महाभारत · अध्याय 8.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.30.1
अयं ते कर्ण सारथ्यं मद्रराजः करिष्यति ।
कृष्णादभ्यधिको यन्ता देवेशस्येव मातलिः ॥ ८.३०.१ ॥
हे कर्णा, हा मद्रराज तुझे सारथ्य करील. देवेंद्राचा सारथी मातलि जसा, तसाच कृष्णापेक्षाही श्रेष्ठ सारथी हा असेल.
8.30.2
यथा हरिहयैर्युक्तं सङ्गृह्णाति स मातलिः ।
शल्यस्तथा तवाद्यायं संयन्ता रथवाजिनाम् ॥ ८.३०.२ ॥
मातलि हरिअश्व जोडलेला रथ जसा सांभाळतो, तसाच आज तुझ्या रथाच्या घोड्यांचा सारथी हा शल्य असेल.
8.30.3
योधे त्वयि रथस्थे च मद्रराजे च सारथौ ।
रथश्रेष्ठो ध्रुवं सङ्ख्ये पार्थानभिभविष्यति ॥ ८.३०.३ ॥
तू योद्धा रथावर उभा असताना आणि मद्रराज सारथी असताना, हा श्रेष्ठ रथ युद्धात पार्थांना निश्चितच जिंकेल.
8.30.4
ततो दुर्योधनो भूयो मद्रराजं तरस्विनम् ।
उवाच राजन्सङ्ग्रामेऽध्युषिते पर्युपस्थिते ॥ ८.३०.४ ॥
तेव्हा दुर्योधनाने पुन्हा वेगवान मद्रराजाला म्हटले — हे राजन्, युद्ध जवळ आले आणि सेना तळ ठोकून असताना.
8.30.5
कर्णस्य यच्छ सङ्ग्रामे मद्रराज हयोत्तमान् ।
त्वयाऽभिगुप्तो राधेयो विजेष्यति धनञ्जयम् ॥ ८.३०.५ ॥
हे मद्रराजा, युद्धात कर्णाचे उत्तम घोडे आवरून चालव. तुझ्याकडून संरक्षित राधेय धनंजयाला जिंकेल.
8.30.6
इत्युक्तो रथमास्थाय तथेति प्राह भारत ।
शल्येऽभ्युपगते कर्णः सारथिं सुमनाऽब्रवीत् ॥ ८.३०.६ ॥
असे सांगितल्यावर, रथावर चढून "ठीक" म्हणाला; हे भारता, शल्य संमत झाल्यावर कर्ण प्रसन्नमनाने सारथ्याला म्हणाला.
8.30.7
त्वं सूत स्यन्दनं मह्यं कल्पयेत्यसकृत्त्वरन् ॥ ८.३०.७ ॥
हे सारथी, माझ्यासाठी रथ सिद्ध कर, असे तो घाईने वारंवार म्हणाला.
8.30.8
ततो जैत्रं रथवरं गन्धर्वनगरोपमम् ।
विधिवत्कल्पितं भद्रं जयेत्युक्त्वा न्यवेदयत् ॥ ८.३०.८ ॥
मग सारथ्याने जयदायी, उत्तम, गंधर्वनगरासारखा, विधिपूर्वक सजवलेला शुभ रथ 'जय हो' असे म्हणत सादर केला.
8.30.9
तं रथं रथिनां श्रेष्ठः कर्णोऽभ्यर्च्य यथाविधि ।
सम्पादितं ब्रह्मविदा पूर्वमेव पुरोधसा ॥ ८.३०.९ ॥
रथिकांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या कर्णाने, पूर्वीच ब्रह्मज्ञ पुरोहिताने सिद्ध केलेल्या त्या रथाची विधिपूर्वक पूजा केली.
8.30.10
कृत्वा प्रदक्षिणं यत्नादुपस्थाय च भास्करम् ।
समीपस्थं मद्रराजमारोह त्वमथाब्रवीत् ॥ ८.३०.१० ॥
काळजीपूर्वक प्रदक्षिणा घालून आणि सूर्याला नमस्कार करून, जवळ उभ्या असलेल्या मद्रराजाला तो म्हणाला, 'तू आरूढ हो.'
8.30.11
ततः कर्णस्य दुर्धर्षं स्यन्दनप्रवरं महत् ।
आरुरोह महातेजाः शल्यः सिंह इवाचलम् ॥ ८.३०.११ ॥
मग महातेजस्वी शल्य कर्णाच्या त्या दुर्धर्ष, श्रेष्ठ, विशाल रथावर सिंह पर्वतावर चढावा तसा चढला.
8.30.12
ततः शल्याश्रितं दृष्ट्वा कर्णः स्वं रथमुत्तमम् ।
अध्यतिष्ठद्यथाऽम्भोदं विद्युत्वन्तं दिवाकरः ॥ ८.३०.१२ ॥
मग शल्य रथावर आश्रय घेतलेला पाहून कर्ण आपल्या उत्तम रथावर चढला, जसा सूर्य विजेने युक्त मेघावर चढतो.
8.30.13
तावेकरथमारूढावादित्याग्निसमत्विषौ ।
अभ्राजेतां यथा मेघं सूर्याग्नी सहितौ दिवि ॥ ८.३०.१३ ॥
आदित्य आणि अग्नी यांच्या तेजासारखे ते दोघे एकाच रथावर आरूढ होऊन, आकाशात सूर्य आणि अग्नी एकत्र मेघाला प्रकाशित करावेत तसे चमकले.
8.30.14
संस्तूयमानौ तौ वीरौ तदास्तां द्युतिमत्तमौ ।
ऋत्विक्सदस्यैरिन्द्राग्नी स्तूयमानाविवाध्यरे ॥ ८.३०.१४ ॥
तेव्हा स्तुती होत असलेले ते दोघे अत्यंत तेजस्वी वीर, यज्ञात ऋत्विज आणि सदस्य ज्यांची स्तुती करतात त्या इंद्र आणि अग्नीसारखे शोभले.
8.30.15
स शल्यसङ्गृहीताश्वे रथे कर्णः स्थितो बभौ ।
धनुर्विष्फारयन्घोरं परिवेषीव भास्करः ॥ ८.३०.१५ ॥
शल्याने ज्याचे घोडे धरले होते त्या रथावर उभा राहिलेला कर्ण, भयंकर धनुष्याची प्रत्यंचा ताणत, परिवेशाने वेढलेल्या सूर्याप्रमाणे शोभला.
8.30.16
आस्थितः स रथश्रेष्ठं कर्णः शरगभस्तिमान् ।
प्रबभौ पुरुषव्याघ्रो मन्दरस्थ इवांशुमान् ॥ ८.३०.१६ ॥
श्रेष्ठ रथावर आरूढ झालेला तो कर्ण, बाणरूपी किरणांनी तेजस्वी होऊन, पुरुषव्याघ्राप्रमाणे, मंदर पर्वतावर स्थित सूर्यासारखा झळकला.
8.30.17
तं रथस्थं महाबाहुं युद्वायामिततेजसम् ।
दुर्योधनस्तु राधेयमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ८.३०.१७ ॥
रथावर उभ्या असलेल्या त्या महाबाहू, युद्धात अमर्याद तेजस्वी कर्णाला दुर्योधनाने हे शब्द म्हटले.
8.30.18
अकृतं द्रोणभीष्माभ्यां दुष्करं कर्म संयुगे ।
कुरुष्वाधिरथे वीर मिषतां सर्वधन्विनाम् ॥ ८.३०.१८ ॥
हे अधिरथपुत्र, वीरा! द्रोण आणि भीष्म जे करू शकले नाहीत ते दुष्कर कर्म, सर्व धनुर्धरांच्या डोळ्यासमोर, युद्धात कर.
8.30.19
मनोगतं मम ह्यासीद्भीष्मद्रोणौ महारथौ ।
अर्जुनं भीमसेनं च निहन्ताराविति ध्रुवम् ॥ ८.३०.१९ ॥
महारथी भीष्म आणि द्रोण अर्जुन व भीमसेन यांना निश्चितपणे ठार मारतील, असे माझ्या मनात होते.
8.30.20
ताभ्यां यदकृतं वीर वीरकर्म महामृधे ।
तत्कर्म कुरु राधेय वज्रपाणिरिवापरः ॥ ८.३०.२० ॥
हे वीरा राधेया, त्या दोघांनी या महायुद्धात जे वीरकर्म केले नाही, ते तू वज्रपाणी इंद्राप्रमाणे दुसरा होऊन कर.
8.30.21
गृहाण धर्मराजं वा जहि वा त्वं धनञ्जयम् ।
भीमसेनं च राधेय माद्रीपुत्रौ यमावपि ॥ ८.३०.२१ ॥
हे राधेया, धर्मराजाला पकड अथवा धनंजयाला ठार मार; भीमसेनाला आणि माद्रीच्या दोन्ही जुळ्या पुत्रांनाही.
8.30.22
जयश्च तेऽस्तु भद्रं ते प्रयाहि पुरुषर्षभ ।
पाण्डुपुत्रस्य सैन्यानि कुरु सर्वाणि भस्मसात् ॥ ८.३०.२२ ॥
तुला विजय मिळो, तुझे कल्याण होवो. हे पुरुषश्रेष्ठा, पुढे जा; पांडुपुत्राची सर्व सेना भस्म करून टाक.
8.30.23
ततस्तूर्यसहस्राणि भेरीणामयुतानि च ।
वाद्यमानान्यरोचन्त मेघशब्दो यथा दिवि ॥ ८.३०.२३ ॥
नंतर हजारो वाद्ये आणि दहा हजार भेरी वाजू लागल्या; आकाशात मेघगर्जनेसारखा त्यांचा नाद घुमला.
8.30.24
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं रथस्थो रथरुत्तमः ।
अभ्यभाषत राधेयः शल्यं युद्धविशारदम् ॥ ८.३०.२४ ॥
ते शब्द ऐकून रथात उभा असलेला रथश्रेष्ठ राधेय युद्धनिपुण शल्याशी बोलला.
8.30.25
चोदयाश्वान्महाबाहो यावद्वन्मि धनञ्जयम् ।
भीमसेनं यमौ चोभौ राजानं च युधिष्ठिरम् ॥ ८.३०.२५ ॥
हे महाबाहो, घोड्यांना हाक, जोपर्यंत मी धनंजयापर्यंत, भीमसेनापर्यंत, दोन्ही यमज बंधूंपर्यंत आणि राजा युधिष्ठिरापर्यंत पोहोचत नाही.
8.30.26
अद्य पश्यतु मे शल्य बाहुवीर्यं धनञ्जयः ।
अस्यतः कङ्कपत्राणां सहस्राणि शतानि च ॥ ८.३०.२६ ॥
हे शल्य, आज धनंजयाने माझे बाहुपराक्रम पाहावे, मी कंकपक्षयुक्त हजारो आणि शेकडो बाण सोडत असताना.
8.30.27
अद्य क्षेप्स्याम्यहं शल्य शरान्परमतेजनान् ।
पाण्डवानां विनाशाय दुर्योधनजयाय च ॥ ८.३०.२७ ॥
हे शल्य, आज मी अत्यंत तीक्ष्ण बाण सोडीन; पांडवांच्या नाशासाठी आणि दुर्योधनाच्या विजयासाठी.
8.30.28
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य शल्यः कर्णं वचोऽब्रवीत् ।
कथं नु तान्महावीर्यान्पाण्डवानवमन्यसे ॥ ८.३०.२८ ॥
हे ऐकून शल्य कर्णाला म्हणाला, "त्या महापराक्रमी पांडवांचा तू असा अपमान कसा करतोस?"
8.30.29
सर्वास्त्रज्ञान्महेष्वासान्सर्वानेन महाबलान् ।
अनिवर्तिनो महाभागानजय्यान्सत्यविक्रमान्।
अपि सञ्जनयेयुर्ये भयं साक्षाच्छतक्रतोः ॥ ८.३०.२९ ॥
सर्व अस्त्रे जाणणारे, महान धनुर्धर, महाबली, कधीही मागे न हटणारे, महाभाग्यवान, अजिंक्य आणि सत्यपराक्रमी असे ते साक्षात इंद्रालाही भय उत्पन्न करू शकतात.
8.30.30
यदा श्रोष्यसि निर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
राधेय पार्थधनुषस्तदा नैवं वदिष्यसि ॥ ८.३०.३० ॥
हे राधेया, पार्थाच्या धनुष्याचा नाद — वज्राच्या कडकडाटासारखा तो घोष — जेव्हा तू ऐकशील, तेव्हा तू असे बोलणार नाहीस.
8.30.31
यदा द्रक्ष्यसि भीमेन कुञ्जरानीकमाहवे ।
विशीर्णदन्तं निहतं तदा नैवं वदिष्यसि ॥ ८.३०.३१ ॥
युद्धात भीमाने दात तुटलेले आणि मारले गेलेले हत्तींचे सैन्य तू पाहशील तेव्हा तू असे म्हणणार नाहीस.
8.30.32
यदा द्रक्ष्यसि सङ्ग्रामे धर्मपुत्रं यमौ तथा ।
शितैः पृषत्कैः कुर्वाणानभ्रच्छायामिवाम्बरे ॥ ८.३०.३२ ॥
युद्धात धर्मपुत्र आणि दोन जुळ्या भावांना तीक्ष्ण बाणांनी आकाशात मेघछायेसारखी छाया करताना तू पाहशील तेव्हा तू असे म्हणणार नाहीस.
8.30.33
अस्यतः क्षिण्वतश्चारीँल्लघुहस्तान्दुरासदान् ।
पार्थिवागपि चान्यांस्त्वं तदा नैवं वदिष्यसि ॥ ८.३०.३३ ॥
चपळ हात असलेले, दुर्धर्ष वीर बाण सोडत व फेकत संचार करताना आणि इतर राजांनाही तू पाहशील तेव्हा तू असे म्हणणार नाहीस.
8.30.34
अनादृत्य तु तद्वाक्यं मद्रराजे भाषितम् ।
द्रक्ष्यस्यद्येत्यवोचत्तं शल्यं कर्णो जनेश्वर ॥ ८.३०.३४ ॥
मद्रराजाने सांगितलेल्या त्या शब्दांकडे दुर्लक्ष करून कर्ण शल्याला म्हणाला, "आज तू पाहशील." हे जनेश्वरा!