మహాభారతం · అధ్యాయం 8.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.24.1
भूय एव तु मद्रेश यत्त्वा वक्ष्यामि तच्छृणु ।
यथा पुरावृत्तमिदं युद्धे देवासुरे प्रभो ॥ ८.२४.१ ॥
మద్రేశా, ఇంకా నేను నీకు చెప్పబోయేది విను. ప్రభూ, దేవాసుర యుద్ధంలో జరిగిన ఈ పురాతన వృత్తాంతం ఇదే.
8.24.2
यदुक्तवान्पितुर्मह्यं मार्कण्डेयो महातपाः ।
ब्रुवतस्तदशेषेण मम राजर्षिसत्तम।
निबोध मनसा चात्र न ते कार्या विचारणा ॥ ८.२४.२ ॥
మహాతపస్వి మార్కండేయుడు నా తండ్రికి చెప్పినదాన్ని, ఆయన అంతా నాకు చెప్పినదాన్ని, రాజర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, మనసుపెట్టి అర్థం చేసుకో. ఇందులో నీకు సందేహం అక్కరలేదు.
8.24.3
समुत्पन्नो हि राजानः प्रमोह इति निश्चयम् ।
कृत्वा चैव व्यवस्यन्ति सर्वे धर्मार्थनिश्चयान् ॥ ८.२४.३ ॥
రాజుల్లో మోహం కలుగుతుందని నిశ్చయించుకొని, వారందరూ ధర్మార్థ విషయాల్లో నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు.
8.24.4
देवानामसुराणां च महानासीत्समुच्छ्रयः ।
सैंहिकेयास्तदोद्वृत्ता विबुधानवसूदयन्।
ते निरस्तः कृता देवैर्दानवा बलगर्विताः ॥ ८.२४.४ ॥
దేవతలకు, అసురులకు మధ్య గొప్ప కలహం జరిగింది. అప్పుడు సింహికా కుమారులు తిరుగుబాటు చేసి దేవతలను అణచివేయసాగారు; బలగర్వితులైన ఆ దానవులను దేవతలు ఓడించారు.
8.24.5
तत्रासीत्प्रथमो राजन्सङ्ग्रामस्तारकामयः ।
निर्जिताश्च ततो दैत्या दैवतैरिति नः श्रुतिः ॥ ८.२४.५ ॥
రాజా, అక్కడ మొదటి యుద్ధం తారక యుద్ధంగా జరిగింది. తర్వాత దైత్యులు దేవతలచేత ఓడించబడ్డారని మేము విన్నాము.
8.24.6
भग्नदर्पा निरुत्साहाः पातालं विविशुस्तदा ॥ ८.२४.६ ॥
అప్పుడు వారి గర్వం భంగమై, ఉత్సాహం కోల్పోయి, వారు పాతాళంలో ప్రవేశించారు.
8.24.7
निर्जितेषु च दैत्येषु तारकस्य सुतास्त्रयः ।
ताराक्षः कमलाक्षश्च विद्युन्माली च पार्थिव ॥ ८.२४.७ ॥
ఓ రాజా, దైత్యులు ఓడిపోయిన తర్వాత తారకుని ముగ్గురు కుమారులు ఉన్నారు: తారాక్షుడు, కమలాక్షుడు, విద్యున్మాలి.
8.24.8
तप उग्रं समास्थाय नियमे परमे स्थिताः ।
तपसा कर्णयामासुर्देहांस्ताञ्शत्रुकर्शनाः ॥ ८.२४.८ ॥
ఘోరమైన తపస్సును చేపట్టి, పరమ నియమంలో నిలిచి, ఆ శత్రుసంహారకులు తపస్సుతో తమ శరీరాలను కృశింపజేసుకున్నారు.
8.24.9
दमेन तपसा चैव नियमेन समाधिना ।
तेषां पितामहः प्रीतो वरदः प्रददौ वरम् ॥ ८.२४.९ ॥
దమము, తపస్సు, నియమము, సమాధి వలన ప్రసన్నుడైన వరదాత పితామహుడు వారికి వరం ప్రసాదించాడు.
8.24.10
अवध्यत्वं च ते सर्वे सर्वभूतेषु सर्वदा ।
सहिता वरयामासः सर्वलोकपितामहम् ॥ ८.२४.१० ॥
వారందరూ సర్వ భూతాల వలన ఎల్లప్పుడూ అవధ్యత్వం కావాలని, సమస్త లోకాల పితామహుడిని కలిసి వరం కోరారు.
8.24.11
तानब्रवीत्तदा देवः सर्वलोकगुरुः प्रभुः ।
नास्ति सर्वामरत्वं वै निवर्तध्वमितोऽसुराः।
अन्यं वरं वृणीध्वं वै रोचते यादृशो हि वः ॥ ८.२४.११ ॥
అప్పుడు సర్వలోక గురువైన ప్రభువు వారితో ఇలా అన్నాడు: "అసురులారా, పూర్తి అమరత్వం లేదు. వెనక్కి మరలండి. మీకు నచ్చిన మరో వరం కోరుకోండి."
8.24.12
ततस्ते सहिता राजन्सम्प्रधार्यासकृद्बहुः ।
सर्वलोकेश्वरं वाक्यं प्रणम्यैनमथाऽब्रुवन् ॥ ८.२४.१२ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు వారందరూ కలిసి పదే పదే బాగా ఆలోచించి, సర్వలోకేశ్వరునికి నమస్కరించి ఈ మాటలు పలికారు.
8.24.13
वस्तुमिच्छाम नगरं कर्तुं कामगमं शुभम् ।
सर्वकामसमृद्वार्थमवध्यं देवदानवैः ॥ ८.२४.१३ ॥
మేము కోరిన చోటికి వెళ్లగల, శుభకరమైన, సమస్త కోరికల సంపదతో నిండిన, దేవదానవులచే వధించలేని ఒక నగరంలో నివసించాలని కోరుతున్నాము.
8.24.14
यक्षरक्षोरगगणैर्नानाजातिभिरेव च ।
न कृत्याभिर्न शस्त्रैश्च न शापैर्ब्रह्मवादिनाम्।
वध्येत त्रिपुरं देव प्रयच्छेः प्रपितामह ॥ ८.२४.१४ ॥
యక్షులు, రాక్షసులు, నాగగణాలు, నానా జాతుల వారు, కృత్యలు, ఆయుధాలు, బ్రహ్మవాదుల శాపాలు — వీటి చేత ఆ త్రిపురం వధింపబడకుండా ఉండాలి. ఓ దేవా, ప్రపితామహా, అనుగ్రహించు.
8.24.15
वयं पुराणि त्रीण्येव समास्थाय महीमिमाम् ।
विचरिष्याम लोकेऽस्मिंस्त्वत्प्रसादपुरस्कृताः ॥ ८.२४.१५ ॥
మేము ఈ భూమిపై మూడు నగరాల్లోనే నివసిస్తూ, మీ అనుగ్రహాన్ని ముందుంచుకొని ఈ లోకంలో సంచరిస్తాము.
8.24.16
ततो वर्षसहस्रेषु समेष्यामः परस्परम् ।
एकीभावं गभिष्यन्ति पुराण्येतानि चानघ ॥ ८.२४.१६ ॥
అప్పుడు వేల సంవత్సరాల తరువాత మేము ఒకరితో ఒకరు కలుస్తాము; ఓ నిర్దోషుడా, ఈ నగరాలు ఏకత్వాన్ని పొందుతాయి.
8.24.17
समागतानि चैतानि यो हन्याद्भगवांस्तदा ।
एकेषुणा देववरः स नो मृत्युर्भविष्यति ॥ ८.२४.१७ ॥
ఇవి కలిసినప్పుడు, ఏ భగవంతుడు ఒకే బాణంతో వీటిని కొడతాడో, ఆ దేవశ్రేష్ఠుడే మాకు మృత్యువు అవుతాడు.
8.24.18
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवानां पितामहः ।
एवमस्त्विति तान्देवः प्रत्युक्त्वा प्राविशद्दिवम् ॥ ८.२४.१८ ॥
ఆ దానవుల మాటలు విని పితామహుడైన దేవుడు "అలాగే కానివ్వండి" అని వారికి బదులిచ్చి స్వర్గంలో ప్రవేశించాడు.
8.24.19
ते तु लब्धवराः प्रीताः सम्प्रधार्य परस्परम् ।
पुरत्रयविसृष्ट्यर्थं मयं वव्रुर्महारथाः।
विश्वकार्माणमजरं दैत्यदानवपूजितम् ॥ ८.२४.१९ ॥
వరాలు పొందిన ఆ మహారథులు సంతోషించి, పరస్పరం ఆలోచించి, త్రిపురాలను నిర్మించడానికి మయుని ఎంచుకున్నారు; ఆయన అజరుడైన విశ్వకర్మ వంటివాడు, దైత్య దానవులచే పూజింపబడేవాడు.
8.24.20
ततो मयः स्वतपसा चक्रे धीमान्पुराणि च ।
त्रीणि काञ्चनमेकं वै रौप्यं कार्ष्णायसं तथा ॥ ८.२४.२० ॥
అప్పుడు జ్ఞానియైన మయుడు తన తపస్సు బలంతో మూడు పురాలను నిర్మించాడు — ఒకటి బంగారంతో, ఒకటి వెండితో, ఒకటి నల్ల ఇనుముతో.
8.24.21
काञ्चनं दिवि तत्रासीदन्तरिक्षे च राजतम् ।
आयसं चाभवद्भौमं तदा तेषां परन्तप ॥ ८.२४.२१ ॥
బంగారు పురం దివిలో ఉండింది; వెండి పురం అంతరిక్షంలో ఉండింది; ఇనుప పురం భూమిపై ఉండింది — ఓ శత్రుతాపనా.
8.24.22
एकैकं योजनशतं विस्तृतं तावदायतम् ।
दृढं चाट्टालकयुतं बृहत्प्राकारतोरणम् ॥ ८.२४.२२ ॥
ప్రతి పురం వంద యోజనాల వెడల్పు, అంతే పొడవు కలది; అది దృఢమైనది, అట్టాలకలతో కూడినది, విశాలమైన ప్రాకారాలు తోరణాలు కలది.
8.24.23
गृहप्रवरसम्बाधमसम्बाधमहापथम् ।
प्रासादैर्विविधैश्चापि द्वारैश्चैवोपशोभितम् ॥ ८.२४.२३ ॥
ఆ పురం శ్రేష్ఠమైన గృహాలతో నిండి, విశాలమైన మహామార్గాలు కలిగి, వివిధ ప్రాసాదాలతో మరియు ద్వారాలతో అలంకరించబడి ఉండింది.
8.24.24
त्रिपुरं तेषु चाप्यासन्राजानो वै पृथक्पृथक् ।
दिव्यमाल्याम्बरधरा दैतेया राजसत्तम ॥ ८.२४.२४ ॥
ఆ మూడు పురాలలోనూ వేర్వేరుగా రాజులు ఉండిరి; దివ్య మాలలు వస్త్రాలు ధరించిన దైత్యులు వారు — ఓ రాజశ్రేష్ఠా.
8.24.25
काञ्चनं तारकाक्षस्य दिव्यमासीन्महात्मनः ।
राजतं कमलाक्षस्य विद्युन्मालिन आयसम् ॥ ८.२४.२५ ॥
మహాత్ముడైన తారకాక్షుని (పురం) దివ్యమైన బంగారుది, కమలాక్షునిది వెండిది, విద్యున్మాలినిది ఇనుముది.
8.24.26
त्रयस्ते दैत्यराजानस्त्रीँल्लोकानाशु तेजसा ।
आक्रम्य तस्थुरूचुश्च कश्च नाम प्रजापतिः ॥ ८.२४.२६ ॥
ఆ ముగ్గురు దైత్యరాజులు తమ తేజస్సుతో మూడు లోకాలను వెంటనే ఆక్రమించి నిలిచి, 'ప్రజాపతి ఎవరు?' అని అన్నారు.
8.24.27
तेषां दानवमुख्यानां प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
कोट्याश्चाप्रतिवीराणां समाजग्मुस्ततस्ततः ॥ ८.२४.२७ ॥
ఆ ప్రధాన దానవుల ప్రయుతాలు, అర్బుదాలు, మరియు అప్రతివీరుల కోట్లు ఇక్కడికీ అక్కడికీ నుండి గుమిగూడారు.
8.24.28
मांसाशिनः सुदृप्ताश्च सुरैर्विनिकृताः पुरा ।
महदैश्वर्यमिच्छन्तस्त्रिपुरं दुर्गमाश्रिताः ॥ ८.२४.२८ ॥
మాంసాహారులై, మిక్కిలి గర్వించిన ఆ దానవులు, పూర్వం దేవతలచే ఓడింపబడినవారు; మహా ఐశ్వర్యాన్ని కోరి దుర్గమైన త్రిపురాన్ని ఆశ్రయించారు.
8.24.29
सर्वेषां च पुनश्चैषां सर्वयोगवहो मयः ।
तमाश्रित्य हि ते सर्वेऽवर्तयन्नकुतोभयाः ॥ ८.२४.२९ ॥
వీరందరికీ, మళ్ళీ వీరికీ, సర్వయోగాలను ధరించిన వాడు మయుడు; అతనిని ఆశ్రయించి వీరందరూ ఏ వైపునుండి భయం లేకుండా వర్తించారు.
8.24.30
यो हि यं मनसा कामं दध्यौ त्रिपुरसंश्रयः ।
तस्मै तस्मै मयस्तं तं विदधे मायया तदा ॥ ८.२४.३० ॥
త్రిపురవాసి ఏ కోరికను మనసులో ధ్యానించాడో, ఆ కోరికనే మయుడు అతనికోసం తన మాయతో అప్పుడు సృష్టించాడు.
8.24.31
तारकाक्षसुतश्चासीद्वरिर्नाम महाबलः ।
तपस्तेपे परमकं येनातुष्यत्पितामहः ॥ ८.२४.३१ ॥
తారకాక్షుని కుమారుడు వరి అనే మహాబలుడు ఉండెను. అతడు పరమ తపస్సు చేయగా పితామహుడు సంతుష్టుడయ్యెను.
8.24.32
सन्तुष्टमवृणोद्देवं वापी भवतुः नः पुरे ।
शस्त्रैर्विनिहता यत्र क्षिप्ताः स्युर्बलवत्तराः ॥ ८.२४.३२ ॥
సంతుష్టుడైన దేవుణ్ణి అతడు వరం కోరెను: మన పురంలో ఒక మడుగు ఉండునుగాక; శస్త్రాలతో చంపబడినవారు అందులో పడవేయబడితే మరింత బలవంతులగుదురు.
8.24.33
स तु लब्ध्वा वरं वीरस्तारकाक्षसुतो हरिः ।
ससृजे तत्र वापीं तां मृतसञ्जीविनीं प्रभो ॥ ८.२४.३३ ॥
ఆ వీరుడు, తారకాక్షుని కుమారుడైన హరి, వరం పొంది, ఓ ప్రభూ, అక్కడ మృతసంజీవని అనే ఆ మడుగును సృష్టించెను.
8.24.34
येन रूपेण यो दैत्यो येन वेषेण चाप्यथ ।
क्षिप्यते निहतो वाप्यां तादृशेनैव जायते।
सम्पूर्णबलवीर्यस्तु राजञ्छौर्यसमन्वितः ॥ ८.२४.३४ ॥
ఏ రూపంతో, ఏ వేషంతో హతమైన దైత్యుడు మడుగులో పడవేయబడునో, అదే రూపంతో అతడు పుడతాడు. ఓ రాజా, అతడు పరిపూర్ణ బలవీర్యశౌర్యాలతో కూడుకుంటాడు.
8.24.35
एवं वीर्येण संयुक्तां कृतां तेन महात्मना ।
तां प्राप्य त्रैपुरा वापीं लोकान्सर्वान्बबाधिरे ॥ ८.२४.३५ ॥
ఈ విధంగా వీర్యంతో కూడినదై ఆ మహాత్ముడు సృష్టించిన ఆ మడుగును పొంది, త్రిపుర దైత్యులు లోకాలన్నింటినీ బాధించిరి.
8.24.36
महता तपसा सिद्धाः सुराणां भयवर्धनाः ।
एकस्मिन्निहते दैत्ये सृजन्ति स्म दशासुरान्।
न तेषां विद्यते युद्वे क्षयो राजन्कथञ्चन ॥ ८.२४.३६ ॥
మహా తపస్సుతో సిద్ధులైన, దేవతలకు భయం కలిగించేవారు, ఒక దైత్యుడు చంపబడగా పది అసురులను సృష్టించిరి. ఓ రాజా, యుద్ధంలో వారికి ఏ విధంగానూ క్షయం లేదు.
8.24.37
ततस्ते लोभमोहाभ्यामभिभूता विचेतसः ।
निर्भीकाः सहिताः सर्वे स्थापिताः समलोलुपाः ॥ ८.२४.३७ ॥
అప్పుడు వారు లోభమోహాలచే అభిభూతులై, విచేతనులై, నిర్భయులై, అందరూ కలిసి, సమంగా లోలుపులై స్థిరపడ్డారు.
8.24.38
विद्राव्य सगणान्देवांस्तत्रतत्र तदातदा ।
विचेरुः स्वेन कामेन वरदानेन दर्पिताः ॥ ८.२४.३८ ॥
దేవతలను, వారి గణాలను అక్కడక్కడ, అప్పుడప్పుడు తరిమివేసి, వరదానంతో గర్వితులై వారు తమ ఇచ్ఛానుసారం సంచరించారు.
8.24.39
देवोद्यानानि सर्वाणि स्थानानि च दिवौकसाम् ।
ऋषीणामाश्रमान्पुण्यान्रम्याञ्चनपदांस्तथा।
उत्सादयन्त मर्यादां दानवा दुष्टचारिणः ॥ ८.२४.३९ ॥
దేవతల ఉద్యానవనాలన్నింటినీ, స్థానాలను, ఋషుల పవిత్రమైన రమణీయ ఆశ్రమాలను, జనపదాలను, దుష్ట ప్రవర్తన గల దానవులు మర్యాదను నశింపజేస్తూ ధ్వంసం చేశారు.
8.24.40
निःस्थानाश्च कृता देवा ऋषयः पितृभिः सह ।
दैत्यैस्त्रिभिस्त्रयो लोका ह्याक्रान्तास्तैः सुरेतरैः ॥ ८.२४.४० ॥
దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు నివాసం లేనివారయ్యారు; ఆ సురవిరోధులైన దైత్యులు మూడు లోకాలను ఆక్రమించారు.
8.24.41
पीड्यमानेषु लोकेषु ततः शक्रो मरुद्वृतः ।
पुराण्यायोधयाञ्चक्रे वज्रहस्तः समन्ततः ॥ ८.२४.४१ ॥
లోకాలు పీడింపబడుతున్నప్పుడు, మరుత్తులతో చుట్టబడిన వజ్రహస్తుడైన ఇంద్రుడు నగరాలను అన్ని వైపులా ముట్టడించాడు.
8.24.42
नाशकत्तान्यभेद्यानि यदा भेत्तुं पुरन्दरः ।
पुराणि वरदत्तानि धात्रा तेन नराधिप ॥ ८.२४.४२ ॥
ఓ నరాధిపా! పురందరుడైన ఇంద్రుడు ఆ అభేద్యమైన నగరాలను భేదించలేకపోయాడు; అవి బ్రహ్మచేత వరంగా ఇవ్వబడినవి.
8.24.43
तदा भीतः सुरपतिर्मुक्त्वा तानि पुराण्यथ ।
तैरेव विबुधैः सार्धं पितामहमरिन्दम।
जगामाथ तदाख्यातुं विप्रकारं सुरेतरैः ॥ ८.२४.४३ ॥
అప్పుడు భయపడిన సురపతి ఆ నగరాలను విడిచిపెట్టి, ఆ దేవతలతోనే కలిసి, శత్రుసంహారకా, పితామహుని వద్దకు వెళ్లాడు; సురేతరులు చేసిన అవమానాన్ని తెలియజేయడానికి.
8.24.44
ते तत्त्वं सर्वमाख्याय शिरोभिः सम्प्रणम्य च ।
तद्वधोपायमाचक्ष्व भगवन्निति चाब्रुवन् ॥ ८.२४.४४ ॥
వారు సత్యాన్నంతా చెప్పి, తలలు వంచి నమస్కరించి, 'భగవాన్, వారిని సంహరించే ఉపాయం చెప్పండి' అని అన్నారు.
8.24.45
श्रुत्वा तद्भगवान्देवो देवानिदमुवाच ह ।
श्रूयतां त्रिदशाः सर्वे यथेदं वाक्यगौरवम् ॥ ८.२४.४५ ॥
అది విని భగవానుడైన దేవుడు దేవతలతో ఇలా అన్నాడు: 'త్రిదశులారా, అందరూ వినండి, ఈ మాట యొక్క గొప్పతనాన్ని.'
8.24.46
दुरात्मानोऽसुरा नित्यं ते चापि विबुधा मम ।
न शक्नुवन्ति ते सर्वे युष्मान्वै पीडयन्ति ते ॥ ८.२४.४६ ॥
దుష్టాత్ములైన అసురులు ఎల్లప్పుడూ, దేవతలు కూడా నావారే; వారందరూ మిమ్మల్ని బాధిస్తున్నారు, వారికి శక్యం కాదు.
8.24.47
अहं समस्तु सर्वेषां भूतानां नात्र संशयः ।
अविनीता निहन्तव्या इत्येवं प्रब्रवीमि वः ॥ ८.२४.४७ ॥
నేను అన్ని ప్రాణులకు సమానుడను, ఇందులో సందేహం లేదు. కాని అవినీతులైనవారిని సంహరించాలి అని నేను మీకు ఇలా చెబుతున్నాను.
8.24.48
एकेषुणा विभेद्यानि तानि दुर्गाणि नान्यथा ।
शक्तस्तु तानि बाणेन भेत्तुं कामं त्रिलोचनः ॥ ८.२४.४८ ॥
ఆ దుర్గాలను ఒకే బాణంతో మాత్రమే భేదించవచ్చు, వేరే విధంగా కాదు. త్రినేత్రుడు మాత్రమే ఆ బాణంతో వాటిని ఇష్టానుసారం భేదించగలడు.
8.24.49
ते यूयं स्थाणुमीशानं जिष्मुमक्लिष्टकारिणम् ।
योद्वारं वृणुत क्षिप्रं स तान्हन्ता सुरेतरान् ॥ ८.२४.४९ ॥
మీరంతా స్థాణువు, ఈశానుడు, జిష్ణువు, అనాయాసంగా కార్యం చేసేవాడు అయినవానిని త్వరగా యోధునిగా వరించండి; ఆయన ఆ సురేతరులను సంహరిస్తాడు.
8.24.50
ते देवास्तेन वाक्येन चोदिताः प्रणताः स्थिताः ।
दिव्यं वर्षसहस्रं वै तपस्तप्त्वा सुरर्षभाः।
शुभात्मानो महात्मानो जग्मुर्वै वृषभध्वजम् ॥ ८.२४.५० ॥
ఆ మాటచేత ప్రేరితులైన ఆ దేవతలు వంగి నిలిచారు; దివ్యంగా వేయి సంవత్సరాలు తపస్సు చేసి, శుద్ధాత్ములైన ఆ సురశ్రేష్ఠులు వృషభధ్వజుని వద్దకు వెళ్లారు.
8.24.51
ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा शरण्यं शरणागताः ।
तपः परममाजग्मुर्गृणन्तो ब्रह्म शाश्वतम् ॥ ८.२४.५१ ॥
బ్రహ్మను ముందు ఉంచి, శరణ్యునికి శరణు వచ్చారు; పరమ తపస్సుతో శాశ్వత బ్రహ్మను స్తుతిస్తూ వచ్చారు.
8.24.52
अनङ्गमथनं सर्वे भवं सर्वात्मना गताः ।
देवदेवं परं स्थाणुं वरदं त्र्यम्बकं शिवम् ॥ ८.२४.५२ ॥
అందరూ సర్వాత్మతో అనంగమథనుడైన భవుని ఆశ్రయించారు; దేవదేవుడు, పరముడు, స్థాణువు, వరదాత, త్ర్యంబకుడు, శివుడు.
8.24.53
शर्वमीड्यमजं रुद्रं शशाङ्काङ्कितमूर्धजम् ।
तुष्टुवुर्वाग्भिरुग्राभिर्भयेष्वभयमच्युतम्।
सर्वात्मानं महात्मानं येनाप्तं विश्वमात्मना ॥ ८.२४.५३ ॥
శర్వుని, స్తుత్యుని, అజుని, రుద్రుని, చంద్రాంకిత జటాధరుని ఉగ్రమైన మాటలతో స్తుతించారు; భయాలలో అభయుడు, అచ్యుతుడు, సర్వాత్ముడు, మహాత్ముడు, తన ఆత్మతో విశ్వాన్ని వ్యాపించినవాడు.
8.24.54
तपोविशेषैर्विविधैर्योगं यो वेद चात्मनः ।
यः साङ्ख्यमात्मना वेत्ति यस्य चात्मा वेशे सदा ॥ ८.२४.५४ ॥
వివిధ విశేష తపస్సులచే ఆత్మయోగాన్ని తెలిసినవాడు; ఆత్మతో సాంఖ్యాన్ని తెలిసినవాడు, ఎవరి ఆత్మ సదా దేహంలో నివసిస్తుందో అతడు.
8.24.55
तं ते ददृशुरीशानं तेजोराशिमुमापतिम् ।
परेण यत्नेन भवं त्रिदशाः शर्वमीश्वरम्।
अनन्यसदृशं लोके प्रतपन्तमकल्मषम् ॥ ८.२४.५५ ॥
దేవతలు ఆయనను — ఈశానుడు, తేజోరాశి, ఉమాపతి — గొప్ప ప్రయత్నంతో చూశారు. భవుడు, శర్వుడు, ఈశ్వరుడు, లోకంలో సాటిలేనివాడు, ప్రకాశించేవాడు, నిర్మలుడు.
8.24.56
एकश्च भगवांस्तत्र नानारूपमकल्पयत् ।
आत्मनः प्रतिरूपाणि रूपाण्यथ महात्मनि।
परस्परस्य चापश्यन्सर्वे परमविस्मिताः ॥ ८.२४.५६ ॥
అక్కడ ఒక్కడే అయిన భగవానుడు తనకు ప్రతిరూపాలైన అనేక రూపాలను సృష్టించాడు; ఆ మహాత్ముని యందు ఆ రూపాలను చూసి అందరూ మిక్కిలి విస్మయం చెంది ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు.
8.24.57
सर्वभूतमयं दृष्ट्वा तमजं जगतः परिम् ।
देवा ब्रह्मर्षयश्चैव शिरोभिर्धरणीं गताः ॥ ८.२४.५७ ॥
సర్వభూతమయుడు, జన్మ లేనివాడు, జగత్తుకు ప్రభువు అయిన ఆయనను చూసి, దేవతలు మరియు బ్రహ్మర్షులు శిరసుతో నేలపై సాగిలపడ్డారు.
8.24.58
तान्स्वस्तिवाच्य चाभ्यर्च्य समुत्थाप्य च शङ्करः ।
ब्रूतब्रूतेति भगवान्स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥ ८.२४.५८ ॥
వారిని ఆశీర్వదించి, పూజించి, లేవనెత్తి, శంకరుడైన భగవానుడు నవ్వుతూ, 'చెప్పండి, చెప్పండి' అని పలికాడు.
8.24.59
त्र्यम्बकेणाभ्यनुज्ञातास्ततस्ते स्वस्थचेतसः ।
नमो नमो नमस्तेऽस्तु प्रभो इत्यब्रुवन्भवम् ॥ ८.२४.५९ ॥
త్ర్యంబకుడు అనుమతించిన తర్వాత, వారు స్వస్థచిత్తులై, 'నమస్కారం, నమస్కారం, నమస్కారం నీకు, ప్రభూ!' అని భవునితో పలికారు.
8.24.60
नमो देवाधिदेवाय प्रियाधाघ्नेऽतिमन्यवे ।
प्रजापतिमखघ्नाय प्रजापतिभिरीड्यते ॥ ८.२४.६० ॥
దేవాధిదేవునికి నమస్కారం; ప్రియమైనదాన్ని నాశనం చేసేవానికి, అతిక్రోధికి నమస్కారం; ప్రజాపతి యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవానికి నమస్కారం, ప్రజాపతుల చేత స్తుతించబడేవానికి.
8.24.61
नमः स्तुताय स्तुत्याय स्तूयमानाय शम्भवे ।
विलोहिताय रुद्राय नीलग्रीवाय शूलिने ॥ ८.२४.६१ ॥
స్తుతించబడినవానికి, స్తుతింపదగినవానికి, స్తూయమానునికి, శంభునికి నమస్కారం. విలోహితునికి, రుద్రునికి, నీలగ్రీవునికి, శూలధారికి నమస్కారం.
8.24.62
अमोघाय मृगाक्षाय प्रवरायुधयोधिने ।
अर्हाय चैव शुद्वाय क्षयाय क्रथनाय च ॥ ८.२४.६२ ॥
అమోఘునికి, మృగాక్షునికి, శ్రేష్ఠాయుధ యోధునికి, అర్హునికి, శుద్ధునికి నమస్కారం. క్షయకర్తకు, క్రథనకర్తకు నమస్కారం.
8.24.63
दुर्वारणाय शुक्राय ब्रह्मणे ब्रह्मचारिणे ।
ईशानायाप्रमेयाय निहन्त्रे चर्मवाससे ॥ ८.२४.६३ ॥
దుర్వారునికి, శుక్రునికి, బ్రహ్మకు, బ్రహ్మచారికి నమస్కారం. ఈశానునికి, అప్రమేయునికి, నిహంతకునికి, చర్మవస్త్రధారికి నమస్కారం.
8.24.64
तपोरताय पिङ्गाय व्रतिने कृत्तिवाससे ।
कुमारपित्रे त्र्यक्षाय प्रवरायुधधारिणे ॥ ८.२४.६४ ॥
తపోరతునికి, పింగునికి, వ్రతధారికి, కృత్తివాసునికి నమస్కారం. కుమారుని తండ్రికి, త్ర్యక్షునికి, శ్రేష్ఠాయుధధారికి నమస్కారం.
8.24.65
प्रपन्नार्तिविनाशाय ब्रह्मद्विट्सङ्घघातिने ।
वनस्पतीनां पतये वनानां पतये नमः ॥ ८.२४.६५ ॥
శరణాగతుల ఆర్తిని నాశనం చేసేవానికి, బ్రహ్మద్వేషుల సమూహాన్ని సంహరించేవానికి నమస్కారం. వనస్పతులకు పతికి నమస్కారం, వనాలకు పతికి నమస్కారం.
8.24.66
गवां च पतये नित्यं यज्ञानां पतये नमः ।
नमोस्तु ते ससैन्याय त्र्यम्बकायामितौजसे।
मनोवाक्कर्मभिर्देव त्वां प्रपन्नान्भजस्व नः ॥ ८.२४.६६ ॥
గోవులకు, యజ్ఞాలకు పతికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కారం. సైన్యంతో కూడిన త్ర్యంబకునికి, అమితతేజస్సుకు నమస్కారం. దేవా, మనసు, మాట, కర్మలతో శరణు పొందిన మమ్మల్ని అనుగ్రహించు.
8.24.67
ततः प्रसन्नो भगवान्स्वागतेनाभिनन्द्य च ।
प्रोवाच व्येतु वस्त्रासो ब्रूत किं करवाणि वः ॥ ८.२४.६७ ॥
అప్పుడు ప్రసన్నుడైన భగవంతుడు స్వాగతంతో వారిని అభినందించి ఇలా అన్నాడు: భయం విడనాడండి; చెప్పండి, మీ కోసం నేను ఏమి చేయాలి?
8.24.68
देवाः शर्वस्य वचनं श्रुत्वा हर्षमुपागताः ॥ ८.२४.६८ ॥
శర్వుని (శివుని) మాటలు విని దేవతలు ఆనందాన్ని పొందారు.