মহাভারত · অধ্যায় 8.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.28.1
इमं चाप्यपरं भूय इति हासं निबोध मे ।
पितुर्मम सकाशे वै ब्राह्मणः प्राह धर्मवित् ॥ ८.२८.१ ॥
আমার পিতার সমক্ষে ধর্মজ্ঞ এক ব্রাহ্মণ যে আরেকটি কাহিনী বলেছিলেন, তাও আমার কাছে শোনো।
8.28.2
श्रुत्वा चैतद्वचश्चित्रं हेतुकार्यार्थतत्त्ववित् ।
कुरु शल्य विनिश्चित्य मा भूदत्र विचारणा ॥ ८.२८.२ ॥
হে শল্য, এই বিস্ময়কর বাক্য শুনে, কারণ, কার্য ও উদ্দেশ্যের তত্ত্ব জেনে দৃঢ়ভাবে সিদ্ধান্ত নাও; এ বিষয়ে যেন বিচার না থাকে।
8.28.3
भार्गवाणां कुले जातो जमदग्निर्महातपाः ।
तस्य रामेति विख्यातः पुत्रस्तेजोगुणान्वितः ॥ ८.२८.३ ॥
ভৃগু বংশে মহাতপস্বী জমদগ্নি জন্মগ্রহণ করেন; তাঁর তেজস্বী গুণসম্পন্ন পুত্র রাম নামে বিখ্যাত হন।
8.28.4
स तीव्रं तप आस्थाय सम्प्रसादितवान्भवम् ।
अस्त्रहेतोः प्रसन्नात्मा नियतः संयतेन्द्रियः ॥ ८.२८.४ ॥
তিনি কঠোর তপস্যা করে, অস্ত্রের জন্য, প্রসন্ন চিত্তে, নিয়মিত ও ইন্দ্রিয়সংযমী হয়ে, ভব (শিব)-কে সন্তুষ্ট করেছিলেন।
8.28.5
तस्मै तुष्टो महादेवो भक्त्या च प्रशमेन च ।
हृद्गतं चास्य विज्ञाय दर्शयामास शङ्करः।
प्रत्यक्षेण महादेवः स्वां तनुं सर्वशङ्करः ॥ ८.२८.५ ॥
তাঁর ভক্তি ও শান্তিতে তুষ্ট হয়ে মহাদেব শঙ্কর তাঁর হৃদয়ের কথা জেনে প্রত্যক্ষ হয়ে নিজ রূপ দেখালেন।
8.28.6
राम तुष्टोऽस्मि भद्रं ते विदितं तव चेप्सितम् ।
कुरुष्व पूतमात्मानं सर्वमेतदवाप्स्यसि ॥ ८.२८.६ ॥
হে রাম, আমি তুষ্ট হয়েছি; তোমার কল্যাণ হোক। তোমার অভীষ্ট আমার জানা আছে। নিজেকে পবিত্র করো; এ সবই তুমি লাভ করবে।
8.28.7
दास्यामि ते तदाऽस्त्राणि यदा पूतो भविष्यसि ।
अपात्रमसमर्थं च दहन्त्यस्त्राणि भार्गव ॥ ८.२८.७ ॥
তুমি যখন পবিত্র হবে, তখন আমি তোমাকে সেই অস্ত্রগুলি দেব। হে ভার্গব, অযোগ্য ও অসমর্থ ব্যক্তিকে অস্ত্রসমূহ দগ্ধ করে।
8.28.8
इत्युक्तो जामदग्न्यस्तु देवदेवेन शूलिना ।
प्रत्युवाच महात्मानं शिरसाऽवनतः प्रभुम् ॥ ८.२८.८ ॥
দেবদেব ত্রিশূলধারী এরূপ বললে জামদগ্ন্য শির অবনত করে সেই মহাত্মা প্রভুকে উত্তর দিলেন।
8.28.9
यदा जानासि देवेश पात्रं मामस्त्रधारणे ।
तदा शुश्रूषतेऽस्त्राणि भवान्मे दातुमर्हति ॥ ८.२८.९ ॥
হে দেবেশ, অস্ত্রধারণে আমি যোগ্য পাত্র বলে আপনি জানলে তখন আমাকে সেই অস্ত্রসমূহ দান করা আপনার উচিত। আমি সেবা করতে ইচ্ছুক।
8.28.10
ततः स तपसा चैव व्रतेन नियमेन च ।
पूजोपहारबलिभिर्होममन्त्रपुरस्कृतैः ॥ ८.२८.१० ॥
অতঃপর তিনি তপস্যা, ব্রত ও নিয়মে, এবং হোম-মন্ত্রসহ পূজা, উপহার ও বলির দ্বারা আরাধনা করলেন।
8.28.11
समाराधितवाञ्शर्वं बहुवर्षगणांस्तदा ।
प्रसन्नश्च महादेवो भार्गवस्य महात्मनः ॥ ८.२८.११ ॥
তখন তিনি বহু বছর ধরে শর্বকে (শিবকে) সন্তুষ্ট করলেন; এবং সেই মহাত্মা ভার্গবের প্রতি মহাদেব প্রসন্ন হলেন।
8.28.12
असकृच्चाब्रवीत्तस्य गुणान्देव्याः सकाशतः ।
भक्तिमानेष सततं मयि रामो दृढव्रतः ॥ ८.२८.१२ ॥
দেবীর সান্নিধ্য থেকে তার গুণাবলী তিনি বারবার বললেন: "এই রাম সর্বদা আমার প্রতি ভক্তিমান, দৃঢ়ব্রত।"
8.28.13
एवमस्य गुणान्प्रीतो बहुशो कथयद्विभुः ।
देवतानां पितॄणां च समक्षमरिसूदन ॥ ८.२८.१३ ॥
এইভাবে সন্তুষ্ট হয়ে সর্বশক্তিমান শিব দেবতা ও পিতৃগণের সামনে তাঁর গুণাবলী বহুবার বর্ণনা করলেন, হে শত্রুসংহারক।
8.28.14
एतस्मिन्नेव काले तु दैत्या ह्यासन्महाबलाः ।
तैस्तदा दर्पमोहाद्वै अबाध्यन्त दिवौकसः ॥ ८.२८.१४ ॥
সেই সময়ে মহাবলশালী দৈত্যরা ছিল; তারা দর্প ও মোহবশত স্বর্গবাসী দেবতাদের পীড়ন করত।
8.28.15
ततः सम्भूय विबुधास्तान्हन्तुं कृतनिश्चयाः ।
चक्रुः शत्रुवधे यत्नं दैत्याञ्चेतुमशक्नुवन् ॥ ८.२८.१५ ॥
তারপর দেবতারা একত্র হয়ে তাদের বধ করার সংকল্প করলেন; দৈত্যদের জয় করতে না পেরে তাঁরা শত্রুবধের চেষ্টা করলেন।
8.28.16
अभिगम्य ततो देवा महेश्वरमुमापतिम् ।
प्रासादयंस्तदा भक्त्या जहि शत्रुगणानिति ॥ ८.२८.१६ ॥
তারপর দেবতারা উমাপতি মহেশ্বরের কাছে গিয়ে ভক্তিভরে তাঁকে তুষ্ট করলেন, বললেন, 'শত্রুদল বধ করুন।'
8.28.17
प्रतिज्ञाय ततो देवो देवतानां रिपुक्षयम् ।
रामं भार्गवमाहूय सोऽभ्यभाषत शङ्करः ॥ ८.२८.१७ ॥
দেবতাদের শত্রুবিনাশের প্রতিশ্রুতি দিয়ে তখন দেব শঙ্কর ভার্গব রামকে ডেকে তাঁকে বললেন।
8.28.18
रिपून्भार्गव देवानां जहि सर्वान्समागतान् ।
लोकानां हितकामार्थं मत्प्रियार्थं तथैव च ॥ ८.२८.१८ ॥
হে ভার্গব, সমবেত দেবতাদের সমস্ত শত্রুকে বধ কর — লোকের হিতের জন্য এবং আমার প্রিয়কার্যের জন্যও।
8.28.19
का शक्तिर्मम देवेश अकृतास्त्रस्य संयुगे ।
निहन्तुं दानवान्सर्वान्कृतास्त्रान्युद्धदुर्मदान् ॥ ८.२८.१९ ॥
হে দেবেশ, যুদ্ধে অস্ত্রবিদ্যায় অশিক্ষিত আমার কী শক্তি আছে যে অস্ত্রনিপুণ, যুদ্ধমদে উন্মত্ত সকল দানবকে বধ করব?
8.28.20
गच्छ त्वं मदनुज्ञानान्निहनिष्यसि शात्रवान् ।
विजित्य च रिपून्सर्वान्गुणान्प्राप्स्यसि पुष्कलान् ॥ ८.२८.२० ॥
যাও, আমার অনুমতিতে তুমি শত্রুদের বধ করবে; সকল শত্রুকে জয় করে প্রচুর ফল লাভ করবে।
8.28.21
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं प्रतिगृह्य च सर्वशः ।
रामः कृतस्वस्त्ययनः प्रययौ दानवान्प्रति ॥ ८.२८.२१ ॥
এই বাক্য শুনে সম্পূর্ণভাবে গ্রহণ করে, রাম মঙ্গলানুষ্ঠান সম্পন্ন করে দানবদের দিকে যাত্রা করলেন।
8.28.22
ततोऽजयद्देवशत्रून्महादर्पबलान्वितान् ।
वज्राशनिसमस्पर्शैः प्रहारैरेव भार्गवः ॥ ८.२८.२२ ॥
তারপর ভার্গব বজ্র ও অশনির মতো আঘাতে মহাগর্ব ও বলযুক্ত দেবশত্রুদের জয় করলেন।
8.28.23
स दानवैः क्षततनुर्जामदग्न्यो नृपोत्तम ।
संस्पृष्टः स्थाणुना सद्यो निर्व्रणः समपद्यत ॥ ८.२८.२३ ॥
হে নৃপশ্রেষ্ঠ, দানবদের আঘাতে দেহে ক্ষতবিক্ষত জামদগ্ন্য স্থাণুর স্পর্শে তৎক্ষণাৎ ক্ষতহীন হলেন।
8.28.24
प्रीतश्च भगवान्देवः कर्मणा तेन तस्य वै ।
वरान्प्रादाद्बहुविधान्भार्गवाय महात्मने ॥ ८.२८.२४ ॥
সেই কর্মে প্রীত হয়ে ভগবান দেব মহাত্মা ভার্গবকে নানা প্রকার বর দান করলেন।
8.28.25
उक्तश्च प्रीतियुक्तेन देवदेवेन शूलिना ॥ ८.२८.२५ ॥
এবং প্রীতিযুক্ত দেবদেব ত্রিশূলধারী এরূপ বললেন।
8.28.26
निपातात्तव शस्त्राणां शरीरे याऽभवद्रुजा ।
तया ते मानुषं कर्म व्यपोहं भृगुनन्दन।
गृहाणास्त्राणि दिव्यानि मत्सकाशाद्यथेप्सितं ॥ ८.२८.२६ ॥
হে ভৃগুনন্দন, অস্ত্রের আঘাতে তোমার দেহে যে বেদনা জন্মেছিল, সেই মানবিক কর্মের ফল আমি দূর করছি। আমার কাছ থেকে যথেচ্ছ দিব্য অস্ত্র গ্রহণ কর।
8.28.27
ततोऽस्त्राणि समग्राणि वरांश्च मनसेप्सितान् ।
लब्ध्वा बहुविधान्रामः प्रणम्यशिरसा शिवम्।
अनुज्ञां प्राप्य देवेशाज्जगाम स महातपाः ॥ ८.२८.२७ ॥
অতঃপর রাম সমস্ত অস্ত্র এবং মনোমত বহুবিধ বর লাভ করলেন। শিবকে মস্তক অবনত করে প্রণাম করে, দেবেশের অনুমতি লাভ করে সেই মহাতপা চলে গেলেন।
8.28.28
एवमेतत्पुरावृत्तं तथा कथितवानृषिः ॥ ८.२८.२८ ॥
এই প্রাচীন বৃত্তান্ত এরূপই; সেই ঋষি এরূপই বলেছেন।
8.28.29
भार्गवोऽपि ददौ सर्वं धनुर्वेदं महात्मने ।
कर्णाय पुरुषव्याघ्रः सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ ८.२८.२९ ॥
ভার্গবও সেই মহাত্মা কর্ণকে সমগ্র ধনুর্বেদ দান করেছিলেন। নরব্যাঘ্র সেই ভার্গব অত্যন্ত প্রসন্ন অন্তরে এটি করেছিলেন।
8.28.30
वृजिनं न भवेत्किञ्चिदस्य कर्णस्य पार्थिव ।
सूतेन वर्धितो नित्यं न सूतो नृप एव सः ॥ ८.२८.३० ॥
হে রাজন, কর্ণের কোনো অনিষ্ট যেন না হয়। সূত কর্তৃক নিত্য পালিত হলেও সে প্রকৃতপক্ষে সূত নয়, হে নৃপ।
8.28.31
विशुद्धयोनिं विज्ञाय दिव्यान्यस्त्राण्यदाद्भृगुः ।
नापि सूतकुले जातं मन्ये कर्णं कथञ्चन।
देवपुत्रमदं मन्ये क्षत्रियाणां कुलोद्भवम् ॥ ८.२८.३१ ॥
বিশুদ্ধ জন্ম জেনে ভৃগু তাঁকে দিব্য অস্ত্র দিয়েছিলেন। কর্ণ কোনোভাবেই সূতকুলে জন্মেছেন বলে আমি মনে করি না। আমি একে দেবপুত্র ও ক্ষত্রিয়কুলে জাত বলে মনে করি।
8.28.32
विसृष्टमविबोधार्थं कुलस्येंति मतिर्मम ।
सर्वथा न ह्यसो शल्य कर्णः सूतकुलोद्भवः ॥ ८.२८.३२ ॥
অজ্ঞতাবশত কুল কর্তৃক পরিত্যক্ত, এই আমার মত। হে শল্য, কর্ণ কোনোভাবেই সূতকুলে জাত নয়।
8.28.33
सकुण्डलं सकवचं दीर्घबाहुमरिन्दमम् ।
कथमादित्यसङ्काशं मृगी सिंहं प्रसूयते ॥ ८.२८.३३ ॥
কুণ্ডল ও কবচধারী, দীর্ঘবাহু, শত্রুদমনকারী, সূর্যসদৃশ — হরিণী কীভাবে সিংহকে জন্ম দিতে পারে?
8.28.34
पश्य ह्यस्य भुजौ पीनौ नागराजकरोपमौ ।
वक्षः पश्य विशालं च सर्वशस्त्रसहं रणे ॥ ८.२८.३४ ॥
এর স্থূল বাহু দেখো, গজরাজের শুঁড়ের মতো। বিশাল বক্ষ দেখো, যা রণে সকল অস্ত্র সহ্য করতে পারে।
8.28.35
न त्वेव प्राकृतः कश्चित्कर्णो वैकर्तनो वृषा ।
महात्माह्येष राजेन्द्र रामशिष्यः प्रतापवान् ॥ ८.२८.३५ ॥
কর্ণ কোনো সাধারণ মানুষ নন; তিনি বৈকর্তন ও বৃষ। হে রাজেন্দ্র, এই মহাত্মা পরশুরামের শিষ্য ও প্রতাপশালী।