ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.35.1
मारिषाधिरथेः श्रुत्वा वाचो युद्धाभिनन्दिनः ।
शल्योऽब्रवीत्पुनः कर्णं निदर्शनमुदाहरन् ॥ ८.३५.१ ॥
ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਲਯ ਨੇ ਫਿਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਸੁਣਾਇਆ।
8.35.2
जातोऽहं यज्वनां वंशे सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनाम् ।
राज्ञां मूर्धाभिषिक्तानां स्वयं धर्मपरायणः ॥ ८.३५.२ ॥
ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਮੂਰਧਾਭਿਸ਼ਿਕਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਾਂ।
8.35.3
यथैव मत्तो मद्येन त्वं तथा लक्ष्यसे वृष ।
तथाऽद्य त्वां प्रमाद्यन्तं चिकित्सेयं सुहृत्तया ॥ ८.३५.३ ॥
ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਮੱਤਾ ਦਿਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
8.35.4
इमां काकोपमां कर्ण प्रोच्यमानां निबोध मे ।
श्रुत्वा यथेष्टं कुर्यास्त्वं निहीन कुलपांसन ॥ ८.३५.४ ॥
ਹੇ ਕਰਨ, ਮੇਰੀ ਕਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇਹ ਕਾਂ-ਉਪਮਾ ਸੁਣ। ਸੁਣ ਕੇ ਜੋ ਚਾਹੇਂ ਕਰ, ਹੇ ਨੀਚ, ਕੁਲ ਨੂੰ ਕਲੰਕ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ!
8.35.5
नाहमात्मनि किञ्चिद्वै किल्बिषं कर्ण संस्मरे ।
येन मां त्वं महाबाहो हन्तुमिच्चस्यनागसम् ॥ ८.३५.५ ॥
ਹੇ ਕਰਨ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਯਾਦ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
8.35.6
अवश्यं तु मया वाच्यं बुद्ध्वा तव हिताहितम् ।
विशेषतो रथस्थेन राज्ञश्चैव हितैषिणा ॥ ८.३५.६ ॥
ਪਰ ਤੇਰੇ ਹਿਤ-ਅਹਿਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹਿਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ।
8.35.7
समं च विषमं चैव रथिनश्च बलाबलम् ।
श्रमः खेदश्च सततं हयानां रथिना सह ॥ ८.३५.७ ॥
ਸਮਤਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਮ ਭੂਮੀ, ਰਥੀ ਦਾ ਬਲ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਰਥੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਖੇਦ।
8.35.8
आयुधस्य परिज्ञानं रुतं च मृगपक्षिणाम् ।
सारं चैवाप्यासरं च शल्यानां च प्रतिक्रिया ॥ ८.३५.८ ॥
ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ, ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਬਲ ਤੇ ਨੇੜਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰ।
8.35.9
अस्त्रयोगं च युद्वं च निमित्तानि तथैव च ।
सर्वमेतन्मया ज्ञेयं रथस्यास्य कुटुम्बिना।
अतस्त्वां कथये कर्ण निदर्शनमिदं पुनः ॥ ८.३५.९ ॥
ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯੋਗ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਗਨ — ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕਰਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਫਿਰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
8.35.10
वैश्यः किल समुद्रान्ते प्रभूतधनधान्यवान् ।
यज्वा दानपतिः क्षान्तः स्वकर्मस्थोऽभवच्छुचिः ॥ ८.३५.१० ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਆਖਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਸੀ। ਉਹ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਖਿਮਾਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ।
8.35.11
बहुपुत्रः प्रियापत्यः सर्वभूतानुकम्पकः ।
राज्ञो धर्मप्रधानस्य राष्ट्रे वसति निर्भयः ॥ ८.३५.११ ॥
ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਸੰਤਾਨ ਸੀ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਧਰਮ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
8.35.12
पुत्राणां तस्य बालानां कुमाराणां यशस्विनाम् ।
काको बहूनामभवदुच्छिष्टकृतभोजनः ॥ ८.३५.१२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਬਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਂ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੂਠਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਜੀਂਦਾ ਸੀ।
8.35.13
तस्मैसदा प्रयच्छन्ति वैश्यपुत्राः कुमारकाः ।
मांसोदनं दधि क्षीरं पायसं मधुसर्पिषी ॥ ८.३५.१३ ॥
ਵੈਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਬਾਲਕ ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਮਾਸ-ਭਾਤ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਖੀਰ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਘਿਓ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
8.35.14
स चोच्छिष्टभृतः काको वैश्यपुत्रैः कुमारकैः ।
सदृशान्पक्षिणो दृप्तः श्रेयससश्चावमन्यते ॥ ८.३५.१४ ॥
ਵੈਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਬਾਲਕਾਂ ਦੇ ਜੂਠੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਲਿਆ ਉਹ ਕਾਂ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
8.35.15
अथ हंसाः समुद्रान्ते प्रजग्मुरतिपातिनः ।
गरुडस्य गतौ तुल्याश्चक्राङ्गा हृष्टचेतसः ॥ ८.३५.१५ ॥
ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਗਤੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ, ਚੱਕਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਹੰਸ ਉੱਡ ਗਏ।
8.35.16
कुमरारकास्तदा हंसान्दृष्ट्वा काकमथाब्रुवन् ।
भवानेव विशिष्टोऽसि पतत्रिभ्यो विहङ्गम ॥ ८.३५.१६ ॥
ਫਿਰ ਬਾਲਕਾਂ ਨੇ ਹੰਸਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਪੰਛੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ।'
8.35.17
एतेऽतिपातिनः पश्य विहङ्गान्वियदाश्रितान् ।
एहि त्वमपि शक्तो हि कस्मान्न पतितं त्वया ॥ ८.३५.१७ ॥
'ਵੇਖ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ। ਤੂੰ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਉੱਡਿਆ?'
8.35.18
प्रतार्यमाणस्तैः सर्वैरल्पबुद्धिभइरण्डजः ।
तद्वचः सत्यमित्येव मौर्ख्याद्दर्पाच्च जज्ञिवान् ॥ ८.३५.१८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾਧਾ ਗਿਆ ਅਲਪਬੁੱਧੀ ਉਹ ਅੰਡਜ ਪੰਛੀ, ਮੂਰਖਤਾ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਕਾਰਨ, 'ਇਹ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹਨ' ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ (ਉੱਡਣ ਲਈ) ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
8.35.19
तान्सोनुपत्य जिज्ञासुः क एषां श्रेष्ठभागिति ।
उच्छिष्टदर्पितः काको बहूनामेकपातिनाम् ॥ ८.३५.१९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਕੌਣ ਹੈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਜੂਠ ਨਾਲ ਹੰਕਾਰੇ ਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਇੱਕ-ਉਡਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
8.35.20
तेषां यं प्रवरं मेने हंसानां दूरपातिनाम् ।
स तमाह्वत दुर्बुद्धिः पताव इति पक्षिणम्।
तच्छ्रुत्वा प्राहसन्हंसा ये तत्रासन्समागताः ॥ ८.३५.२० ॥
ਦੂਰ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਹੰਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ, ਉਸ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਨੇ ਉਸੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ 'ਹੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਓ!' ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੰਸ ਹੱਸ ਪਏ।
8.35.21
भाषतो बहु काकस्य बालिश्यात्पततां वराः ।
इदमूचुः स्म चक्राङ्गावचः काकं विङ्गमाः ॥ ८.३५.२१ ॥
ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਲਪੁਣੇ ਕਾਰਨ, ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਚਕ੍ਰਾਂਗ ਪੰਛੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੇ।
8.35.22
वयं हंसाश्चरामेमां पृथिवीं मानसौकसः ।
पक्षिणां च वयं नित्यं दूरपातेन पूजिताः ॥ ८.३५.२२ ॥
ਅਸੀਂ ਹੰਸ ਹਾਂ, ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ; ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹਾਂ। ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਦੂਰ ਉਡਾਰੀ ਕਾਰਨ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।
8.35.23
कथं हंसं नु बलिनं चक्राङ्गं दूरपातिनम् ।
काको भूत्वा निपतने समाह्वयसि दुर्मते।
कथं त्वं पतिता काक सहास्माभिर्ब्रवीहि तत् ॥ ८.३५.२३ ॥
ਹੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਕਾਂ! ਕਾਂ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਦੂਰ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਬਲਵਾਨ ਹੰਸ ਜਾਂ ਚਕ੍ਰਾਂਗ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਉਡਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵੰਗਾਰਦਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਕਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਡਿੱਗਿਆ? ਇਹ ਦੱਸ।
8.35.24
अथ हंसवचो मूढः कुत्सयित्वा पुनः पुनः ।
प्रजगादोत्तरं काकः कत्थनो जातिलाघवात् ॥ ८.३५.२४ ॥
ਫਿਰ ਮੂਰਖ ਕਾਂ, ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿੰਦ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਨੀਚਤਾ ਕਾਰਨ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।
8.35.25
शतमेकं च पातानां पतिताऽस्मि न संशयः ।
शतयोजनमेकैकं विचित्रं विविधं तथा ॥ ८.३५.२५ ॥
ਮੈਂ ਸੌ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਭਰੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਇੱਕ ਸੌ ਯੋਜਨ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀ।
8.35.26
उड्डीनमवडीनं च प्रडीनं डीनमेव च ।
निडीनमथ संडीनं तिर्यक्डीनगतानि च ॥ ८.३५.२६ ॥
ਉੱਪਰ ਉੱਡਣਾ, ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਨਾ, ਅੱਗੇ ਉੱਡਣਾ, ਉੱਡਣਾ, ਬੈਠਣਾ, ਇਕੱਠੇ ਉੱਡਣਾ ਅਤੇ ਤਿਰਛੀ ਉਡਾਣ ਦੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਵੀ।
8.35.27
विडीनं परिडीनं च पराडीनं सुडीनकम् ।
अभिडीनं महाडीनं निर्डीनमतिडीनकम् ॥ ८.३५.२७ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੱਡਣਾ, ਚੁਫੇਰੇ ਉੱਡਣਾ, ਦੂਰ ਉੱਡ ਜਾਣਾ, ਸੋਹਣੀ ਉਡਾਣ, ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਡਣਾ, ਮਹਾਨ ਉਡਾਣ, ਬਾਹਰ ਉੱਡਣਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਉਡਾਣ।
8.35.28
अवडीनं प्रडीनं च संडीनं डीनडीनकम् ।
संडीनोड्डीनडीनं च पुनर्डीनविडीनकम् ॥ ८.३५.२८ ॥
ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਨਾ, ਅੱਗੇ ਉੱਡਣਾ, ਇਕੱਠੇ ਉੱਡਣਾ, ਉਡਾਣ ਉੱਤੇ ਉਡਾਣ, ਇਕੱਠੇ ਉੱਡਣਾ, ਉੱਪਰ ਉਠ ਕੇ ਉੱਡਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੈਠ ਕੇ ਵੱਖਰਾ ਉੱਡਣਾ।
8.35.29
संपातं समुदीषं च ततोऽन्यद्व्यतिरिक्तकम् ।
गतागतं प्रतिगतं बह्वीश्च निकुलीनकाः।
कर्ताऽस्मि मिषतां वोऽद्य ततो द्रक्षयथ मे बलम् ॥ ८.३५.२९ ॥
ਝਪਟਣਾ, ਇਕੱਠੇ ਉੱਪਰ ਉਠਣਾ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਸਮ, ਜਾਣਾ ਆਉਣਾ, ਮੁੜਨਾ ਅਤੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਉਡਾਣਾਂ। ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰਾਂਗਾ; ਤਦ ਮੇਰਾ ਬਲ ਵੇਖੋਗੇ।
8.35.30
तेषामन्यतमेनाहं पतिष्यामि विहायसम् ।
प्रदिशध्वं यथान्यायं केन हंसाः पताम्यहम् ॥ ८.३५.३० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਾਂਗਾ। ਹੇ ਹੰਸੋ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਨਾਲ ਉੱਡਾਂ?
8.35.31
ते वै ध्रुवं विनिश्चित्य सम्पतध्वं मया सह ।
पातैरेभिः खलु खगाः पतितुं खे निराश्रये ॥ ८.३५.३१ ॥
ਤੁਸੀਂ ਪੱਕਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉੱਡੋ। ਹੇ ਪੰਛੀਓ, ਇਹਨਾਂ ਪਤਨਾਂ ਨਾਲ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਡਿੱਗੋ।
8.35.32
एवमुक्ते तु काकेन प्रहस्यैको विहंगमः ।
उवाच काकं राधेय वचनं तन्निबोध मे ॥ ८.३५.३२ ॥
ਕਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਹੱਸ ਕੇ ਕਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ। ਹੇ ਰਾਧੇਯ, ਮੇਰੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ।
8.35.33
शतमेकं च पातानां त्वं काक पतिता ध्रुवम् ।
एकमेव तु यं पातं विदुः सर्वे विहङ्गमाः।
तमहं पतिता काक नान्यं जानामि कञ्चन ॥ ८.३५.३३ ॥
ਹੇ ਕਾਂ, ਤੂੰ ਸੌ ਇੱਕ ਪਤਨ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕੋ ਪਤਨ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਡਿੱਗਾਂਗਾ, ਹੇ ਕਾਂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
8.35.34
पत त्वमपि तत्राशु येन पातेन मन्यसे ॥ ८.३५.३४ ॥
ਤੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਛੇਤੀ ਡਿੱਗ, ਜਿਸ ਪਤਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਉਸੇ ਨਾਲ।
8.35.35
अथ काकं प्रजहसुर्ये तत्रासन्समागताः ।
कथमेकेन पातेन हंसः पातशतं जयेत्।
एकेन वायस त्वैनं पातेनाभिभविष्यति ॥ ८.३५.३५ ॥
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਹੱਸੇ। ਇੱਕੋ ਪਤਨ ਨਾਲ ਹੰਸ ਸੌ ਪਤਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤੇਗਾ? ਹੇ ਕਾਂ, ਇੱਕੋ ਪਤਨ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਵੇਗਾ।
8.35.36
हंसश्चोत्पतितः काको बलवानाशुविक्रमः ।
प्रपेततुः स्पर्धया च ततस्तौ हंसवायसौ।
उपर्युपरि वेगेन समुद्रं मकरालयम् ॥ ८.३५.३६ ॥
ਹੰਸ ਉੱਡਿਆ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਫੁਰਤੀਲਾ ਪਰਾਕਰਮੀ ਕਾਂ ਵੀ ਉੱਡਿਆ। ਫਿਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੰਛੀ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਕਾਂ, ਵੇਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਮਕਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਪਏ।
8.35.37
हंसस्त्वेकेन पातेन काकः पातशतेन च ।
स्पर्धिनौ सहितौ तूर्णं खमास्थाय तरस्विनौ ॥ ८.३५.३७ ॥
ਹੰਸ ਇੱਕ ਝਪਟ ਨਾਲ, ਕਾਂ ਸੌ ਝਪਟਾਂ ਨਾਲ—ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡੇ, ਦੋਵੇਂ ਬਲਵਾਨ।
8.35.38
हंसस्तु मृदुनैकेन विक्रान्तुमुपचक्रमे ।
पूर्वमेव तु वै काकः स तं तूर्णं प्रचक्रमे ॥ ८.३५.३८ ॥
ਹੰਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕੋਮਲ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਕਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
8.35.39
नात्यहीयत काकश्च मुहूर्तमिव सूतज ॥ ८.३५.३९ ॥
ਹੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਕਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਰਿਹਾ।
8.35.40
काकोपि हंसं चापल्याच्छीघ्रतां प्रतिदर्शयन् ।
वेगेनातीत्य तरसा पुनरेति मुहुर्मुहुः ॥ ८.३५.४० ॥
ਕਾਂ ਵੀ ਚੰਚਲਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ, ਹੰਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ।
8.35.41
तुण्डेनाभ्यहनच्चैनं कुर्वन्नामापसव्यतः ।
रोरूयन्निव चाप्येनं समाह्वयति वै मुहुः।
विसिस्मापयिषुः पातैर्दर्शयन्नात्मनः क्रियाम् ॥ ८.३५.४१ ॥
ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ; ਝਪਟਾਂ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਦਿਖਾਉਂਦਾ।
8.35.42
अथ तानि विचित्राणि पतितानीतराणि च ।
दृष्ट्वा प्रमुदिताः काका विनेदुरधिकैः स्वरैः ॥ ८.३५.४२ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਅਨੋਖੀਆਂ ਝਪਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਤਬ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਕਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੂਕ ਉੱਠੇ।
8.35.43
हंसाश्चापहसन्ति स्म प्रवदन्ति प्रियाणि च ।
कुर्वाणा विविधान्रावानिच्छन्तो जयमात्मनः ॥ ८.३५.४३ ॥
ਹੰਸ ਉਸਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਪਿਆਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਦੇ ਸਨ।
8.35.44
उत्पत्योत्पत्य च प्राहुर्मुहूर्तमिति चेति च ।
वृक्षाग्रेभ्यः स्थलेभ्यश्च निपतन्त्युत्पतन्ति च ॥ ८.३५.४४ ॥
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਡ ਕੇ ਉਹ ‘ਇੱਕ ਪਲ’, ‘ਇੱਕ ਪਲ’ ਆਖਦੇ ਸਨ; ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉਤਰਦੇ ਤੇ ਉੱਡਦੇ ਸਨ।
8.35.45
अवमत्य च हंसं तमिदं काकोऽब्रवीद्वचः ।
योऽसावुत्पतितो हंसः सोऽसावेव प्रहीयते ॥ ८.३५.४५ ॥
ਉਸ ਹੰਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ: ‘ਜੋ ਹੰਸ ਉੱਡਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।’
8.35.46
अथ हंसस्तु तच्छ्रुत्वा भाषितं पततांवरः ।
विगाह्य हंसो विक्षोभ्य प्रापतत्पश्चिमां दिशम् ॥ ८.३५.४६ ॥
ਫਿਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੰਸ ਨੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਡੁਬਕੀ ਲਾ ਕੇ ਹਲਚਲ ਮਚਾਉਂਦਾ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ।
8.35.47
उपर्युपरि वेगेन सागरं मकरालयम् ।
बहुसत्वसमाकीर्णं वीचीभिर्भीमदर्शनम् ॥ ८.३५.४७ ॥
ਵੇਗ ਨਾਲ ਉੱਪਰ-ਉੱਪਰ ਉੱਡ ਕੇ ਉਹ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੇ ਵਾਸ-ਸਥਾਨ, ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੇ ਦਿਸਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਗਿਆ।
8.35.48
अथाचिरेण राधेय काको वेगादहीयत ।
ततोऽतीव परिश्रान्तः कथञ्चिद्वंसमन्वगात् ॥ ८.३५.४८ ॥
ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਹੇ ਰਾਧੇਯ, ਕਾਂ ਵੇਗ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੰਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।
8.35.49
भीश्चैनमाविशत्तीव्रं काकं कर्ण विचेतसम् ।
द्वीपान्द्रुमान्वितान्पश्यन्विश्रमार्थं श्रमातुरः।
निपतेयं क्कनु श्रान्त इति तस्मिञ्जलार्णवे ॥ ८.३५.४९ ॥
ਕਰਨ, ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਉਸ ਕਾਂ ਨੂੰ ਤੀਬਰ ਡਰ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝ ਗਿਆ। ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਟਾਪੂ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਆਰਾਮ ਲਈ ਉਹ ਬੋਲਿਆ: "ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਉਤਰਾਂ?" ਉਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ।
8.35.50
अवगाह्य समुद्रोऽपि बहुसत्वगणालयः ।
महान्भूतशतोद्भूसी नभसस्तु विशिष्यते ॥ ८.३५.५० ॥
ਬਹੁਤ ਜੀਵ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਵੀ ਅਕਾਸ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
8.35.51
गाम्भीर्यार्द्वि समुद्रस्य न विशेषं कुलाधम ।
दिशश्च नाम्भसां कर्ण समुद्रस्था विदुर्जनाः।
विपश्चितोप्यपारत्वात्किं पुनः कर्ण वायसः ॥ ८.३५.५१ ॥
ਹੇ ਕੁਲ-ਅਧਮ ਕਰਨ! ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਕਰਨ; ਬੇਅੰਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਫਿਰ, ਕਰਨ, ਕਾਂ ਕੀ ਜਾਣੇਗਾ?
8.35.52
अथ हंसोप्यतिक्रामन्मुहूर्तमिव दूरतः ।
अतिक्रम्य च चक्राङ्गः काकं तं समुदैक्षत ॥ ८.३५.५२ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਹੰਸ ਵੀ ਦੂਰੋਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਉਸ ਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ; ਚਕ੍ਰਾਂਗ ਪੰਛੀ ਨੇ ਉਸ ਕਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
8.35.53
शनकैः परिहीनं तं परिश्रान्तमचेतसम् ।
अवेक्षमाणस्तं काकं प्रत्यागम्य हसन्निव ॥ ८.३५.५३ ॥
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਬਹੁਤ ਥੱਕੇ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਉਸ ਕਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ।
8.35.54
तं प्रहस्य च चक्राङ्गः काकं मन्दगतिं तदा ।
हीयमानमथो दृष्ट्वा हंसः प्राह यथार्थवत्।
उज्जिहीर्षुर्निमज्जन्तं स्मरन्सत्पुरुषव्रतम् ॥ ८.३५.५४ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਘਟਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੰਸ ਨੇ ਠੀਕ ਗੱਲ ਆਖੀ। ਡੁੱਬਦੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ।
8.35.55
बहूनि पतितानि त्वमाचक्षाणो मुहुर्मुहुः ।
पतस्यव्याहरन्खेदं ततो गर्ह्यं प्रभाषसे ॥ ८.३५.५५ ॥
ਤੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਡਿੱਗਦਿਆਂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਬੋਲ ਕੇ, ਫਿਰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਗੱਲਾਂ ਆਖਦਾ ਹੈਂ।
8.35.56
जलं नाम पतितं काक यत्त्वं पतसि साम्प्रतम् ।
जलं स्पृशसि पक्षाभ्यां तुण्डेन च पुनः पुनः ॥ ८.३५.५६ ॥
ਹੇ ਕਾਂ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਲ ਹੈ। ਖੰਭਾਂ ਅਤੇ ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਂਹਦਾ ਹੈਂ।
8.35.57
प्रब्रूहि कतमोऽयं ते पातो वर्तति वायस ।
एह्येहि काक शीघ्रं त्वमेष त्वां परिपालये ॥ ८.३५.५७ ॥
ਹੇ ਕਾਂ, ਆਪਣਾ ਇਹ ਡਿੱਗਣਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਦੱਸ। ਆ, ਆ, ਹੇ ਕਾਂ, ਛੇਤੀ ਆ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਚਾਵਾਂਗਾ।
8.35.58
स पक्षाभ्यां स्पृशन्नार्तस्तुण्डेन च जलं तदा ।
काको दृढं परिश्रान्तः सहसा निपपात ह ॥ ८.३५.५८ ॥
ਤਦ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਖੰਭਾਂ ਅਤੇ ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਂਹਦਾ, ਕਾਂ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.35.59
सागराम्भसि तं दृष्ट्वा पततन्तं दीनचेतसम् ।
म्रियमाणमिदं वाक्यं हंसः काकमुवाच ह ॥ ८.३५.५९ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਦੀਨ ਮਨ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੇ ਅਤੇ ਮਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੰਸ ਨੇ ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ।
8.35.60
शतमेकं च पातानां पताम्यहमिति स्म ह ।
श्लाघन्नात्मानमद्य त्वं काक भाषितवानसि ॥ ८.३५.६० ॥
"ਸੌ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੈਂ ਉੱਡਦਾ ਹਾਂ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਕਾਂ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਬੋਲਿਆ ਹੈਂ।
8.35.61
स त्वमेकशतं पातं पतन्नभ्यधिको मया ।
कथमेवं परिश्रान्तः पतितोऽसि महार्णवे ॥ ८.३५.६१ ॥
ਤੂੰ ਸੌ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਡਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੱਕ ਕੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ?
8.35.62
प्रत्युवाच ततः काकः सीदमान इदं वचः ।
उपरीतं तदा हंसं प्रसमीक्ष्य प्रसादयन् ॥ ८.३५.६२ ॥
ਤਦ ਡੁੱਬਦੇ ਕਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ; ਉੱਪਰ ਉੱਡਦੇ ਹੰਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
8.35.63
उच्छिष्टान्नेन पुष्टोऽहं दर्पोत्सिक्तः कुसत्वतः ।
सुपर्ण इव चात्मानं ज्ञातवान्पुत्रलाघवात् ॥ ८.३५.६३ ॥
ਜੂਠੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਪਲਿਆ ਮੈਂ, ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਫੁੱਲਿਆ, ਨੀਚ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ, ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ; ਬੱਚੇ ਦੀ ਹਲਕੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ।
8.35.64
शरणं त्वां प्रपन्नोऽहमुदकान्तमवाप्नुयाम् ।
हंसेदानीं परिश्रान्तमापदो मां समुद्वर ॥ ८.३५.६४ ॥
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਂ। ਹੰਸ, ਹੁਣ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਲੈ।
8.35.65
यदि नाम पुनर्जीवन्गच्छेयं स्वं निवेशनम् ।
नैनं पुनर्हीनमपि क्षेप्ताऽहं खे विचारिणम् ॥ ८.३५.६५ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਜਿਊਂਦਾ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ ਸਕਾਂ, ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨੀਚ ਨੂੰ ਮੈਂ ਫਿਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟਾਂਗਾ।
8.35.66
तमेवं करुणं दीनं विलपन्तमचेतसम् ।
काककाकेति वाशन्तं निमज्जन्तं महार्णवे।
कृपयाऽभिपरीतो वै कृपां चक्रे दुरात्मनि ॥ ८.३५.६६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਸਯੋਗ, ਦੀਨ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ, "ਕਾਕ, ਕਾਕ" ਚੀਕਦੇ, ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਉੱਤੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸਨੇ ਦਇਆ ਕੀਤੀ।
8.35.67
अथ तं पततं दीनं जलक्लिन्नमचेतनम् ।
पद्भ्यामुत्क्षिप्य वेपन्तं पृष्ठमारो पयत्तदा ॥ ८.३५.६७ ॥
ਫਿਰ ਡਿੱਗਦੇ, ਦੀਨ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ, ਬੇਹੋਸ਼, ਕੰਬਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।
8.35.68
स हंसः पृष्ठमारोप्य काकं कर्ण विचेतसम् ।
अविस्मयंस्तदा कर्ण पुनरेव समानयत्।
तमेव देशं तरसा स्पर्धया पेततुर्यतः ॥ ८.३५.६८ ॥
ਉਹ ਹੰਸ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਹੇ ਕਰਨ, ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਫਿਰ ਉਸੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਇਆ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸੇ ਥਾਂ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਏ ਜਿੱਥੋਂ ਆਏ ਸਨ।
8.35.69
उत्सृज्य त्वब्रवीन्मैवं पुनः कार्यं त्वयेति ह ।
स्थाप्य चैनं पुनर्द्वीपे समाश्वस्य च विक्लवम्।
गतो यथेप्सितं देशं हंसो मन इवाशुगः ॥ ८.३५.६९ ॥
ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਕੇ ਮਨ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੰਸ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਥਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
8.35.70
एवमुच्छिष्टपुष्टः स काकोऽहंसपराजितः ।
बलं वीर्यं महत्कर्ण त्यक्त्वा क्षान्तिमुपागतः ॥ ८.३५.७० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੂਠੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਲਿਆ ਉਹ ਕਾਂ ਹੰਸ ਤੋਂ ਹਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਕਰਨ, ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਬਲ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
8.35.71
उच्छिष्टभोजनः काको यथा वैश्यकुले पुरा ।
एवं त्वमुच्छिष्टभृतो धार्तराष्ट्रैर्न संशयः ॥ ८.३५.७१ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਝੂਠਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੂੰ ਵੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਝੂਠੇ ਭੋਜਨ ਉੱਤੇ ਪਲਿਆ ਹੈਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
8.35.72
सदृशाञ्श्रेयसश्चापि सर्वान्कर्णावमन्यसे ।
द्रोणद्रौणिकृपैर्गुप्तो भीष्मेणान्यैश्च कौरवैः ॥ ८.३५.७२ ॥
ਕਰਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਸਭ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਦ੍ਰੋਣ, ਦ੍ਰੌਣਿ, ਕ੍ਰਿਪ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈਂ।
8.35.73
विराटनगरे पार्थमेकं किं नावधीस्तदा ।
यत्र व्यस्ताः समस्ताश्च निर्जिताः स्थ किरीटिना
सृगाला इव सिंहेन क्व ते वीर्यं तदा गतम् ॥ ८.३५.७३ ॥
ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਇਕੱਲੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਤੂੰ ਉਦੋਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮਾਰਿਆ? ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਖਿੰਡੇ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਿਰੀਟੀ ਤੋਂ ਹਾਰੇ; ਸ਼ੇਰ ਅੱਗੇ ਗਿੱਦੜਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਰਾ ਬਲ ਉਦੋਂ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ?
8.35.74
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा समरे सव्यसाचिना ।
पश्यतां कुरवीराणां प्रथमं त्वं पलायितः ॥ ८.३५.७४ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਵਯਸਾਚੀ ਹੱਥੋਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੌਰਵ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਤੂੰ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਭੱਜਿਆ।
8.35.75
तथा द्वैतवने कर्ण गन्धर्वैः समभिद्रुतान् ।
कुरून्सदारानुत्सृज्य त्वमेवाग्रे पलायितः ॥ ८.३५.७५ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਕਰਨ, ਦ੍ਵੈਤਵਨ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਹਮਲੇ ਹੇਠ ਆਏ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਹੀ ਅੱਗੇ ਭੱਜਿਆ।
8.35.76
हत्वा जित्वा च गन्धर्वांश्चित्रसेनमुखान्रणे ।
कर्ण दुर्योधनं पार्थः सभ्रातृकममोक्षयत् ॥ ८.३५.७६ ॥
ਹੇ ਕਰਨ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਛੁਡਾਇਆ।
8.35.77
पुनः प्रभावः पार्थस्य पुराणः केशवस्य च ।
कथितः कर्ण रामेण सभायां कुरुसंसदि ॥ ८.३५.७७ ॥
ਹੇ ਕਰਨ, ਕੁਰੂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਮ (ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ) ਨੇ ਪਾਰਥ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
8.35.78
सततं च त्वमश्रौषीर्वचनं द्रोणभीष्मयोः ।
अवध्यौ वदतोः कृष्णौ सन्निधौ च महीक्षिताम् ॥ ८.३५.७८ ॥
ਤੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੋਲਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਵੱਧ ਹਨ।
8.35.79
कियन्तं तत्र वक्ष्यामि येनयेन धनञ्जयः ।
त्वत्तोऽतिरिक्तः सर्वेभ्यो भूतेभ्यो ब्राह्मणो यथा ॥ ८.३५.७९ ॥
ਉੱਥੇ ਕਿੰਨਾ ਕਹਾਂ? ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜਯ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
8.35.80
इदानीमेव द्रष्टासि प्रधाने स्यन्दने स्थितौ ।
पुत्रं च वसुदेवस्य कुन्तीपुत्रं च पाण्डवम् ॥ ८.३५.८० ॥
ਹੁਣੇ ਹੀ ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਮੁੱਖ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ।
8.35.81
यथाऽश्रयत चक्राङ्गं वायसो बुद्धिमास्थितः ।
तथाश्रयस्व वार्ष्णेयं पाण्डवं च धनञ्जयम् ॥ ८.३५.८१ ॥
ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਾਂ ਨੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਧਨੰਜਯ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ।
8.35.82
यदा त्वं युधि विक्रान्तौ वासुदेवधनञ्जयौ ।
द्रष्टास्येकरथे कर्ण तदा नैवं वदिष्यसि ॥ ८.३५.८२ ॥
ਕਰਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹੇਂਗਾ।
8.35.83
यदा शरशतैः पार्थो दर्पं तव वधिष्यति ।
तदा त्वमन्तरं द्रष्टा आत्मनश्चार्जुनस्य च ॥ ८.३५.८३ ॥
ਪਾਰਥ ਜਦੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਹੰਕਾਰ ਨਾਸ਼ ਕਰੇਗਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ।
8.35.84
देवासुरमनुष्येषु प्रख्यातौ यौ नरोत्तमौ ।
तौ मावमंस्था मौर्ख्यात्त्वं स्वद्योत इव रोचनौ ॥ ८.३५.८४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਰੋਤਮਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤੁੱਛ ਨਾ ਸਮਝ; ਤੂੰ ਜੁਗਨੂੰ ਵਰਗਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
8.35.85
सूर्याचन्द्रमसौ यद्वत्तद्वदजुनकेशवौ ।
प्रकाश्येनाभिविख्यातौ त्वं तु खद्योतवन्नृषु ॥ ८.३५.८५ ॥
ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਪਰ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਗਨੂੰ ਵਰਗਾ ਹੈਂ।
8.35.86
एवं विद्वन्मावमंस्थाः सूतपुत्राच्युतार्जुनौ ।
नरसिंहौ नरश्वा त्वं जोषमास्स्व विकत्थसे ॥ ८.३५.८६ ॥
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਅਚਯੁਤ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਤੂੰ ਤੁੱਛ ਨਾ ਸਮਝ; ਉਹ ਨਰਸਿੰਘ ਹਨ, ਤੂੰ ਨਰਸ਼ਵਾਨ ਹੈਂ; ਚੁੱਪ ਬੈਠ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।