మహాభారతం · అధ్యాయం 8.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.26.1
तेजसोऽर्धं सुरा दत्त्वा शङ्कराय महात्मने ।
पशुत्वमपि चोपेत्य विश्वकर्माणमव्ययम् ॥ ८.२६.१ ॥
దేవతలు మహాత్ముడైన శంకరునకు తమ తేజస్సులో సగభాగాన్ని ఇచ్చి, నాశరహితుడైన విశ్వకర్మ వద్దకు వెళ్లి.
8.26.2
ऊचुः सर्वे समाभाष्य रथः सङ्कल्प्यतामिति ।
विश्वकर्माऽपि सञ्चिन्त्य रथं दिव्यमकल्पयत् ॥ ८.२६.२ ॥
అందరూ కలిసి 'ఒక రథాన్ని సంకల్పించాలి' అన్నారు. విశ్వకర్మ కూడా ఆలోచించి ఒక దివ్య రథాన్ని నిర్మించాడు.
8.26.3
समेतां पृथिवीं देवी विशालां पुरमालिनीम् ।
सपर्वतवनद्वीपां चक्रे भूतधरां रथम् ॥ ८.२६.३ ॥
ఏకీభవించిన, విశాలమైన, నగరమాలలు ధరించిన, పర్వతాలు, వనాలు, ద్వీపాలతో కూడిన దేవి భూమిని, ప్రాణులను ధరించే రథంగా అతడు చేశాడు.
8.26.4
ईषां नक्षत्रवंशं च छत्रं मेरुमहागिरिम् ।
अनेकद्रुसञ्छन्नं रत्नाकरमनुत्तमम् ॥ ८.२६.४ ॥
నక్షత్రాల వంశాన్ని, ఈషను, మేరు మహాపర్వతాన్ని ఛత్రంగా, అనేక వృక్షాలతో కప్పబడిన, అత్యుత్తమ రత్నాకరాన్ని (సముద్రాన్ని).
8.26.5
हिमवन्तं च विन्ध्यं च नानाद्रुमलताकुलम् ।
अवस्करं प्रतिष्ठानं कल्पयामास वै तदा ॥ ८.२६.५ ॥
హిమాలయాన్ని, వింధ్యను, అనేక వృక్షలతలతో నిండినవాటిని, అప్పుడు అతడు రథానికి అడుగు భాగంగా, పునాదిగా ఏర్పరచాడు.
8.26.6
अस्तंगिरिमधिष्ठानं नानाद्विजगणायुतम् ।
चकार भगवांस्त्वष्टा उदयं रथकूबरम् ॥ ८.२६.६ ॥
అస్తగిరిని ఆధారంగా చేసి, అనేక పక్షిగణాలతో నిండిన, భగవంతుడైన త్వష్ట ఉదయగిరిని రథ కూబరంగా చేశాడు.
8.26.7
मीननक्रझषावासं दानवालयमुत्तमम् ।
समुद्रमक्षं विदधे पत्तनाकरशोभितम् ॥ ८.२६.७ ॥
చేపలు, మొసళ్లు, జలజీవుల నివాసమై, దానవుల ఉత్తమ ఆలయమై, పట్టణాలతో గనులతో శోభించే సముద్రాన్ని ఇరుసుగా ఏర్పరచెను.
8.26.8
चक्रं चक्रे चन्द्रमसं तारकागणमण्डितम् ।
दिवाकरं चाप्यपरं चक्रं चक्रेंऽशुमालिनम् ॥ ८.२६.८ ॥
ఒక చక్రంగా నక్షత్రగణాలతో అలంకృతమైన చంద్రుణ్ణి, మరొక చక్రంగా కిరణమాలికలు ధరించిన సూర్యుణ్ణి చేసెను.
8.26.9
गङ्गां सरस्वतीं तूणीं चक्रे विश्वकृदव्ययः ।
अलङ्कारा रथस्यासन्नापगाः सरितस्तथा ॥ ८.२६.९ ॥
విశ్వకర్త అవ్యయుడు గంగను, సరస్వతిని అమ్ముల పొదిగా చేసెను; రథానికి అలంకారాలుగా ఆ నదులూ ఉపనదులూ అయ్యాయి.
8.26.10
त्रीनग्नीन्मन्त्रवच्चक्रे रथस्याथ त्रिवेणुकम् ।
अनुकर्षान्रथे दीप्तान्वरूथांश्चापि तारकाः ॥ ८.२६.१० ॥
మంత్రపూర్వకంగా మూడు అగ్నులను రథానికి త్రివేణువుగా చేసెను; రథంలో ప్రకాశించే అనుకర్షాలూ వరూథాలూ కూడా నక్షత్రాలయ్యాయి.
8.26.11
ओषधीर्वीरुधश्चैव घण्टाजालं च भानुमत् ।
अलञ्चकार च रथं मासपक्षर्तुभिर्विभुः ॥ ८.२६.११ ॥
ఓషధులు, లతలు, ప్రకాశించే గంటల జాలంతో ఆ విభుడు రథాన్ని అలంకరించెను; మాసాలతో, పక్షాలతో, ఋతువులతో ఆ సర్వసమర్థుడు రథాన్ని అలంకరించెను.
8.26.12
अहोरात्रैः कलाभिश्च काष्ठाभिरयनैस्तथा ।
द्यां युगं युगपर्वाणि संवर्तकबलाहरकान् ॥ ८.२६.१२ ॥
పగళ్లు, రాత్రులు, కళలు, కాష్ఠలు, అయనాలతో; ఆకాశం, యుగం, యుగసంధులు, సంవర్తక మేఘాలతో...
8.26.13
शम्यां धृतिं च मेधां च स्थितिं सन्नतिमेव च ।
ऋग्वेदं सामवेदं च धुर्यावश्वावकल्पयत् ॥ ८.२६.१३ ॥
శమ్య, ధృతి, మేధ, స్థితి, సన్నతి, అలాగే ఋగ్వేదం, సామవేదం — వీటిని అతడు ధురంధర అశ్వాలుగా సృష్టించాడు.
8.26.14
पृष्ठाश्वौ तु यजुर्वेदः कल्पितोऽथर्वणस्तथा ।
अश्वानां चाप्यलङ्कारं विदधे पदसञ्चयम् ॥ ८.२६.१४ ॥
పృష్ఠాశ్వులుగా యజుర్వేదం, అలాగే అథర్వవేదం అమర్చబడ్డాయి; గుర్రాల అలంకారాన్ని, వాటి నడకల సంచయాన్ని కూడా అతడు నిర్మించాడు.
8.26.15
सिनीवालीमनुमतिं कुहूं राकां च सुप्रभाम् ।
योक्ताणि चक्रे चाश्वानां कूश्माण्डांश्चापि पन्नगान्। ॥ ८.२६.१५ ॥
సినీవాలి, అనుమతి, కుహూ, రాకా, సుప్రభ — వీరిని అతడు అశ్వాల కళ్లెములుగా చేశాడు; కూష్మాండులను, పాములను కూడా.
8.26.16
तालपृष्ठोऽथ नहुषः कार्कोटकधनञ्जयौ ।
इतरे चाभवन्नागा हयानां वाहबन्धनम् ॥ ८.२६.१६ ॥
తాలపృష్ఠుడు, తర్వాత నహుషుడు, కార్కోటకుడు, ధనంజయుడు; ఇతర నాగులు అశ్వాల వాహనబంధనమయ్యారు.
8.26.17
अभीशवः षडङ्गानि कल्पितानि महीपते ।
ओङ्कारः कल्पितस्तस्य प्रतोदो विश्वकर्मणा ॥ ८.२६.१७ ॥
ఓ మహీపతీ, అభీశులు (కళ్లెములు) షడంగాలు కల్పించబడ్డాయి; ఓంకారం దాని కల్పనమైంది; విశ్వకర్మ చేత దాని ప్రతోదం (చాబుక్) కల్పించబడింది.
8.26.18
यज्ञाः सर्वे पृथक्लृप्ता रथाङ्गानि च भागशः ।
अधिष्ठानं मनश्चासीत्परिरथ्या सरस्वती ॥ ८.२६.१८ ॥
అన్ని యజ్ఞాలు వేర్వేరుగా కల్పించబడ్డాయి; రథ అంగాలు భాగాలవారీగా కల్పించబడ్డాయి; మనస్సు దాని అధిష్ఠానం, సరస్వతి దాని పరిరథ్యా.
8.26.19
नानावर्णानि शस्त्राणि पताकाः पवनेरिताः ।
विद्युदिन्द्रधनुर्युक्तं रथं दीप्त्या व्यदीपयत् ॥ ८.२६.१९ ॥
అనేక రంగుల ఆయుధాలు, గాలికి ఊగే పతాకలు, మెరుపు మరియు ఇంద్రధనుస్సుతో కూడిన ఆ రథాన్ని ఆయన తన కాంతితో ప్రకాశింపజేశాడు.
8.26.20
वर्म योद्धुं च विहितं नमो ग्रहगणाकुलम् ।
अभेद्यं भानुमच्चित्रं कालचक्रपरिक्षतम् ॥ ८.२६.२० ॥
యుద్ధానికి సిద్ధం చేసిన కవచం గ్రహగణాలతో నిండి ఉంది; అది అభేద్యం, సూర్యతేజంతో ప్రకాశించేది, అద్భుతమైనది, కాలచక్రపు గుర్తులతో అంకితమైనది.
8.26.21
एवमस्मिन्महाराज कल्पिते रथसत्तमे ।
त्वष्ट्रा मनुजशार्दूल द्विषतां भयवर्धने ॥ ८.२६.२१ ॥
ఓ మహారాజా, ఇలా త్వష్టృచే సిద్ధం చేయబడిన ఆ ఉత్తమ రథంపై, ఓ నరశార్దూలా, శత్రువుల భయాన్ని పెంచేది (అలంకరించబడింది).
8.26.22
स्वान्यायुधानि दिव्यानि न्यदधाच्छङ्करो रथे ।
ध्वजयष्टिं वियत्कृत्वा स्थापयामास गोवृषम् ॥ ८.२६.२२ ॥
శంకరుడు తన దివ్య ఆయుధాలను ఆ రథంపై ఉంచాడు; ఆకాశాన్నే ధ్వజస్తంభంగా చేసి అందులో గోవృషభ (నంది) చిహ్నాన్ని నిలిపాడు.
8.26.23
ब्रह्मदण्डः कालदम्डो रुद्रदण्डश्च ते ज्वराः ।
परिष्कारा र्थस्यासन्समन्ताद्दिशमुद्धताः ॥ ८.२६.२३ ॥
బ్రహ్మదండం, కాలదండం, రుద్రదండం అనే జ్వరరూప (దహించే) ఆయుధాలు ఆ రథానికి అలంకారాలుగా ఉన్నాయి; అవి అన్ని దిక్కులలో ఎత్తుగా లేచి ఉన్నాయి.
8.26.24
विचित्रमृतुभिः षड्भिः कृत्वा संवत्सरं धनुः ।
छायामेवात्मनश्चक्रे धनुर्ज्यामक्षयां ध्रुवाम् ॥ ८.२६.२४ ॥
ఆరు ఋతువులతో సంవత్సరంగా రూపొందించిన ఆ విచిత్ర ధనుస్సును చేసి, ఆయన తన ఛాయను (రూపాన్ని) నిర్మించాడు; ధనుస్సు తాడు నాశనం లేనిదిగా, స్థిరంగా ఉంది.
8.26.25
कालो हि भगवान्रुद्रस्तच्च संवत्सरं धनुः ।
तस्माद्रौद्री कालरात्री ज्या कृता धनुषो जरा ॥ ८.२६.२५ ॥
కాలమే భగవంతుడు రుద్రుడు; ఆ సంవత్సరమే ధనుస్సు. అందువల్ల రౌద్రమైన కాలరాత్రి ధనుస్సు యొక్క జ్యాగా, అంటే జరగా, చేయబడింది.
8.26.26
ततो रथे रथाश्वांस्तानृषयः समयोजयन् ।
एकैकशः सुसंहृष्टानादाय सुधृतव्रताः ॥ ८.२६.२६ ॥
అప్పుడు దృఢవ్రతులైన ఋషులు ఎంతో సంతోషించి, ఆ రథాశ్వాలను ఒక్కొక్కటిగా తీసుకుని రథానికి కట్టారు.
8.26.27
दक्षिणस्यां धुरि कृत ऋग्वेदो मन्त्रपारगैः ।
सव्यतः सामवेदश्च युक्तो राजन्महर्षिभिः ॥ ८.२६.२७ ॥
రాజా, మంత్రపారంగతులు కుడి ధురలో ఋగ్వేదాన్ని ఉంచారు; ఎడమవైపు మహర్షులు సామవేదాన్ని కట్టారు.
8.26.28
पार्ष्ठिदक्षिणतो युक्तो यजुर्वेदः सुरद्विजैः ।
इतरस्यां तथा पार्ष्ठ्यां युक्तो राजन्नथर्वणः ॥ ८.२६.२८ ॥
వెనుక కుడివైపున దేవతలు, ద్విజులు యజుర్వేదాన్ని కట్టారు; రాజా, మరోవైపు వెనుక భాగంలో అథర్వణాన్ని కట్టారు.
8.26.29
एवं ते वाजिनो युक्ता यज्ञविद्भिस्तथा रथे ।
अशोभन्त तथा युक्ता यथैवाध्वरमध्यगाः ॥ ८.२६.२९ ॥
ఇలా యజ్ఞవిదులచే రథానికి కట్టబడిన ఆ అశ్వాలు, యజ్ఞమధ్యానికి వెళ్తున్నవాటిలా ప్రకాశించాయి.
8.26.30
कल्पयित्वा रथं दिव्यं ततो बाणमकल्पयत् ।
चिन्तयित्वा हरिं विष्णुमव्ययं यज्ञवाहनम् ॥ ८.२६.३० ॥
దివ్య రథాన్ని సిద్ధం చేసి, యజ్ఞమే వాహనంగా కలిగిన అవ్యయుడైన హరి విష్ణువును ధ్యానించి, అతడు బాణాన్ని రూపొందించాడు.
8.26.31
शरं सङ्कल्पयाञ्चक्रे विश्वकर्मा महामनाः ।
तस्य वाजांश्च पुङ्खं च कल्पयामास वै तदा ॥ ८.२६.३१ ॥
మహామనుడైన విశ్వకర్మ ఒక బాణాన్ని రూపొందించాడు. దానికి రెక్కలను, పుంఖాన్ని కూడా అప్పుడు అమర్చాడు.
8.26.32
पुण्यगन्धवहं राजञ्श्वसनं राजसत्तम ।
अग्नीषोमौ शरमुखे कल्पयामास वै तदा ॥ ८.२६.३२ ॥
రాజశ్రేష్ఠా! పుణ్యగంధాన్ని మోసే వాయువును, అగ్నీషోములను అప్పుడు బాణముఖంపై అమర్చాడు.
8.26.33
अग्नीषोमात्मकं कृत्स्नमुच्यते वैष्णवं जगत् ।
विष्णुरात्मा भगवतो भवस्यामिततेजसः ॥ ८.२६.३३ ॥
సమస్త జగత్తు అగ్నీషోమమయమని, వైష్ణవమని చెప్పబడుతోంది. విష్ణువు అమిత తేజస్వి అయిన భగవానుడు భవుని ఆత్మ.
8.26.34
तस्माद्धनुर्ज्यासंस्पर्शं स विषेहे शरस्य वै ।
तस्मिञ्शरे तीक्ष्णमन्युममुञ्चद्दुःसहं प्रभुः ॥ ८.२६.३४ ॥
అందుచేత ఆ ప్రభువు విల్లు తాడు స్పర్శను సహించాడు. ఆ బాణంలో తీక్ష్ణమైన, దుస్సహమైన కోపాన్ని విడిచాడు.
8.26.35
भृग्वङ्गिरोमन्युभवः क्रोधाग्निरतिदुःसहः ।
स नीललोहितो धूम्रः कृत्तिवासा भयानकः ॥ ८.२६.३५ ॥
భృగు, అంగిరసుల కోపం నుండి పుట్టిన, అతి దుస్సహమైన క్రోధాగ్ని అది. అది నీలలోహితం, ధూమ్రం, కృత్తివాసం, భయంకరం.
8.26.36
आदित्यायुतसङ्काशस्तेजोज्वालावृतो भवः ।
दुश्चर्यच्यावको जेता हन्ता ब्रह्मद्विषां वरः ॥ ८.२६.३६ ॥
పదివేల సూర్యులతో సమానుడు, తేజ జ్వాలలతో ఆవృతుడైన భవుడు. దుశ్చర్యచ్యావకుడు, విజేత, బ్రహ్మద్వేషులను సంహరించువారిలో శ్రేష్ఠుడు.
8.26.37
तस्याङ्गानि समाश्रित्य स्थितं विश्वमिदं जगत् ।
जङ्गमाजङ्गमं राजञ्छुशुभेऽद्भुतदर्शनम् ॥ ८.२६.३७ ॥
అతని అంగాలను ఆశ్రయించి ఈ సమస్త చరాచర జగత్తు నిలిచి ఉంది; ఓ రాజా, అది అద్భుత దర్శనంగా ప్రకాశించింది.
8.26.38
दृष्टा तु तं रथं दिव्यं कवची स शरासनी ।
आददे स शरं दिव्यं सोमविष्ण्वग्निवायुजम् ॥ ८.२६.३८ ॥
ఆ దివ్య రథాన్ని చూసి కవచధారి, విల్లు చేతబట్టిన అతడు సోమ, విష్ణు, అగ్ని, వాయువుల నుండి పుట్టిన దివ్య బాణాన్ని అందుకున్నాడు.
8.26.39
तमादाय महादेवस्त्रासयन्दैत्यदानवान् ।
आरुरोह तदा यत्तः कम्पयन्निव रोदसी ॥ ८.२६.३९ ॥
ఆ బాణాన్ని తీసుకుని మహాదేవుడు దైత్యులను దానవులను భయపెడుతూ, సిద్ధంగా, ద్యావాపృథివులను కంపింపజేస్తున్నట్లు రథమెక్కాడు.
8.26.40
महर्षिभिः स्तूयमानो वन्द्यमानश्च वन्दिभिः ।
उपनृत्तश्चाप्सरसां गणैर्नृत्तविशारदैः ॥ ८.२६.४० ॥
మహర్షులచే స్తుతించబడుతూ, బంధుల చేత నమస్కరించబడుతూ, నృత్యనిపుణులైన అప్సరసల గణాలచే నృత్యంతో సత్కరించబడుతూ (అతడు ఎక్కాడు).
8.26.41
स शोभमानो वरदः खङ्गी बाणी शरासनी ।
हसन्निवाब्रवीद्देवः सारथिः को भवेदिति ॥ ८.२६.४१ ॥
ప్రకాశిస్తూ, వరాలిచ్చేవాడై, ఖడ్గం, బాణం, విల్లు ధరించి, ఆ దేవుడు నవ్వుతున్నట్లుగా, "సారథి ఎవరు కాగలడు?" అని అన్నాడు.