कामेन वरदानेन दर्पिताः ॥ ८.२४.३८ ॥

Habiendo ahuyentado a los dioses y sus séquitos aquí y allá, una y otra vez, vagaban a su antojo, ensoberbecidos por el don.

8.24.39

देवोद्यानानि सर्वाणि स्थानानि च दिवौकसाम् ।
ऋषीणामाश्रमान्पुण्यान्रम्याञ्चनपदांस्तथा।
उत्सादयन्त मर्यादां दानवा दुष्टचारिणः ॥ ८.२४.३९ ॥

Todos los jardines y moradas de los dioses, los santos y hermosos ermitaños de los sabios y las tierras pobladas, los dānavas de conducta perversa los devastaron, quebrantando el orden establecido.

8.24.40

निःस्थानाश्च कृता देवा ऋषयः पितृभिः सह ।
दैत्यैस्त्रिभिस्त्रयो लोका ह्याक्रान्तास्तैः सुरेतरैः ॥ ८.२४.४० ॥

Los dioses, los sabios y los antepasados fueron dejados sin morada, y los tres mundos fueron invadidos por los daityas, enemigos de los dioses.

8.24.41

पीड्यमानेषु लोकेषु ततः शक्रो मरुद्वृतः ।
पुराण्यायोधयाञ्चक्रे वज्रहस्तः समन्ततः ॥ ८.२४.४१ ॥

Mientras los mundos eran oprimidos, entonces Indra, rodeado de los Marutas, con el rayo en la mano, atacó las ciudades por todos lados.

8.24.42

नाशकत्तान्यभेद्यानि यदा भेत्तुं पुरन्दरः ।
पुराणि वरदत्तानि धात्रा तेन नराधिप ॥ ८.२४.४२ ॥

Oh señor de los hombres, cuando Indra, el destructor de ciudades, no pudo romper aquellas ciudades inexpugnables, que habían sido concedidas como dones por el Creador.

8.24.43

तदा भीतः सुरपतिर्मुक्त्वा तानि पुराण्यथ ।
तैरेव विबुधैः सार्धं पितामहमरिन्दम।
जगामाथ तदाख्यातुं विप्रकारं सुरेतरैः ॥ ८.२४.४३ ॥

Entonces el señor de los dioses, aterrorizado, abandonó aquellas ciudades y, junto con esos mismos dioses, oh subyugador de enemigos, fue ante el abuelo para relatar la ofensa causada por los no-dioses.

8.24.44

ते तत्त्वं सर्वमाख्याय शिरोभिः सम्प्रणम्य च ।
तद्वधोपायमाचक्ष्व भगवन्निति चाब्रुवन् ॥ ८.२४.४४ ॥

Habiéndole contado toda la verdad e inclinado las cabezas, dijeron: '¡Oh bienaventurado, dinos el medio para matarlos!'

8.24.45

श्रुत्वा तद्भगवान्देवो देवानिदमुवाच ह ।
श्रूयतां त्रिदशाः सर्वे यथेदं वाक्यगौरवम् ॥ ८.२४.४५ ॥

Al oír aquello, el bienaventurado dios habló a los dioses: '¡Oh tridaśas, escuchad todos la gravedad de estas palabras!'

8.24.46

दुरात्मानोऽसुरा नित्यं ते चापि विबुधा मम ।
न शक्नुवन्ति ते सर्वे युष्मान्वै पीडयन्ति ते ॥ ८.२४.४६ ॥

Los asuras de mente perversa siempre; y los dioses también son míos; no pueden lograrlo, y sin embargo todos ellos os afligen.

8.24.47

अहं समस्तु सर्वेषां भूतानां नात्र संशयः ।
अविनीता निहन्तव्या इत्येवं प्रब्रवीमि वः ॥ ८.२४.४७ ॥

Soy igual para todos los seres, no hay duda de ello; pero los indisciplinados deben ser abatidos, así os lo digo.

8.24.48

एकेषुणा विभेद्यानि तानि दुर्गाणि नान्यथा ।
शक्तस्तु तानि बाणेन भेत्तुं कामं त्रिलोचनः ॥ ८.२४.४८ ॥

Esas fortalezas solo pueden ser atravesadas con una sola flecha, y de otra manera no; solo el de tres ojos puede atravesarlas a voluntad con esa flecha.

8.24.49

ते यूयं स्थाणुमीशानं जिष्मुमक्लिष्टकारिणम् ।
योद्वारं वृणुत क्षिप्रं स तान्हन्ता सुरेतरान् ॥ ८.२४.४९ ॥

Todos vosotros, elegid rápidamente como guerrero al inmóvil Sthāṇu, al señor Īśāna, al vencedor, al que actúa sin esfuerzo; él matará a esos no-dioses.

8.24.50

ते देवास्तेन वाक्येन चोदिताः प्रणताः स्थिताः ।
दिव्यं वर्षसहस्रं वै तपस्तप्त्वा सुरर्षभाः।
शुभात्मानो महात्मानो जग्मुर्वै वृषभध्वजम् ॥ ८.२४.५० ॥

Impulsados por aquellas palabras, los dioses se quedaron inclinados; tras practicar austeridades durante mil años divinos, los mejores de los dioses, de alma pura y gran alma, fueron al de la bandera de toro.

8.24.51

ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा शरण्यं शरणागताः ।
तपः परममाजग्मुर्गृणन्तो ब्रह्म शाश्वतम् ॥ ८.२४.५१ ॥

Poniendo a Brahmā al frente, vinieron como suplicantes buscando refugio en el Refugio; con suprema austeridad, alabando al Brahman eterno, llegaron.

8.24.52

अनङ्गमथनं सर्वे भवं सर्वात्मना गताः ।
देवदेवं परं स्थाणुं वरदं त्र्यम्बकं शिवम् ॥ ८.२४.५२ ॥

Todos ellos, con todo su ser, se acogieron a Bhava, destructor de Kāma: el dios de los dioses, el supremo, el inmóvil Sthāṇu, el dador de dones, el de tres ojos, el auspicioso Śiva.

8.24.53

शर्वमीड्यमजं रुद्रं शशाङ्काङ्कितमूर्धजम् ।
तुष्टुवुर्वाग्भिरुग्राभिर्भयेष्वभयमच्युतम्।
सर्वात्मानं महात्मानं येनाप्तं विश्वमात्मना ॥ ८.२४.५३ ॥

A Śarva, digno de alabanza, no nacido, Rudra, el de cabellera marcada con la luna, lo alabaron con palabras fervientes: el refugio sin temor en los peligros, el imperecedero, el alma de todos, el gran alma, por cuyo ser está impregnado el mundo entero.