महाभारत · अध्याय 8.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.25.1
पितृदेवर्षिसङ्घेभ्योऽभये दत्ते महात्मना ।
सत्कृत्य शंकरं प्राह ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ ८.२५.१ ॥
महात्म्याने पितर, देव आणि ऋषिसंघांना अभय दिल्यावर, लोकपितामह ब्रह्मदेवांनी शंकराचा सत्कार करून म्हटले.
8.25.2
इमान्यसुरदुर्गाणि लोकांस्त्रीनाक्रमन्ति हि ।
कश्च प्रजापतिर्घोरांस्तान्स्रर्वाञ्जहि मा चिरम् ॥ ८.२५.२ ॥
हे असुरांचे दुर्ग तिन्ही लोकांवर आक्रमण करत आहेत. हे प्रजापती, त्या सर्व भयंकरांना विलंब न करता नष्ट करा.
8.25.3
वरातिसर्गाद्देवेश प्राजापत्यमिदं परम् ।
मयाऽधितिष्ठता दत्तो दानवेभ्यो महान्वरः ॥ ८.२५.३ ॥
हे देवेशा, प्रजापतीचा हा परम वर माझ्याकडे असताना मी दानवांना एक मोठा वर दिला.
8.25.4
नास्त्यन्यो युधि तेषां वै निहन्ता इति नः श्रुतम् ।
तानतिक्रान्तमर्यादान्नान्यः संहर्तुमर्हति।
त्वामृते सर्वभूतेश त्वं ह्येषां प्रत्यरिर्वधे ॥ ८.२५.४ ॥
युद्धात त्यांना मारणारा दुसरा कोणी नाही असे आम्ही ऐकले आहे. मर्यादा ओलांडलेल्यांचा संहार आपल्याशिवाय कोणी करू शकत नाही. हे सर्वभूतेशा, त्यांच्या वधात आपणच त्यांचे शत्रू आहात.
8.25.5
स त्वं देव प्रपन्नानां याचतां च दिवोकसाम् ।
कुरु प्रसादं वरद दानवाञ्जहि संयुगे ॥ ८.२५.५ ॥
हे देवा, शरण आलेल्यांवर आणि याचना करणाऱ्या स्वर्गवासींवर आपण कृपा करा. हे वरदा, युद्धात दानवांचा वध करा.
8.25.6
त्वत्प्रसादाज्जगत्सर्वं सुखमैधत मानद ।
शरण्यस्त्वं हि देवानां वयं त्वां शरणं गताः ॥ ८.२५.६ ॥
हे मानदा, आपल्या कृपेने सर्व जग सुखाने फुलले आहे. देवांना आपणच शरण्य आहात; म्हणून आम्ही आपल्याला शरण आलो आहोत.
8.25.7
हन्तव्याः शत्रवः सर्वे युष्माकमिति मे मतिः ।
न त्वेकश्चोत्सहे हन्तुं बलिनः सुरविद्विषः ॥ ८.२५.७ ॥
"सर्व शत्रू मारले जाण्यायोग्य आहेत, हे माझे मत आहे. परंतु एकटा मी त्या बलवान देवद्वेष्ट्यांना मारण्यास समर्थ नाही."
8.25.8
ते यूयं सहिताः सर्वे मदीयेनापि तेजसा ।
जयध्वं युधि तान्सर्वान्सङ्घातेन महाबलान् ॥ ८.२५.८ ॥
"तुम्ही सर्वजण एकत्र होऊन माझ्या तेजानेही युद्धात त्या सर्व महाबलवानांना संघटित बलाने जिंका."
8.25.9
अस्मत्तेजोबलं यावत्तावद्द्विगुणमेव वा ।
तत्तेषामिति मन्यामो दृष्टतेजोबला हि ते ॥ ८.२५.९ ॥
"आमचे तेज आणि बल जितके आहे, तितकेच किंवा दुप्पट त्यांचे आहे असे आम्हाला वाटते, कारण त्यांचे तेज आणि बल आम्ही पाहिले आहे."
8.25.10
वध्यास्ते सर्वथा पापा ये युष्मास्वपराधिनः ।
मम तेजोबलार्धेन सर्वे मृद्गथ शात्रवान् ॥ ८.२५.१० ॥
"तुमचा अपराध करणारे पापी सर्वथा वध्य आहेत. माझ्या तेज-बलाच्या अर्ध्याने तुम्ही सर्व त्या शत्रूंना चिरडून टाका."
8.25.11
बिभर्तुं तव तेजोर्धं न शक्ष्याम सुरेश्वर ।
सर्वेषां नो बलार्धेन त्वमेव जहि शात्रवान् ॥ ८.२५.११ ॥
"हे सुरेश्वरा, तुझ्या तेजाचा अर्धा भागही आम्हाला धारण करता येणार नाही. आमच्या सर्वांच्या बलाच्या अर्ध्याने तूच त्या शत्रूंना ठार कर."
8.25.12
वयं च सर्वथा देव रक्षणीयास्तथैव च ।
स नो रक्ष महादेव त्वमेव जहि शात्रवान् ॥ ८.२५.१२ ॥
"हे देवा, आम्ही सर्वथा रक्षण करण्यायोग्य आहोत. हे महादेवा, तू आमचे रक्षण कर; तूच त्या शत्रूंना ठार कर."
8.25.13
मम तेजो न शक्ता हि सर्वे धारयितुं यदि ।
अहमेनान्वधिष्यामि युष्मत्तेजोर्धसंयुतः ॥ ८.२५.१३ ॥
जर तुम्ही सर्व माझे तेज धारण करण्यास समर्थ नसाल, तर तुमच्या तेजाच्या अर्ध्याने युक्त होऊन मी यांचा वध करीन.
8.25.14
बलार्धं यदि मे देवा न धारयितुमाहवे ।
शक्ताः सर्वे हि सङ्गम्य यूयं तत्प्रब्रवीमि वः ॥ ८.२५.१४ ॥
हे देवांनो, जर तुम्ही सर्व एकत्र येऊनही युद्धात माझ्या बलाचा अर्धाही भाग धारण करण्यास समर्थ नसाल, तर ते मी तुम्हांला सांगतो.
8.25.15
समा भवन्ति मे सर्वे दानवाश्चामराश्च ये ।
शिवोऽस्मि सर्वभूतानां शिवत्वं तेन मे सुराः ॥ ८.२५.१५ ॥
दानव असोत वा अमर, माझ्यासाठी सर्व समान आहेत. मी सर्व प्राण्यांचा कल्याणकारी शिव आहे; म्हणून हे देवांनो, माझे शिवत्व त्यांच्यासाठीही आहे.
8.25.16
किन्त्वधर्मेण वर्तन्ते यस्मात्ते सुरशत्रवः ।
तस्माद्वध्या मयाप्येते युष्माकं च हितेप्सया ॥ ८.२५.१६ ॥
परंतु हे देवशत्रू अधर्माने वागतात, म्हणून तुमच्या हितेच्छेने मलाही यांचा वध करावा लागेल.
8.25.17
शरणं वः प्रपन्नानां धर्मेण च जिगीषताम् ।
साहाय्यं वः करिष्यामि निहनिष्यामि वो रिपून् ॥ ८.२५.१७ ॥
जे तुम्हाला शरण आलेले आहेत आणि धर्माने विजय इच्छितात, त्यांना मी साहाय्य करीन आणि तुमच्या शत्रूंचा वध करीन.
8.25.18
दीयतां च बलार्धं मे सर्वैरपि पृथक्पृथक् ।
पशुत्वं चैव मे लोकाः सर्वे कल्पन्तु पीडिताः ॥ ८.२५.१८ ॥
तुम्ही सर्वांनी वेगवेगळे माझ्याला तुमच्या बलाचा अर्धा भाग द्या; पीडित सर्व लोकांनी माझ्यासाठी पशुत्व धारण करावे.
8.25.19
पशूनां तु पतित्वं मे भवत्वद्य दिवौकसः ।
एवं न पापं प्राप्स्यामि पशून्हत्वा सुरद्विपः ॥ ८.२५.१९ ॥
हे स्वर्गवासीयांनो, आज पशूंवर माझे आधिपत्य असो. अशा रीतीने देवद्वेषी पशूंना मारल्याने मला पाप लागणार नाही.
8.25.20
कल्पयध्वं रथं दिव्यं रथाश्वांश्चैव पारगान् ।
धनुः शरं सारथिं च ततो जेष्यामि वो रिपून् ॥ ८.२५.२० ॥
माझ्यासाठी दिव्य रथ, उत्तम घोडे, धनुष्य, बाण आणि सारथी सिद्ध करा; मग मी तुमच्या शत्रूंना जिंकीन.
8.25.21
इति श्रुत्वा वचो देवा देवदेवस्य भूपतेः ।
विषादमगमन्सर्वे पशुत्वं प्रति शङ्किताः ॥ ८.२५.२१ ॥
देवांच्या देवाचे हे शब्द ऐकून पशुत्वाच्या शंकेने सर्व देव विषादात बुडाले.
8.25.22
तेषां भावं भवो ज्ञात्वा देवस्तानब्रवीदिदम् ।
मा वोस्तु पशुभावेऽस्मिन्भयं विबुधसत्तमाः ॥ ८.२५.२२ ॥
त्यांची मनोवृत्ती जाणून भव त्यांना म्हणाला: हे देवश्रेष्ठांनो, या पशुभावाबद्दल तुम्हाला भय नसावे.
8.25.23
श्रूयतां पशुभावस्य विमोक्षः क्रियतां च सः ॥ ८.२५.२३ ॥
पशुभावातून मुक्तीबद्दल ऐका; ती पूर्ण करा.
8.25.24
यो वः पशुपतेश्चर्यां चरिष्यति स मोक्ष्यते ।
पशुत्वादिति सत्यं वः प्रतिजाने समागमे ॥ ८.२५.२४ ॥
तुमच्यापैकी जो पशुपतीचे व्रत आचरेल, तो पशुत्वातून मुक्त होईल. या सभेत हे सत्य आहे अशी मी तुम्हाला प्रतिज्ञा करतो.
8.25.25
ये चाप्यन्ये चरिष्यन्ति व्रतं मोक्ष्यन्ति तेऽपि च ॥ ८.२५.२५ ॥
इतर जे कोणी व्रत आचरतील, तेही मुक्त होतील.
8.25.26
नैष्ठिकं द्वादशाब्दं वा अर्धमब्दमृतुत्रयम् ।
मासं द्वादशरात्रं गुह्यं व्रतं दिव्यं चरिष्यथ ॥ ८.२५.२६ ॥
बारा वर्षे, किंवा अर्धे वर्ष, किंवा तीन ऋतू, किंवा एक महिना, किंवा बारा रात्री — हे गुह्य दिव्य व्रत तुम्ही आचराल.
8.25.27
तं तथेत्यब्रुवन्देवा देवदेवनमस्कृतम् ।
ऊचुश्चेदं गृहाणेदं तेजसोऽर्धमिति प्रभुम् ॥ ८.२५.२७ ॥
देवांनी देवदेवाने नमस्कारलेल्या त्या प्रभूला 'तसेच होवो' असे म्हटले आणि म्हणाले, 'हे घ्या, हा तुमच्या तेजाचा अर्धा भाग.'
8.25.28
प्रत्युवाच तथेत्येव शूलधृद्राजसत्तम ।
ततस्ते प्रददुः सर्वे तेजसोऽर्धं महात्मने ॥ ८.२५.२८ ॥
शूलधारी 'तसेच होवो' असे उत्तरले; मग त्या सर्वांनी त्या महात्म्याला आपल्या तेजाचा अर्धा भाग दिला.
8.25.29
सर्वमादाय सर्वेषां तेजसोऽर्धं दिवौकसाम् ।
तेजसाप्यधिको भूत्वा भूयोऽप्यतिबलोऽभवत् ॥ ८.२५.२९ ॥
स्वर्गवासींच्या सर्वांच्या तेजाचा अर्धा भाग घेऊन, तेजानेही अधिक होऊन, तो पुन्हा अतिबलवान झाला.
8.25.30
ततः प्रभृति देवानां देवदेवोऽभवद्भवः ।
पतिश्च सर्वभूतानां पशूनां चाभवत्तदा ॥ ८.२५.३० ॥
तेव्हापासून भव देवांचा देव झाला, आणि सर्व प्राण्यांचा व पशूंचाही स्वामी झाला.
8.25.31
तस्मात्पशुपतिश्चोक्तो भवत्वाच्च भवेति वै ।
अर्धमादाय सर्वेषां तेजसा प्रज्वलन्निव। ॥ ८.२५.३१ ॥
म्हणून त्यांना पशुपती असे म्हटले गेले. 'भव' असेही म्हटले गेले, आणि 'भवेति' असेही. सर्वांचा अर्धा भाग घेऊन, आपल्या तेजाने जणू पेटल्यासारखे.
8.25.32
भासयामास तान्सर्वान्देवदेवो महाद्युतिः ।
ततोऽभिषिषिच्युः सर्वे सुरा रुद्रं पुरारिणम्। ॥ ८.२५.३२ ॥
देवदेव, महातेजस्वी यांनी त्या सर्वांना प्रकाशित केले. नंतर सर्व देवांनी पुरारी रुद्राचा अभिषेक केला.
8.25.33
महादेव इति ह्यासीद्देवदेवो महेश्वरः ॥ ८.२५.३३ ॥
'महादेव' असेच ते म्हटले गेले; देवदेव, महेश्वर तेच होते.