మహాభారతం · అధ్యాయం 8.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.27.1
तमब्रुवन्देवगणा यं भवान्सन्नियोक्ष्यते ।
स भविष्यति देवेश सारथिस्ते न संशयः ॥ ८.२७.१ ॥
దేవగణాలు ఆయనతో ఇలా అన్నారు: "మీరు ఎవరిని నియమిస్తారో, ఆయనే దేవేశా, మీ సారథి అవుతాడు; సందేహం లేదు."
8.27.2
तानब्रवीन्महादेवो मत्तः श्रेष्ठतरो हि यः ।
तं सारथिं कुरुध्वं वै स्वयं सञ्चिन्त्य मा चिरम् ॥ ८.२७.२ ॥
మహాదేవుడు వారితో ఇలా అన్నాడు: "నా కంటే శ్రేష్ఠుడైనవాడిని సారథిగా చేయండి; మీరే ఆలోచించి ఆలస్యం చేయకండి."
8.27.3
एतच्छ्रुत्वा वचो देवाः सर्वे गत्वा पितामहम् ।
प्रणिपत्योचुरेकाग्राः प्रसाद्यैनं महर्षिभिः ॥ ८.२७.३ ॥
ఈ మాటలు విని దేవతలందరూ పితామహుని వద్దకు వెళ్లి, నమస్కరించి, ఏకాగ్రంగా మహర్షులతో కలిసి ఆయనను ప్రసన్నం చేసుకొని ఇలా అన్నారు.
8.27.4
त्वया यत्कथितं देव त्रिदशारिनिबर्हणे ।
तथा तत्कृतमस्माभिः प्रसन्नश्च वृषध्वजः ॥ ८.२७.४ ॥
"దేవా, త్రిదశుల శత్రువులను సంహరించడానికి మీరు చెప్పినదాన్ని మేము అలాగే చేశాము; వృషధ్వజుడు ప్రసన్నుడయ్యాడు."
8.27.5
रथश्च विहितोऽस्माभिर्विचित्रायुधसंवृतः ।
सारथिं च न जानीमः कः स्यात्तस्मिन्रथोत्तमे ॥ ८.२७.५ ॥
"మేము విచిత్ర ఆయుధాలతో నిండిన ఒక రథాన్ని సిద్ధం చేశాము; కానీ ఆ ఉత్తమ రథానికి సారథి ఎవరో మాకు తెలియదు."
8.27.6
तस्माद्विधीयतां कश्चित्सारथिर्देवसत्तम ।
सफलां तां गिरं देव कर्तुमर्हसि नो विभो।
एवमस्मासु हि पुरा भगवन्नुक्तवानसि ॥ ८.२७.६ ॥
"కాబట్టి, దేవోత్తమా, ఒక సారథిని నియమించండి; విభూ, పూర్వం మాకు మీరు చెప్పిన ఆ వాక్కును మా కోసం సఫలం చేయడం తగును, భగవన్."
8.27.7
सदैव युक्तो रथसत्तमो वै ।
दुराधर्षो द्रावणः शात्रवाणाम्।
पिनाकधन्वा विहितोऽत्र योद्धा ।
विभीषयन्दानवानुद्यतोऽसौ ॥ ८.२७.७ ॥
ఆయన ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండే రథవీరులలో శ్రేష్ఠుడు. శత్రువులను తరిమికొట్టేవాడు, ఓడించరానివాడు. పినాక ధనుస్సు ధరించినవాడు, ఇక్కడ యోధునిగా నియమితుడు, దానవులను భయపెట్టడానికి సిద్ధంగా ఉన్నవాడు.
8.27.8
तथैव वेदाश्च हया रथाग्र्य ।
धरा सशैला च रथो महात्मनः।
नक्षत्रवंशानुगतो वरूथी ।
यस्मिन्योद्धा सारथिनाऽभिरक्ष्यः ॥ ८.२७.८ ॥
అలాగే వేదాలు, గుర్రాలు, శ్రేష్ఠమైన రథం, పర్వతాలతో కూడిన భూమి, నక్షత్రవంశాన్ని అనుసరించే మహాత్ముని కవచధారి రథం, దానిలో యోధుడు సారథిచే రక్షింపబడాలి.
8.27.9
तत्र सारथिरेष्टव्यः सर्वैरेतैर्विशेषवान् ॥ ८.२७.९ ॥
అక్కడ వీటన్నిటితో విశిష్టుడైన సారథిని వెదకాలి.
8.27.10
तं प्रविष्टा रथं देवा रथयोद्वारमेव च ।
कवचानि च शस्त्राणि कार्मुकं च पितामह ॥ ८.२७.१० ॥
ఆ రథంలో దేవతలు ప్రవేశించారు, రథయోధుల ద్వారమూ కూడా. కవచాలు, శస్త్రాలు, ధనుస్సు కూడా, ఓ పితామహా.
8.27.11
त्वामृते सारथिं तत्र नान्यं पश्यामहे वयम् ।
त्वं हि सर्वैर्गणैर्युक्तोदेवताभ्योऽधिकः प्रभो ॥ ८.२७.११ ॥
నిన్ను తప్ప అక్కడ మరొక సారథిని మేము చూడము. ఓ ప్రభూ, నీవు అన్ని గుణాలతో కూడినవాడవు; దేవతలకంటే అధికుడవు.
8.27.12
त्वं देव शक्तो लोकेश नियन्तुं प्रद्रुतानिमान् ।
वेदांश्च सोपनिषदः सारथिर्भव नः स्वयम् ॥ ८.२७.१२ ॥
ఓ దేవా, లోకేశా, పారిపోతున్న వీరిని ఆపగల సమర్థుడవు నీవే. నీవే మాకు సారథివి కమ్ము, వేదాలు ఉపనిషత్తులతో సహా.
8.27.13
योद्वुं बलेन वीर्येण सत्वेन विनयेन च ।
अधिकःसारथिःकार्यो नास्ति चान्योऽधिको भवात् ॥ ८.२७.१३ ॥
యుద్ధానికి బలం, వీర్యం, సత్త్వం, వినయం వీటిలో అధికుడినే సారథిగా నియమించాలి; మీకంటే అధికుడు మరొకరు లేరు.
8.27.14
स भवांस्तारयत्वस्मान्कुरु सारथ्यमव्यय ।
भवानभ्यधिकस्त्वत्तो नान्योस्ति भविता त्विह ॥ ८.२७.१४ ॥
ఆ మీరు మమ్మల్ని తరింపజేయండి; అవ్యయుడా, సారథ్యం చేయండి. మీకంటే అధికుడు ఇక్కడ మరొకడు ఉండడు.
8.27.15
त्वं हि देवेश सर्वैस्तु विशिष्टो वदतां वर ।
तं रथं त्वं समारुह्य संयच्छ परमान्हयान् ॥ ८.२७.१५ ॥
మీరే, దేవేశా, అందరికంటే శ్రేష్ఠులు; వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా. ఆ రథం ఎక్కి ఉత్తమ గుర్రాలను అదుపు చేయండి.
8.27.16
तव प्रसादाद्वध्येयुर्देव दैवतकण्टकाः ।
स नो रक्ष महाबाहो दैत्येभ्यो महतो भयात् ॥ ८.२७.१६ ॥
మీ అనుగ్రహంతో, దేవా, దేవతలకు ముల్లులైనవారు హతమవుతారు. మహాబాహూ, ఆ మీరు రాక్షసుల వల్ల కలిగే గొప్ప భయం నుండి మమ్మల్ని రక్షించండి.
8.27.17
त्वं हि नो गतिरव्यग्र तवं न्त्रे गोप्ता महाव्रत ।
त्वत्प्रसादात्सुराः सर्वे पूज्यन्ते त्रिदिवे प्रभो ॥ ८.२७.१७ ॥
మీరే మాకు ఆశ్రయం, అవ్యగ్రుడా; మీరే మా రక్షకులు, మహావ్రతుడా. మీ అనుగ్రహంవల్లనే దేవతలందరూ స్వర్గంలో పూజించబడతారు, ప్రభూ.
8.27.18
इति ते शिरसाऽगच्छंस्त्रिलोकेशं पितामहम् ।
देवाः प्रसादयामासुः सारथ्यायेति नः श्रुतम् ॥ ८.२७.१८ ॥
ఈ విధంగా ఆ దేవతలు తలవంచి త్రిలోకాధిపతి పితామహుని వద్దకు వెళ్లి, సారథ్యం కోసం ఆయనను ప్రసన్నం చేసుకున్నారని మేము విన్నాము.
8.27.19
एवमेतत्सुरास्तथ्यं नान्यस्त्वभ्यधिको भवात् ।
सारथित्वं करिष्यामि शङ्करस्य महात्मनः ॥ ८.२७.१९ ॥
బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: దేవతలారా, ఇది నిజమే; భవుని కంటే అధికుడు మరెవ్వరూ లేరు. మహాత్ముడైన శంకరునికి నేను సారథిగా ఉంటాను.
8.27.20
सर्वथा रथिनः श्रेयान्कर्तव्यो रथसारथिः ।
तस्मादेतद्यथातत्त्वं ज्ञात्वा युष्मांश्च सङ्गतान्।
संयच्छामि हयानेष विबुधाय कपर्दिने ॥ ८.२७.२० ॥
రథికునికి అన్ని విధాలుగా శ్రేష్ఠమైన సారథి ఉండాలి. కాబట్టి ఇది యథార్థమని తెలిసి, ఇక్కడ సమకూడిన మిమ్మల్ని చూసి, జటాధారి దేవునికి నేనే గుర్రాలను పట్టుకుంటాను.
8.27.21
एवमुक्त्वा जटाभारं संयम्य प्रपितामहः ।
परिधायाजिनं गाढं सन्न्यस्य च कमण्डलुम्।
प्रतोदपाणिर्भगवानारुरोह रथं तदा ॥ ८.२७.२१ ॥
ఇలా చెప్పి, ప్రపితామహుడు జటాభారాన్ని సర్దుకుని, జింకచర్మాన్ని గట్టిగా కట్టుకుని, కమండలాన్ని ఉంచి, చేతిలో అంకుశంతో భగవానుడు అప్పుడు రథం ఎక్కాడు.
8.27.22
सारथौ कल्पिते देवैरीशानस्य महात्मनः ।
तस्मिन्नारोहति रथं कल्पितं लोकसम्भृतम्।
शिरोभिः पतिता भूमौ तुरगा वेदसम्भृताः ॥ ८.२७.२२ ॥
దేవతలచే మహాత్ముడైన ఈశానునికి సారథి నియమించబడగా, లోకాలతో నిర్మితమైన ఆ అలంకృత రథాన్ని అతడు ఎక్కినప్పుడు, వేదాలతో సృష్టించబడిన గుర్రాలు తలలతో సహా నేలపై పడ్డాయి.
8.27.23
उभाभ्यां लोकनाथाभ्यामास्थितं रथसत्तमम् ।
ओढुं न शक्ता वेदाश्वा जानुभ्यामपतन्महीम् ॥ ८.२७.२३ ॥
లోకాధిపతులు ఇద్దరూ ఆ శ్రేష్ఠ రథంపై ఆసీనులైనందున, వేదరూప అశ్వాలు దానిని మోయలేక మోకాళ్లపై భూమిపై పడిపోయాయి.
8.27.24
अभीशुभिस्तु भगवानुद्यम्य च हयान्विभुः ।
अस्तु वीर्यं च शौर्यं च वेदाश्वानामिति प्रभुः।
रथं सञ्चोदयामास देवानां प्रभुरव्ययः ॥ ८.२७.२४ ॥
భగవంతుడు కళ్లెములు ఎత్తి, 'వేదాశ్వాలకు వీర్యమూ శౌర్యమూ ఉండుగాక' అని పలికి, దేవతల అవ్యయ ప్రభువు రథాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
8.27.25
ततोऽधिरूढे वरदे रथं पशुपतिस्तदा ।
साधुसाध्विति देवेशं स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥ ८.२७.२५ ॥
అప్పుడు వరదుడు రథమెక్కగా, పశుపతి నవ్వుతూ దేవేశునితో, 'సాధు, సాధు!' అన్నాడు.
8.27.26
याहि देव यतो दैत्याश्चोदयाश्वानरिन्दम ।
पश्य बाह्वोर्बलं मेऽद्य निघ्नतः शात्रवान्रणे ॥ ८.२७.२६ ॥
'దేవా, దైత్యులున్న చోటికి వెళ్ళు; అరిందమా, గుర్రాలను నడుపు. నేడు యుద్ధంలో శత్రువులను హతమార్చే నా బాహుబలాన్ని చూడు.'
8.27.27
ततोऽश्वांश्चोदयामास मनोमारुतरंहसः ।
पुराण्युद्दिश्य खस्थानि दानवानां तरस्विनाम् ॥ ८.२७.२७ ॥
అప్పుడు మనస్సు, వాయువుల వేగం గల గుర్రాలను నడిపించాడు—ఆకాశంలో ఉన్న బలవంతులైన దానవుల నగరాలను లక్ష్యంగా చేసుకొని.
8.27.28
ततस्ते सहसोत्पत्य वेदाख्या रथवाजिनः ।
क्षणेन तेन दैत्यानां पुराणि प्रापयन्हरम् ॥ ८.२७.२८ ॥
అప్పుడు వేదనామకములైన రథాశ్వాలు ఒక్కసారిగా ఎగిరి, క్షణంలో హరుని దైత్యుల నగరాలకు చేర్చాయి.
8.27.29
अथर्वाङ्गिरसौ चास्तां चक्ररक्षौ महात्मनः ।
अथाधिज्यं धनुः कृत्वा शर्वः सन्धाय तं शरम्।
युक्त्वा पाशुपतास्त्रेण त्रिपुरं समचिन्तयत् ॥ ८.२७.२९ ॥
అథర్వుడు, అంగిరసుడు ఆ మహాత్ముని రథచక్రాలకు రక్షకులుగా ఉన్నారు. అనంతరం శర్వుడు ధనుస్సుకు నారి ఎక్కించి, ఆ బాణాన్ని సంధించి, పాశుపతాస్త్రంతో కూడించి త్రిపురాన్ని భావించాడు.
8.27.30
तस्मिन्स्थिते ततो राजन्रुद्रे सज्जितकार्मुके ।
पुराणि तेन कालेन जग्मुरेकत्वमाशु वै ॥ ८.२७.३० ॥
రాజా, రుద్రుడు ధనుస్సును సిద్ధంగా పట్టుకుని నిలిచినప్పుడు, ఆ సమయంలోనే ఆ నగరాలు వెంటనే ఏకత్వం పొందాయి.
8.27.31
एकीभावं गते चैव त्रिपुरत्वमुपागते ।
बभूव तुमुलो हर्षो देवतानां महात्मनाम् ॥ ८.२७.३१ ॥
ఆ నగరాలు ఏకమై త్రిపుర స్థితిని పొందగా, మహాత్ముల దేవతల మధ్య గొప్ప ఆనందం కలిగింది.
8.27.32
ततो देवगुणाः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः ।
जयेति वाचो मुमुचुः संस्तुवन्तो महेश्वरम् ॥ ८.२७.३२ ॥
అప్పుడు దేవగణాలన్నీ, సిద్ధులు, పరమర్షులు మహేశ్వరుని స్తుతిస్తూ 'జయ' అనే మాటలు పలికారు.
8.27.33
ततोऽग्रतः प्रादुरभूत्त्रिपुरं जघ्नुषोऽसुरान् ।
अनिर्देश्याग्र्यवपुषो देवस्यासह्यतेजसः ॥ ८.२७.३३ ॥
అప్పుడు అసురులను సంహరించిన దేవుని ముందు త్రిపురం ప్రత్యక్షమైంది; ఆ దేవుని రూపం వర్ణనాతీతమైనది, తేజస్సు భరింపరానిది.
8.27.34
त्रीणि दृष्ट्वैव संस्थानि पुराण्यथ पिनाकधृत् ।
स तद्विकृष्य भगवान्दिव्यं लोकेश्वरो धनुः।
त्रैलोक्यसारं तमिषुं मुमोच त्रिपुरं प्रति ॥ ८.२७.३४ ॥
మూడు నగరాలు నిలిచి ఉండటం చూసి, పినాకధారి అయిన లోకేశ్వర భగవానుడు ఆ దివ్య ధనుస్సును లాగి, త్రైలోక్యసారమైన ఆ బాణాన్ని త్రిపురం వైపు విడిచాడు.
8.27.35
एकबाणेन तं देवस्त्रिपुरं परमेश्वरः ।
निजघ्ने सासुरगणं देवदेवो महेश्वरः ॥ ८.२७.३५ ॥
దేవదేవుడైన పరమేశ్వరుడు మహేశ్వరుడు ఒకే బాణంతో ఆ త్రిపురాన్ని అసురగణాలతో సహా సంహరించాడు.
8.27.36
बाणतेजोग्निदग्धं तद्विप्रकीर्णं सहस्रधा ।
महदार्तस्वरं कृत्वा नावशेषमुपागतम्।
मद्रेश सासुरगणं प्रापतत्पश्चिमार्णवे ॥ ८.२७.३६ ॥
బాణ తేజస్సు అనే అగ్నిచే కాలిపోయి ఆ నగరం వేయి ముక్కలుగా చెదిరిపోయింది. గొప్ప ఆర్తనాదం చేసి ఏమీ మిగలలేదు. ఓ మద్రరాజా, అసుర సమూహంతో అది పశ్చిమ సముద్రంలో పడింది.
8.27.37
एवं हि त्रिपुरं दग्धं दानवाश्चाप्यशेषतः ।
महेश्वरेण क्रुद्धेन त्रैलोक्यस्य हितैषिणा ॥ ८.२७.३७ ॥
ఈ విధంగా మూడు నగరాలు కాలిపోయాయి, దానవులు కూడా పూర్తిగా నశించారు. మూడు లోకాల హితం కోరిన కోపోద్రిక్త మహేశ్వరుని చేత.
8.27.38
स चात्मक्रोधजो विह्निर्दहेत्युक्तो निवारितः ।
त्रैलोक्यमविशेषेण पुनर्दग्धुं प्रचक्रमे ॥ ८.२७.३८ ॥
తన స్వీయ కోపం నుండి పుట్టిన ఆ అగ్ని — "దహించు!" అని చెప్పబడినా ఆపబడింది — మళ్లీ మూడు లోకాలను విచక్షణ లేకుండా దహించడం మొదలుపెట్టింది.
8.27.39
कालाग्निमिव निर्दग्धुमुत्थितं तं पुनः पुनः ।
माकार्षीर्भस्मासाल्लोकानिति त्र्यक्षोऽब्रवीद्वचः ॥ ८.२७.३९ ॥
కాలాగ్నిలా దహించడానికి మళ్లీ మళ్లీ లేచిన ఆ అగ్నితో త్ర్యక్షుడు (శివుడు) ఇలా అన్నాడు — "లోకాలను భస్మం చేయకు."
8.27.40
ततः प्रकृतिमापन्ना देलोकास्तथर्षयः ।
तुष्टुवुर्वाग्भिरग्र्याभिः स्थाणुं त्रिपुरवैरिणम् ॥ ८.२७.४० ॥
అప్పుడు దేవలోకాలు, ఋషులు కూడా తమ సహజ స్థితిని పొంది, త్రిపురాన్ని జయించిన స్థాణువును శ్రేష్ఠమైన మాటలతో స్తుతించారు.
8.27.41
तेऽनुज्ञाता भगवता सर्वे जग्मुर्यथागतम् ।
कृतकामाः प्रसन्नेन प्रजापतिमुखाः सुराः ॥ ८.२७.४१ ॥
భగవంతునిచే అనుమతి పొందిన ప్రజాపతి నేతృత్వంలోని దేవతలందరూ, కోరికలు నెరవేరినవారై, వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్లారు.
8.27.42
एवं रुद्रस्य कृतवान्सारथ्यं तु पितामहः ।
संयच्छ तुरगानस्य राधेयस्य महात्मनः ॥ ८.२७.४२ ॥
పితామహుడు రుద్రునికి సారథ్యం చేసినట్లే, ఈ మహాత్ముడైన రాధేయుని (కర్ణుని) గుర్రాలను నియంత్రించు.
8.27.43
त्वं हि कृष्णाच्च कर्णाच्च फल्गुनाच्च गुणाधिकः ।
बलतो रूपतो योगादस्त्रसम्पद एव च ॥ ८.२७.४३ ॥
నీవు కృష్ణుని కంటే, కర్ణుని కంటే, ఫల్గునుని (అర్జునుని) కంటే కూడా గుణాలలో అధికుడవు — బలంలో, రూపంలో, నైపుణ్యంలో, అస్త్రసంపదలో కూడా.
8.27.44
समासक्तं महीपाल कुरु मे हितमीप्सितम् ।
युद्वे ह्ययं रुद्रकल्पस्त्वं च ब्रह्मसमोऽनघ।
तस्माच्छक्तौ युवां जेतुं मच्छत्रून्दिवि वा सुरान् ॥ ८.२७.४४ ॥
మహీపాలా, పూర్తిగా మనసుపెట్టి నా ఇష్టమైన హితాన్ని చేయి. యుద్ధంలో ఇతను (కర్ణుడు) రుద్రుని వంటివాడు, నీవు నిష్పాపుడా, బ్రహ్మతో సమానుడవు. కాబట్టి మీ ఇద్దరూ నా శత్రువులను జయించగలరు — భూమిపై ఉన్నవారినైనా, స్వర్గంలోని దేవతలనైనా.
8.27.45
स यथा शल्य कर्णोऽयं श्वंताश्वं कृष्णसारथिम् ।
प्रमथ्य हन्यात्कौन्तेयं तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ८.२७.४५ ॥
శల్యా, ఈ కర్ణుడు తెల్లని గుర్రాలు కలవాడు, కృష్ణుని సారథిగా కలవాడైన కుంతీపుత్రుని (అర్జునుని) నలిపి చంపేలా, అటువంటి ఉపాయాన్ని రూపొందించు.
8.27.46
त्वयि राज्यं सुखं चैव जीवितं जयमेव च ।
समासक्तं महीपाल कुरु मे हितमीप्सितम् ॥ ८.२७.४६ ॥
నీలోనే రాజ్యం, సుఖం, జీవితం, విజయం కూడా ఆధారపడి ఉన్నాయి. మహీపాలా, పూర్తిగా మనసుపెట్టి నా ఇష్టమైన హితాన్ని చేయి.
8.27.47
संयच्छास्य हयान्त्राजन्मत्प्रियार्थं परन्तप ॥ ८.२७.४७ ॥
రాజా, శత్రువులను దహించేవాడా, నాకు ప్రియమైన దాని కోసం ఇతని గుర్రాలను నియంత్రించు.