મહાભારત · અધ્યાય 8.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.27.1
तमब्रुवन्देवगणा यं भवान्सन्नियोक्ष्यते ।
स भविष्यति देवेश सारथिस्ते न संशयः ॥ ८.२७.१ ॥
દેવગણોએ તેમને કહ્યું, "તમે જેને નિયુક્ત કરશો, તે જ હે દેવેશ, તમારો સારથિ થશે; એમાં શંકા નથી."
8.27.2
तानब्रवीन्महादेवो मत्तः श्रेष्ठतरो हि यः ।
तं सारथिं कुरुध्वं वै स्वयं सञ्चिन्त्य मा चिरम् ॥ ८.२७.२ ॥
મહાદેવે તેમને કહ્યું, "મારા કરતાં જે શ્રેષ્ઠ હોય તેને સારથિ બનાવો; તમે પોતે વિચારીને વિલંબ ન કરો."
8.27.3
एतच्छ्रुत्वा वचो देवाः सर्वे गत्वा पितामहम् ।
प्रणिपत्योचुरेकाग्राः प्रसाद्यैनं महर्षिभिः ॥ ८.२७.३ ॥
આ વચન સાંભળીને સર્વ દેવો પિતામહ પાસે જઈ, પ્રણામ કરીને, એકાગ્ર થઈ, મહર્ષિઓ સાથે તેમને પ્રસન્ન કરીને બોલ્યા.
8.27.4
त्वया यत्कथितं देव त्रिदशारिनिबर्हणे ।
तथा तत्कृतमस्माभिः प्रसन्नश्च वृषध्वजः ॥ ८.२७.४ ॥
"હે દેવ, ત્રિદશોના શત્રુઓનો સંહાર કરવા માટે તમે જે કહ્યું હતું, તે અમે તેમ જ કર્યું; વૃષધ્વજ પ્રસન્ન છે."
8.27.5
रथश्च विहितोऽस्माभिर्विचित्रायुधसंवृतः ।
सारथिं च न जानीमः कः स्यात्तस्मिन्रथोत्तमे ॥ ८.२७.५ ॥
"અમે વિચિત્ર આયુધોથી ભરેલો એક રથ તૈયાર કર્યો છે; પરંતુ એ ઉત્તમ રથ પર સારથિ કોણ હશે તે અમે જાણતા નથી."
8.27.6
तस्माद्विधीयतां कश्चित्सारथिर्देवसत्तम ।
सफलां तां गिरं देव कर्तुमर्हसि नो विभो।
एवमस्मासु हि पुरा भगवन्नुक्तवानसि ॥ ८.२७.६ ॥
"તેથી, હે દેવશ્રેષ્ઠ, કોઈને સારથિ નિયુક્ત કરો; હે વિભો, પૂર્વે તમે અમને જે વચન કહ્યું હતું તે અમારા માટે સફળ કરવું યોગ્ય છે, હે ભગવન્."
8.27.7
सदैव युक्तो रथसत्तमो वै ।
दुराधर्षो द्रावणः शात्रवाणाम्।
पिनाकधन्वा विहितोऽत्र योद्धा ।
विभीषयन्दानवानुद्यतोऽसौ ॥ ८.२७.७ ॥
તેઓ સદા સજ્જ, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે. શત્રુઓને ભગાડનારા, દુર્ધર્ષ. પિનાક ધનુષ્યધારી, અહીં યોદ્ધા તરીકે નિયુક્ત, દાનવોને ભયભીત કરવા તત્પર.
8.27.8
तथैव वेदाश्च हया रथाग्र्य ।
धरा सशैला च रथो महात्मनः।
नक्षत्रवंशानुगतो वरूथी ।
यस्मिन्योद्धा सारथिनाऽभिरक्ष्यः ॥ ८.२७.८ ॥
એ જ રીતે વેદો, ઘોડા, શ્રેષ્ઠ રથ, પર્વતો સહિત પૃથ્વી, નક્ષત્રવંશને અનુસરતો મહાત્માનો કવચધારી રથ, જેમાં યોદ્ધા સારથિ દ્વારા રક્ષિત થવો જોઈએ.
8.27.9
तत्र सारथिरेष्टव्यः सर्वैरेतैर्विशेषवान् ॥ ८.२७.९ ॥
ત્યાં આ બધા ગુણોથી વિશિષ્ટ સારથિ શોધવો જોઈએ.
8.27.10
तं प्रविष्टा रथं देवा रथयोद्वारमेव च ।
कवचानि च शस्त्राणि कार्मुकं च पितामह ॥ ८.२७.१० ॥
એ રથમાં દેવતાઓ પ્રવેશ્યા, રથયોદ્ધાઓનું દ્વાર પણ. કવચ, શસ્ત્રો અને ધનુષ્ય પણ, હે પિતામહ.
8.27.11
त्वामृते सारथिं तत्र नान्यं पश्यामहे वयम् ।
त्वं हि सर्वैर्गणैर्युक्तोदेवताभ्योऽधिकः प्रभो ॥ ८.२७.११ ॥
તારા વિના ત્યાં બીજો સારથિ અમને દેખાતો નથી. હે પ્રભુ, તું બધા ગુણોથી યુક્ત છે અને દેવતાઓથી પણ અધિક છે.
8.27.12
त्वं देव शक्तो लोकेश नियन्तुं प्रद्रुतानिमान् ।
वेदांश्च सोपनिषदः सारथिर्भव नः स्वयम् ॥ ८.२७.१२ ॥
હે દેવ, હે લોકેશ, ભાગતા આમને રોકવા તું જ સમર્થ છે. તું પોતે અમારો સારથિ બન, વેદો અને ઉપનિષદો સહિત.
8.27.13
योद्वुं बलेन वीर्येण सत्वेन विनयेन च ।
अधिकःसारथिःकार्यो नास्ति चान्योऽधिको भवात् ॥ ८.२७.१३ ॥
યુદ્ધ માટે બળ, વીર્ય, સત્ત્વ અને વિનયમાં જે અધિક હોય તેને સારથિ બનાવવો જોઈએ; તમારાથી અધિક બીજું કોઈ નથી.
8.27.14
स भवांस्तारयत्वस्मान्कुरु सारथ्यमव्यय ।
भवानभ्यधिकस्त्वत्तो नान्योस्ति भविता त्विह ॥ ८.२७.१४ ॥
તે તમે અમને તારો; હે અવ્યય, સારથ્ય કરો. તમારાથી અધિક બીજો અહીં કોઈ નહીં થાય.
8.27.15
त्वं हि देवेश सर्वैस्तु विशिष्टो वदतां वर ।
तं रथं त्वं समारुह्य संयच्छ परमान्हयान् ॥ ८.२७.१५ ॥
તમે જ, હે દેવેશ, સૌથી શ્રેષ્ઠ છો; હે વક્તાઓમાં વરિષ્ઠ. એ રથ પર ચઢી ઉત્તમ ઘોડાઓને સંભાળો.
8.27.16
तव प्रसादाद्वध्येयुर्देव दैवतकण्टकाः ।
स नो रक्ष महाबाहो दैत्येभ्यो महतो भयात् ॥ ८.२७.१६ ॥
તમારી કૃપાથી, હે દેવ, દેવોના કાંટા સમાન શત્રુઓ હણાય. હે મહાબાહો, તે તમે દૈત્યો તરફથી આવતા મહાભયથી અમારું રક્ષણ કરો.
8.27.17
त्वं हि नो गतिरव्यग्र तवं न्त्रे गोप्ता महाव्रत ।
त्वत्प्रसादात्सुराः सर्वे पूज्यन्ते त्रिदिवे प्रभो ॥ ८.२७.१७ ॥
તમે જ અમારો આશ્રય છો, હે અવ્યગ્ર; તમે જ અમારા રક્ષક છો, હે મહાવ્રત. તમારી કૃપાથી જ સર્વ દેવો સ્વર્ગમાં પૂજાય છે, હે પ્રભુ.
8.27.18
इति ते शिरसाऽगच्छंस्त्रिलोकेशं पितामहम् ।
देवाः प्रसादयामासुः सारथ्यायेति नः श्रुतम् ॥ ८.२७.१८ ॥
આ રીતે તે દેવો માથું નમાવીને ત્રિલોકેશ્વર પિતામહ પાસે ગયા અને સારથ્ય માટે તેમને પ્રસન્ન કર્યા, એમ અમે સાંભળ્યું છે.
8.27.19
एवमेतत्सुरास्तथ्यं नान्यस्त्वभ्यधिको भवात् ।
सारथित्वं करिष्यामि शङ्करस्य महात्मनः ॥ ८.२७.१९ ॥
બ્રહ્મા બોલ્યા: હે દેવો, આ સત્ય છે; ભવથી શ્રેષ્ઠ બીજો કોઈ નથી. મહાત્મા શંકરનો હું સારથિ બનીશ.
8.27.20
सर्वथा रथिनः श्रेयान्कर्तव्यो रथसारथिः ।
तस्मादेतद्यथातत्त्वं ज्ञात्वा युष्मांश्च सङ्गतान्।
संयच्छामि हयानेष विबुधाय कपर्दिने ॥ ८.२७.२० ॥
રથીને સર્વથા શ્રેષ્ઠ સારથિ હોવો જોઈએ. તેથી આ યથાર્થ જાણીને અને અહીં એકત્ર થયેલા તમને જોઈને, જટાધારી દેવ માટે હું જ ઘોડા સંભાળીશ.
8.27.21
एवमुक्त्वा जटाभारं संयम्य प्रपितामहः ।
परिधायाजिनं गाढं सन्न्यस्य च कमण्डलुम्।
प्रतोदपाणिर्भगवानारुरोह रथं तदा ॥ ८.२७.२१ ॥
આમ કહીને પ્રપિતામહે જટાભાર સંભાળ્યો, મૃગચર્મ કસીને પહેર્યું, કમંડળ મૂક્યું, હાથમાં અંકુશ લઈને ભગવાન ત્યારે રથ પર ચડ્યા.
8.27.22
सारथौ कल्पिते देवैरीशानस्य महात्मनः ।
तस्मिन्नारोहति रथं कल्पितं लोकसम्भृतम्।
शिरोभिः पतिता भूमौ तुरगा वेदसम्भृताः ॥ ८.२७.२२ ॥
દેવોએ મહાત્મા ઈશાનના સારથિ નિયુક્ત કર્યા પછી, લોકોથી રચાયેલા એ રથ પર તે ચડતાં, વેદોથી ઘડાયેલા ઘોડા માથાં સહિત ભૂમિ પર પડ્યા.
8.27.23
उभाभ्यां लोकनाथाभ्यामास्थितं रथसत्तमम् ।
ओढुं न शक्ता वेदाश्वा जानुभ्यामपतन्महीम् ॥ ८.२७.२३ ॥
બંને લોકનાથો એ શ્રેષ્ઠ રથ પર આરૂઢ થવાથી, વેદરૂપ ઘોડા તેને વહન ન કરી શક્યા; તેઓ ઘૂંટણ પર ભૂમિ પર પડ્યા.
8.27.24
अभीशुभिस्तु भगवानुद्यम्य च हयान्विभुः ।
अस्तु वीर्यं च शौर्यं च वेदाश्वानामिति प्रभुः।
रथं सञ्चोदयामास देवानां प्रभुरव्ययः ॥ ८.२७.२४ ॥
ભગવાને લગામ ઊંચી કરી કહ્યું, 'વેદાશ્વોમાં વીર્ય અને શૌર્ય રહો', અને દેવોના અવ્યય પ્રભુએ રથને આગળ ચલાવ્યો.
8.27.25
ततोऽधिरूढे वरदे रथं पशुपतिस्तदा ।
साधुसाध्विति देवेशं स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥ ८.२७.२५ ॥
ત્યારે વરદાતા રથ પર આરૂઢ થયા, ત્યારે પશુપતિએ હસતાં દેવેશને કહ્યું, 'સાધુ, સાધુ!'
8.27.26
याहि देव यतो दैत्याश्चोदयाश्वानरिन्दम ।
पश्य बाह्वोर्बलं मेऽद्य निघ्नतः शात्रवान्रणे ॥ ८.२७.२६ ॥
'હે દેવ, દૈત્યો જ્યાં છે ત્યાં જાઓ; હે અરિંદમ, ઘોડા હાંકો. આજે રણમાં શત્રુઓનો સંહાર કરતા મારા બાહુબળને જુઓ.'
8.27.27
ततोऽश्वांश्चोदयामास मनोमारुतरंहसः ।
पुराण्युद्दिश्य खस्थानि दानवानां तरस्विनाम् ॥ ८.२७.२७ ॥
પછી મન અને પવનના વેગવાળા ઘોડાને હાંક્યા—આકાશમાં રહેલા બળવાન દાનવોના નગરો તરફ લક્ષ્ય રાખીને.
8.27.28
ततस्ते सहसोत्पत्य वेदाख्या रथवाजिनः ।
क्षणेन तेन दैत्यानां पुराणि प्रापयन्हरम् ॥ ८.२७.२८ ॥
ત્યારે વેદ નામના રથાશ્વો અચાનક ઊછળ્યા અને ક્ષણમાં હરને દૈત્યોનાં નગરો સુધી પહોંચાડ્યા.
8.27.29
अथर्वाङ्गिरसौ चास्तां चक्ररक्षौ महात्मनः ।
अथाधिज्यं धनुः कृत्वा शर्वः सन्धाय तं शरम्।
युक्त्वा पाशुपतास्त्रेण त्रिपुरं समचिन्तयत् ॥ ८.२७.२९ ॥
અથર્વ અને અંગિરસ એ મહાત્માના ચક્રના રક્ષકો હતા. પછી શર્વે ધનુષ પર પણછ ચડાવી, તે બાણ સાંધી, પાશુપતાસ્ત્રથી યોજી ત્રિપુરનું ધ્યાન ધર્યું.
8.27.30
तस्मिन्स्थिते ततो राजन्रुद्रे सज्जितकार्मुके ।
पुराणि तेन कालेन जग्मुरेकत्वमाशु वै ॥ ८.२७.३० ॥
હે રાજન્, રુદ્ર ધનુષ્ય સજ્જ કરીને ઊભા હતા ત્યારે તે નગરો તરત જ એકત્વ પામ્યાં.
8.27.31
एकीभावं गते चैव त्रिपुरत्वमुपागते ।
बभूव तुमुलो हर्षो देवतानां महात्मनाम् ॥ ८.२७.३१ ॥
નગરો એક થઈ ત્રિપુર અવસ્થા પામ્યાં ત્યારે મહાત્મા દેવતાઓમાં ભારે હર્ષ થયો.
8.27.32
ततो देवगुणाः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः ।
जयेति वाचो मुमुचुः संस्तुवन्तो महेश्वरम् ॥ ८.२७.३२ ॥
ત્યારે બધા દેવગણો, સિદ્ધો અને પરમ ઋષિઓ મહેશ્વરની સ્તુતિ કરતાં 'જય' એવા વચનો બોલ્યા.
8.27.33
ततोऽग्रतः प्रादुरभूत्त्रिपुरं जघ्नुषोऽसुरान् ।
अनिर्देश्याग्र्यवपुषो देवस्यासह्यतेजसः ॥ ८.२७.३३ ॥
પછી અસુરોનો સંહાર કરનાર દેવની આગળ ત્રિપુર પ્રગટ થયું; તે દેવનું રૂપ અવર્ણનીય અને શ્રેષ્ઠ હતું, તેજ અસહ્ય હતું.
8.27.34
त्रीणि दृष्ट्वैव संस्थानि पुराण्यथ पिनाकधृत् ।
स तद्विकृष्य भगवान्दिव्यं लोकेश्वरो धनुः।
त्रैलोक्यसारं तमिषुं मुमोच त्रिपुरं प्रति ॥ ८.२७.३४ ॥
ત્રણ નગરોને ઊભેલા જોઈને પિનાકધારી, લોકેશ્વર ભગવાને તે દિવ્ય ધનુષ્ય ખેંચ્યું અને ત્રૈલોક્યનો સાર એવું તે બાણ ત્રિપુર તરફ છોડ્યું.
8.27.35
एकबाणेन तं देवस्त्रिपुरं परमेश्वरः ।
निजघ्ने सासुरगणं देवदेवो महेश्वरः ॥ ८.२७.३५ ॥
દેવોના દેવ પરમેશ્વર મહેશ્વરે એક જ બાણથી તે ત્રિપુરને અસુરગણો સહિત નષ્ટ કર્યું.
8.27.36
बाणतेजोग्निदग्धं तद्विप्रकीर्णं सहस्रधा ।
महदार्तस्वरं कृत्वा नावशेषमुपागतम्।
मद्रेश सासुरगणं प्रापतत्पश्चिमार्णवे ॥ ८.२७.३६ ॥
બાણના તેજની અગ્નિથી બળીને તે નગર હજારો ટુકડામાં વિખરાયું. મોટો આર્તનાદ કરીને કંઈ બાકી ન રહ્યું. હે મદ્રેશ, અસુરગણો સહિત તે પશ્ચિમ સમુદ્રમાં પડ્યું.
8.27.37
एवं हि त्रिपुरं दग्धं दानवाश्चाप्यशेषतः ।
महेश्वरेण क्रुद्धेन त्रैलोक्यस्य हितैषिणा ॥ ८.२७.३७ ॥
આ રીતે ત્રણેય નગરો બળી ગયાં અને દાનવો પણ સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થયા; ત્રણે લોકના હિતની ઇચ્છા રાખનાર ક્રુદ્ધ મહેશ્વર દ્વારા.
8.27.38
स चात्मक्रोधजो विह्निर्दहेत्युक्तो निवारितः ।
त्रैलोक्यमविशेषेण पुनर्दग्धुं प्रचक्रमे ॥ ८.२७.३८ ॥
પોતાના જ ક્રોધમાંથી જન્મેલો તે અગ્નિ — "બાળ!" એમ કહેવાયા છતાં રોકાયો — ફરી ત્રણે લોકને ભેદ વિના બાળવા લાગ્યો.
8.27.39
कालाग्निमिव निर्दग्धुमुत्थितं तं पुनः पुनः ।
माकार्षीर्भस्मासाल्लोकानिति त्र्यक्षोऽब्रवीद्वचः ॥ ८.२७.३९ ॥
કાલાગ્નિની જેમ બાળવા ફરી ફરી ઊઠેલા તે અગ્નિને ત્ર્યક્ષ (શિવ) એ કહ્યું — "લોકોને ભસ્મ ન કર."
8.27.40
ततः प्रकृतिमापन्ना देलोकास्तथर्षयः ।
तुष्टुवुर्वाग्भिरग्र्याभिः स्थाणुं त्रिपुरवैरिणम् ॥ ८.२७.४० ॥
ત્યારે દેવલોકો અને ઋષિઓ પણ સ્વાભાવિક સ્થિતિ પામીને ત્રિપુરના શત્રુ સ્થાણુની શ્રેષ્ઠ વાણીથી સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
8.27.41
तेऽनुज्ञाता भगवता सर्वे जग्मुर्यथागतम् ।
कृतकामाः प्रसन्नेन प्रजापतिमुखाः सुराः ॥ ८.२७.४१ ॥
ભગવાન દ્વારા રજા મળતાં પ્રજાપતિને આગળ રાખીને બધા દેવો, મનોકામના પૂર્ણ થયેલા, જે રીતે આવ્યા હતા તે રીતે પાછા ગયા.
8.27.42
एवं रुद्रस्य कृतवान्सारथ्यं तु पितामहः ।
संयच्छ तुरगानस्य राधेयस्य महात्मनः ॥ ८.२७.४२ ॥
જેમ પિતામહે રુદ્રનું સારથ્ય કર્યું હતું, તેમ આ મહાત્મા રાધેય (કર્ણ) ના ઘોડાઓની લગામ સંભાળો.
8.27.43
त्वं हि कृष्णाच्च कर्णाच्च फल्गुनाच्च गुणाधिकः ।
बलतो रूपतो योगादस्त्रसम्पद एव च ॥ ८.२७.४३ ॥
તું કૃષ્ણ, કર્ણ અને ફાલ્ગુન (અર્જુન) કરતાં પણ ગુણોમાં અધિક છે — બળ, રૂપ, કૌશલ્ય અને અસ્ત્રસંપત્તિમાં પણ.
8.27.44
समासक्तं महीपाल कुरु मे हितमीप्सितम् ।
युद्वे ह्ययं रुद्रकल्पस्त्वं च ब्रह्मसमोऽनघ।
तस्माच्छक्तौ युवां जेतुं मच्छत्रून्दिवि वा सुरान् ॥ ८.२७.४४ ॥
હે મહીપાળ, પૂર્ણ મનથી મારું ઇચ્છિત હિત કરો. યુદ્ધમાં આ (કર્ણ) રુદ્ર સમાન છે અને તું, હે નિષ્પાપ, બ્રહ્મા સમાન છે. તેથી તમે બંને મારા શત્રુઓને — પૃથ્વી પર હોય કે સ્વર્ગમાં દેવો — જીતવા સમર્થ છો.
8.27.45
स यथा शल्य कर्णोऽयं श्वंताश्वं कृष्णसारथिम् ।
प्रमथ्य हन्यात्कौन्तेयं तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ८.२७.४५ ॥
હે શલ્ય, જેમ આ કર્ણ શ્વેત અશ્વોવાળા, કૃષ્ણને સારથિ બનાવેલા કુંતીપુત્રને (અર્જુનને) મથીને મારી નાખે, તેવી નીતિ રચવામાં આવે.
8.27.46
त्वयि राज्यं सुखं चैव जीवितं जयमेव च ।
समासक्तं महीपाल कुरु मे हितमीप्सितम् ॥ ८.२७.४६ ॥
તારામાં જ રાજ્ય, સુખ, જીવન અને વિજય પણ રહેલાં છે. હે મહીપાળ, પૂર્ણ મનથી મારું ઇચ્છિત હિત કરો.
8.27.47
संयच्छास्य हयान्त्राजन्मत्प्रियार्थं परन्तप ॥ ८.२७.४७ ॥
હે રાજન, હે શત્રુતાપન, મારા પ્રિય હેતુ માટે તું આના ઘોડાઓની લગામ સંભાળ.