महाभारत · अध्याय 8.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.33.1
मा सूतपुत्र मन्येत सौवर्णं हस्तिषङ्गवम् ।
प्रयच्छसि मुधैव त्वं द्रक्ष्यस्यद्य धनञ्जयम् ॥ ८.३३.१ ॥
हे सूतपुत्रा, सोन्याचा गजश्रेष्ठ दिला म्हणून समजू नकोस. तू व्यर्थच देत आहेस; आज तू धनंजयाला पाहशील.
8.33.2
मा सूतपुत्र दानेन सौवर्णं हस्तिषङ्गवम् ।
प्रयच्छ पुरुषायाद्य द्रक्ष्यसि त्वं धनञ्जयम् ॥ ८.३३.२ ॥
हे सूतपुत्रा, दानाने सोन्याचा गजश्रेष्ठ दिला असे समजू नकोस. एका पुरुषाला दे; आज तू धनंजयाला पाहशील.
8.33.3
बलेन मत्तस्त्यजसि वसु वैश्रवणो यथा ।
अयत्नेनैव राधेय द्रष्टास्यद्य धनञ्जयम् ॥ ८.३३.३ ॥
बलाने मत्त होऊन कुबेरासारखा तू संपत्ती त्यागत आहेस. हे राधेया, प्रयत्नाविनाच आज तू धनंजयाला पाहशील.
8.33.4
पुरा सृजसि यच्चापि वित्तं बहु च मूढवत् ।
अपात्रदानाद्ये दोषास्तान्मोहान्नावबुध्यसे ॥ ८.३३.४ ॥
पूर्वीही तू मूर्खासारखी पुष्कळ संपत्ती वाटली आहेस. अपात्री दानाचे जे दोष आहेत ते मोहामुळे तुला कळत नाहीत.
8.33.5
यत्प्रवेदयसे वित्तं बहु तेन खलु त्वया ।
शक्यं बहुविधैर्यज्ञैर्यष्टुं सूत यजस्व तैः ॥ ८.३३.५ ॥
तू सांगतोस त्या या विपुल संपत्तीने, हे सूता, अनेक प्रकारचे यज्ञ करता येतील. त्यांनीच यज्ञ कर.
8.33.6
यच्च प्रार्थयसे हन्तुं कृष्णौ मोहाद्वृथैव तत् ।
न हि शुश्रुम सम्मर्दे क्रोष्ट्रा सिंहौ निपातितौ ॥ ८.३३.६ ॥
मोहामुळे व्यर्थच तू दोन कृष्णांना (अर्जुन आणि कृष्णांना) मारू इच्छितोस, तेही व्यर्थच आहे. युद्धात कोल्ह्यांनी सिंहांना पाडले असे आम्ही कधी ऐकले नाही.
8.33.7
अप्रार्थितं प्रार्थयसे सुहृदो न हि सन्ति ते ।
ये त्वां निवारयन्त्याशु प्रपतन्तं हुताशने ॥ ८.३३.७ ॥
न मागितलेले तू मागत आहेस; अग्नीत पडत असलेल्या तुला त्वरित अडवणारे मित्र तुला नाहीत.
8.33.8
कार्याकार्यं न जानीषे कालपक्कोऽस्यसंशयम् ।
बह्वबद्धमकर्णीयं को हि ब्रूयाज्जिजीविषुः ॥ ८.३३.८ ॥
काय आणि अकाय तुला कळत नाही; निःसंशय तू कालपक्व झाला आहेस. जगण्याची इच्छा असणारा कोण इतकी असंबद्ध, न ऐकण्याजोगी वचने बोलेल?
8.33.9
समुद्रतरणं दोर्भ्यां कण्ठे बद्ध्वा यथा शिलाम् ।
गिर्यग्राद्वा निपतनं तादृक्त्व चिकीर्षितम् ॥ ८.३३.९ ॥
गळ्यात दगड बांधून बाहूंनी समुद्र तरून जाण्याचा प्रयत्न करावा, किंवा पर्वताच्या शिखरावरून पडावे, तसाच तुझा हा संकल्प आहे.
8.33.10
सहितः सर्वयोधैस्त्वं व्यूढानीकैः सुरक्षितः ।
धनञ्जयेन युध्यस्व श्रेयश्चेत्प्राप्तुमिच्छसि ॥ ८.३३.१० ॥
सर्व योद्ध्यांसह, व्यूहबद्ध सेनांनी उत्तम रक्षिलेला तू धनंजयाशी युद्ध कर, जर तुला श्रेय मिळवायचे असेल तर.
8.33.11
हितार्थं धार्तराष्ट्रस्य ब्रवीमि त्वां न हिंसया ।
श्रद्धस्वेदं मया प्रोक्तं यदि तेऽस्ति जिजीविषा ॥ ८.३३.११ ॥
धृतराष्ट्रपुत्राच्या हितासाठी मी तुला सांगतो, द्वेषाने नव्हे. जगण्याची इच्छा तुला असेल तर मी सांगितलेल्या या गोष्टींवर विश्वास ठेव.
8.33.12
स्वबाहुवीर्यमाश्रित्य प्रार्थयाम्यर्जुनं रणे ।
त्वं तु मित्रमुखः शत्रुर्मां भीषयितुमिच्छसि ॥ ८.३३.१२ ॥
माझ्या बाहूंच्या पराक्रमावर विसंबून मी युद्धात अर्जुनाला आव्हान देतो. पण तू मित्राचा चेहरा धारण केलेला शत्रू आहेस; मला भीती दाखवू इच्छितोस.
8.33.13
न मामस्मादभिप्रायात्कश्चिदद्य निवर्तयेत् ।
अपीन्द्रो वज्रमुद्यम्य किमु मर्त्यः कथञ्चन ॥ ८.३३.१३ ॥
आज कोणीही मला या संकल्पापासून परत फिरवू शकणार नाही; वज्र उगारणारा इंद्रसुद्धा नाही, मग मर्त्य माणसाची काय कथा?
8.33.14
इति कर्णस्य वाक्यान्ते शल्यः प्राहोत्तरं वचः ।
चुकोपयिषुरत्यर्थं कर्णं मद्रेश्वरः पुनः ॥ ८.३३.१४ ॥
कर्णाचे हे भाषण संपल्यावर मद्रेश्वर शल्य कर्णाला अत्यंत चिडवण्याच्या इच्छेने पुन्हा उत्तर देऊ लागला.
8.33.15
यदा वै त्वां फल्गुनबाहुवेगा… ।
ज्ज्याचोदिता वेगवन्तोऽग्निकल्पाः।
अन्वेतारः कङ्कपत्राः शिताग्रा… ।
स्त्यक्ष्यत्येषा स्वां तदा कर्ण बुद्धिः ॥ ८.३३.१५ ॥
फल्गुनाच्या बाहुवेगाने सोडलेले, प्रत्यंचेने प्रेरित, अग्नीसारखे वेगवान, कंकपंखी, तीक्ष्ण टोकाचे बाण जेव्हा तुला वेढतील… तेव्हा, हे कर्णा, तू तुझी ही बुद्धी सोडून देशील.
8.33.16
यदा दिर्व्य धनुरादाय पार्थः ।
प्रतापयन्पृतनां सव्यसाची।
त्वां मर्दयिष्यत्यसुखैः पृषत्कै… ।
स्तदापृच्छां त्यक्ष्यसे पाण्डवस्य ॥ ८.३३.१६ ॥
पार्थ, सव्यसाची, दिव्य धनुष्य घेऊन सैन्याला तापवत, दुःखद बाणांनी तुला चिरडून टाकेल तेव्हा… तेव्हा, पांडवाकडे केलेली तुझी ही याचना तू सोडून देशील.
8.33.17
बालश्चन्द्रं मातुरङ्के शयानो ।
यथा कश्चित्प्रार्थयतेऽपहर्तुम्।
तद्वन्मोहाद्दयोतामानं रथस्थं ।
जेतुं पार्थं काङ्क्षसे सूतपुत्र ॥ ८.३३.१७ ॥
आईच्या मांडीवर निजलेले बाळ जसे चंद्र पकडू इच्छिते, तसेच, हे सूतपुत्रा, मोहामुळे तू रथावर तळपणाऱ्या पार्थाला जिंकण्याची इच्छा करतोस.
8.33.18
हरादस्त्रं तीक्ष्णधारं यथाऽद्य ।
सर्वाणि गात्राणि निकर्षसि त्वम्।
सुतीक्ष्णशस्त्रोपमकर्मणेह ।
युयुत्ससे फल्गुनेनाद्य कर्ण ॥ ८.३३.१८ ॥
हराच्या अस्त्राप्रमाणे तीक्ष्ण धार असलेला तू आज आपले सर्व अवयव कापून घेत आहेस. अतिशय तीक्ष्ण शस्त्रासारखी कृत्ये करणारा तू आज येथे फाल्गुनाशी युद्ध करू इच्छितोस, हे कर्णा.
8.33.19
हन्यादसिं तीक्ष्णधारं यथाऽतः ।
सुतेजनं निहितं वै पृथिव्याम्।
तथा खनस्यद्य शितान्पृषत्का… ।
न्यथार्थयस्यर्जुनेनेह युद्धम् ॥ ८.३३.१९ ॥
धारदार तलवार जमिनीत रोवून त्यावर स्वतःवर घाव करावा तसे तू आज तीक्ष्ण बाणांनी स्वतःलाच टोचत आहेस. येथे अर्जुनाशी युद्ध करण्याची इच्छा यापेक्षा वेगळी नाही.
8.33.20
त्रिशूलमाश्लिष्य सुतीक्ष्णधारं ।
सर्वाणि गात्राणि विघर्षसि त्वम्।
सुतीक्ष्णधारोपमकर्मणा त्वं ।
युयुत्ससे योऽर्जुनेनाद्य कर्ण ॥ ८.३३.२० ॥
अतितीक्ष्ण धार असलेल्या त्रिशूळाला कवटाळून तू आज आपले सर्व अवयव घासत आहेस. अतितीक्ष्ण धारेसारखी कृत्ये करणारा तू, जो आज अर्जुनाशी युद्ध करू इच्छितो, हे कर्णा.
8.33.21
क्रुद्धं सिंहं केसरिणं बृहन्तं ।
बालो मूढः क्षुद्रमृगस्तरस्वी।
समाह्वयेद्वृष्टमुपेत्य योद्धुं ।
तथा त्वमद्याह्वयसे हि पार्थम् ॥ ८.३३.२१ ॥
मूर्ख बालक, लहानसा प्राणी होऊन, क्रुद्ध झालेल्या मोठ्या आयाळ असलेल्या सिंहाला किंवा बैलाला युद्धासाठी जवळ जाऊन आव्हान द्यावे, तसे तू आज पार्थाला आव्हान देत आहेस.
8.33.22
मा सूतपुत्राह्वय राजपुत्रं ।
महावीर्यं केसरिणं यथैव।
वने शृगालः पिशितेन तृप्तः ।
पार्थं समासाद्य विनङ्क्ष्यसि त्वम् ॥ ८.३३.२२ ॥
हे सूतपुत्रा, राजपुत्राला आव्हान देऊ नकोस. वनात मांसाने तृप्त झालेला कोल्हा महापराक्रमी सिंहाला आव्हान देतो, तसे पार्थाजवळ जाऊन तू नष्ट होशील.
8.33.23
ईषादन्तं महानागं प्रभिन्नकरटामुखम् ।
शशको हयसे युद्वे कर्ण पार्थं धनञ्जयम् ॥ ८.३३.२३ ॥
हे कर्णा, मदस्रावी मुख आणि नांगराच्या दांड्यासारखे दात असलेल्या महागजाला ससा युद्धात आव्हान देतो, तसेच तू धनंजय पार्थाला युद्धात आव्हान देत आहेस.
8.33.24
विलस्थं कृष्णसर्पं त्वं जाल्यात्काष्ठेन विध्यसि ।
महाविषं पूर्णकोपं यत्पार्थं योद्वुमिच्छसि ॥ ८.३३.२४ ॥
बिळात पडलेल्या महाविषारी, क्रोधाने भरलेल्या काळ्या सापाला अज्ञानाने काठीने डिवचावे, तसे तू पार्थाशी युद्ध करू इच्छितोस.
8.33.25
सिंहं केसरिणं क्रुद्धमभिक्रम्याभिनर्दसे ।
शृगाल इव मूढस्त्वं नृसिंहं कर्ण पाण्डवम् ॥ ८.३३.२५ ॥
हे कर्णा, मूर्ख कोल्हा रागावलेल्या केसरी सिंहासमोर जाऊन गर्जना करतो, तसे तू पाण्डव नृसिंहासमोर गर्जना करतोस.
8.33.26
सुपर्णं पतगश्रेष्ठं वैनतेयं तरस्विनम् ।
स्वगेवाह्वयसे पार्थं तथा कर्णं धनञ्जयम् ॥ ८.३३.२६ ॥
हे कर्णा, पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ, वेगवान वैनतेय गरुडाला कोणी आपल्या घरट्यात बसून आव्हान द्यावे, तसे तू धनंजय पार्थाला आव्हान देत आहेस.
8.33.27
सर्वाम्भसां निधिं भीमं मूर्तिमन्तं झषाकुलम् ।
चन्द्रोदये विवर्धन्तमप्लुवस्त्वं तितीर्षसि ॥ ८.३३.२७ ॥
सर्व जलांचा साठा, भयंकर, मूर्तिमंत, माशांनी भरलेला, चंद्रोदयाने वाढणारा समुद्र तू होडीविना पार करू इच्छितोस.
8.33.28
ऋषभं दुन्दुभिग्रीवं तीक्ष्णशृङ्गं प्रहारिणम् ।
वत्स आह्वयसे युद्वे कर्ण पार्थं धनञ्जयम् ॥ ८.३३.२८ ॥
कर्णा, वत्सा! युद्धात ऋषभासारखा, दुंदुभीसारख्या गळ्याचा, तीक्ष्ण शिंगांचा, प्रहार करणारा पार्थ धनंजयाला तू आव्हान देत आहेस.
8.33.29
महामेघं महाघोषं दर्दुरः प्रतिनर्दसि ।
बाणतोयप्रदं काले नरपर्जन्यमर्जुनम् ॥ ८.३३.२९ ॥
अरे बेडकी! महामेघ, महागर्जना करणारा, योग्य वेळी बाणांचा वर्षाव करणारा नरपर्जन्य अर्जुनाला तू प्रत्युत्तर गर्जत आहेस.
8.33.30
यथा च श्वा गृहस्थस्तु व्याघ्रं वनगतं भषेत् ।
तथा त्वं भषसे कर्ण नरव्याघ्रं धनञ्जयम् ॥ ८.३३.३० ॥
वनात गेलेल्या वाघावर घरातील कुत्रा जसा भुंकतो, तसाच हे कर्णा, तू नरव्याघ्र धनंजयावर भुंकत आहेस.
8.33.31
शृगालो हि वने कर्ण शशैः परिवृतो वसन् ।
मन्यते सिंहमात्मानं यावत्सिंहं न पश्यति ॥ ८.३३.३१ ॥
कर्णा, अरण्यात सशांनी वेढलेला कोल्हा जोपर्यंत सिंह पाहत नाही, तोपर्यंत स्वतःला सिंह समजतो.
8.33.32
तथा त्वमपि राधेय सिंहमात्मानमिच्छसि ।
अपश्यञ्शत्रुदमनं नरसिंहं रणेऽर्जुनम् ॥ ८.३३.३२ ॥
त्याचप्रमाणे, हे राधेया, तूही स्वतःला सिंह मानू इच्छितोस; रणात शत्रुदमन नरसिंह अर्जुन तू पाहिलेला नाहीस.
8.33.33
व्याघ्रं त्वं मन्यसेऽऽत्मानं यावत्कृष्णौ न पश्यसि ।
समास्थितावेकरथे सूर्याचन्द्रमसाविव ॥ ८.३३.३३ ॥
एकाच रथावर उभ्या असलेल्या दोन कृष्णांना, सूर्य-चंद्राप्रमाणे, तू जोपर्यंत पाहत नाहीस, तोपर्यंतच स्वतःला वाघ समजतोस.
8.33.34
यावद्ग्राण्डीवघोषं त्वं न शृणोषि महाहवे ।
तावदेव त्वया कर्ण शक्यं वक्तुं यथेच्छसि ॥ ८.३३.३४ ॥
हे कर्णा, महायुद्धात गाण्डीवाचा घोष तू ऐकत नाहीस तोपर्यंत तुला हवे ते बोलता येईल.
8.33.35
रथशङ्खधनुःशब्दैर्नादयन्तं दिशो दश ।
नर्दन्तमिव शार्दूलं दृष्ट्वा क्रोष्टा भविष्यसि ॥ ८.३३.३५ ॥
रथ, शंख आणि धनुष्याच्या आवाजाने दहा दिशा निनादणाऱ्या, वाघासारखा गर्जणाऱ्या त्याला पाहून तू कोल्हा होशील.
8.33.36
नित्यमेव शृगालस्त्वं नित्यं सिंहो धनञ्जयः ।
वीरप्रद्वेषणान्मूढ तस्मात्क्रोष्टेव लक्ष्यसे ॥ ८.३३.३६ ॥
तू नेहमीच कोल्हा आहेस आणि धनंजय नेहमीच सिंह आहे. हे मूर्खा, वीरांविषयीच्या द्वेषामुळे तू कोल्ह्यासारखा दिसतोस.
8.33.37
यथाऽऽखुः स्याद्विडालश्च श्वा व्याघ्रश्च बलाबले ।
यथा शृगालः सिंहश्च यथा च शशकुञ्जरौ ॥ ८.३३.३७ ॥
उंदीर आणि मांजर, कुत्रा आणि वाघ बल-दुर्बलतेत जसे भिन्न, कोल्हा आणि सिंह, ससा आणि हत्ती जसे भिन्न,
8.33.38
यथाऽनृतं च सत्यं च यथा चापि विषामृते ।
तथा त्वमपि पार्थश्च प्रख्यातावात्मकर्मभिः ॥ ८.३३.३८ ॥
असत्य आणि सत्य, विष आणि अमृत जसे भिन्न, तसेच तू आणि पार्थ आपापल्या कर्मांनी प्रसिद्ध झाला आहात.