महाभारत · अध्याय 8.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.28.1
इमं चाप्यपरं भूय इति हासं निबोध मे ।
पितुर्मम सकाशे वै ब्राह्मणः प्राह धर्मवित् ॥ ८.२८.१ ॥
माझ्या वडिलांसमोर धर्मज्ञ ब्राह्मणाने सांगितलेली आणखी एक कथाही ऐका.
8.28.2
श्रुत्वा चैतद्वचश्चित्रं हेतुकार्यार्थतत्त्ववित् ।
कुरु शल्य विनिश्चित्य मा भूदत्र विचारणा ॥ ८.२८.२ ॥
हे शल्य, हे अद्भुत वचन ऐकून, कारण, कार्य आणि प्रयोजन यांचे तत्त्व जाणून निश्चय कर; यात विचारात संदेह नसावा.
8.28.3
भार्गवाणां कुले जातो जमदग्निर्महातपाः ।
तस्य रामेति विख्यातः पुत्रस्तेजोगुणान्वितः ॥ ८.२८.३ ॥
भृगुवंशात महातपस्वी जमदग्नी जन्मला; त्याचा तेजस्वी गुणांनी युक्त पुत्र राम नावाने प्रसिद्ध झाला.
8.28.4
स तीव्रं तप आस्थाय सम्प्रसादितवान्भवम् ।
अस्त्रहेतोः प्रसन्नात्मा नियतः संयतेन्द्रियः ॥ ८.२८.४ ॥
त्याने घोर तप करून, अस्त्रांसाठी, प्रसन्न मनाने, नियमित व इंद्रिये संयमित ठेवून भव (शिव)ला प्रसन्न केले.
8.28.5
तस्मै तुष्टो महादेवो भक्त्या च प्रशमेन च ।
हृद्गतं चास्य विज्ञाय दर्शयामास शङ्करः।
प्रत्यक्षेण महादेवः स्वां तनुं सर्वशङ्करः ॥ ८.२८.५ ॥
त्याच्या भक्ती व शांतीने प्रसन्न झालेल्या महादेव शंकराने त्याच्या हृदयातील इच्छा जाणून प्रत्यक्ष होऊन आपले रूप दाखवले.
8.28.6
राम तुष्टोऽस्मि भद्रं ते विदितं तव चेप्सितम् ।
कुरुष्व पूतमात्मानं सर्वमेतदवाप्स्यसि ॥ ८.२८.६ ॥
हे राम, मी प्रसन्न आहे; तुझे कल्याण होवो. तुझी इच्छा मला ठाऊक आहे. स्वतःला पवित्र कर; हे सर्व तुला प्राप्त होईल.
8.28.7
दास्यामि ते तदाऽस्त्राणि यदा पूतो भविष्यसि ।
अपात्रमसमर्थं च दहन्त्यस्त्राणि भार्गव ॥ ८.२८.७ ॥
तू पवित्र झालास तेव्हा मी ती अस्त्रे तुला देईन. हे भार्गवा, अपात्र आणि असमर्थ माणसाला अस्त्रे जाळून टाकतात.
8.28.8
इत्युक्तो जामदग्न्यस्तु देवदेवेन शूलिना ।
प्रत्युवाच महात्मानं शिरसाऽवनतः प्रभुम् ॥ ८.२८.८ ॥
देवदेव त्रिशूलधारी असे म्हणाल्यावर जामदग्न्य (परशुराम) मस्तक नमवून त्या महात्मा प्रभूला उत्तर देऊ लागला.
8.28.9
यदा जानासि देवेश पात्रं मामस्त्रधारणे ।
तदा शुश्रूषतेऽस्त्राणि भवान्मे दातुमर्हति ॥ ८.२८.९ ॥
हे देवेशा, अस्त्रे धारण करण्यास मी पात्र आहे हे आपण जाणत असाल, तर तेव्हा ती अस्त्रे मला देणे आपल्याला योग्य आहे; मी सेवा करू इच्छितो.
8.28.10
ततः स तपसा चैव व्रतेन नियमेन च ।
पूजोपहारबलिभिर्होममन्त्रपुरस्कृतैः ॥ ८.२८.१० ॥
मग त्याने तप, व्रत आणि नियम यांनी, तसेच होम-मंत्रांसह पूजा, उपहार आणि बली अर्पण करून आराधना केली.
8.28.11
समाराधितवाञ्शर्वं बहुवर्षगणांस्तदा ।
प्रसन्नश्च महादेवो भार्गवस्य महात्मनः ॥ ८.२८.११ ॥
तेव्हा त्याने अनेक वर्षे शर्वाची (शिवाची) आराधना केली; आणि त्या महात्मा भार्गवावर महादेव प्रसन्न झाले.
8.28.12
असकृच्चाब्रवीत्तस्य गुणान्देव्याः सकाशतः ।
भक्तिमानेष सततं मयि रामो दृढव्रतः ॥ ८.२८.१२ ॥
देवीच्या सान्निध्यातून त्याचे गुण त्याने वारंवार सांगितले: "हा राम माझ्यावर सतत भक्ती करणारा आणि दृढव्रती आहे."
8.28.13
एवमस्य गुणान्प्रीतो बहुशो कथयद्विभुः ।
देवतानां पितॄणां च समक्षमरिसूदन ॥ ८.२८.१३ ॥
अशा प्रकारे प्रसन्न झालेला सर्वसमर्थ शिव देव आणि पितरांसमोर त्याच्या गुणांचे वारंवार वर्णन करत होता, हे शत्रुसंहारका.
8.28.14
एतस्मिन्नेव काले तु दैत्या ह्यासन्महाबलाः ।
तैस्तदा दर्पमोहाद्वै अबाध्यन्त दिवौकसः ॥ ८.२८.१४ ॥
त्या काळी महाबलवान दैत्य होते; त्यांनी गर्व आणि मोहामुळे स्वर्गवासी देवांना पीडा दिली.
8.28.15
ततः सम्भूय विबुधास्तान्हन्तुं कृतनिश्चयाः ।
चक्रुः शत्रुवधे यत्नं दैत्याञ्चेतुमशक्नुवन् ॥ ८.२८.१५ ॥
नंतर देवांनी एकत्र होऊन त्यांना ठार मारण्याचा निश्चय केला; दैत्यांना जिंकता न आल्याने त्यांनी शत्रुवधाचा प्रयत्न केला.
8.28.16
अभिगम्य ततो देवा महेश्वरमुमापतिम् ।
प्रासादयंस्तदा भक्त्या जहि शत्रुगणानिति ॥ ८.२८.१६ ॥
नंतर देव उमापती महेश्वराजवळ जाऊन भक्तीने त्याला प्रसन्न करते झाले, 'शत्रुगणांचा वध करा' असे म्हणत.
8.28.17
प्रतिज्ञाय ततो देवो देवतानां रिपुक्षयम् ।
रामं भार्गवमाहूय सोऽभ्यभाषत शङ्करः ॥ ८.२८.१७ ॥
देवांच्या शत्रूंचा नाश करण्याचे वचन देऊन मग देव शंकराने भार्गव रामाला बोलावून त्याच्याशी संवाद साधला.
8.28.18
रिपून्भार्गव देवानां जहि सर्वान्समागतान् ।
लोकानां हितकामार्थं मत्प्रियार्थं तथैव च ॥ ८.२८.१८ ॥
हे भार्गवा, एकत्र झालेल्या देवांच्या सर्व शत्रूंचा वध कर — लोकांच्या हितासाठी आणि माझ्या प्रियासाठीही.
8.28.19
का शक्तिर्मम देवेश अकृतास्त्रस्य संयुगे ।
निहन्तुं दानवान्सर्वान्कृतास्त्रान्युद्धदुर्मदान् ॥ ८.२८.१९ ॥
हे देवेशा, युद्धात अस्त्रविद्येत अप्रशिक्षित असलेल्या माझ्यात, अस्त्रनिपुण आणि युद्धमदाने उन्मत्त झालेल्या सर्व दानवांना मारण्याची कोणती शक्ती आहे?
8.28.20
गच्छ त्वं मदनुज्ञानान्निहनिष्यसि शात्रवान् ।
विजित्य च रिपून्सर्वान्गुणान्प्राप्स्यसि पुष्कलान् ॥ ८.२८.२० ॥
जा, माझ्या अनुज्ञेने तू शत्रूंना मारशील; सर्व शत्रूंना जिंकून तू विपुल फले मिळवशील.
8.28.21
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं प्रतिगृह्य च सर्वशः ।
रामः कृतस्वस्त्ययनः प्रययौ दानवान्प्रति ॥ ८.२८.२१ ॥
हे वचन ऐकून आणि ते पूर्णपणे स्वीकारून, राम स्वस्त्ययन करून दानवांच्या दिशेने निघाला.
8.28.22
ततोऽजयद्देवशत्रून्महादर्पबलान्वितान् ।
वज्राशनिसमस्पर्शैः प्रहारैरेव भार्गवः ॥ ८.२८.२२ ॥
नंतर भार्गवाने वज्र आणि अशनीसारख्या प्रहारांनी, महादर्प आणि बलाने युक्त असलेल्या देवशत्रूंना जिंकले.
8.28.23
स दानवैः क्षततनुर्जामदग्न्यो नृपोत्तम ।
संस्पृष्टः स्थाणुना सद्यो निर्व्रणः समपद्यत ॥ ८.२८.२३ ॥
हे नृपश्रेष्ठा, दानवांनी शरीरात जखमी केलेला जामदग्न्य स्थाणूच्या स्पर्शाने तत्काळ जखमांपासून मुक्त झाला.
8.28.24
प्रीतश्च भगवान्देवः कर्मणा तेन तस्य वै ।
वरान्प्रादाद्बहुविधान्भार्गवाय महात्मने ॥ ८.२८.२४ ॥
त्या कर्माने प्रसन्न होऊन भगवान देवाने महात्मा भार्गवाला विविध प्रकारचे वर दिले.
8.28.25
उक्तश्च प्रीतियुक्तेन देवदेवेन शूलिना ॥ ८.२८.२५ ॥
आणि प्रसन्न झालेल्या त्रिशूलधारी देवदेवाने असे म्हटले.
8.28.26
निपातात्तव शस्त्राणां शरीरे याऽभवद्रुजा ।
तया ते मानुषं कर्म व्यपोहं भृगुनन्दन।
गृहाणास्त्राणि दिव्यानि मत्सकाशाद्यथेप्सितं ॥ ८.२८.२६ ॥
हे भृगुनंदना, शस्त्रांच्या आघातामुळे तुझ्या शरीरात उत्पन्न झालेली वेदना, ते मानुष कर्म मी दूर करतो. माझ्याकडून तुला हवी तशी दिव्य अस्त्रे घे.
8.28.27
ततोऽस्त्राणि समग्राणि वरांश्च मनसेप्सितान् ।
लब्ध्वा बहुविधान्रामः प्रणम्यशिरसा शिवम्।
अनुज्ञां प्राप्य देवेशाज्जगाम स महातपाः ॥ ८.२८.२७ ॥
नंतर रामाने संपूर्ण अस्त्रे आणि मनाला हवे असलेले विविध वर मिळवले. शिवाला मस्तक नमवून प्रणाम करून, देवेशाची अनुज्ञा घेऊन तो महातपस्वी निघून गेला.
8.28.28
एवमेतत्पुरावृत्तं तथा कथितवानृषिः ॥ ८.२८.२८ ॥
हा प्राचीन वृत्तांत असाच आहे; त्या ऋषींनी असेच सांगितले आहे.
8.28.29
भार्गवोऽपि ददौ सर्वं धनुर्वेदं महात्मने ।
कर्णाय पुरुषव्याघ्रः सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ ८.२८.२९ ॥
भार्गवाने त्या महात्मा कर्णाला संपूर्ण धनुर्वेद दिला. पुरुषव्याघ्र अशा त्या भार्गवाने अत्यंत प्रसन्न अंतरात्म्याने हे केले.
8.28.30
वृजिनं न भवेत्किञ्चिदस्य कर्णस्य पार्थिव ।
सूतेन वर्धितो नित्यं न सूतो नृप एव सः ॥ ८.२८.३० ॥
हे राजा, कर्णाला काहीही अपाय होऊ नये. सूताने सदा वाढवलेला तो खरोखर सूत नाही, हे नृपा.
8.28.31
विशुद्धयोनिं विज्ञाय दिव्यान्यस्त्राण्यदाद्भृगुः ।
नापि सूतकुले जातं मन्ये कर्णं कथञ्चन।
देवपुत्रमदं मन्ये क्षत्रियाणां कुलोद्भवम् ॥ ८.२८.३१ ॥
शुद्ध जन्म जाणून भृगूने त्याला दिव्य अस्त्रे दिली. कर्ण कोणत्याही प्रकारे सूतकुलात जन्मला आहे असे मला वाटत नाही. हा देवपुत्र असून क्षत्रिय कुलात जन्मलेला आहे असे मी मानतो.
8.28.32
विसृष्टमविबोधार्थं कुलस्येंति मतिर्मम ।
सर्वथा न ह्यसो शल्य कर्णः सूतकुलोद्भवः ॥ ८.२८.३२ ॥
अज्ञानामुळे कुलाने त्याग केलेला असा माझा मत आहे. हे शल्या, कर्ण कोणत्याही प्रकारे सूतकुलात जन्मलेला नाही.
8.28.33
सकुण्डलं सकवचं दीर्घबाहुमरिन्दमम् ।
कथमादित्यसङ्काशं मृगी सिंहं प्रसूयते ॥ ८.२८.३३ ॥
कुंडले आणि कवच धारण करणारा, दीर्घबाहू, शत्रूंचे दमन करणारा, सूर्यासारखा — हरिणी सिंहाला कशी जन्म देईल?
8.28.34
पश्य ह्यस्य भुजौ पीनौ नागराजकरोपमौ ।
वक्षः पश्य विशालं च सर्वशस्त्रसहं रणे ॥ ८.२८.३४ ॥
याचे पुष्ट बाहू पाहा, गजराजाच्या सोंडेसारखे. विशाल छाती पाहा, जी रणात सर्व शस्त्रे सहन करू शकते.
8.28.35
न त्वेव प्राकृतः कश्चित्कर्णो वैकर्तनो वृषा ।
महात्माह्येष राजेन्द्र रामशिष्यः प्रतापवान् ॥ ८.२८.३५ ॥
कर्ण हा सामान्य माणूस नाही; तो वैकर्तन आणि वृष आहे. हे राजेंद्रा, हा महात्मा परशुरामाचा शिष्य आणि पराक्रमी आहे.