મહાભારત · અધ્યાય 8.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.29.1
एवं स भगवान्देवः सर्वलोकपितामहः ।
सारथ्यमकरोत्तत्र ब्रह्मा रुद्रोऽभवद्रथी ॥ ८.२९.१ ॥
આ રીતે તે ભગવાન દેવ, સર્વલોકના પિતામહ, ત્યાં સારથિનું કાર્ય કરતા હતા; બ્રહ્મા સારથિ બન્યા અને રુદ્ર રથી બન્યા.
8.29.2
रथिनोऽभ्यधिको वीर कर्तव्यो रथसारथिः ।
तस्मात्त्वं पुरुषव्याघ्र नियच्छ तुरगान्युधि ॥ ८.२९.२ ॥
હે વીર, સારથિ રથીથી શ્રેષ્ઠ હોવો જોઈએ; તેથી હે પુરુષવ્યાઘ્ર, યુદ્ધમાં તું ઘોડાઓને કાબૂમાં રાખ.
8.29.3
यथा देवगणैस्तत्र वृतो यत्नात्पितामहः ।
तथाऽस्माभिर्भवान्यत्नात्कर्णादभ्यधिको वृतः ॥ ८.२९.३ ॥
જેમ ત્યાં દેવગણોએ પ્રયત્નપૂર્વક પિતામહને ઘેર્યા હતા, તેમ અમે કર્ણથી શ્રેષ્ઠ ગણીને પ્રયત્નપૂર્વક તમને પસંદ કર્યા છે.
8.29.4
यथा देवैर्महाराज ईश्वरादधिको वृतः ।
तथा देवैर्महाराज क्षिप्रं रुद्रस्यव पितामहः।
नियच्छ तुरगान्युद्वे राधेयस्य महाद्युते ॥ ८.२९.४ ॥
હે મહારાજ, જેમ દેવોએ ઈશ્વરથી પણ શ્રેષ્ઠને પસંદ કર્યા હતા, તેમ દેવોએ તરત જ રુદ્રના પિતામહને જ પસંદ કર્યા. હે મહાદ્યુતિ, યુદ્ધમાં રાધેયના (કર્ણના) ઘોડાઓને કાબૂમાં રાખ.
8.29.5
मयाप्येतन्नरश्रेष्ठ बहुशो नरसिंहयोः ।
कथ्यमानं श्रुतं दिव्यमाख्यानमतिमानुषम् ॥ ८.२९.५ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, બે નરસિંહો વિશે વારંવાર કહેવાતું આ દિવ્ય, અતિમાનુષી આખ્યાન મેં પણ સાંભળ્યું છે.
8.29.6
यथा च चक्रे सारथ्यं भवस्य प्रपितामहः ।
यथाऽसुराश्च निहता इषुणैकेन भारत ॥ ८.२९.६ ॥
ભવ (શિવ)ના પ્રપિતામહે કેવી રીતે સારથિનું કાર્ય કર્યું, અને એક જ બાણથી અસુરો કેવી રીતે માર્યા ગયા, હે ભારત.
8.29.7
कृष्णस्य चापि विदितं सर्वमेतत्पुरा ह्यभूत् ॥ ८.२९.७ ॥
આ બધું કૃષ્ણને પણ પહેલેથી જ જ્ઞાત હતું.
8.29.8
यथा पितामहो जज्ञे भगवान्सारथिस्तदा ।
अनागतमतिक्रान्तं वेद कृष्णोऽपि तत्त्वतः ॥ ८.२९.८ ॥
ત્યારે પિતામહ ભગવાન જેમ સારથિ બન્યા હતા, તેમ કૃષ્ણ પણ ભવિષ્ય અને ભૂતકાળને તત્ત્વતઃ જાણે છે.
8.29.9
एतदर्थं विदित्वाऽपि सारथ्यमुपजग्मिवान् ।
स्वयम्भूरिव रुद्रस्य कृष्णः पार्थस्य भारत ॥ ८.२९.९ ॥
આ હેતુથી જાણવા છતાં, હે ભારત, કૃષ્ણ પાર્થનું સારથ્ય કરવા આવ્યા, જેમ સ્વયંભૂ રુદ્રના સારથિ થયા હતા.
8.29.10
यदि हन्याच्च कौन्तेयं सूतपुत्रः कथञ्चनः ।
दृष्ट्वा पार्थं हि निहतं स्वयं योत्स्यति केशवः ॥ ८.२९.१० ॥
સૂતપુત્ર કોઈ પણ રીતે કૌંતેયને મારી નાખે, તો પાર્થને મરાયેલો જોઈને કેશવ પોતે યુદ્ધ કરશે.
8.29.11
शङ्खचक्रगदापाणिर्धक्ष्यते तव वाहिनीम् ।
न चापि तस्य क्रुद्धस्य वार्ष्णेयस्य महात्मनः।
स्थास्यते प्रत्यनीकेषु कश्चिदत्र नृपस्तव ॥ ८.२९.११ ॥
શંખ, ચક્ર, ગદા હાથમાં લઈને તે તારી સેનાને બાળી નાખશે. ક્રોધિત એ મહાત્મા વાર્ષ્ણેયની સામે શત્રુઓની હરોળમાં તારો કોઈ રાજા ટકી શકશે નહીં.
8.29.12
सञ्जय उवाच ।
तं तथा भाषमाणं तु मद्रराजमरिन्दमः।
प्रत्युवाच महाबाहुरदीनात्मा सुतस्तव ॥ ८.२९.१२ ॥
સંજય બોલ્યા: મદ્રરાજ એ રીતે બોલી રહ્યા ત્યારે શત્રુઓનું દમન કરનાર, મહાબાહુ, અદીન આત્માવાળા તમારા પુત્રે ઉત્તર આપ્યો.
8.29.13
मावमंस्था महाबाहो कर्णं वैकर्तनं रणे ।
सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठं सर्वशास्त्रार्थपरागम् ॥ ८.२९.१३ ॥
હે મહાબાહો, રણમાં વૈકર્તન કર્ણનું અપમાન ન કરો; તે સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને સર્વ શાસ્ત્રાર્થમાં પારંગત છે.
8.29.14
यस्य ज्यातलनिर्घोषं श्रुत्वा भयकरं महत् ।
पाण्डवेयानि सैन्यानि विद्रवन्ति दिशो दश ॥ ८.२९.१४ ॥
જેના ધનુષ્યની પ્રત્યંચાનો ભયંકર ઘોષ સાંભળીને પાંડવોની સેનાઓ દસે દિશાઓમાં ભાગી જાય છે.
8.29.15
प्रत्यक्ष ते महाबाहो यथा रात्रौ घटोत्कचः ।
मायाशतानि कुर्वाणो हतो मायापुरस्कृतः ॥ ८.२९.१५ ॥
હે મહાબાહો, રાત્રે ઘટોત્કચ સેંકડો માયાઓ રચતો, માયાને આગળ રાખીને જેમ માર્યો ગયો, તે તારી સામે જ થયું.
8.29.16
न चातिष्ठत बीभत्सुः प्रत्यनीके कथञ्चन ।
एतांश्च दिवसान्सर्वान्भयेन महता वृतः ॥ ८.२९.१६ ॥
આ બધા દિવસોમાં મહાભયથી ઘેરાયેલો બીભત્સુ (અર્જુન) શત્રુસેના સામે કોઈ રીતે ઊભો રહ્યો નહીં.
8.29.17
भीमसेनश्च बलवान्धनुष्कोट्याभिचोदितः ।
उक्तश्च संज्ञया राजन्मूढ औदरिको यथा ॥ ८.२९.१७ ॥
અને બળવાન ભીમસેન ધનુષ્યના છેડાથી પ્રેરાઈને, હે રાજન, મૂર્ખ પેટુની જેમ સંકેતથી બોલાવાયો.
8.29.18
माद्रीपुत्रौ तथा शूरौ येन जित्वा महारणे ।
कमप्यर्थं पुरस्कृत्य न हतौ युधि मारिष ॥ ८.२९.१८ ॥
હે મારિષ, મહાયુદ્ધમાં માદ્રીના બે શૂર પુત્રોને જીતીને કોઈ હેતુ આગળ રાખીને જેણે તેમને યુદ્ધમાં માર્યા નથી.
8.29.19
येन वृष्णिप्रवीरस्तु सात्यकिः सात्वतां वरः ।
निर्जित्य समरे शूरो विस्थश्च बलात्कृतः ॥ ८.२९.१९ ॥
વૃષ્ણિ વીરોમાં શ્રેષ્ઠ અને સાત્વતોમાં ઉત્તમ સાત્યકિને જેણે યુદ્ધમાં જીત્યો, અને શૂર વિસ્થને પણ બળપૂર્વક વશ કર્યો.
8.29.20
सृञ्जयाश्चेतरे सर्वे धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
असकृन्निर्जिताः सङ्ख्ये स्मयमानेन संयुगे ॥ ८.२९.२० ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્નને આગળ રાખનારા સૃંજયો અને બીજા સૌ યુદ્ધમાં હસતા એવા વીર વડે વારંવાર પરાજિત થયા.
8.29.21
तं कथं पाण्डवा युद्वे विजेष्यन्ति महारथम् ।
यो हन्यात्समरे क्रुद्वो वज्रहस्तं पुरन्दरम् ॥ ८.२९.२१ ॥
યુદ્ધમાં ક્રોધે ભરાઈને વજ્રહસ્ત પુરંદર (ઇન્દ્ર)ને પણ જે હણી શકે, તે મહારથીને પાંડવો યુદ્ધમાં કેવી રીતે જીતશે?
8.29.22
त्वं च सर्वास्त्रविद्वीरः सर्वविद्यास्त्रपारगः ।
बाहुवीर्येण ते तुल्यः पृथिव्यां नास्ति कश्चन ॥ ८.२९.२२ ॥
તું સર્વ અસ્ત્રોનો જાણકાર વીર અને સર્વ વિદ્યા તથા અસ્ત્રોમાં પારંગત છે; બાહુબળમાં પૃથ્વી પર તારી સમાન કોઈ નથી.
8.29.23
त्वं शल्यभूतः शत्रूणामविषह्यः पराक्रमे ।
ततस्त्वमुच्यसे राजञ्शल्य इत्यरिसूदन ॥ ८.२९.२३ ॥
તું શત્રુઓ માટે કાંટા સમાન છે, પરાક્રમમાં અસહ્ય છે; એટલે હે રાજન, હે શત્રુસંહારક, તને શલ્ય કહેવાય છે.
8.29.24
तव बाहुबलं प्राप्य न शेकुः सर्वसात्वताः ।
तव बाहुबलाद्राजन्किं नु कृष्णो बलाधिकः ॥ ८.२९.२४ ॥
તારા બાહુબળનો સામનો કરવા સર્વ સાત્વતો સમર્થ ન થયા; હે રાજન, તારા બાહુબળ કરતાં શું કૃષ્ણ વધુ બળવાન છે?
8.29.25
यथा हि कृष्णेन बलं धार्यं वै फल्गुने हते ।
तथा कर्णात्ययीभावे त्वया धार्यं महद्बलम् ॥ ८.२९.२५ ॥
ફલ્ગુન (અર્જુન) હણાયો ત્યારે કૃષ્ણે જેમ બળ ધારણ કરવું પડ્યું, તેમ કર્ણના અંતે તારે મહાન બળ ધારણ કરવું પડશે.
8.29.26
किमर्थं समरे सैन्यं वासुदेवो न्यवारयत् ।
किमर्थं च भवान्सैन्यं न हनिष्यति मारिष ॥ ८.२९.२६ ॥
યુદ્ધમાં વાસુદેવે સૈન્યને શા માટે રોક્યું? હે મારિષ, તું સૈન્યને કેમ નહીં હણે?
8.29.27
त्वत्कृते पदवीं गन्तुमिच्छेयं युधि मारिष ।
सोदराणां च वीराणां सर्वेषां च महीक्षिताम् ॥ ८.२९.२७ ॥
હે મારિષ, યુદ્ધમાં તારા માટે ભાઈઓ, વીરો અને સર્વ રાજાઓ ગયા તે માર્ગે હું જવા ઇચ્છું છું.
8.29.28
यन्मां ब्रवीषि गान्धारे अग्रे सैन्यस्य मानद ।
विशिष्टं देवकीपुत्रात्प्रीतिमानस्म्यहं त्वयि ॥ ८.२९.२८ ॥
હે ગાંધાર, હે માનદાતા, સેનાના અગ્રભાગમાં હું દેવકીપુત્રથી શ્રેષ્ઠ છું એમ તું કહે છે, તેથી હું તારા પર પ્રસન્ન છું.
8.29.29
एष सारथ्यमातिष्ठे राधेयस्य यशस्विनः ।
युध्यतः पाण्डवाग्र्येण यथा त्वं वीर मन्यसे ॥ ८.२९.२९ ॥
હે વીર, તું ધારે છે તેમ, પાંડવોમાં અગ્રણી સાથે યુદ્ધ કરતા યશસ્વી રાધેય (કર્ણ)નું સારથ્ય હું સ્વીકારું છું.
8.29.30
समयश्च हि मे वीर कश्चिद्वैकर्तनं प्रति ।
उत्सृजेयं यथाश्रद्वमहं वाचोऽस्य सन्निधौ ॥ ८.२९.३० ॥
હે વીર, વૈકર્તન (કર્ણ) વિશે મારી એક શરત છે: આ વચનની સાક્ષીએ હું મારી ઇચ્છા મુજબ બોલી શકું.
8.29.31
तथेति राजन्पुत्रस्ते सह कर्णेन मारिष ।
अब्रवीत्मद्रराजानं सर्वक्षत्रस्य सन्निधौ ॥ ८.२९.३१ ॥
રાજન્, તમારા પુત્રે કર્ણ સાથે "એમ જ થાઓ" કહ્યું અને બધા ક્ષત્રિયોની હાજરીમાં મદ્રરાજને કહ્યું.
8.29.32
सारथ्यस्याभ्युपगमाच्छल्येनाश्वासितस्तदा ।
दुर्योधनस्तदा हृष्टः कर्णं तमभिषस्वजे ॥ ८.२९.३२ ॥
શલ્યે સારથ્ય સ્વીકારવાથી આશ્વસ્ત થયેલો દુર્યોધન ત્યારે હર્ષિત થયો અને કર્ણને ભેટી પડ્યો.
8.29.33
अब्रवीच्च पुनः कर्णं स्तूयमानः सुतस्तव ।
जहि पार्थान्रणे सर्वान्महेन्द्रो दानवानिव ॥ ८.२९.३३ ॥
પ્રશંસા પામતો તમારો પુત્ર ફરી કર્ણને બોલ્યો: "જેમ મહેન્દ્ર દાનવોને હણે છે, તેમ યુદ્ધમાં બધા પાર્થોને હણી નાખ."
8.29.34
स शल्येनाभ्युपगते हयानां सन्नियच्छने ।
कर्णो हृष्टमना भूयो दुर्योधनभाषत ॥ ८.२९.३४ ॥
શલ્યે ઘોડા હાંકવા સ્વીકાર્યા પછી હર્ષિત મનવાળો કર્ણ ફરીથી દુર્યોધનને બોલ્યો.
8.29.35
नातिहृष्टमना ह्येष मद्रराजोऽभिभाषते ।
राजन्मधुरया वाचा पुनरेनं ब्रवीहि वै ॥ ८.२९.३५ ॥
આ મદ્રરાજ અતિ હર્ષિત મનથી બોલતો નથી. રાજન્, મધુર વાણીથી તેની સાથે ફરી બોલો.
8.29.36
ततो राजा महाप्राज्ञः सर्वास्त्रकुशलो बली ।
दुर्योधनोऽब्रवीच्छल्यं मद्रराजं महीपतिम् ॥ ८.२९.३६ ॥
ત્યારે મહાપ્રાજ્ઞ, સર્વાસ્ત્રકુશળ, બળવાન રાજા દુર્યોધન મદ્રરાજ શલ્યને, મહીપતિને બોલ્યો.
8.29.37
पूरयन्निव घोषेण मेघगम्भीरया गिरा ।
शल्य कर्णोऽर्जुनेनाद्य योद्वव्यमिति मन्यते ॥ ८.२९.३७ ॥
મેઘ જેવા ગંભીર અવાજથી ઘોષ ભરતા (દુર્યોધને કહ્યું): "હે શલ્ય, કર્ણ માને છે કે આજે તેણે અર્જુન સાથે યુદ્ધ કરવું જોઈએ."
8.29.38
तस्य त्वं पुरुषव्याघ्र नियच्छ तुरगान्युधि ।
कर्णो हत्वेतरान्सर्वान्फल्गुनं हन्तुमिच्छति।
तस्याभीषुग्रहे राजन्प्रयाचे त्वां पुनः पुनः ॥ ८.२९.३८ ॥
"હે પુરુષવ્યાઘ્ર, યુદ્ધમાં તેના ઘોડાઓને નિયંત્રિત કરો. બાકીના બધાને મારીને કર્ણ ફાલ્ગુન (અર્જુન)ને મારવા ઇચ્છે છે. હે રાજન, તેની લગામ પકડવા હું તમને વારંવાર વિનંતી કરું છું."
8.29.39
पार्थस्य सचिवः कृष्णो यथाऽभीषुग्रहो वरः ।
तथा त्वमपि राधेयं सर्वतः परिपालय ॥ ८.२९.३९ ॥
"પાર્થના સખા કૃષ્ણ જેમ શ્રેષ્ઠ લગામ-ધારક છે, તેમ તમે પણ રાધેયનું (કર્ણનું) ચારેય બાજુથી રક્ષણ કરો."
8.29.40
ततः शल्यः परिष्वज्य सुतं ते वाक्यमब्रवीत् ।
दुर्योधनममित्रघ्नं प्रीतो मद्राधिपस्तदा ॥ ८.२९.४० ॥
ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા મદ્રરાજ શલ્યે તમારા પુત્ર, શત્રુઘ્ન દુર્યોધનને આલિંગન આપીને આ વચન કહ્યા.
8.29.41
एवं चेन्मन्यसे राजन्गान्धारे प्रियदर्शन ।
तस्मात्ते यत्प्रियं किञ्चित्तत्सर्वं करवाण्यहम् ॥ ८.२९.४१ ॥
"હે રાજન, હે ગાંધારીપુત્ર, હે પ્રિયદર્શન, જો તમે એમ માનતા હો, તો તમને જે કંઈ પ્રિય હશે તે બધું હું કરીશ."
8.29.42
यत्रास्मि भरतश्रेष्ठ योग्यः कर्मणि कर्हिचित् ।
तत्र सर्वात्मना युक्तो वक्ष्ये कार्यं परन्तप ॥ ८.२९.४२ ॥
"હે ભરતશ્રેષ્ઠ, જે કાર્ય માટે હું ક્યારેય યોગ્ય છું, તેમાં પૂર્ણ મનથી જોડાઈને, હે પરંતપ, હું તે કાર્ય કહીશ."
8.29.43
यत्तु कर्णमहं ब्रूयां हितकामः प्रियाप्रिये ।
मम तत्क्षमतां सर्वं भवान्कर्णश्च सर्वशः ॥ ८.२९.४३ ॥
કર્ણને હિતની ઇચ્છાથી હું જે પ્રિય કે અપ્રિય કહું, તે સર્વ તમે અને કર્ણ બધી રીતે મને ક્ષમા કરજો.
8.29.44
ईशानस्य यथा ब्रह्मा यथा पार्थस्य केशवः ।
तथा नित्यं हिते युक्तो मद्रराज भवस्व नः ॥ ८.२९.४४ ॥
ઈશાન માટે બ્રહ્મા અને પાર્થ માટે કેશવ જેવા છે, તેમ હે મદ્રરાજ, તમે સદા અમારા હિતમાં લાગેલા રહો.
8.29.45
आत्मनिन्दात्मपूजा च परनिन्दा परस्तवः ।
अनाचरितमार्याणां वृत्तमेतच्चतुर्विधम् ॥ ८.२९.४५ ॥
આત્મનિંદા, આત્મપ્રશંસા, પરનિંદા અને પરપ્રશંસા — આ ચાર પ્રકારનું આચરણ આર્યો આચરતા નથી.
8.29.46
यत्तु विद्वन्प्रवक्ष्यामि प्रत्ययार्थमहं तव ।
आत्मनः स्तवसंयुक्तं तन्निबोध यथातथम् ॥ ८.२९.४६ ॥
હે વિદ્વાન, તને વિશ્વાસ આપવા હું મારી પ્રશંસાથી યુક્ત જે કહીશ, તે યથાતથ સાંભળ.
8.29.47
अहं शक्रस्य सारथ्ये योग्यो मातलिवत्प्रभो ।
अप्रमादात्प्रयोगाच्च ज्ञानविद्याचिकित्सनैः ॥ ८.२९.४७ ॥
હે પ્રભુ, હું ઇન્દ્રના સારથ્ય માટે માતલિ જેવો યોગ્ય છું; સાવધાની, અભ્યાસ, જ્ઞાન, વિદ્યા અને કૌશલ્યથી.
8.29.48
ततः पार्थेन सङ्ग्रामे युध्यमानस्य तेऽनघ ।
वाहयिष्यामि तुरगान्विज्वरो भव सूतज ॥ ८.२९.४८ ॥
પછી, હે નિષ્પાપ, તું પાર્થ સાથે યુદ્ધ કરતો હોય ત્યારે હું ઘોડા હાંકીશ; હે સૂતપુત્ર, ચિંતામુક્ત થા.